◀️ راهنمای بهترین ابزارها و روش‌ها برای مرورهای سیستماتیک

Guidance to best tools and practices for systematic reviews

Kolaski et al. Systematic Reviews (2023) 12:96

مقاله‌ای در 8 ژانویه 2023 (18 خرداد 1402) در مجله BMC Systematic Reviews منتشر شده است که به خاطر اهمیت آن، همزمان در 6 مجله زیر نیز به چاپ رسیده است:

Acta Anaesthesiologica Scandinavica
BMC Infectious Diseases
British Journal of Pharmacology
JBI Evidence Synthesis
Journal of Bone and Joint Surgery Reviews
Journal of Pediatric Rehabilitation Medicine

این مقاله 29 صفحه دارد و راهنمای خوبی برای کسانی است که می‌خواهند با ابزارها و روش‌های معتبر انجام و گزارش مرورهای سیستماتیک آشنا شوند. رویکرد نقادانه نویسندگان در کل مقاله قابل مشاهده است.

مقاله در شش بخش سازماندهی شده است:

در بخش اول وضعیت فعلی سنتز شواهد (evidence synthesis) مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش دوم به انواع سنتز شواهد اشاره کرده است.

در بخش سوم انجام و گزارش (Conduct and reporting) مرورهای سیستماتیک را بررسی کرده است. در این بخش سه ابزار AMSTAR 2 و ROBIS و PRISMA را مبنا قرار داده و نحوه استفاده و نقاط قوت و ضعف آنها را شرح داده است. همچنین پیشنهادهایی را برای نویسندگان، داوران و سردبیران ارائه کرده است.

در بخش چهارم، رعایت استانداردهای انجام مرورها را مورد بحث قرار داده است. در این بخش به مباحثی مثل سؤال پژوهش، پروتکل و معرفی گزینه‌ها و مجلات برای چاپ پروتکل ها، وارد کردن دیزاین مطالعات، جستجوی شواهد، ارزیابی خطر سوگیری مطالعات وارد شده به مرور، متاآنالیز و مرورهای سیستماتیک بدون متاآنالیز پرداخته است.

در بخش پنجم به رتبه بندی قطعیت شواهد (Rating overall certainty of evidence) پرداخته شده است و رویکرد و ابزار GRADE مورد بررسی قرار گرفته است و بالاخره در بخش ششم، راهنمای مختصرِ بهترین شیوه‌ها برای سنتز شواهد را در قالب یک جدول برای 9 نوع سنتز شواهد فراهم آورده است.

مقاله 6 فایل پیوست هم دارد که تکمیل کننده مباحث فوق است.

برای مطالعه این مقاله به این لینک مراجعه فرمایید.

🆔 @irevidence

📌یک نکته در مورد ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی

به قلم: پروانه نیک پور (جمعه ۲۶ خرداد ۱۴۰۲)

این روزها هر پیج و کانال و سایتی را سر می زنی، با انبوهی از آدرس ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی روبرو می شوی، بطوریکه هول برت می دارد که ای وای با این همه ابزار، من چقدر در این دنیای هوش مصنوعی، نابلدم و کی فرصت کنم اینها را امتحان کنم و مسلط بشوم؟ راستش تجربه خودم تا الان این بوده که برخی ازین ابزارها، کمتر از آنچه در موردشان با هیجان تبلیغ شده، کارآمد هستند. مثلا در روزهای اول استفاده از ChatGPT، ممکن است سرعت و هوشمندی اش، ما را به وجد آورد، اما اگر بصورت جدی با آن کار کنی، کم کم متوجه محدودیت ها و خطاهایش می شوی. ایجاد رفرانس های (منابع علمی) کاملا نادرست که در عالم واقع وجود خارجی ندارند، یکی از مهمترین باگ های ChatGPT است که در موردش نوشته ها و مقالات مختلفی هم چاپ شده است (مثلا: اینجا و اینجا) و البته ابزارهای جایگزین هم طراحی و معرفی شده اند که سعی در رفع آن داشته اند.

بنظر من، شاید وقتش رسیده که بجای معرفی کردن ده ها و صدها ابزار مبتنی بر هوش مصنوعی، این ابزارها را با دیدی نقادانه، بررسی مقایسه ای دقیق و همه جانبه کرد و در کنار مزیت های هر ابزار، معایب و محدودیت های آن را هم دید. برخی اوقات ممکن است ابزارهای سنتی! قدیمی، همچنان قابلیت های بهتری نسبت به ابزارهای جدید مبتنی بر هوش مصنوعی داشته باشند (در اینجا، یک نمونه را بعنوان مثال بررسی کرده ام). البته بررسی دقیق این همه ابزار جدید، واقعا وقت زیادی می طلبد، با اینحال، باید کم کم وارد این حیطه شد.

در کل، این نوشته ی من، مخالفت با استفاده ازین ابزارها در دنیای آکادمیک نیست، بلکه توصیه به استفاده ی هوشمندانه ازین ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی از طریق بررسی مقایسه ای و در نظر گرفتن قابلیت ها و محدودیت های هر ابزار است.

از همراهان کانال کارآمدی حرفه ای دانشگاهی هم تقاضامندم اگر ابزارهای آکادمیک مبتنی بر هوش مصنوعی را استفاده کرده اند و قابلیت ها/محدودیت های آن ابزار را متوجه شده اند، در صورت تمایل برای بنده ارسال بفرمایند تا در کانال منتشر کنم و بقیه همراهان نیز استفاده نمایند.

نکاتی در مورد پاسخگویی به سووالات داوران روز دفاع از پایان نامه:

📝 به قلم: پروانه نیک پور

۱. حتما ساز و کاری برای یادداشت سووالات و اصلاحات درخواستی داوران داشته باشید.

۲. در مقابل هیچ سووال/کامنتی برآشفته نشوید و کاملا محترمانه (زبان بدن، کلام، ...) برخورد کنید.

۳. اگر مفهوم سووالی را دقیق متوجه نشدید، جهت اطمینان، سووال را با زبان خودتان تکرار کرده و از داور تایید بگیرید که منظورش همانی است که شما پارافریز کردید.

۴. برای پاسخگویی بهتر به سووالات و کامنت ها در مورد نوشتار تزتان، دقیقا همان نسخه ی تزی که به داورها تحویل داده اید، همراهتان باشد و بلافاصله فایل را باز کنید و صفحه مورد نظر را بیاورید.

۵. در مورد اشکالات و اصلاحات نوشتاری و جزئی (اما بحق!)، مقاومت به خرج ندهید و محترمانه پاسخ دهید که اصلاحات را انجام خواهید داد.

۶. اما در مورد سووالات یا کامنت هایی که اساس کارتان را زیر سووال می برد (به ناحق 😊)، محترمانه، منطقی، و با جواب های علمی و مستدل، از کار خودتان دفاع کنید و بی تفاوت از کنارش رد نشوید.

۷. مجددا تاکید می کنم حفظ آرامش، برخورد محترمانه و بدور از احساسات، لازمه ی موفقیت شما در بخش پرسش و پاسخ ها است. لذا مراقب کوچکترین حرف، رفتار، زبان بدن تان در این مرحله باشید. حتی شاید داوری بخواهد شما را از نظر این توانمندی، امتحان کند، پس هوشمندانه، با آرامش و بدور از احساسات منفی و عصبانی شدن، از پروژه تان دفاع علمی کنید.

۸. اگر پاسخ سووالی را اصلا اصلا نمی دانید، تلاش نکنید آسمان را به ریسمان ببافید! هرچند نباید تعداد این موارد زیاد باشد، که اگر باشد، نشان از عدم تسلط شما روی پروژه تان دارد و دید منفی داوران را بهمراه خواهد داشت.

۹. طبق اصول آکادمیک، پاسخ به سووالات داوران، وظیفه ی دانشجو است و استاد راهنما نباید دخالتی در این مرحله کند. در پایان، فرصتی به استاد راهنما داده می شود که کامنت های کلی خود راجع به برخی سووالات اساسی را بیان نماید.

۱۰. طبق قوانین تحصیلات تکمیلی (در دانشگاه ما)، بستگان و اقوام دانشجو در صورت حضور در جلسه دفاع، باید در موقع شروع سووالات، جلسه را ترک کنند. لذا از قبل این آمادگی را در ایشان ایجاد نمایید. هرچند بالشخصه، بنظرم اقوام و خانواده در جلسه دفاع حضور نداشته باشند کلا، خیلی بهتر است. ممکن است استرس بیموردی به آنها که با این محیط آشنا نیستند، وارد شود که لذت موفقیت شما را به کامشان تلخ کند.

بکارگیری هوش مصنوعی مولد در نوشتار علمی (بیانیه انتشارات الزویر)

📝 به قلم: پروانه نیک پور

در فایل pdf ضمیمه شده در پست بعدی👇👇👇، متن اصلی انگلیسی مربوط به انتشارات الزویر در خصوص بکارگیری هوش مصنوعی مولد در نوشتار علمی که در صفحه مربوط به راهنمای نویسندگان این انتشاراتی درج شده را به همراه ترجمه ی فارسی آن (توسط گوگل ترنسلیت و ادیت اینجانب) ملاحظه فرمایید. بتازگی، کمیته ی بین المللی ادیتورهای ژورنال های حوزه ی پزشکی (ICMJE) نیز متنی در خصوص سیاست آن کمیته در قبال بکارگیری هوش مصنوعی مولد در نوشتار علمی به راهنمای آپدیت شده ی آن کمیته اضافه کرده اند که بزودی در کانال قرار خواهم داد. قطعا برای کسانیکه در حوزه ی آکادمیک مشغول به فعالیت هستند، آگاهی از سیاست های انجمن ها، کمیته ها، انتشارات و ژورنال های علمی در خصوص هوش مصنوعی الزامی است.

اعلامیه ی انتشارات الزویر در مورد بکارگیری هوش مصنوعی مولد در نوشتار علمی (فایل pdf)

◀️ 250 فرمان (Prompt) برای ChatGPT

درخواست یا سوال مناسب پرسیدن، کلید اصلی برای گرفتن جواب مناسب از ChatGPT است. اصطلاح Prompt یا فرمان برای این منظور بکار می رود.

در این لینک شما به بیش از 250 فرمان (Prompt) در 23 طبقه موضوعی دسترسی دارید که خیلی کمک کننده هستند. بیشتر آنها عباراتی را داخل کروشه آورده است که شما می توانید آنها را عوض کنید ولی با بقیه قسمت های فرمان ها کاری نداشته باشید.

🆔 @irevidence

https://receive-smss.com
از طریق این سایت می توانید شماره مجازی تلفن همراه به رایگان دریافت کنید و کدهای ارسالی را برای فعالسازی اپلیکیشن ها و ثبت نام در سایتها و سامانه ها مشاهده و استفاده کنید.

🔘 فرایند غربالگری را با Catchii انجام دهید: سرویس جدید و کاربردی

✍️ رسول معصومی

یکی از وقت‌گیرترین مراحل انجام یک مرور سیستماتیک یا سایر انواع سنتز شواهد، مرحله غربالگری است. معمولاً غربالگری در دو مرحله انجام می‌شود. 1- غربالگری عنوان و چکیده و 2- غربالگری متن کامل.

غربالگری، حداقل باید توسط دو نفر بصورت مجزا انجام شود و مکانیسمی برای حل اختلافات هم باید پیش‌بینی شود (از جمله بحث یا نظر نفر سوم). انجام غربالگری در نرم افزارهای ورد و اکسل و حتی اندنوت با چالش‌هایی همراه است.

برای حل این مشکل، ابزارهای مبتنی بر وب وجود دارند که کار غربالگری را آسان‌تر می‌کنند. یکی از سرویس‌های جدید، Catchii است. شما با استفاده از این سرویس به راحتی می‌توانید فرایند غربالگری و انتخاب مقالات را انجام دهید.

▪️برخی از امکانات و ویژگی‌های این سرویس به نقل از وبسایت این سرویس

▫️ کاملاً رایگان!

▫️امکان پشتیبانی از چند کاربر: همانطوری که گفتیم حداقل دو نفر برای غربالگری لازم است. شما می‌توانید همکارتان را به پروژه اضافه کنید تا بصورت مستقل از هم غربالگری را انجام دهید. تازه نقش وی را هم می‌توانید مشخص کنید: مرورکننده (reviewer)، مرور کننده با حق حل اختلافات (reviewer with the right to resolve disagreements) و مدیر (manager).

▫️وارد کردن مقالات و رکوردها: طبیعی است که ابتدا باید مقالات را وارد سامانه بکنید. Catchii از خروجی‌های اکثر دیتابیس‌ها و پلتفرم‌ها مثل پابمد، وب آو ساینس، اسکوپوس، کاکرین و ... پشتیبانی می‌کند. همچنین از نرم افزارهای مدیریت رفرنس مثل اندنوت، مندلی، زوترو و ... هم می‌توانید خروجی بگیرید و به Catchii ایمپورت کنید.

▫️ شناسایی موارد تکراری: بر خلاف اندنوت که عقل ندارد و تمام رکوردهای تکراری را نمی‌تواند شناسایی کند، Catchii به راحتی و با دقت بالا این کار را انجام می‌دهد. در حقیقت نیاز نیست دو رکورد صد در صد عین هم باشند تا به عنوان رکوردهای تکراری شناسایی شوند. بلکه اگر درصد بالایی از شباهت را داشته باشند، Catchii آن را به عنوان یک رکورد احتمالاً تکراری شناسایی می‌کند.

▫️فازهای مجزا: همانطوری که گفتیم غربالگری در دو مرحله انجام می‌شود. در هر مرحله، یک رکورد می‌تواند include یا exclude شود. وقتی این اتفاق می افتد، یک رکورد جدید جای رکورد قبلی را می‌گیرد که به سرعت بخشیدن به روند کمک می‌کند. علاوه بر این، هر مرحله شامل یک مرحله حل اختلاف نیز هست. Catchii همه این مراحل را پشتیبانی می‌کند.

▫️هایلایت کردن کلیدواژه‌ها: می‌توانیم کلیدواژه‌هایی را که در راستای معیارهای ورود هستند یا آنهایی که جزو معیارهای خروج هستند، هایلایت کنیم (با رنگ بندی‌های مختلف). این کار باعث می‌شود ما سریع‌تر درباره یک مقاله تصمیم بگیریم. یعنی بجای اینکه کل چکیده را بخوانیم، با مشاهده آن کلیدواژه‌ها سریع می‌توانیم تصمیم بگیریم که این را وارد کنیم یا خارج.

▫️غربالگری آفلاین: اتصال به اینترنت برای استفاده از این برنامه ضروری است، اما گزینه‌ای برای تغییر فرآیند غربالگری به حالت آفلاین نیز وجود دارد. پرواز طولانی دارید و می‌خواهید وقتتان هدر نرود؟ در صف نانوایی هستید و یک ساعت باید منتظر بمانید تا چهار تا بربری بگیرید؟ فقط کافی است از قبل به حالت آفلاین بروید، سپس می‌توانید هر تعداد مقاله را که می‌خواهید نمایش دهید و بعداً تصمیمات خود را با برنامه آنلاین همگام (Sync) کنید.

▫️خروجی گرفتن به فرمت‌های مختلف: وقتی فرایند غربالگری به اتمام رسید، می‌توانید به فرمت‌های مختلف، خروجی بگیرید و حتی فلوچارت پریزما هم برایتان رسم می‌شود که امکان خروجی گرفتن آن وجود دارد.

یک مرحله اختیاری برای استخراج داده‌ها (Data Extraction) هم دارد که البته بنده استفاده نکردم و نمی‌توانم در باره آن قضاوت کنم.

برای استفاده از این سرویس، کافیست در سایت آن ثبت نام کنید و یک مرور تعریف کنید. حالا رکوردها را وارد کنید، موارد تکراری را حذف کنید و همکارتان را به پروژه دعوت کنید تا به نام خدا فرایند غربالگری را شروع کنید.

https://catchii.org/


🆔 @irevidence

چگونه کتابخانه ی اندنوت را برای فرد دیگری ایمیل/ارسال کنیم؟

📝به قلم: پروانه نیک پور

گاهی پیش آمده که لازم باشد مثلا کتابخانه ی اندنوت متصل به فایل ورد دست نوشته یا پایان نامه تان را بخواهید برای استاد راهنما یا ... ایمیل کنید، اما یک مشکل وجود دارد!

فرمت عادی ذخیره کتابخانه اندنوت، پسوند enl دارد و به همراهش یک پوشه درست می شود و لذا آن فایل+پوشه، قابل ضمیمه کردن به ایمیل نیستند. برای حل این مشکل، کتابخانه عادی تان را در اندنوت باز کنید و طبق شکل بالا، از منوی فایل، گزینه ی compressed library را انتخاب کنید. از شما می پرسد آیا فایل های pdf همراه احتمالی را هم برایتان در این فایل فشرده جدید ذخیره کند؟ برای راحتی گزینه ی no را انتخاب کنید. خروجی یک تک فایل با پسوند enlx خواهد بود که قابل ضمیمه کردن به ایمیل می باشد. دریافت کننده ی این فایل فشرده، با دانلود و کلیک روی آن، یک کتابخانه ی عادی اندنوت با پسوند enl (و یک پوشه) خواهد داشت.