پرورش طیور بدون پر (بخش اول):
يکي از موارد جديدي که امروزه مطرح شده ، پرورش نژادي از مرغهاست که بدن آنها کاملاً عاري از پر مي باشد . اين نژادها با نامهاي متفاوتي ياد مي شود :
ه( Featherles chicken , totally naked rooster )ازاسامي است که در مقالات مختلف براي اين نژادها عنوان شده است .
توليد اين نژادها با واکنشهاي متفاوتي در محافل علمي روبرو شده است .
برخي از مخالفان ، نژادها را حاصل دستکاري ژنتيکي و دخالت در کار خلقت دانسته و آن را عملي وحشيانه و غير اخلاقي نام برده اند در حالي که دکتر کاهنر معتقد است که اين نژادها با آميخته گري به وجود آمده اند .
يکي از موارد جديدي که امروزه مطرح شده ، پرورش نژادي از مرغهاست که بدن آنها کاملاً عاري از پر مي باشد . اين نژادها با نامهاي متفاوتي ياد مي شود :
ه( Featherles chicken , totally naked rooster )ازاسامي است که در مقالات مختلف براي اين نژادها عنوان شده است .
توليد اين نژادها با واکنشهاي متفاوتي در محافل علمي روبرو شده است .
برخي از مخالفان ، نژادها را حاصل دستکاري ژنتيکي و دخالت در کار خلقت دانسته و آن را عملي وحشيانه و غير اخلاقي نام برده اند در حالي که دکتر کاهنر معتقد است که اين نژادها با آميخته گري به وجود آمده اند .
پرورش طیور بدون پر (بخش دوم):
مزاياي پرورش مرغهاي بدون پر
1 ـ افزايش راندمان در مناطق گرمسير :
کاهنر بيان مي کند که به علت کاهش رشد جوجه ها در آب و هواي گرم هزينه توليد گوشت مرغ در نقاط گرمسير افزايش مي يابد به علت عدم وجود پر در اين نژادها مقاومت گرمايي در آنها افزايش يافته و در شرايط گرم راندمان افزايش مي يابد . البته اين پرندگان نسبت به سويه هاي پر توليد سرعت رشد بالايي ندارند ولي در مناطق گرم داراي راندمان بالاتري نسبت به اين سويه ها هستند .
2 ـ صرفه جويي در هزينه ها :
توليداين پرندگان موجب صرفه جويي در موارد مختلفي در مناطق گرمسير مي شود :
الف )صرفه جويي در هزينه هاي مربوط به حرارت سالن : چنانکه بيان شد اين نژادها با داشتن تحمل حرارتي بيشتر موجب مي شوند که در هزينه هاي سنگين خنک کردن سالن صرفه جويي شود .
ب )صرفه جويي در هزينه هاي مربوط به خوراک : در قسمتهاي گذشته بيان شد که پر داراي مقادير بالايي پروتئين مي باشد که اين پروتئين از خوراک تامين مي شود همچنين در شرايط گرمايي احتياج به تغليظ جيره کمتر شده و هزينه خوراک مصرفي به طور قابل ملاحظه اي کاهش مي يابد .
ج )صرفه جويي در هزينه هاي مربوط به پر کني :علاوه بر صرفه جويي نام برده شده به علت عدم وجود پر ،هزينه هاي مربوط به پر کني لاشه از بين مي رود که مي تواند موجب کاهش هزينه توليد و کاهش قيمت گوشت توليدي شود .
مزاياي پرورش مرغهاي بدون پر
1 ـ افزايش راندمان در مناطق گرمسير :
کاهنر بيان مي کند که به علت کاهش رشد جوجه ها در آب و هواي گرم هزينه توليد گوشت مرغ در نقاط گرمسير افزايش مي يابد به علت عدم وجود پر در اين نژادها مقاومت گرمايي در آنها افزايش يافته و در شرايط گرم راندمان افزايش مي يابد . البته اين پرندگان نسبت به سويه هاي پر توليد سرعت رشد بالايي ندارند ولي در مناطق گرم داراي راندمان بالاتري نسبت به اين سويه ها هستند .
2 ـ صرفه جويي در هزينه ها :
توليداين پرندگان موجب صرفه جويي در موارد مختلفي در مناطق گرمسير مي شود :
الف )صرفه جويي در هزينه هاي مربوط به حرارت سالن : چنانکه بيان شد اين نژادها با داشتن تحمل حرارتي بيشتر موجب مي شوند که در هزينه هاي سنگين خنک کردن سالن صرفه جويي شود .
ب )صرفه جويي در هزينه هاي مربوط به خوراک : در قسمتهاي گذشته بيان شد که پر داراي مقادير بالايي پروتئين مي باشد که اين پروتئين از خوراک تامين مي شود همچنين در شرايط گرمايي احتياج به تغليظ جيره کمتر شده و هزينه خوراک مصرفي به طور قابل ملاحظه اي کاهش مي يابد .
ج )صرفه جويي در هزينه هاي مربوط به پر کني :علاوه بر صرفه جويي نام برده شده به علت عدم وجود پر ،هزينه هاي مربوط به پر کني لاشه از بين مي رود که مي تواند موجب کاهش هزينه توليد و کاهش قيمت گوشت توليدي شود .
پرورش طیور بدون پر (بخش سوم):
معايب پرورش مرغهاي بدون پر :
1 ـ نياز به کنترل شديد دماي داخل آشيانه در ساير مناطق
از آنجايي که پر به عنوان يک عايق براي بدن عمل مي کند هم در گرما و هم در سرما از تغيير دماي بدن جلوگيري مي کند . در اين نژادها به علت عدم وجود پر با تغيير شديد دما ، دماي بدن به سرعت تغيير کرده که مي تواند مضر باشد .به ويژه کاهش دما در مناطقي که داراي شبهاي سرد و روزهاي گرم مي باشند کنترل دماي داخل سالن مخصوصاً در شب حائز اهميت فراوان است .
2 ـ افزايش احتمال ايجاد صدمات پوستي و بيماريهاي انگلي
پوست بدن پرندگان به طورکلي نازک است در جوجه هاي گوشتي به علت رشد سريع بدن ضخامت پوست کمتر از ساير پرندگان است . در اين نژادها به علت عدم وجود فوليکولهاي پر ، ضخامت باز هم کمتر مي شود به علاوه يکي از وظايف پر محافظت از بدن در برابر عوامل خارجي مانند ضربات است اين دو عامل (نازکي پوست و عدم وجود محافظت پوست توسط پر ) موجب مي شود که پوست اين پرندگان در معرض زخمها و خراشها و همچنين بيماريهاي انگلي قرار گيرد که نياز به مديريت سالن و بستر را افزايش مي دهد .
3 ـ کاهش توانايي جفتگيري در خروسها و مرغها
در هنگام جفت گيري پر نقش مهمي به ويژه در خروسها ايفا مي کند ، خروسها به وسيله ي بال زدن تعادل خود را هنگام جفت گيري حفظ مي کنند که با حذف پر اين توانايي از بين مي رود .
4 ـ گمراه شدن پرندگان در تشخيص سلسله مراتب اجتماعي
عدم وجود پر موجب مي شود که پرندگان در تشخيص سلسله مراتب اجتماعي يکديگر دچار مشکل شوند که دو مورد اخير در گله هاي مادر ايجاد مشکل مي کند .
همان طور که بيان شد پر يکي از اجزاي بسيار مهم در بدن پرنده مي باشد و در نتيجه مديريت پر مي تواند در موفقيت يک واحد توليدي نقش تعيين کننده داشته باشد .
از آنجايي که درصد بالايي از پر را پروتئين تشکيل مي دهد لذا با حذف پر مي توان در مصرف پروتئين گران قيمت صرفه جويي کرد که اين امر مي تواند موجب افزايش بهره اقتصادي واحد توليدي گردد . براي کاهش و يا حذف پوشش پر مي توان از ژنهاي موثر بر خصوصيات پر از جمله گردن لخت ، پر وزوزي ، دير پر در آوري و ديگر ژنها بهره گرفت . چنان که مرغهاي کاملا بدون پر از آميخته گري يک نژاد گوشتي و نژاد گردن لخت به وجود آمده اند . البته در مورد استفاده گسترده از اين نژادها مسائل مختلفي بايد مورد بررسي قرار گيرد که بايد در کشور مورد توجه قرار گيرد همچنين براي پرورش مرغهاي مادر اين نژادها در کشور نياز به استفاده گسترده از تکنيک تلقيح مصنوعي به علت عدم توانايي در جفت گيري وجود دارد و نيز بايد امکان پرورش آنها در مناطق مختلف آب و هوايي کشور بررسي شود و در صورت امکان پرورش اين نژادها به ويژه در مناطق گرمسير کشور توسعه يابد .
معايب پرورش مرغهاي بدون پر :
1 ـ نياز به کنترل شديد دماي داخل آشيانه در ساير مناطق
از آنجايي که پر به عنوان يک عايق براي بدن عمل مي کند هم در گرما و هم در سرما از تغيير دماي بدن جلوگيري مي کند . در اين نژادها به علت عدم وجود پر با تغيير شديد دما ، دماي بدن به سرعت تغيير کرده که مي تواند مضر باشد .به ويژه کاهش دما در مناطقي که داراي شبهاي سرد و روزهاي گرم مي باشند کنترل دماي داخل سالن مخصوصاً در شب حائز اهميت فراوان است .
2 ـ افزايش احتمال ايجاد صدمات پوستي و بيماريهاي انگلي
پوست بدن پرندگان به طورکلي نازک است در جوجه هاي گوشتي به علت رشد سريع بدن ضخامت پوست کمتر از ساير پرندگان است . در اين نژادها به علت عدم وجود فوليکولهاي پر ، ضخامت باز هم کمتر مي شود به علاوه يکي از وظايف پر محافظت از بدن در برابر عوامل خارجي مانند ضربات است اين دو عامل (نازکي پوست و عدم وجود محافظت پوست توسط پر ) موجب مي شود که پوست اين پرندگان در معرض زخمها و خراشها و همچنين بيماريهاي انگلي قرار گيرد که نياز به مديريت سالن و بستر را افزايش مي دهد .
3 ـ کاهش توانايي جفتگيري در خروسها و مرغها
در هنگام جفت گيري پر نقش مهمي به ويژه در خروسها ايفا مي کند ، خروسها به وسيله ي بال زدن تعادل خود را هنگام جفت گيري حفظ مي کنند که با حذف پر اين توانايي از بين مي رود .
4 ـ گمراه شدن پرندگان در تشخيص سلسله مراتب اجتماعي
عدم وجود پر موجب مي شود که پرندگان در تشخيص سلسله مراتب اجتماعي يکديگر دچار مشکل شوند که دو مورد اخير در گله هاي مادر ايجاد مشکل مي کند .
همان طور که بيان شد پر يکي از اجزاي بسيار مهم در بدن پرنده مي باشد و در نتيجه مديريت پر مي تواند در موفقيت يک واحد توليدي نقش تعيين کننده داشته باشد .
از آنجايي که درصد بالايي از پر را پروتئين تشکيل مي دهد لذا با حذف پر مي توان در مصرف پروتئين گران قيمت صرفه جويي کرد که اين امر مي تواند موجب افزايش بهره اقتصادي واحد توليدي گردد . براي کاهش و يا حذف پوشش پر مي توان از ژنهاي موثر بر خصوصيات پر از جمله گردن لخت ، پر وزوزي ، دير پر در آوري و ديگر ژنها بهره گرفت . چنان که مرغهاي کاملا بدون پر از آميخته گري يک نژاد گوشتي و نژاد گردن لخت به وجود آمده اند . البته در مورد استفاده گسترده از اين نژادها مسائل مختلفي بايد مورد بررسي قرار گيرد که بايد در کشور مورد توجه قرار گيرد همچنين براي پرورش مرغهاي مادر اين نژادها در کشور نياز به استفاده گسترده از تکنيک تلقيح مصنوعي به علت عدم توانايي در جفت گيري وجود دارد و نيز بايد امکان پرورش آنها در مناطق مختلف آب و هوايي کشور بررسي شود و در صورت امکان پرورش اين نژادها به ويژه در مناطق گرمسير کشور توسعه يابد .
انتقاد شدید رئیس سازمان بسیج عشایری کشور از عدم تخصیص اعتبار لازم برای تأمین واکسن تب برفکی/ بسیج آماده واکسیناسیون ضربتی دامهای کشور است
رئیس سازمان بسیج عشایری کشور گفت: در صورتی که دولت واکسن مربوط به مقابله با تب برفکی را تامین کند بسیج آمادگی دارد این طرح را بصورت ضربتی اجرا کند.
«سردار علی پاشا محمدی»، با اشاره به شروع تب برفکی میان دامهای کشور اظهار داشت: متاسفانه این بیماری بخش عمدهای از استانهای عشایری و دامداری ما را در بر گرفته و تلفاتی هم داشته است.
وی افزود: اکنون مسئولان ذیربط وزارت جهاد کشاورزی از سازمان دامپزشکی کشور در حال بررسی هستند تا ببینند منشاء ورود این ویروس کجاست، اما الان که این ویروس شایع شده و محلهای دیگر را در بر میگیرد راهکار درمان، واکسیناسیون دامهای سالم است.
محمدی تاکید کرد: متاسفانه طی صحبتی که با رئیس سازمان امور عشایری و رئیس سازمان دامپزشکی کشور داشتیم، در این حوزه با مشکل کمبود جدی واکسن روبرو هستیم.
رئیس سازمان بسیج عشایری ادامه داد: تاکنون تنها موسسه رازی تولید کننده این واکسنها بود که امسال نیز 4 ماه در وقفه در تولید داشت که قابل بررسی است؛ از طرفی میزان تولید با این نیاز برابر نیست و حدود 45 تا 50 میلیون دوز واکسن لازم است در حالی که تا الان 26 میلیون دوز تامین شده است.
بسیج آماده واکسیناسیون ضربتی دام های کشور است
محمدی ادامه داد: سازمان بسیج عشایری اعلام آمادگی میکند در صورت تامین واکسن از سوی سازمان دامپزشکی، نیروی انسانی را پای کار بیاورد تا این اقدام به شکل ضربتی صورت گیرد.
رئیس سازمان بسیج عشایری تصریح کرد: متاسفانه مسئولان ذیربط تا این لحظه در سطح کلان و راهبردی تصمیم نهایی اتخاذ نکردند و امیدواریم جلسه شورای عالی عشایر کشور به ریاست رئیس جمهور و یا حداقل معاون اول او تشکیل شود.
وی خاطرنشان کرد: آمار تلفات و گستره شیوع تب برفکی متناقض است و خیلی از مسئولان زیر بار این آمار نمیروند، اما شواهد و قراین حکایت از تلفات وسیع دارد.
محمدی در پایان اظهار داشت: با این وجود باید ببینیم جبران خسارت این دامها متوجه کدام نهاد است و بی مهری دولت با قشری که تامین کننده یکی از نیازهای اصلی کشور است چه دلیلی دارد.
گروه خبر veterinary science
رئیس سازمان بسیج عشایری کشور گفت: در صورتی که دولت واکسن مربوط به مقابله با تب برفکی را تامین کند بسیج آمادگی دارد این طرح را بصورت ضربتی اجرا کند.
«سردار علی پاشا محمدی»، با اشاره به شروع تب برفکی میان دامهای کشور اظهار داشت: متاسفانه این بیماری بخش عمدهای از استانهای عشایری و دامداری ما را در بر گرفته و تلفاتی هم داشته است.
وی افزود: اکنون مسئولان ذیربط وزارت جهاد کشاورزی از سازمان دامپزشکی کشور در حال بررسی هستند تا ببینند منشاء ورود این ویروس کجاست، اما الان که این ویروس شایع شده و محلهای دیگر را در بر میگیرد راهکار درمان، واکسیناسیون دامهای سالم است.
محمدی تاکید کرد: متاسفانه طی صحبتی که با رئیس سازمان امور عشایری و رئیس سازمان دامپزشکی کشور داشتیم، در این حوزه با مشکل کمبود جدی واکسن روبرو هستیم.
رئیس سازمان بسیج عشایری ادامه داد: تاکنون تنها موسسه رازی تولید کننده این واکسنها بود که امسال نیز 4 ماه در وقفه در تولید داشت که قابل بررسی است؛ از طرفی میزان تولید با این نیاز برابر نیست و حدود 45 تا 50 میلیون دوز واکسن لازم است در حالی که تا الان 26 میلیون دوز تامین شده است.
بسیج آماده واکسیناسیون ضربتی دام های کشور است
محمدی ادامه داد: سازمان بسیج عشایری اعلام آمادگی میکند در صورت تامین واکسن از سوی سازمان دامپزشکی، نیروی انسانی را پای کار بیاورد تا این اقدام به شکل ضربتی صورت گیرد.
رئیس سازمان بسیج عشایری تصریح کرد: متاسفانه مسئولان ذیربط تا این لحظه در سطح کلان و راهبردی تصمیم نهایی اتخاذ نکردند و امیدواریم جلسه شورای عالی عشایر کشور به ریاست رئیس جمهور و یا حداقل معاون اول او تشکیل شود.
وی خاطرنشان کرد: آمار تلفات و گستره شیوع تب برفکی متناقض است و خیلی از مسئولان زیر بار این آمار نمیروند، اما شواهد و قراین حکایت از تلفات وسیع دارد.
محمدی در پایان اظهار داشت: با این وجود باید ببینیم جبران خسارت این دامها متوجه کدام نهاد است و بی مهری دولت با قشری که تامین کننده یکی از نیازهای اصلی کشور است چه دلیلی دارد.
گروه خبر veterinary science
سیاه زخم
کپسول باسیلوس آنتراسیس به رنگ بنفش در اطراف باکتری
باکتری باسیلوس آنتراسیس عامل بیماری سیاه زخم است. نامهای دیگر این بیماری در زبان انگلیسی آنتراکس(Anthrax) و به فرانسوی شاربن است.
نام آنتراکس از کلمه یونانی (anthrakis) به معنی ذغال گرفته شده که بدلیل زخم سیاه رنگی هست که در این بیماری بوجود می آید. از بیماریهای مشترک انسان و تعداد زیادی از حیوانات است که البته در حیوانات شایعتر و در انسان کمتر هست.
شکل و خصوصیات باکتری:
باکتری میلهای شکل و غیرمتحرک و دارای کپسول بوده و هوازی ـ بیهوازی اختیاری است از خصوصیات مهم این جنس یعنی باسیلوسها و این باکتری، تولید هاگ یا اسپور (Spore) است به همین دلیل، مقاومت محیطی زیادی دارند و اکثرا در آب هوا و بخصوص خاک حضور دارند.
مقاومت باکتری:
فرم رویشی و جوانهزدهی باکتری، مقاومتی همانند مقاومت سایر باکتریهای بدون هاگ دارد یعنی حساس است و در گرمای 60 درجه و مواد ضدعفونی کنندهی عادی، بزودی از بین میرود ولی هاگ یا اسپور آن سالها در شرایط عادی باقی میماند و پس از این مدت اگر در شرایط مناسب قرار گیرد به فرم رویشی تبدیل میشود. گزارش های مختلفی از دوام هاگ این باکتری وجود دارد بطوریکه بقای آن را در طبیعت تا 60 سال گزارش کردهاند. عواملی که باعث هاگگذاری، تبدیل هاگ به فرم رویشی و تبدیل فرم رویشی به هاگ میشود، موجب بقای باکتری است که در این مورد می توان به وجود زمینهای قلیائی و حاوی آهک و مقداری ازت در اثر نباتات گندیده (که این مناطق به مناطق گرمخانهای موسوم هستند) و همچنین فصول بارانی و خشکسالیهای پی در پی و گرمای بیش از 15 درجه اشاره کرد که تناوب تبدیل هاگ به فرم رویشی و بالعکس را تامین می کند (این تبدیلات بطور استثناء در هاگ این باکتری وجود دارد یعنی با مساعد شدن شرایط به فرم رویشی تبدیل میشود و با نامساعد شدن شرایط، مجددا به شکل هاگ برمیگردد). اسپور باکتری در دمای 120 درجه سانتیگراد در تحت فشار در اتوکلاو به مدت 15 دقیقه از بین میرود. عوامل دیگری که در از بین بردن هاگ این باکتری موثر است: گرمای خشک 140 درجه به مدت بیش از 3 ساعت، محلول 10% فرمالین در دمای 40 درجه به مدت 15 دقیقه( اما در دمای کمتر مدت زمان بیشتری مورد نیاز است)، محلول 5% سود سوزآور. اما نور آفتاب و گندیدن لاشه بر هاگ باکتری اثر کمی دارد.
حساسیت:
در دام ها در شرایط طبیعی، تمام علفخواران نسبت به این بیماری حساسیت زیادی دارند. نشخوارکنندگان بویژه گوسفند، گاو و بز بسیار حساس میباشند و در صورت ابتلا بیماری بیشتر به شکل فوق حاد بوده و تلف میشوند. حساسیت دامهای تکسمی نیز زیاد است اما از نظر حساسیت بعد از نشخوارکنندگان قرار دارند. گوشتخواران حساسیت کمی دارند و بطور استثناء ممکن است مبتلا شوند. پرندگان به این بیماری مقاومت دارند به استثنای شترمرغ که حساس است. نژاد در حساسیت دامها موثر است بطوریکه گوسفندان آفریقا نسبت به سایر نژادها مقاومت بیشتری به شاربن دارند همچنین حیوانات مسن بدلیل ایمنی اکتسابی و تدریجی بیش از حیوانات جوان مقاومت دارند.
انسان به بیماری شاربن حساس بوده و با تماس با حیوانات مبتلا و یا فراوردههای آلوده به این بیماری مبتلا میشود.
راه انتقال و انتشار باکتری و بیماری:
بیماری شاربن در انسان در نتیجه تماس مستقیم با حیوانات بیمار و یا فرآوردههای حیوانات مثل پوست، مو و پشم ایجاد میشود بنابراین دامپزشکان، دامداران، میکروب شناسان، کشاورزان، چوپانان، کارگران کشتارگاهها و کارگرانی که در صنایع پوست و پشم کار میکنند بیشتر در معرض ابتلاء به این بیماری هستند.در حیوانات میکروب شاربن بطور مستقیم از حیوان آلوده به حیوان سالم منتقل نمیشود بلکه میکروب در بافتهای حیوانات مبتلا وجود داشته و کمی قبل از مرگ از راه ترشحات مختلف به خارج دفع میشود. همچنین اگر لاشه حیوانات تلف شده کالبدگشایی شود و یا در دسترس پرندگان و یا حیوانات شکاری قرار گیرد، ممکن است بطور وسیع و خطرناکی میکروب را در خاک پراکنده کند. بنابراین انتشار میکروب در یک منطقه ممکن است بوسیلهی جریان آب، حشرات، سگها و سایر گوشتخواران، پرندگان وحشی و یا مدفوع دامهای مبتلا تامین شود. ورود عفونت به یک منطقه غیرآلوده همواره بوسیله مواد آلوده حیوانی مانند پودر استخوان، کود، پوست، روده، پشم و مواد کنسانتره و یا علوفه آلوده صورت میگیرد.
میکروب شاربن در انسان و حیوان ممکن است از راه خراشهای پوستی، راه گوارشی و یا از طریق تنفس ایجاد آلودگی نماید. گرچه در بیشتر مواقع طرز ایجاد آلودگی به درستی معلوم نیست اما غالبا تصور میشود که دامها در نتیجه خوردن غذاها و یا آبهای آلوده مبتلا میشوند و در انسان میکروب بیشتر از راه خراشهای پوستی وارد بدن میشود ولی ندرتا ممکن است از راه مخاط دستگاه تنفس و یا گوارش افراد را مبتلا کند. بنابراین بسته به را
کپسول باسیلوس آنتراسیس به رنگ بنفش در اطراف باکتری
باکتری باسیلوس آنتراسیس عامل بیماری سیاه زخم است. نامهای دیگر این بیماری در زبان انگلیسی آنتراکس(Anthrax) و به فرانسوی شاربن است.
نام آنتراکس از کلمه یونانی (anthrakis) به معنی ذغال گرفته شده که بدلیل زخم سیاه رنگی هست که در این بیماری بوجود می آید. از بیماریهای مشترک انسان و تعداد زیادی از حیوانات است که البته در حیوانات شایعتر و در انسان کمتر هست.
شکل و خصوصیات باکتری:
باکتری میلهای شکل و غیرمتحرک و دارای کپسول بوده و هوازی ـ بیهوازی اختیاری است از خصوصیات مهم این جنس یعنی باسیلوسها و این باکتری، تولید هاگ یا اسپور (Spore) است به همین دلیل، مقاومت محیطی زیادی دارند و اکثرا در آب هوا و بخصوص خاک حضور دارند.
مقاومت باکتری:
فرم رویشی و جوانهزدهی باکتری، مقاومتی همانند مقاومت سایر باکتریهای بدون هاگ دارد یعنی حساس است و در گرمای 60 درجه و مواد ضدعفونی کنندهی عادی، بزودی از بین میرود ولی هاگ یا اسپور آن سالها در شرایط عادی باقی میماند و پس از این مدت اگر در شرایط مناسب قرار گیرد به فرم رویشی تبدیل میشود. گزارش های مختلفی از دوام هاگ این باکتری وجود دارد بطوریکه بقای آن را در طبیعت تا 60 سال گزارش کردهاند. عواملی که باعث هاگگذاری، تبدیل هاگ به فرم رویشی و تبدیل فرم رویشی به هاگ میشود، موجب بقای باکتری است که در این مورد می توان به وجود زمینهای قلیائی و حاوی آهک و مقداری ازت در اثر نباتات گندیده (که این مناطق به مناطق گرمخانهای موسوم هستند) و همچنین فصول بارانی و خشکسالیهای پی در پی و گرمای بیش از 15 درجه اشاره کرد که تناوب تبدیل هاگ به فرم رویشی و بالعکس را تامین می کند (این تبدیلات بطور استثناء در هاگ این باکتری وجود دارد یعنی با مساعد شدن شرایط به فرم رویشی تبدیل میشود و با نامساعد شدن شرایط، مجددا به شکل هاگ برمیگردد). اسپور باکتری در دمای 120 درجه سانتیگراد در تحت فشار در اتوکلاو به مدت 15 دقیقه از بین میرود. عوامل دیگری که در از بین بردن هاگ این باکتری موثر است: گرمای خشک 140 درجه به مدت بیش از 3 ساعت، محلول 10% فرمالین در دمای 40 درجه به مدت 15 دقیقه( اما در دمای کمتر مدت زمان بیشتری مورد نیاز است)، محلول 5% سود سوزآور. اما نور آفتاب و گندیدن لاشه بر هاگ باکتری اثر کمی دارد.
حساسیت:
در دام ها در شرایط طبیعی، تمام علفخواران نسبت به این بیماری حساسیت زیادی دارند. نشخوارکنندگان بویژه گوسفند، گاو و بز بسیار حساس میباشند و در صورت ابتلا بیماری بیشتر به شکل فوق حاد بوده و تلف میشوند. حساسیت دامهای تکسمی نیز زیاد است اما از نظر حساسیت بعد از نشخوارکنندگان قرار دارند. گوشتخواران حساسیت کمی دارند و بطور استثناء ممکن است مبتلا شوند. پرندگان به این بیماری مقاومت دارند به استثنای شترمرغ که حساس است. نژاد در حساسیت دامها موثر است بطوریکه گوسفندان آفریقا نسبت به سایر نژادها مقاومت بیشتری به شاربن دارند همچنین حیوانات مسن بدلیل ایمنی اکتسابی و تدریجی بیش از حیوانات جوان مقاومت دارند.
انسان به بیماری شاربن حساس بوده و با تماس با حیوانات مبتلا و یا فراوردههای آلوده به این بیماری مبتلا میشود.
راه انتقال و انتشار باکتری و بیماری:
بیماری شاربن در انسان در نتیجه تماس مستقیم با حیوانات بیمار و یا فرآوردههای حیوانات مثل پوست، مو و پشم ایجاد میشود بنابراین دامپزشکان، دامداران، میکروب شناسان، کشاورزان، چوپانان، کارگران کشتارگاهها و کارگرانی که در صنایع پوست و پشم کار میکنند بیشتر در معرض ابتلاء به این بیماری هستند.در حیوانات میکروب شاربن بطور مستقیم از حیوان آلوده به حیوان سالم منتقل نمیشود بلکه میکروب در بافتهای حیوانات مبتلا وجود داشته و کمی قبل از مرگ از راه ترشحات مختلف به خارج دفع میشود. همچنین اگر لاشه حیوانات تلف شده کالبدگشایی شود و یا در دسترس پرندگان و یا حیوانات شکاری قرار گیرد، ممکن است بطور وسیع و خطرناکی میکروب را در خاک پراکنده کند. بنابراین انتشار میکروب در یک منطقه ممکن است بوسیلهی جریان آب، حشرات، سگها و سایر گوشتخواران، پرندگان وحشی و یا مدفوع دامهای مبتلا تامین شود. ورود عفونت به یک منطقه غیرآلوده همواره بوسیله مواد آلوده حیوانی مانند پودر استخوان، کود، پوست، روده، پشم و مواد کنسانتره و یا علوفه آلوده صورت میگیرد.
میکروب شاربن در انسان و حیوان ممکن است از راه خراشهای پوستی، راه گوارشی و یا از طریق تنفس ایجاد آلودگی نماید. گرچه در بیشتر مواقع طرز ایجاد آلودگی به درستی معلوم نیست اما غالبا تصور میشود که دامها در نتیجه خوردن غذاها و یا آبهای آلوده مبتلا میشوند و در انسان میکروب بیشتر از راه خراشهای پوستی وارد بدن میشود ولی ندرتا ممکن است از راه مخاط دستگاه تنفس و یا گوارش افراد را مبتلا کند. بنابراین بسته به را
ه ورود میکروب سه نوع شاربن ایجاد میشود:شاربن پوستی، شاربن تنفسی و شاربن گوارشی.
بیماریزایی:
باسیلوس آنتراسیس از طریق تولید سم یا زهرابه به میزبان حمله میکند. بطور دقیقتر، بیماریزایی باسیلوس آنتراسیس به دو عامل مربوط است: کپسول و زهرابه. به این ترتیب که کپسول، باکتری را در برابر بیگانه خوارها و فاگوسیتها و سایر عوامل دفاع غیرآختصاصی بدن محافظت میکند و زهرابه یا توکسین که از سه جزء مهم پروتئینی تشکیل شده است.
سیاهزخم پوستی:
معمولا در مناطقی از پوست دست و بازو که بیشتر در معرض تماس با آلودگی هستند روی میدهد (پوست صورت و گردن هم با شیوع کمتری گرفتار میشوند).
علائم:
ضایعه معمولا با ایجاد جوش بیدرد در محل ورود میکروب آغاز میشود که به سرعت گسترش مییابد و به قرحهای که اطراف آن را طاولهای کوچک احاطه کردهاند منجر میشود و به نکروز قرمز تیره و سیاه رنگی تبدیل میشود (در مرکز زخم یک اثر و جاماندگی از زخم سیاه رنگ بوجود میآید). این ضایعه قطر 1 تا 3 سانتیمتری داشته و به آن پوسچول بدخیم (malignant pustule) میگویند. در اثر زهرابه میکروب خیز و ادم وسیع، بزرگ شدن عقدههای لنفاوی (لنفادنوپاتی)، تب، بیحالی و نیز سر درد هم ممکن است دیده شود. بیماری در اکثر موارد خودبخود محدود شده و بهبودی حاصل میشود اما موارد درمان نشده میتواند به باکتریمی Bacteremia یا وجود باکتری در گردش خون، مننژیت و مرگ منجر شود و این تلفات در اینگونه افراد حدود 20% است. این بیماری در مناطق استوایی شایعتر است.
سیاهزخم تنفسی یا ریوی:
در انسان که بیماری پشم ریسان هم خوانده میشود در اثر استنشاق اسپورها ایجاد میگردد که در ابتدا آثاری شبیه به سرماخوردگی دارد ولی بزودی به بیماری شدید ریوی و پنومونی تهدید کننده تبدیل میشود. میزان تلفات در این شکل بیماری حتی افرادیکه تحت درمان دقیق قرار میگیرند زیاد است چون زمانی به بیماری مظنون میشوند که جراحات قابل ترمیم نیست.
علائم:
تب، سرفهی خشک، احساس ناراحتی در پشت جناغ سینه و نهایتا تنگی نفس حاد، تعریق و سیانوز. پرده جنب ریه هم درگیر میشود و پس از آن تجمع مایع خونی در فضای پلور ( فضای بین دو پرده جنب) روی میدهد. بیماری به سرعت پیشرفت می کند و در عرض 24 تا 36 ساعت شوک، افت دمای بدن و مرگ رخ میدهد.
سیاهزخم گوارشی:
در اثر مصرف گوشت آلوده ایجاد میشود.
علائم:
بصورت یک التهاب دستگاه گوارش (گاستروانتریت) حاد تظاهر مییابد. تب شدید، نفخ شکم، دلدرد و همچنین استفراغ خونی و اسهال خونی هم ممکن است دیده شود و نهایتا به مرگ منجر میشود.
تشخیص:
تهیه گسترش و دیدن باسیلهای گرم مثبت و بزرگ که بصورت زنجیرهای قرار گرفتهاند. اسپورها معمولا در گسترههای بدست آمده از ترشح زخم دیده نمیشود. آزمایشات سرولوژی مفید نیستند.
پیشگیری و درمان:
سوزاندن یا دفن لاشههای آلوده در گودالهای عمیق دارای آهک_ ضدعفونی محصولات حیوانی (بوسیله اتوکلاو)_ استفاده از دستکش و پوشاک محافظت کننده در افرادی که در خطر بالای ابتلاء قرار دارند_ ایمن سازی فعال دامها به کمک واکسن زنده ضعیف شده (تخفیف حدت یافته) در این مورد واکسنی که وجود دارد حدود 9 ماه به دام ایمنی میدهد_ واکسینه کردن افرادی که در خطر شغلی بالایی قرار دارند. این واکسن بدون سلولی و حاوی آنتیژن محافظت کننده (PA) خالص شده میباشد. درمان بوسیله پنیسیلین G انجام میشود که موثرترین درمان است.
منبع:
ارنست جاوتز. میکروب شناسی پزشکی جاوتز. ترجمهٔ محمدکریم رحیمی، عمید اطهری. آییژ، ۱۳۸۲
-گروه بیماری های زئونوز
بیماریزایی:
باسیلوس آنتراسیس از طریق تولید سم یا زهرابه به میزبان حمله میکند. بطور دقیقتر، بیماریزایی باسیلوس آنتراسیس به دو عامل مربوط است: کپسول و زهرابه. به این ترتیب که کپسول، باکتری را در برابر بیگانه خوارها و فاگوسیتها و سایر عوامل دفاع غیرآختصاصی بدن محافظت میکند و زهرابه یا توکسین که از سه جزء مهم پروتئینی تشکیل شده است.
سیاهزخم پوستی:
معمولا در مناطقی از پوست دست و بازو که بیشتر در معرض تماس با آلودگی هستند روی میدهد (پوست صورت و گردن هم با شیوع کمتری گرفتار میشوند).
علائم:
ضایعه معمولا با ایجاد جوش بیدرد در محل ورود میکروب آغاز میشود که به سرعت گسترش مییابد و به قرحهای که اطراف آن را طاولهای کوچک احاطه کردهاند منجر میشود و به نکروز قرمز تیره و سیاه رنگی تبدیل میشود (در مرکز زخم یک اثر و جاماندگی از زخم سیاه رنگ بوجود میآید). این ضایعه قطر 1 تا 3 سانتیمتری داشته و به آن پوسچول بدخیم (malignant pustule) میگویند. در اثر زهرابه میکروب خیز و ادم وسیع، بزرگ شدن عقدههای لنفاوی (لنفادنوپاتی)، تب، بیحالی و نیز سر درد هم ممکن است دیده شود. بیماری در اکثر موارد خودبخود محدود شده و بهبودی حاصل میشود اما موارد درمان نشده میتواند به باکتریمی Bacteremia یا وجود باکتری در گردش خون، مننژیت و مرگ منجر شود و این تلفات در اینگونه افراد حدود 20% است. این بیماری در مناطق استوایی شایعتر است.
سیاهزخم تنفسی یا ریوی:
در انسان که بیماری پشم ریسان هم خوانده میشود در اثر استنشاق اسپورها ایجاد میگردد که در ابتدا آثاری شبیه به سرماخوردگی دارد ولی بزودی به بیماری شدید ریوی و پنومونی تهدید کننده تبدیل میشود. میزان تلفات در این شکل بیماری حتی افرادیکه تحت درمان دقیق قرار میگیرند زیاد است چون زمانی به بیماری مظنون میشوند که جراحات قابل ترمیم نیست.
علائم:
تب، سرفهی خشک، احساس ناراحتی در پشت جناغ سینه و نهایتا تنگی نفس حاد، تعریق و سیانوز. پرده جنب ریه هم درگیر میشود و پس از آن تجمع مایع خونی در فضای پلور ( فضای بین دو پرده جنب) روی میدهد. بیماری به سرعت پیشرفت می کند و در عرض 24 تا 36 ساعت شوک، افت دمای بدن و مرگ رخ میدهد.
سیاهزخم گوارشی:
در اثر مصرف گوشت آلوده ایجاد میشود.
علائم:
بصورت یک التهاب دستگاه گوارش (گاستروانتریت) حاد تظاهر مییابد. تب شدید، نفخ شکم، دلدرد و همچنین استفراغ خونی و اسهال خونی هم ممکن است دیده شود و نهایتا به مرگ منجر میشود.
تشخیص:
تهیه گسترش و دیدن باسیلهای گرم مثبت و بزرگ که بصورت زنجیرهای قرار گرفتهاند. اسپورها معمولا در گسترههای بدست آمده از ترشح زخم دیده نمیشود. آزمایشات سرولوژی مفید نیستند.
پیشگیری و درمان:
سوزاندن یا دفن لاشههای آلوده در گودالهای عمیق دارای آهک_ ضدعفونی محصولات حیوانی (بوسیله اتوکلاو)_ استفاده از دستکش و پوشاک محافظت کننده در افرادی که در خطر بالای ابتلاء قرار دارند_ ایمن سازی فعال دامها به کمک واکسن زنده ضعیف شده (تخفیف حدت یافته) در این مورد واکسنی که وجود دارد حدود 9 ماه به دام ایمنی میدهد_ واکسینه کردن افرادی که در خطر شغلی بالایی قرار دارند. این واکسن بدون سلولی و حاوی آنتیژن محافظت کننده (PA) خالص شده میباشد. درمان بوسیله پنیسیلین G انجام میشود که موثرترین درمان است.
منبع:
ارنست جاوتز. میکروب شناسی پزشکی جاوتز. ترجمهٔ محمدکریم رحیمی، عمید اطهری. آییژ، ۱۳۸۲
-گروه بیماری های زئونوز
بینایی در گاو
چون چشمانش در طرفین سرش قرار دارد، تقریبا میدان دید 360 درجه ای دارد و به جز بخش کوچکی که عمدتا پشت سرش است را می تواند ببیند. گرچه تنها می تواند فواصلی را بسنجد که نسبت به سرش مستقیم است، و برای این نیاز به اطلاعاتی دارد که از هر دو چشم می آیند. به همین دلیل، توصیه شده است به گاو عصبی از طرفین و یا زاویه ای نزدیک شوید، در این حالت او نمی تواند بفهمد که شما نزدیک تر می شوید. به عبارت دیگر، چون می خواهد شما را واضح ببیند به سمت جلو نزدیک خواهد شد. امکان مسافت سنجی دید درگاوها نسبت به انسانها ضعیف تر است. همچنین روشنایی و تاریکی را به شیوه دیگری نسبت به انسانها درک می کنند.
چون چشمانش در طرفین سرش قرار دارد، تقریبا میدان دید 360 درجه ای دارد و به جز بخش کوچکی که عمدتا پشت سرش است را می تواند ببیند. گرچه تنها می تواند فواصلی را بسنجد که نسبت به سرش مستقیم است، و برای این نیاز به اطلاعاتی دارد که از هر دو چشم می آیند. به همین دلیل، توصیه شده است به گاو عصبی از طرفین و یا زاویه ای نزدیک شوید، در این حالت او نمی تواند بفهمد که شما نزدیک تر می شوید. به عبارت دیگر، چون می خواهد شما را واضح ببیند به سمت جلو نزدیک خواهد شد. امکان مسافت سنجی دید درگاوها نسبت به انسانها ضعیف تر است. همچنین روشنایی و تاریکی را به شیوه دیگری نسبت به انسانها درک می کنند.
حس بویایی گاوها
گاوها شامه خوبی دارند و شامه بویایی نقش مهمی را در رفتارهای آنها ایفا می¬کند. بنابراین، آنها خوراکشان را بر اساس رایحه انتخاب می کنند. به خصوص مدفوع را بسیار متعفن می¬دانند. گاوها اطراف پهن¬شان چرا نمی¬کنند، مگر اینکه ضروری باشد(هنگامی که خوراک محدود است). طبیعی است علف ها در اطراف جایی که پهن است، بیشتر باشد و اگر اینگونه نباشد، نشان دهنده ناکافی بودن خوراک است. بعلاوه گاوها بوی بزاق را دوست ندارند. بنابراین لازم است در جایگاه غذا و آبشخور تمیز باشد و بو ندهد. آلوده به پهن، بزاق، و یا آب بینی سایر گاوها نباشد.
گاوها شامه خوبی دارند و شامه بویایی نقش مهمی را در رفتارهای آنها ایفا می¬کند. بنابراین، آنها خوراکشان را بر اساس رایحه انتخاب می کنند. به خصوص مدفوع را بسیار متعفن می¬دانند. گاوها اطراف پهن¬شان چرا نمی¬کنند، مگر اینکه ضروری باشد(هنگامی که خوراک محدود است). طبیعی است علف ها در اطراف جایی که پهن است، بیشتر باشد و اگر اینگونه نباشد، نشان دهنده ناکافی بودن خوراک است. بعلاوه گاوها بوی بزاق را دوست ندارند. بنابراین لازم است در جایگاه غذا و آبشخور تمیز باشد و بو ندهد. آلوده به پهن، بزاق، و یا آب بینی سایر گاوها نباشد.
ارتباطات اجتماعی در گاوها
تحقیقات نشان میدهند که گاوها روابط علت-معلول را به خوبی میفهمند مثلاً خیلی سریع یاد میگیرند در موقع تشنگی یا گرسنگی کدام دکمه را فشار دهند تا آب یا غذا دریافت کنند. همانند انسانها، گاوها خیلی سریع یاد میگیرند از چیزهای خطرناک مانند حصارهای الکتریکی یا آدمهای خبیث دوری کنند!
گاوها قادرند از تجربیات همدیگر درس بگیرند، از این نظر آنها مانند سگها و کمی پیشرفتهتر از گربهها هستند. برای نمونه، اگر گاوی بر اثر برخورد با حصارهای الکتریکی دچار شوک شود، بیشتر گاوهای دیگر هرگز به حصارها نزدیک نمیشوند.
گاوها حافظۀ خوبی دارند و هرگز یک محل یا چهره را فراموش نمیکنند. حافظۀ آنها به خصوص در به خاطر سپردن محل قرار گرفتن اشیاء خیلی خوب کار میکند. آنها مسیرهایی را که پیمودهاند، محل قرار گرفتن چاههای آب، آخور، محل روییدن بهترین علفها در چراگاه و محل به دنیا آمدن گوسالۀ خود را به خوبی به خاطر میسپارند و از این قابلیت خود برای برگشت به خانه یا پیدا کردن گوسالۀ خود پس از فروخته شدن در حراجها استفاده میکنند. حافظۀ گاوها به یادآوری محلها و مسیرها محدود نمیشود. بیشتر گاوها نسبت به کسانی که به آنها یا خانوادهشان آسیب رساندهاند، کینه به دل میگیرند و چهره آنها را فراموش نمیکنند. این مسئله در مورد اعضای گله نیز صادق است. اگر گاوی مورد کملطفی یا آزار گاو دیگری از گروه خود قرار گیرد، از او دلگیر میشود و ممکن است تا آخر عمر به او نزدیک نشود. یکی از محققان که برای مدتی رفتار گاوها در یک گله را زیر نظر داشته است میگوید: گاوهایی که مادربزرگ میشوند به دخترانشان در بچهداری کمک میکنند ولی گاوی به نام اولیویا به مادر خود نشان داد که به کمک او احتیاجی ندارد. مادر اولیویا پس از آنکه مورد کمتوجهی دختر خود قرار گرفت، به قسمت دیگری از چراگاه رفت و به گفتگو با گاوهای دیگر پرداخت و دیگر هرگز با دختر خود حرف نزد!
تحقیقات نشان میدهند که گاوها روابط علت-معلول را به خوبی میفهمند مثلاً خیلی سریع یاد میگیرند در موقع تشنگی یا گرسنگی کدام دکمه را فشار دهند تا آب یا غذا دریافت کنند. همانند انسانها، گاوها خیلی سریع یاد میگیرند از چیزهای خطرناک مانند حصارهای الکتریکی یا آدمهای خبیث دوری کنند!
گاوها قادرند از تجربیات همدیگر درس بگیرند، از این نظر آنها مانند سگها و کمی پیشرفتهتر از گربهها هستند. برای نمونه، اگر گاوی بر اثر برخورد با حصارهای الکتریکی دچار شوک شود، بیشتر گاوهای دیگر هرگز به حصارها نزدیک نمیشوند.
گاوها حافظۀ خوبی دارند و هرگز یک محل یا چهره را فراموش نمیکنند. حافظۀ آنها به خصوص در به خاطر سپردن محل قرار گرفتن اشیاء خیلی خوب کار میکند. آنها مسیرهایی را که پیمودهاند، محل قرار گرفتن چاههای آب، آخور، محل روییدن بهترین علفها در چراگاه و محل به دنیا آمدن گوسالۀ خود را به خوبی به خاطر میسپارند و از این قابلیت خود برای برگشت به خانه یا پیدا کردن گوسالۀ خود پس از فروخته شدن در حراجها استفاده میکنند. حافظۀ گاوها به یادآوری محلها و مسیرها محدود نمیشود. بیشتر گاوها نسبت به کسانی که به آنها یا خانوادهشان آسیب رساندهاند، کینه به دل میگیرند و چهره آنها را فراموش نمیکنند. این مسئله در مورد اعضای گله نیز صادق است. اگر گاوی مورد کملطفی یا آزار گاو دیگری از گروه خود قرار گیرد، از او دلگیر میشود و ممکن است تا آخر عمر به او نزدیک نشود. یکی از محققان که برای مدتی رفتار گاوها در یک گله را زیر نظر داشته است میگوید: گاوهایی که مادربزرگ میشوند به دخترانشان در بچهداری کمک میکنند ولی گاوی به نام اولیویا به مادر خود نشان داد که به کمک او احتیاجی ندارد. مادر اولیویا پس از آنکه مورد کمتوجهی دختر خود قرار گرفت، به قسمت دیگری از چراگاه رفت و به گفتگو با گاوهای دیگر پرداخت و دیگر هرگز با دختر خود حرف نزد!
ارتباطات اجتماعی در گاوها(قسمت دوم)
گاوها بسیار اجتماعی هستند و ساختارهای اجتماعی پیچیدهای تشکیل میدهند. آنها میتوانند بیش از 100 نفر از گروه خود را به خاطر بسپارند. روابط اجتماعی برای گاوها بسیار مهم است. آنها به طور مداوم سرگروههایی برای خود انتخاب میکنند. این انتخاب بر اساس معیارهایی مانند هوش، کنجکاوی، قابلیت اعتماد، تجربه و مهارتهای اجتماعی صورت میگیرد نه بر اساس جثّه، قلدری، زور و غرور. درجۀ دوستی میان گاوهای گروه بسیار متفاوت است. هر گاو تعدادی دوست صمیمی دارد در حالی که با بقیۀ اعضاء گروه تنها رابطۀ همگروهی دارد. آنها برای نشان دادن محبت خود به یکدیگر، همدیگر را لیس میزنند و تیمار میکنند. هر چه مدت آشنایی و میزان صمیمیت میان دو گاو بیشتر باشد، مدتی که آنها همدیگر را تیمار میکنند طولانیتر است.
ساختار اجتماعی گروه، در بسیاری از کارهای روزمرۀ گاوها تأثیر میگذارد. برای نمونه، هنگام چرت نیمروز، محل و جهت خوابیدن هر یک از گاوها، نشان دهندۀ موقعیت اجتماعی آنها در گروه است.
گاوها بسیار اجتماعی هستند و ساختارهای اجتماعی پیچیدهای تشکیل میدهند. آنها میتوانند بیش از 100 نفر از گروه خود را به خاطر بسپارند. روابط اجتماعی برای گاوها بسیار مهم است. آنها به طور مداوم سرگروههایی برای خود انتخاب میکنند. این انتخاب بر اساس معیارهایی مانند هوش، کنجکاوی، قابلیت اعتماد، تجربه و مهارتهای اجتماعی صورت میگیرد نه بر اساس جثّه، قلدری، زور و غرور. درجۀ دوستی میان گاوهای گروه بسیار متفاوت است. هر گاو تعدادی دوست صمیمی دارد در حالی که با بقیۀ اعضاء گروه تنها رابطۀ همگروهی دارد. آنها برای نشان دادن محبت خود به یکدیگر، همدیگر را لیس میزنند و تیمار میکنند. هر چه مدت آشنایی و میزان صمیمیت میان دو گاو بیشتر باشد، مدتی که آنها همدیگر را تیمار میکنند طولانیتر است.
ساختار اجتماعی گروه، در بسیاری از کارهای روزمرۀ گاوها تأثیر میگذارد. برای نمونه، هنگام چرت نیمروز، محل و جهت خوابیدن هر یک از گاوها، نشان دهندۀ موقعیت اجتماعی آنها در گروه است.
ارتباطات اجتماعی در گاوها (قسمت سوم)
بیشتر گاوها مهربان و نسبت به خانواده و انسانهایی که مرتب با آنها در ارتباط هستند و با آنها با مهربانی برخورد میکنند، بسیار وفادار هستند. گاوها میتوانند با استفاده از حالت قرار گرفتن بدن و صداهای مختلف، رضایت، علاقه، خشم و آشفتگی خود را ابراز کنند. آنها هنگام زمین گیر شدن دوستان خود بر بالین آن ها حاظر می شوند و آن را تیمار می کنند و حتی برای مرگ کسانی که دوست دارند سوگواری میکنند. گاوها از نظر عاطفی بسیار پیچیده هستند و ممکن است احساس نگرانی آینده را داشته باشند.
بیشتر گاوها مهربان و نسبت به خانواده و انسانهایی که مرتب با آنها در ارتباط هستند و با آنها با مهربانی برخورد میکنند، بسیار وفادار هستند. گاوها میتوانند با استفاده از حالت قرار گرفتن بدن و صداهای مختلف، رضایت، علاقه، خشم و آشفتگی خود را ابراز کنند. آنها هنگام زمین گیر شدن دوستان خود بر بالین آن ها حاظر می شوند و آن را تیمار می کنند و حتی برای مرگ کسانی که دوست دارند سوگواری میکنند. گاوها از نظر عاطفی بسیار پیچیده هستند و ممکن است احساس نگرانی آینده را داشته باشند.