آموزش مرحله به مرحله تلقیح مصنوعی

تلقیح مصنوعی
باردار کردن گاو ماده بدون عمل جفتگیری را تلقیح مصنوعی می گویند .
به عبارتی ، اسپرم دام نر را گرفته ، تا در زمان لازم ، به صورت مصنوعی و با وسائل خاص ، توسط کارشناس تلقیح به دستگاه تناسلی دام ماده ، منتقل گردد .
امروزه ، بویژه در فارم های صنعتی ، عمل بارور سازی و آبستن کردن دام ، به صورت طبیعی و با جفتگیری دام نر با ماده ، صورت نمیگیرد .
بلکه به جهت مزایای زیادی که علم و دانش در اختیار دامداران قرار داده است ، این عمل به صورت مصنوعی صورت میگیرد .

مزایای تلقیح مصنوعی

1: جلوگیری از هزینه های نگهداری گاو نر .مخصوصا در فارم های کوچک . زیرا از نظر اقتصادی نگهداری دام نر مستلزم هزینه هایی مانند تعذیه ، تاسیسات ، دستمزد کارگر ، دارو ، لپازم دامپزشکی و .. را بر روی دوش دامدار متحمل میکند .
2: مدت زمان نگهداری اسپرم به صورت منجمد تا سالها ( 20 سال ) امکان پذیر میباشد . یعنی حتی با مرگ دام نر هم میتوان از اسپرمی که از آن گرفته شده ، تا مدت ها ، گاو های ماده را بارور نمود .
3: انتخابی بودن اسپرم .
بدین معنی که میتوان بهترین دام یک گله از یک فارم یا فارم های دیگر ( حتی خارج از کشور ) را برای بهینه کردن ترکیب گله انتخاب و استفاده نماییم .
حمل و جابجایی اسپرم به مراتب کم هزینه تر از جابجایی دام میباشد .
4: درصد باروری در تلقیح مصنوعی ، بیشتر از جفتگیری میباشد .زیرا در لقاح مصنوعی ، اسپرم راحت تر و مطمئن تر به محوطه ی رحم و تخمک ها می رسند .
5: در تلقیح مصنوعی ، با استفاده از اسپرم های یک دام نر ، میتوان تعداد زیادی از دام های ماده را بارور نمود .
6: تلقیح مصنوعی موجب جلوگیری از انتشار بیماری هایی میشود که ممکن است دام نر همراه خود داشته باشد .
از آنجایی که در اسپرم گیری ، شرایط خاصی لحاظ میشود ، در نتیجه انتقال بیماری از این طریق به دام ماده در حداقل های ممکن قرار میگیرد .
7: امکان تعیین جنسیت در تولد گوساله .
در این روش دامدار میتواند از اسپرم های تعیین جنسیت شده استفاده نموده تا گوساله ی مورد دلخواه خود را در رحم دام ماده آبستن سازی نماید .
8: امکان همزمان سازی دقیق باروری و لقاح در گله هایی که همزمان سازی فحلی صورت گرفته است .

در تصاویر ارائه شده ی فوق
دستگاه تناسلی و باروری دام ماده به خوبی نمایش داده شده است .
اندام هایی مانند :
1: واژن ( فرج )
2: رکتوم ( اندام مقعدی یا راست روده )
3: سرویکس
4: محوطه ی رَحِمی
5: کانال ( شاخک ) انتقال اسپرم
6: مثانه

و دیگر اندام های مربوطه .
البته در انجام تلقیح مصنوعی ، عمدتا ، همان موارد فوق الذکر ، مورد بحث میباشد .

👆👆👆

یکی از اندام های حساس در تلقیح مصنوعی ، عضوی به نام سرویکس ( CERVIX ) ، میباشد .
بافت سرویکس از توده ی عضلانی ، متراکم و سفتی تشکیل شده .
اصطلاحا در بدن موجودات زنده زا ، از آن به عنوان دریچه ای به دنیای رحم یاد میشود .

👆👆👆

سایز سرویکس
بسته به سن حیوان ، تعداد و فاصله ی زایمان متفاوت است .
سرویکس ها معمولا دارای 3 یا 4 چین خوردگی عضله ای می باشند .
در اغلب گاو ها ، سرویکس روی کف محوطه ی لگنی ، نزدیک به انتهای قدامی لگن قرار دارد .

گام به گام برای تلقیح مصنوعی


از آنجایی که شکمبه ی گاو در سمت چپ محوطه ی شکمی قرار دارد، توصیه میشود تا تلقیح با دست چپ صورت گیرد . چرا که لمس رحم و توشه رکتال با دست چپ راحت تر است .





یکی از نکات مهمی که یاد آوری همیشگی آن هنگام تلقیح مصنوعی ، ضروری میباشد اینست که :

توصیه میشود ، تلقیح کننده ( به ویژه اگر از پرسنل فارم نیست و به عبارتی یک غریبه برای این منظور آمده است ) ، قبل از هر اقدامی ، شروع به حرف زدن با دام کند .
ابتدائا نزدیک سر و گردن گاو رفته و برای چند ثانیه ، ارتباط کلامی نزدیک برقرار کند با دام .
سپس با آرامش ، به سمت عقب دام و کپل ها حرکت نماید .
با دست خود کپل دام را لمس کند .
این کار در آن لحظات و با توجه به اینکه گاو در فحلگی میباشد ، موجب آرامش روانی و ریلکس شدن دام میشود .
با همین ترفند ، دام به راحتی عضلات دستگاه تناسلی را از حالت انقباض در آورده و کار تلقیح آسان تر میشود .
به ویژه در بخش سرویکس .

توصیه ی دیگری که توجه به آن هم پسندیده است ، اینست که :
از ازدحام بی مورد و غیر ضروری جلوگیری به عمل آید .
سعی بر آن باشد ، حتی الامکان ، کمترین تعداد نیروی انسانی ، هنگام تلقیح ، در اطراف دام باشد .
بالا بودن تعداد نفرات و سر و صدای غیر معمول ، به صورت طبیعی موجب واکنش منفی در سیستم عصبی دام شده و متعاقب آن دام ، نا آرام میشود .
همین نا آرامی هم علاوه بر سخت کردن کنترل دام ، موجب انقباض عضلات تناسلی و شکمی دام خواهد شد .