به نام خدا
مقامات محترم وزارت آموزش‌وپرورش،
هیئت محترم برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری آموزشی،
سازمان امور اداری و استخدامی کشور،
موضوع: درخواست فوری بازنگری در حذف رشته جغرافیا از آزمون استخدامی وزارت آموزش‌وپرورش
با سلام و احترام
دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی دانشگاه سیستان و بلوچستان، به نمایندگی از جامعه علمی این دانشکده شامل اساتید برجسته، دانشجویان متعهد و فارغ‌التحصیلان متخصص، مراتب اعتراض عمیق و نگرانی شدید خود را نسبت به تصمیم حذف رشته جغرافیا از فهرست رشته‌های مجاز برای شرکت در آزمون استخدامی دبیران آموزش و پرورش ابراز می‌دارد. این تصمیم که در تضاد با نیازهای آموزشی، علمی و توسعه‌ای کشور است، جایگاه رشته جغرافیا به‌عنوان علمی میان‌رشته‌ای و بنیادین را در نظام آموزشی به مخاطره می‌اندازد و پیامدهایی گسترده و بلندمدت بر تربیت نسل‌های آینده، توسعه پایدار و مدیریت چالش‌های زیست‌محیطی و اجتماعی کشور خواهد داشت. ما، در راستای کارزار سراسری دانشجویان و فارغ‌التحصیلان جغرافیا، خواستار بازنگری فوری این سیاست و بازگرداندن رشته جغرافیا به فهرست رشته‌های آزمون استخدامی هستیم.
اهمیت بنیادین رشته جغرافیا در نظام آموزشی
رشته جغرافیا، به عنوان یکی از ارکان اصلی علوم انسانی و محیطی، نقشی بی‌بدیل در تربیت شهروندانی آگاه، تحلیلگر و مسئول ایفا می‌کند. این رشته، با تلفیق مفاهیم علوم طبیعی، اجتماعی و انسانی، دانش‌آموزان را با موضوعات حیاتی نظیر تغییرات اقلیمی، مدیریت منابع طبیعی، برنامه‌ریزی شهری و روستایی، مهاجرت، نابرابری‌های اجتماعی-اقتصادی و توسعه پایدار آشنا می‌سازد. جغرافیا نه تنها به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا روابط پیچیده میان انسان و محیط زیست را درک کنند، بلکه آن‌ها را به ابزارهای تحلیلی و تفکر انتقادی مجهز می‌کند تا بتوانند راه‌حل‌هایی نوآورانه برای چالش‌های معاصر ارائه دهند.
در سطح جهانی، سازمان‌هایی نظیر یونسکو بر نقش کلیدی آموزش جغرافیا در تحقق اهداف توسعه پایدار (SDGs)، به‌ویژه در حوزه‌های آموزش باکیفیت (هدف ۴)، اقدام اقلیمی (هدف ۱۳) و شهرها و جوامع پایدار (هدف ۱۱)، تأکید دارند. حذف این رشته از نظام آموزشی کشور، نه‌تنها جایگاه علمی آن را تضعیف می‌کند، بلکه توانایی ایران در پاسخگویی به این تعهدات بین‌المللی را به خطر می‌اندازد. در سطح ملی، جغرافیا به دانش‌آموزان امکان می‌دهد تا مسائل منطقه‌ای و محلی، از جمله مدیریت منابع آب، بلایای طبیعی و توسعه مناطق محروم، را بهتر درک کرده و برای آن‌ها آماده شوند.
دلایل ضرورت حفظ رشته جغرافیا در آزمون استخدامی
دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی دانشگاه سیستان و بلوچستان، با توجه به جایگاه ویژه خود در نظام آموزش عالی کشور و ویژگی‌های منحصربه‌فرد منطقه سیستان و بلوچستان، دلایل زیر را برای ضرورت حفظ رشته جغرافیا در آزمون استخدامی آموزش‌وپرورش ارائه می‌دهد:
1. سابقه درخشان آموزش جغرافیا در دانشگاه سیستان و بلوچستان: از سال ۱۳۵۳، این دانشکده به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین مراکز آموزش جغرافیا در ایران، نقشی پیشرو در تربیت نیروی انسانی متخصص، به‌ویژه دبیران جغرافیا، ایفا کرده است. فارغ‌التحصیلان این دانشکده، باتکیه‌بر آموزش‌های کیفی و کاربردی در گرایش‌هایی نظیر جغرافیای انسانی، طبیعی و برنامه‌ریزی محیطی، در دهه‌های گذشته به ارتقای سطح آموزش در مدارس منطقه و کشور کمک کرده‌اند. این سابقه طولانی، گواهی بر تعهد دانشگاه به خدمت‌رسانی به‌نظام آموزشی و توسعه ملی است.
2. نقش جغرافیا در مدیریت چالش‌های زیست‌محیطی و اجتماعی: استان سیستان و بلوچستان با مسائل متعددی نظیر کمبود آب، خشکسالی، طوفان‌های گردوغبار، حاشیه‌نشینی، فقر و بی‌عدالتی اجتماعی مواجه است. آموزش جغرافیا، با ارائه دانش تخصصی در زمینه مدیریت منابع طبیعی و تحلیل مسائل اجتماعی - محیطی، ابزاری کلیدی برای افزایش تاب‌آوری جوامع محلی در برابر این چالش‌ها فراهم می‌کند. به‌عنوان‌مثال، آموزش مفاهیم مدیریت پایدار منابع آب می‌تواند به کاهش اثرات خشکسالی در منطقه کمک کند.
3. دانش پایین دانش‌آموزان در مسائل محیطی در سطح کشور: بسیاری از دانش‌آموزان، به‌ویژه در مناطق محروم نظیر سیستان و بلوچستان، درک محدودی از مسائل جهانی و محلی مانند تغییرات اقلیمی، مخاطرات زیست‌محیطی و تأثیرات آن‌ها بر معیشت و زندگی روزمره دارند. دبیران جغرافیا، با آموزش این مفاهیم، نه‌تنها دانش محیطی دانش‌آموزان را ارتقا می‌دهند، بلکه آن‌ها را برای مشارکت فعال در حل این مسائل آماده می‌کنند. فقدان این آموزش، نسل آینده را در برابر این چالش‌ها آسیب‌پذیرتر خواهد کرد.

4. ظرفیت‌های برجسته دانشگاه سیستان و بلوچستان: این دانشکده، با بهره‌مندی از اساتید برجسته، آزمایشگاه‌های مجهز و برنامه‌های آموزشی متنوع در گرایش‌های جغرافیای انسانی، طبیعی، ژئومورفولوژی، اقلیم‌شناسی و برنامه‌ریزی محیطی، یکی از مراکز پیشتاز در تربیت نیروی انسانی متخصص است. دبیران جغرافیای تربیت‌شده در این دانشگاه، با دانش به‌روز و مهارت‌های عملی، توانایی بالایی در آموزش و پژوهش دارند و می‌توانند نیازهای نظام آموزشی را به طور مؤثر برآورده کنند.
5. نقش جغرافیا در پیشبرد طرح‌های توسعه‌ای: آموزش جغرافیا در سیستان و بلوچستان برای اجرای طرح‌های ملی و منطقه‌ای نظیر آمایش سرزمین، توسعه گردشگری و اکوتوریسم، و به‌ویژه طرح توسعه مکران که از اولویت‌های اصلی دولت برای رهایی از فقر و دستیابی به توسعه پایدار در این استان است، حیاتی است. دبیران جغرافیا می‌توانند با آموزش دانش‌آموزان و تغییر نگرش خانواده‌ها، مشارکت جامعه را در این طرح‌ها تقویت کنند. به‌عنوان‌مثال، آموزش مفاهیم اکوتوریسم می‌تواند به توسعه پایدار مناطق ساحلی مکران کمک کند.
6. کارکرد میان‌رشته‌ای دبیران جغرافیا: ماهیت میان‌رشته‌ای جغرافیا، دبیران این رشته را قادر می‌سازد تا در آموزش دروس مرتبط مانند علوم اجتماعی، علوم زمین و حتی تاریخ و اقتصاد نیز نقش‌آفرینی کنند. این ویژگی، به‌ویژه در مناطقی که با کمبود معلم مواجه‌اند، می‌تواند به جبران کمبود نیروی انسانی در نظام آموزشی کمک کند و انعطاف‌پذیری بالایی به برنامه‌های آموزشی ببخشد.
7. تناقض آشکار در برنامه‌ریزی استخدامی: درحالی‌که بخش قابل‌توجهی از سؤالات آزمون استخدامی آموزش‌وپرورش از منابع و کتب جغرافیایی استخراج می‌شود، محروم‌کردن فارغ‌التحصیلان این رشته از شرکت در آزمون، نقضی آشکار در عدالت آموزشی و سیاست‌گذاری منطقی است. این تناقض نه‌تنها ارزش علمی جغرافیا را زیر سؤال می‌برد، بلکه نشان‌دهنده اختلالی جدی در فرایند برنامه‌ریزی استخدامی است که می‌تواند اعتماد جامعه علمی و آموزشی را به این فرایند تضعیف کند.
پیامدهای حذف جغرافیا از نظام آموزشی
حذف رشته جغرافیا از آزمون استخدامی، پیامدهایی گسترده و بلندمدت به دنبال خواهد داشت:
• کاهش سواد محیطی و اجتماعی: بدون حضور دبیران متخصص جغرافیا، دانش‌آموزان از درک عمیق مسائل زیست‌محیطی و اجتماعی محروم خواهند شد که این امر توانایی آن‌ها را برای مواجهه با چالش‌های قرن بیست ویکم کاهش می‌دهد.
• تضعیف توسعه پایدار: جغرافیا نقش کلیدی در آموزش مفاهیم توسعه پایدار دارد. حذف این رشته، توانایی کشور در تحقق اهداف توسعه پایدار، به‌ویژه در مناطق محرومی مانند سیستان و بلوچستان، را به خطر می‌اندازد.
• بی‌عدالتی آموزشی: محروم‌کردن فارغ‌التحصیلان جغرافیا از فرصت‌های شغلی، درحالی‌که منابع این رشته در آزمون‌ها استفاده می‌شود، مصداق بارز بی‌عدالتی است و می‌تواند به کاهش انگیزه دانشجویان و تضعیف جایگاه دانشگاه‌ها منجر شود.
• تأثیر منفی بر مناطق محروم: در استانی مانند سیستان و بلوچستان که با چالش‌های متعدد زیست‌محیطی و اجتماعی مواجه است، حذف جغرافیا از نظام آموزشی، مانع از تربیت نسلی آگاه برای مدیریت این مسائل خواهد شد.
درخواست و تعهد دانشکده
دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی دانشگاه سیستان و بلوچستان، با تأکید بر نقش‌محوری جغرافیا در آموزش و توسعه، از وزارت آموزش‌وپرورش و سازمان امور اداری و استخدامی کشور مصرانه درخواست می‌کند که:
1. با بازنگری فوری در تصمیم حذف رشته جغرافیا، این رشته را به فهرست رشته‌های مجاز آزمون استخدامی بازگرداند.
2. زمینه‌ای برای گفت‌وگو و همکاری با جامعه علمی جغرافیا فراهم شود تا راهکارهای عملی برای تقویت جایگاه این رشته در نظام آموزشی تدوین گردد.
3. سیاست‌های استخدامی به‌گونه‌ای اصلاح شود که از ظرفیت‌های فارغ‌التحصیلان جغرافیا در جهت ارتقای کیفیت آموزش و تحقق اهداف توسعه پایدار استفاده شود.
این دانشکده آمادگی کامل خود را برای همکاری با وزارت آموزش و پرورش، ارائه مشاوره‌های علمی، تدوین برنامه‌های آموزشی و مشارکت در کارگروه‌های تخصصی جهت حفظ و تقویت جایگاه جغرافیا در نظام آموزشی اعلام می‌دارد. ما متعهد هستیم که با تمام توان، از حقوق دانشجویان و فارغ‌التحصیلان جغرافیا دفاع کرده و پیگیر تحقق عدالت آموزشی باشیم.
با تجدید احترام و آرزوی توفیق،
دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی
دانشگاه سیستان و بلوچستان
۱۹ خرداد ۱۴۰۴

آقای دکتر فرهاد شهرکی نماینده محترم مردم شریف سیستان در مجلس پیام دادند و فرمودند به فوریت با وزیر آموزش و پرورش موضوع را بررسی می کنند.

استاد دانشگاه در عصر هوش مصنوعی؛ صدایی برای علم، جامعه و سیاست
📱🌍📊 چرا جغرافی‌دانان و اقلیم‌شناسان باید در فضای دیجیتال فعال باشند؟
در دنیای امروز، دیگر «صرفاً استاد بودن» کافی نیست.
🔍 در عصر هوش مصنوعی و تحولات محیطی سریع، نقش استاد دانشگاه به‌ویژه در رشته‌هایی مانند جغرافیا و اقلیم‌شناسی از آموزش در کلاس فراتر رفته و به رهبری علمی و اجتماعی در فضای مجازی گسترش‌یافته است.
چرا حضور فعال استادان در رسانه‌های دیجیتال حیاتی است؟👇👇

🔹 ۱. دسترسی سریع به دانش و داده‌های به‌روز:
مدل‌های اقلیمی، داده‌های ماهواره‌ای و گزارش‌های علمی از طریق پلتفرم‌های دیجیتال در دسترس هستند. بدون این ابزارها، آموزش و پژوهش در حوزه‌هایی با دگرگونی سریع، عقب‌مانده خواهد بود.
🔹 ۲. تأثیرگذاری بر سیاست‌گذاری‌های ملی و منطقه‌ای:
دانش اقلیمی و جغرافیایی پایه تصمیم‌گیری‌های کلان در حوزه محیط‌زیست، منابع طبیعی، بحران آب، و برنامه‌ریزی شهری است. حضور استادان در فضای مجازی، صدای علم را به گوش سیاست‌گذاران می‌رساند.
🔹 ۳. آموزش عمومی و ارتقاء آگاهی همگانی:
با زبان ساده و روایت‌های جذاب، استادان می‌توانند مفاهیم پیچیده اقلیمی را برای مردم قابل‌فهم کرده و زمینه‌ساز تغییرات مثبت اجتماعی باشند.
🔹 ۴. توسعه شبکه‌های همکاری علمی بین‌المللی:
از طریق شبکه‌های آنلاین می‌توان با پژوهشگران، دانشگاه‌ها و نهادهای بین‌المللی تعامل کرد و در پروژه‌های مهم جهانی مشارکت داشت.
🔹 ۵. گسترش آموزش از طریق فناوری‌های نوین:
پلتفرم‌های آموزش مجازی و ابزارهای هوش مصنوعی، آموزش را فراتر از مرزها می‌برند. استادانی که به این فضا مسلط باشند، می‌توانند یادگیری را دموکراتیک و گسترده کنند.
🔸 اما این مسیر، فقط به ابزار نیاز ندارد؛ به مهارت انسانی هم نیاز دارد: EQ (هوش عاطفی).
📌 استادانی که هوش عاطفی بالایی دارند، چه ویژگی‌هایی دارند؟
✔️ بهتر با دانشجویان ارتباط برقرار می‌کنند
✔️ استرس و فشار روانی ناشی از موضوعات حساس مانند بلایای طبیعی را مدیریت می‌کنند
✔️ در کار تیمی و همکاری بین سازمانی مؤثرترند
✔️ الهام‌بخش‌اند و می‌توانند نقش رهبری فکری ایفا کنند
⛔️ و اگر این مهارت‌ها نباشد چه می‌شود؟
⚠️ از داده‌های روز و تحولات جهانی عقب می‌مانند
⚠️ تأثیر اجتماعی و علمی‌شان کاهش می‌یابد
⚠️ کلاس‌هایشان خشک و غیرجذاب می‌شود
⚠️ در انزوای حرفه‌ای فرومی‌روند
✅ در یک جمله:
در دنیای جدید، استاد موفق کسی است که هم علم را می‌شناسد، هم رسانه را؛ هم تحلیل می‌کند، هم ارتباط.
📢 پس اگر استاد هستید یا می‌خواهید باشید، حضور فعال در فضای مجازی و توسعه EQ دیگر یک انتخاب نیست؛ یک ضرورت حرفه‌ای است.
#هوش_مصنوعی #جغرافیا #اقلیم_شناسی #آموزش_دیجیتال #استاد_دانشگاه #EQ #آگاهی_اجتماعی #سیاست_محیطی #تغییر_اقلیم #مدیریت_دانش #پژوهش_محور #علم_در_رسانه #دانشگاه_مدرن #اقلیم_و_جامعه

نتیجه صدای عدالت و همدلی . بازگشت جغرافیا به لیست استخدامی

در گذشته، مرحوم دکتر علی شریعتی در سخنرانی‌ای در حسینیه ارشاد که بعدها به کتابی با عنوان پدر، مادر، ما متهمیم تبدیل شد، به موضوع مسئولیت جمعی اشاره کردند. این مفهوم در ماجرای اخیر حذف رشته جغرافیا از فهرست استخدامی به‌ وضوح نمایان است.
بی‌تردید، همه ما در این موضوع سهیم هستیم؛ از اساتید دانشگاه‌ها گرفته تا دانشجویانی که نتوانستند جایگاه واقعی علم جغرافیا را در میان فرصت‌های شغلی جامعه تثبیت کنند. با این حال، مسئولیت جغرافیدانانی که در مراکز تصمیم‌گیری، از قوه مجریه و مقننه گرفته تا جلسات شورای عالی برنامه‌ریزی وزارت علوم، نقش‌های کلیدی بر عهده داشته‌اند، به‌مراتب سنگین‌تر است.
بسیاری از دانشگاه‌ها، بدون توجه به نیازهای بازار کار، به پذیرش گسترده دانشجویان، به‌ویژه در مقاطع تحصیلات تکمیلی، پرداخته‌اند تا دانشکده‌ها و گروه‌های آموزشی خود را حفظ کنند و اعضای هیئت علمی را ارتقا دهند. این رویکرد، عرضه بیش از تقاضا را به دنبال داشته و ارزش مدارک تحصیلی را کاهش داده است.
در مقابل، دانشگاه‌هایی در کشورهایی مانند هند، با وجود جمعیت عظیم، سازوکارهایی برای تسهیل اشتغال فارغ‌التحصیلان خود طراحی کرده‌اند

در گذشته، مرحوم دکتر علی شریعتی در سخنرانی‌ای در حسینیه ارشاد که بعدها به کتابی با عنوان پدر، مادر، ما متهمیم تبدیل شد، به موضوع مسئولیت جمعی اشاره کردند. این مفهوم در ماجرای اخیر حذف رشته جغرافیا از فهرست استخدامی به‌ وضوح نمایان است.
بی‌تردید، همه ما در این موضوع سهیم هستیم؛ از اساتید دانشگاه‌ها گرفته تا دانشجویانی که نتوانستند جایگاه واقعی علم جغرافیا را در میان فرصت‌های شغلی جامعه تثبیت کنند. با این حال، مسئولیت جغرافیدانانی که در مراکز تصمیم‌گیری، از قوه مجریه و مقننه گرفته تا جلسات شورای عالی برنامه‌ریزی وزارت علوم، نقش‌های کلیدی بر عهده داشته‌اند، به‌مراتب سنگین‌تر است.
بسیاری از دانشگاه‌ها، بدون توجه به نیازهای بازار کار، به پذیرش گسترده دانشجویان، به‌ویژه در مقاطع تحصیلات تکمیلی، پرداخته‌اند تا دانشکده‌ها و گروه‌های آموزشی خود را حفظ کنند و اعضای هیئت علمی را ارتقا دهند. این رویکرد، عرضه بیش از تقاضا را به دنبال داشته و ارزش مدارک تحصیلی را کاهش داده است.
در مقابل، دانشگاه‌هایی در کشورهایی مانند هند، با وجود جمعیت عظیم، سازوکارهایی برای تسهیل اشتغال فارغ‌التحصیلان خود طراحی کرده‌اند. به عنوان مثال، دانشگاه علیگر هند با 180 هزار دانشجو، دارای موسساتی در کشورهای مختلف است که به کاریابی و اشتغال دانش‌آموختگان کمک می‌کنند.
در جریان سفر اینجانب به هند، فرصتی دست داد تا با رئیس دانشگاه علیگر گفت‌وگو کنم. از ایشان پرسیدم: «با وجود 180 هزار دانشجو، آیا مشکلی برای اشتغال آنها وجود ندارد؟» ایشان پاسخ دادند: «خیر، زیرا دانشگاه در کشورهای حاشیه خلیج فارس، اروپا و کانادا موسساتی دارد که کاریابی و اشتغال فارغ‌التحصیلان را پیگیری می‌کنند. علاوه بر این، در کشوری با جمعیت 1.5 میلیارد نفر، فرصت‌های شغلی فراوانی وجود دارد.»
متأسفانه در ایران، نبود برنامه‌ریزی آموزشی مناسب، عدم امکان‌سنجی دقیق و فقدان آمایش آموزش عالی، شرایط نامطلوبی را رقم زده است. بسیاری از دانشگاه‌های معتبر کشور و تهران، با ایجاد پردیس‌های متعدد، به نوعی به برندفروشی روی آورده‌اند. در نتیجه، در شهرهای کوچک، ده‌ها دانش‌آموخته دکتری جغرافیا تربیت می‌شوند، اما آینده‌نگری لازم برای اشتغال آنها صورت نگرفته است. این وضعیت، جایگاه و ارزش علم جغرافیا را تضعیف کرده است.
با تلاش‌های پیگیرانه دانشجویان، دانش‌آموختگان، بلاگرها، دبیران جغرافیا، گروه‌های آموزشی دانشگاه‌ها و اساتید محترم، رشته جغرافیا در سال جاری به‌صورت موقت به فهرست استخدامی بازگشته است. این دستاورد، نه یک پیروزی کامل، بلکه بازگرداندن حداقلی حقوق پایمال‌شده و اعتبار علم جغرافیا در ایران است.
اکنون، ضروری است با راه‌اندازی کمپین‌هایی مشابه، در سازمان هواشناسی برای جذب نخبگان دانش‌آموخته آب‌وهواشناسی، و در وزارت کشور و سازمان مدیریت و امور استخدامی برای به‌کارگیری نیروهای توانمند جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری در جایگاه‌های تخصصی، گام‌های مؤثری برداریم.
این موفقیت، نتیجه تلاش جمعی جامعه جغرافیدانان کشور است و نسبت دادن آن به فرد یا گروه خاصی، نه شایسته است و نه در شأن جامعه فرهیخته جغرافیایی. همه ما در کوتاهی در حمایت و رصد فارغ‌التحصیلان مستعد جغرافیا در شاخه‌های مختلف مسئول هستیم و باید برای جبران آن کوشش کنیم.
با احترام و سپاس فراوان از همه عزیزانی که در این مسیر تلاش کردند تا صدای ما به گوش مسئولان برسد و حق به حق‌دار بازگردد. با آرزوی موفقیت و آینده‌ای روشن‌تر برای ایران عزیز.
محمود خسروی
22 خرداد 1404

نقش دانش جغرافیا و پدافند غیرعامل در جنگ‌های شهری و حملات هوایی # محمود خسروی .هفت اقلیم
✨ در دنیای امروز که تهدید جنگ‌های شهری و حملات هوایی امنیت مناطق مسکونی را به چالش کشیده، دانش جغرافیا و پدافند غیرعامل نقشی کلیدی در کاهش آسیب‌ها و افزایش امنیت دارند. در این پست، به بررسی این دو حوزه و تأثیر آن‌ها در تحلیل آمایش سرزمین، استفاده از داده‌های جغرافیایی و ایجاد آرامش در شهرها می‌پردازیم. 🌍🛡️
مقدمه
در شرایط کنونی که جنگ‌های شهری و حملات هوایی به تهدیدی جدی برای امنیت مناطق مسکونی تبدیل شده‌اند، استفاده از دانش جغرافیا و اصول پدافند غیرعامل به منظور کاهش آسیب‌پذیری و افزایش امنیت شهری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این مقاله به بررسی نقش این دو حوزه در تحلیل آمایش سرزمین، بهره‌گیری از داده‌های جغرافیایی، و ایجاد آرامش و پیشگیری از صدمات ناشی از حملات هوایی در مناطق شهری می‌پردازد.
نقش دانش جغرافیا و آمایش سرزمین
دانش جغرافیا با ارائه ابزارهای تحلیلی و شناخت عمیق از ویژگی‌های مکانی، امکان برنامه‌ریزی مؤثر برای مقابله با تهدیدات جنگ شهری را فراهم می‌کند. آمایش سرزمین، به عنوان شاخه‌ای از جغرافیا، به توزیع بهینه کاربری‌های شهری و شناسایی نقاط آسیب‌پذیر کمک می‌کند.
تحلیل‌ها: تحلیل الگوهای تراکم جمعیت، توپوگرافی، و زیرساخت‌ها می‌تواند در تعیین مکان‌های امن و مسیرهای تخلیه اضطراری نقش داشته باشد (Smith, 2018).
مثال عملی: نقشه‌برداری دقیق و ارزیابی مخاطرات طبیعی و انسانی، تصمیم‌گیری برای مکان‌یابی پناهگاه‌ها را تسهیل می‌کند.
اهمیت داده‌های جغرافیایی
داده‌های جغرافیایی، به ویژه از طریق سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS)، ابزاری کلیدی در مدیریت بحران و برنامه‌ریزی شهری محسوب می‌شوند. این داده‌ها با ارائه تحلیل‌های مکانی، امکان شناسایی مناطق پرخطر و تخصیص منابع را فراهم می‌کنند.
کاربردها: برای نمونه، تحلیل GIS می‌تواند مکان‌های بهینه برای استقرار سیستم‌های هشداردهنده یا پناهگاه‌های اضطراری را مشخص کند (Brown et al., 2019).
مزایا: این ابزارها در شرایط حملات هوایی، با افزایش سرعت و دقت تصمیم‌گیری، به کاهش تلفات و خسارات کمک شایانی می‌کنند.
پدافند غیرعامل در مناطق شهری
پدافند غیرعامل شامل اقداماتی است که بدون استفاده از ابزارهای نظامی، آسیب‌پذیری مناطق شهری را کاهش می‌دهد.
اقدامات کلیدی: طراحی زیرساخت‌های مقاوم، توزیع متعادل تأسیسات حیاتی، و استفاده از فضاهای سبز به عنوان سپر طبیعی.
مثال‌ها: طراحی خیابان‌ها برای کاهش امواج انفجار و استفاده از مصالح مقاوم در برابر موشک‌باران از جمله راهکارهای مؤثر پدافند غیرعامل هستند (Johnson & Lee, 2020).
تأثیرات: این رویکرد نه تنها خسارات مادی را کاهش می‌دهد، بلکه به حفظ پایداری اجتماعی نیز کمک می‌کند.
ایجاد آرامش و پیشگیری از صدمات
ترکیب دانش جغرافیا و پدافند غیرعامل در ایجاد حس امنیت و کاهش وحشت در میان ساکنان مناطق شهری نقش مهمی دارد.
راهکارها: برنامه‌ریزی مبتنی بر داده‌های جغرافیایی و طراحی محیطی مناسب، مانند ایجاد پناهگاه‌های قابل دسترس، می‌تواند آرامش روانی شهروندان را تقویت کند (Davis, 2021).
نتایج: این اقدامات با پیشگیری از هرج‌ومرج و افزایش آمادگی جامعه، اثرات مخرب حملات هوایی را به حداقل می‌رسانند.
نتیجه‌گیری
دانش جغرافیا و پدافند غیرعامل به عنوان دو حوزه مکمل، با بهره‌گیری از آمایش سرزمین و داده‌های جغرافیایی، راهکارهایی علمی و عملی برای افزایش امنیت شهری در برابر حملات هوایی ارائه می‌دهند. این رویکرد نه تنها در کاهش صدمات فیزیکی مؤثر است، بلکه با ایجاد آرامش و پیشگیری از بحران‌های اجتماعی، پایداری مناطق شهری را تضمین می‌کند.
منابع
Brown, A., et al. (2019). GIS in Urban Planning and Crisis Management. Journal of Urban Technology, 26(2), 45-60.
Davis, R. (2021). Psychological Aspects of Urban Safety. Urban Studies Journal, 58(3), 123-140.
Johnson, M., & Lee, S. (2020). Passive Defense Strategies in Urban Areas. International Journal of Urban Security, 12(1), 78-92.
Smith, J. (2018). Geography and Urban Warfare. Geographical Review, 108(4), 567-582.
🌟 با استفاده از دانش جغرافیا و پدافند غیرعامل، می‌توانیم شهرهایمان را ایمن‌تر کنیم و آرامش را به شهروندان بازگردانیم. نظر شما چیست؟
#امنیت_شهری #جغرافیا #پدافند_غیرعامل #جنگ_شهری #حملات_هوایی #آمایش_سرزمین #داده‌های_جغرافیایی #GIS #مدیریت_بحران #برنامه_ریزی_شهری

نقش دانش جغرافیا و پدافند غیرعامل در جنگ‌های شهری و حملات هوایی
✨ در دنیای امروز که تهدید جنگ‌های شهری و حملات هوایی امنیت مناطق مسکونی را به چالش کشیده، دانش جغرافیا و پدافند غیرعامل نقشی کلیدی در کاهش آسیب‌ها و افزایش امنیت دارند. در این پست، به بررسی این دو حوزه و تأثیر آن‌ها در تحلیل آمایش سرزمین، استفاده از داده‌های جغرافیایی و ایجاد آرامش در شهرها می‌پردازیم. 🌍🛡️
مقدمه
در شرایط کنونی که جنگ‌های شهری و حملات هوایی به تهدیدی جدی برای امنیت مناطق مسکونی تبدیل شده‌اند، استفاده از دانش جغرافیا و اصول پدافند غیرعامل به منظور کاهش آسیب‌پذیری و افزایش امنیت شهری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این مقاله به بررسی نقش این دو حوزه در تحلیل آمایش سرزمین، بهره‌گیری از داده‌های جغرافیایی، و ایجاد آرامش و پیشگیری از صدمات ناشی از حملات هوایی در مناطق شهری می‌پردازد.
نقش دانش جغرافیا و آمایش سرزمین
دانش جغرافیا با ارائه ابزارهای تحلیلی و شناخت عمیق از ویژگی‌های مکانی، امکان برنامه‌ریزی مؤثر برای مقابله با تهدیدات جنگ شهری را فراهم می‌کند.

💢سم آلتمن: کامپیوترهای فعلی برای استفاده از هوش مصنوعی طراحی نشده‌اند

🔹در بخشی از گفتگوی «سم آلتمن»، مدیرعامل OpenAI، در پادکست جدید OpenAIگفته شد که کامپیوترهای فعلی برای دنیایی بدون #هوش_مصنوعی ساخته شده بودند. این یعنی کاربران باید در آینده نزدیک دستگاه‌های جدیدی بخرند که برای استفاده از این فناوری آماده باشند.

🔹سم آلتمن گفت:

«کامپیوترها، نرم‌افزارها و سخت‌افزارها، و به‌طور کلی شیوه تفکر ما درباره کامپیوترهای فعلی برای دنیایی بدون هوش مصنوعی طراحی شده است. و ما اکنون در دنیای متفاوتی هستیم، و آن‌چه که از سخت‌افزار و نرم‌افزار می‌خواهید به‌سرعت درحال تغییر است.»

🔹سم آلتمن درباره کامپیوترهای آینده گفت:

«شاید بخواهید به روشی متفاوت از تایپ یا نگاه کردن به نمایشگر با آنها تعامل داشته باشید. ما درحال بررسی این فضا بوده‌ایم و ایده‌هایی داریم که خیلی درباره‌شان هیجان داریم. فکر می کنم مدتی طول خواهد کشید تا مردم به مفهوم استفاده از کامپیوتر در این جهان عادت کنند.»

@jademakhsoos

تحلیل داده‌های جولای ۲۰۲۵: موج گرمایی و رکوردشکنی
بر اساس داده‌های AccuWeather، ماه جولای ۲۰۲۵ (مصادف با ۱۰ تیر تا ۹ مرداد ۱۴۰۴ شمسی) برای زاهدان با شروعی داغ و یک دوره گرمای شدید همراه بوده است.
۱. موج گرمایی اواخر ژوئن و اوایل جولای: در اواخر ماه ژوئن (تیرماه) و اوایل ماه جولای (اواسط تیرماه)، شاهد شکل‌گیری یک موج گرمایی قابل توجه در زاهدان هستیم. این موج گرمایی که از حدود ۲۹ ژوئن (۸ تیر) آغاز شده، با افزایش تدریجی و سپس ناگهانی دماهای بیشینه مشخص است.
• ۲۹ ژوئن (۸ تیر): دمای بیشینه 37∘C
• ۳۰ ژوئن (۹ تیر): دمای بیشینه به 40∘C افزایش می‌یابد.
• ۱ جولای (۱۰ تیر): دمای بیشینه به اوج 43∘C می‌رسد.
• ۲ جولای (۱۱ تیر): این روند با ثبت دمای بیشینه 43∘C ادامه می‌یابد.
این افزایش سریع و پایدار دما، بیانگر استقرار یک سیستم پرفشار (High-Pressure System) یا "پشته گرمایی" (Heat Ridge) در منطقه است. این سیستم‌ها با ایجاد فرونشینی هوا (Subsidence) و فشرده‌سازی آدیاباتیک (Adiabatic Compression)، منجر به گرمایش و پایداری جو می‌شوند که نتیجه آن آسمان صاف، تابش شدید خورشید و دماهای بالا است. ماندگاری این شرایط برای چند روز متوالی، معیار تعریف یک "موج گرمایی" را برآورده می‌کند. دماهای کمینه در این دوره نیز به طور نسبی بالا بوده و در حدود 20∘C تا 25∘C قرار داشته‌اند که نشان‌دهنده عدم افت قابل توجه دما در طول شب و تداوم گرمای روزانه است.
۲. رکورد ۲ جولای (۱۱ تیر): گرم‌ترین روز سال نقشه دمای ایران برای دوم جولای ۲۰۲۵ (۱۱ تیر ۱۴۰۴) که بر اساس داده‌های ECMWF (مرکز اروپایی پیش‌بینی‌های میان‌برد هواشناسی) تهیه شده است، به وضوح نشان‌دهنده استقرار یک توده هوای بسیار گرم بر بخش‌های وسیعی از جنوب شرق ایران، از جمله زاهدان، است. در این نقشه، دمای زاهدان در حدود 42∘C تا 43∘C نمایش داده شده است که با پیش‌بینی AccuWeather برای این روز (43∘C) همخوانی دارد. این دما نه تنها بالاترین دمای پیش‌بینی شده برای ماه جولای در زاهدان است، بلکه احتمالاً یکی از گرم‌ترین روزهای سال ۲۰۲۵ برای این شهر خواهد بود.
این رکورد دمایی نشان‌دهنده تأثیر عوامل اقلیمی بزرگ‌مقیاس (Synoptic-scale) است. در این زمان، مرکز توده هوای بسیار گرم در شرق ایران و جنوب شرق کشور متمرکز شده و این وضعیت، بیانگر تأثیر الگوی مانسون جنوب آسیا (South Asian Monsoon) و گسترش پشته پرفشار جنب‌حاره‌ای (Subtropical High-Pressure Ridge) به سمت ایران است. این پشته، با هدایت هوای گرم و خشک از شبه‌قاره هند و شبه‌جزیره عربستان به سمت ایران، عامل اصلی دماهای بالای تابستان در جنوب و شرق کشور است. همچنین، پدیده همرفتی (Convection) و تابش مستقیم خورشیدی در مناطق بیابانی، به تشدید گرمایش سطح زمین و لایه‌های پایینی جو کمک می‌کند.
تحلیل آماری و پیش‌بینی تا پایان آگوست ۲۰۲۵
با بررسی نمودارهای دمایی AccuWeather برای ماه‌های جولای و آگوست ۲۰۲۵، روندهای آماری زیر قابل استنتاج است:
۱. جولای ۲۰۲۵ (۱۰ تیر تا ۹ مرداد ۱۴۰۴):
• نیمه اول جولای (تا حدود ۱۶ جولای / ۲۵ تیر): دماهای بیشینه عمدتاً بین 38∘C تا 43∘C نوسان می‌کنند، با اوج‌گیری در اوایل ماه. دماهای کمینه نیز در محدوده 20∘C تا 25∘C قرار دارند. این نشان‌دهنده تداوم شرایط گرمای شدید روزانه و شب‌های نسبتاً گرم است.
• نیمه دوم جولای (۱۷ جولای / ۲۶ تیر تا ۳۱ جولای / ۹ مرداد): از حدود ۱۷ جولای، شیب ملایمی در کاهش دماهای بیشینه مشاهده می‌شود. دماها به تدریج به 35∘C تا 36∘C کاهش می‌یابند. دماهای کمینه نیز به 19∘C تا 20∘C می‌رسند. این کاهش می‌تواند ناشی از تضعیف موقت پشته پرفشار یا ورود توده‌های هوایی خنک‌تر و خشک‌تر از سمت شمال یا شمال غرب باشد. این تغییر الگو نشان‌دهنده پایان موج گرمایی اولیه و ورود به یک دوره نسبتاً پایدارتر، اما همچنان گرم است.
۲. آگوست ۲۰۲۵ (۱۰ مرداد تا ۹ شهریور ۱۴۰۴):
• نیمه اول آگوست (تا حدود ۱۶ آگوست / ۲۵ مرداد): دماهای بیشینه در اوایل آگوست در محدوده 35∘C تا 37∘C قرار دارند و سپس به 37∘C تا 38∘C افزایش می‌یابند. دماهای کمینه بین 18∘C تا 21∘C نوسان می‌کنند. این روند حاکی از ادامه فصل گرم، اما با شدت کمتر نسبت به اوایل جولای است.
• نیمه دوم آگوست (۱۷ آگوست / ۲۶ مرداد تا ۳۱ آگوست / ۹ شهریور): از اواسط آگوست، یک روند کاهشی تدریجی اما مشهود در دماهای بیشینه و کمینه مشاهده می‌شود. دماهای بیشینه از حدود 38∘C در اواسط ماه به 34∘C تا 35∘C در اواخر ماه می‌رسند. دماهای کمینه نیز به 15∘C تا 18∘C کاهش می‌یابند. این کاهش تدریجی دما در اواخر آگوست، نشانه‌ای از آغاز تغییر فصل و ورود به دوره انتقالی به سمت پاییز است که با کوتاه شدن طول روز و کاهش زاویه تابش خورشید همراه است.

• متوسط دماها: در طول ماه آگوست، میانگین دماهای بیشینه پیش‌بینی شده در حدود 36∘C تا 37∘C و میانگین دماهای کمینه در حدود 19∘C تا 20∘C خواهد بود.
جزئیات فنی و هواشناسی:
• چرخه روزانه و فصلی دما: در زاهدان، به دلیل ویژگی‌های اقلیم بیابانی، دامنه نوسانات دمای روزانه (Daily Temperature Range - DTR) معمولاً بسیار بالا است. این موضوع به دلیل نبود پوشش ابر و رطوبت کافی در جو است که اجازه می‌دهد گرمای جذب شده در طول روز به سرعت در شب به فضا بازتاب یابد. با این حال، در طول موج‌های گرمایی شدید، دماهای کمینه نیز بالاتر از حد نرمال باقی می‌مانند که می‌تواند به استرس گرمایی برای ساکنان منجر شود.
• پرفشار جنب‌حاره‌ای (Subtropical High): عامل اصلی گرمای تابستان در زاهدان و سایر مناطق بیابانی ایران، استقرار و گسترش پشته پرفشار جنب‌حاره‌ای است. این سیستم با ایجاد فرونشینی گسترده هوا، باعث فشرده‌سازی آدیاباتیک و گرمایش می‌شود.
• مانسون هند: اگرچه زاهدان مستقیماً تحت تأثیر باران‌های مانسونی قرار نمی‌گیرد، اما فعالیت مانسون در شبه‌قاره هند می‌تواند با تغییر الگوهای گردش جوی، هوای گرم و مرطوب یا هوای گرم و خشک را به سمت شرق ایران گسیل دارد. داده‌های فعلی نشان‌دهنده انتقال هوای گرم و خشک از این الگو به منطقه است.
• نقشه ECMWF: استفاده از داده‌های ECMWF، که یکی از معتبرترین مراکز پیش‌بینی هواشناسی جهان است، اعتبار تحلیل را افزایش می‌دهد. تطابق دماهای نشان داده شده در نقشه با پیش‌بینی‌های AccuWeather، نشان‌دهنده همگرایی مدل‌های جهانی در پیش‌بینی شرایط گرمای شدید در منطقه است.
نتیجه‌گیری و پیش‌بینی نهایی:
شهر زاهدان در ماه‌های جولای و آگوست ۲۰۲۵، دوره‌ای از گرمای شدید و ماندگار را تجربه خواهد کرد. نیمه اول جولای با موج گرمایی قابل توجه و ثبت رکوردهای دمایی همراه است که اوج آن در ۲ جولای (۱۱ تیر) به 43∘C می‌رسد و به وضوح در نقشه دمایی ایران نیز مشهود است. این موج گرمایی در اواخر جولای کمی تعدیل می‌شود. ماه آگوست با دماهای بالا آغاز می‌شود، اما با گذر از نیمه دوم این ماه (از اواخر مرداد)، شاهد کاهش تدریجی دماها خواهیم بود که نویدبخش پایان گرمای طاقت‌فرسای تابستان و آغاز اعتدال پاییزی است. این الگوهای دمایی، مشخصه اقلیم بیابانی و تحت تأثیر مستقیم سیستم‌های پرفشار جنب‌حاره‌ای و دینامیک‌های منطقه‌ای و جهانی هستند. پایش مستمر این پدیده‌ها برای مدیریت منابع آبی و سلامت عمومی در منطقه حیاتی است.
8 تیرماه 1404 زاهدان دانشگاه سیستان و بلوچستان
#هواشناسی_زاهدان #اقلیم_شناسی #موج_گرما #پرفشار_جنب_حاره_ای #پیش_بینی_اقلیم #دمای_تابستان #ECMWE #AccuWeather #سیستان_و_بلوچستان #تغییرات_اقلیمی# هفت اقلیم محمود خسروی اقلیم شناس

The University of Sistan and Baluchestan حدود ۳۵ سال از عمر علمی من در دانشگاه سیستان و بلوچستان گذشت. طی ای مدت افتخار داشتم پذیرای صدها دانشجو از سراسر کشور باشیم.دانشجویانی که تمام ثمره عمر ما و همکاران دلسوز بودند و هر کدام الان افتخاری هستند برای این دانشگاه.در سراسر استان از شمال تا جنوب دوستانی داریم که زمانی در این دانشگاه درس خواندند.نگرانم که این میراث که ثمره زحمات انسان های شریف و علمی است در این دوره به خطر افتد. اخلاق علمی رو به افول است منفعت طلبی و زوال شخصیت دانشگاه و دانشگاهیان و عدم امنیت شغلی دانش آموختگان خطرهایی است که باید نگران آن بود.برای همه همکاران علمی و دلسوز آرزوی توفیق و برای دانشجویان و دانش آموختگان آینده ای روشن و توام با سلامتی آرزومندم.