تحلیل داده‌های جولای ۲۰۲۵: موج گرمایی و رکوردشکنی
بر اساس داده‌های AccuWeather، ماه جولای ۲۰۲۵ (مصادف با ۱۰ تیر تا ۹ مرداد ۱۴۰۴ شمسی) برای زاهدان با شروعی داغ و یک دوره گرمای شدید همراه بوده است.
۱. موج گرمایی اواخر ژوئن و اوایل جولای: در اواخر ماه ژوئن (تیرماه) و اوایل ماه جولای (اواسط تیرماه)، شاهد شکل‌گیری یک موج گرمایی قابل توجه در زاهدان هستیم. این موج گرمایی که از حدود ۲۹ ژوئن (۸ تیر) آغاز شده، با افزایش تدریجی و سپس ناگهانی دماهای بیشینه مشخص است.
• ۲۹ ژوئن (۸ تیر): دمای بیشینه 37∘C
• ۳۰ ژوئن (۹ تیر): دمای بیشینه به 40∘C افزایش می‌یابد.
• ۱ جولای (۱۰ تیر): دمای بیشینه به اوج 43∘C می‌رسد.
• ۲ جولای (۱۱ تیر): این روند با ثبت دمای بیشینه 43∘C ادامه می‌یابد.
این افزایش سریع و پایدار دما، بیانگر استقرار یک سیستم پرفشار (High-Pressure System) یا "پشته گرمایی" (Heat Ridge) در منطقه است. این سیستم‌ها با ایجاد فرونشینی هوا (Subsidence) و فشرده‌سازی آدیاباتیک (Adiabatic Compression)، منجر به گرمایش و پایداری جو می‌شوند که نتیجه آن آسمان صاف، تابش شدید خورشید و دماهای بالا است. ماندگاری این شرایط برای چند روز متوالی، معیار تعریف یک "موج گرمایی" را برآورده می‌کند. دماهای کمینه در این دوره نیز به طور نسبی بالا بوده و در حدود 20∘C تا 25∘C قرار داشته‌اند که نشان‌دهنده عدم افت قابل توجه دما در طول شب و تداوم گرمای روزانه است.
۲. رکورد ۲ جولای (۱۱ تیر): گرم‌ترین روز سال نقشه دمای ایران برای دوم جولای ۲۰۲۵ (۱۱ تیر ۱۴۰۴) که بر اساس داده‌های ECMWF (مرکز اروپایی پیش‌بینی‌های میان‌برد هواشناسی) تهیه شده است، به وضوح نشان‌دهنده استقرار یک توده هوای بسیار گرم بر بخش‌های وسیعی از جنوب شرق ایران، از جمله زاهدان، است. در این نقشه، دمای زاهدان در حدود 42∘C تا 43∘C نمایش داده شده است که با پیش‌بینی AccuWeather برای این روز (43∘C) همخوانی دارد. این دما نه تنها بالاترین دمای پیش‌بینی شده برای ماه جولای در زاهدان است، بلکه احتمالاً یکی از گرم‌ترین روزهای سال ۲۰۲۵ برای این شهر خواهد بود.
این رکورد دمایی نشان‌دهنده تأثیر عوامل اقلیمی بزرگ‌مقیاس (Synoptic-scale) است. در این زمان، مرکز توده هوای بسیار گرم در شرق ایران و جنوب شرق کشور متمرکز شده و این وضعیت، بیانگر تأثیر الگوی مانسون جنوب آسیا (South Asian Monsoon) و گسترش پشته پرفشار جنب‌حاره‌ای (Subtropical High-Pressure Ridge) به سمت ایران است. این پشته، با هدایت هوای گرم و خشک از شبه‌قاره هند و شبه‌جزیره عربستان به سمت ایران، عامل اصلی دماهای بالای تابستان در جنوب و شرق کشور است. همچنین، پدیده همرفتی (Convection) و تابش مستقیم خورشیدی در مناطق بیابانی، به تشدید گرمایش سطح زمین و لایه‌های پایینی جو کمک می‌کند.
تحلیل آماری و پیش‌بینی تا پایان آگوست ۲۰۲۵
با بررسی نمودارهای دمایی AccuWeather برای ماه‌های جولای و آگوست ۲۰۲۵، روندهای آماری زیر قابل استنتاج است:
۱. جولای ۲۰۲۵ (۱۰ تیر تا ۹ مرداد ۱۴۰۴):
• نیمه اول جولای (تا حدود ۱۶ جولای / ۲۵ تیر): دماهای بیشینه عمدتاً بین 38∘C تا 43∘C نوسان می‌کنند، با اوج‌گیری در اوایل ماه. دماهای کمینه نیز در محدوده 20∘C تا 25∘C قرار دارند. این نشان‌دهنده تداوم شرایط گرمای شدید روزانه و شب‌های نسبتاً گرم است.
• نیمه دوم جولای (۱۷ جولای / ۲۶ تیر تا ۳۱ جولای / ۹ مرداد): از حدود ۱۷ جولای، شیب ملایمی در کاهش دماهای بیشینه مشاهده می‌شود. دماها به تدریج به 35∘C تا 36∘C کاهش می‌یابند. دماهای کمینه نیز به 19∘C تا 20∘C می‌رسند. این کاهش می‌تواند ناشی از تضعیف موقت پشته پرفشار یا ورود توده‌های هوایی خنک‌تر و خشک‌تر از سمت شمال یا شمال غرب باشد. این تغییر الگو نشان‌دهنده پایان موج گرمایی اولیه و ورود به یک دوره نسبتاً پایدارتر، اما همچنان گرم است.
۲. آگوست ۲۰۲۵ (۱۰ مرداد تا ۹ شهریور ۱۴۰۴):
• نیمه اول آگوست (تا حدود ۱۶ آگوست / ۲۵ مرداد): دماهای بیشینه در اوایل آگوست در محدوده 35∘C تا 37∘C قرار دارند و سپس به 37∘C تا 38∘C افزایش می‌یابند. دماهای کمینه بین 18∘C تا 21∘C نوسان می‌کنند. این روند حاکی از ادامه فصل گرم، اما با شدت کمتر نسبت به اوایل جولای است.
• نیمه دوم آگوست (۱۷ آگوست / ۲۶ مرداد تا ۳۱ آگوست / ۹ شهریور): از اواسط آگوست، یک روند کاهشی تدریجی اما مشهود در دماهای بیشینه و کمینه مشاهده می‌شود. دماهای بیشینه از حدود 38∘C در اواسط ماه به 34∘C تا 35∘C در اواخر ماه می‌رسند. دماهای کمینه نیز به 15∘C تا 18∘C کاهش می‌یابند. این کاهش تدریجی دما در اواخر آگوست، نشانه‌ای از آغاز تغییر فصل و ورود به دوره انتقالی به سمت پاییز است که با کوتاه شدن طول روز و کاهش زاویه تابش خورشید همراه است.

• متوسط دماها: در طول ماه آگوست، میانگین دماهای بیشینه پیش‌بینی شده در حدود 36∘C تا 37∘C و میانگین دماهای کمینه در حدود 19∘C تا 20∘C خواهد بود.
جزئیات فنی و هواشناسی:
• چرخه روزانه و فصلی دما: در زاهدان، به دلیل ویژگی‌های اقلیم بیابانی، دامنه نوسانات دمای روزانه (Daily Temperature Range - DTR) معمولاً بسیار بالا است. این موضوع به دلیل نبود پوشش ابر و رطوبت کافی در جو است که اجازه می‌دهد گرمای جذب شده در طول روز به سرعت در شب به فضا بازتاب یابد. با این حال، در طول موج‌های گرمایی شدید، دماهای کمینه نیز بالاتر از حد نرمال باقی می‌مانند که می‌تواند به استرس گرمایی برای ساکنان منجر شود.
• پرفشار جنب‌حاره‌ای (Subtropical High): عامل اصلی گرمای تابستان در زاهدان و سایر مناطق بیابانی ایران، استقرار و گسترش پشته پرفشار جنب‌حاره‌ای است. این سیستم با ایجاد فرونشینی گسترده هوا، باعث فشرده‌سازی آدیاباتیک و گرمایش می‌شود.
• مانسون هند: اگرچه زاهدان مستقیماً تحت تأثیر باران‌های مانسونی قرار نمی‌گیرد، اما فعالیت مانسون در شبه‌قاره هند می‌تواند با تغییر الگوهای گردش جوی، هوای گرم و مرطوب یا هوای گرم و خشک را به سمت شرق ایران گسیل دارد. داده‌های فعلی نشان‌دهنده انتقال هوای گرم و خشک از این الگو به منطقه است.
• نقشه ECMWF: استفاده از داده‌های ECMWF، که یکی از معتبرترین مراکز پیش‌بینی هواشناسی جهان است، اعتبار تحلیل را افزایش می‌دهد. تطابق دماهای نشان داده شده در نقشه با پیش‌بینی‌های AccuWeather، نشان‌دهنده همگرایی مدل‌های جهانی در پیش‌بینی شرایط گرمای شدید در منطقه است.
نتیجه‌گیری و پیش‌بینی نهایی:
شهر زاهدان در ماه‌های جولای و آگوست ۲۰۲۵، دوره‌ای از گرمای شدید و ماندگار را تجربه خواهد کرد. نیمه اول جولای با موج گرمایی قابل توجه و ثبت رکوردهای دمایی همراه است که اوج آن در ۲ جولای (۱۱ تیر) به 43∘C می‌رسد و به وضوح در نقشه دمایی ایران نیز مشهود است. این موج گرمایی در اواخر جولای کمی تعدیل می‌شود. ماه آگوست با دماهای بالا آغاز می‌شود، اما با گذر از نیمه دوم این ماه (از اواخر مرداد)، شاهد کاهش تدریجی دماها خواهیم بود که نویدبخش پایان گرمای طاقت‌فرسای تابستان و آغاز اعتدال پاییزی است. این الگوهای دمایی، مشخصه اقلیم بیابانی و تحت تأثیر مستقیم سیستم‌های پرفشار جنب‌حاره‌ای و دینامیک‌های منطقه‌ای و جهانی هستند. پایش مستمر این پدیده‌ها برای مدیریت منابع آبی و سلامت عمومی در منطقه حیاتی است.
8 تیرماه 1404 زاهدان دانشگاه سیستان و بلوچستان
#هواشناسی_زاهدان #اقلیم_شناسی #موج_گرما #پرفشار_جنب_حاره_ای #پیش_بینی_اقلیم #دمای_تابستان #ECMWE #AccuWeather #سیستان_و_بلوچستان #تغییرات_اقلیمی# هفت اقلیم محمود خسروی اقلیم شناس

The University of Sistan and Baluchestan حدود ۳۵ سال از عمر علمی من در دانشگاه سیستان و بلوچستان گذشت. طی ای مدت افتخار داشتم پذیرای صدها دانشجو از سراسر کشور باشیم.دانشجویانی که تمام ثمره عمر ما و همکاران دلسوز بودند و هر کدام الان افتخاری هستند برای این دانشگاه.در سراسر استان از شمال تا جنوب دوستانی داریم که زمانی در این دانشگاه درس خواندند.نگرانم که این میراث که ثمره زحمات انسان های شریف و علمی است در این دوره به خطر افتد. اخلاق علمی رو به افول است منفعت طلبی و زوال شخصیت دانشگاه و دانشگاهیان و عدم امنیت شغلی دانش آموختگان خطرهایی است که باید نگران آن بود.برای همه همکاران علمی و دلسوز آرزوی توفیق و برای دانشجویان و دانش آموختگان آینده ای روشن و توام با سلامتی آرزومندم.

کسب مقام استادی در دانشگاه، یکی از دشوارترین و حساس‌ترین مراحل مسیر علمی هر پژوهشگر است. این جایگاه نه تنها نیازمند سال‌ها تلاش، پژوهش مستمر و تولید علم اصیل است، بلکه مستلزم تعهد اخلاقی، مسئولیت‌پذیری و رفتار حرفه‌ای نیز می‌باشد. در این مسیر، ارتقای نخبگان واقعی و افراد پرتلاش و متعهد، ضامن پیشرفت علمی و ارتقای سطح دانشگاه‌ها و جامعه خواهد بود.
در مقابل، ورود افراد فرصت‌طلب و فاقد صلاحیت علمی به این جایگاه، می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به نظام آموزش عالی وارد کند. از این رو، نقش اعضای هیئت ممیزه دانشگاه‌ها بسیار کلیدی و تعیین‌کننده است. دقت، انصاف و پایبندی به معیارهای علمی و اخلاقی، باید همواره سرلوحه تصمیم‌گیری این عزیزان باشد تا شایستگان واقعی به مقام استادی دست یابند و محیط علمی از حضور افراد غیرشایسته مصون بماند.
امید است با تداوم این رویکرد، شاهد شکوفایی هرچه بیشتر استعدادهای اصیل و ارتقای جایگاه علم در کشور باشیم.
#استادی #دانشگاه #ارتقای_علمی #هیئت_ممیزه #شایسته_سالاری #پژوهش #آموزش_عالی

🌍 اگر همه یخ‌های قطبی زمین ذوب شوند، چه خواهد شد؟ ❄️🔥 محمود خسروی هفت اقلیم
در سناریویی بسیار نگران‌کننده، اگر تمام یخچال‌های طبیعی قطب شمال و جنوب به دلیل گرمایش جهانی ذوب شوند، پیامدهای فاجعه‌باری متوجه اکوسیستم زمین، اقیانوس‌ها و سکونت‌گاه‌های انسانی خواهد بود.
🔬 بر پایه داده‌های علمی، حجم یخ‌های گرینلند و قطب جنوب به ترتیب می‌توانند حدود 7 متر و 58 متر به سطح آب‌های آزاد جهان بیفزایند. در مجموع، سطح دریاها بیش از 65 متر افزایش خواهد یافت. چنین افزایشی، کلان‌شهرهای ساحلی مانند نیویورک، شانگهای، بمبئی، لندن، روتردام، و حتی بنگلادش و جنوب ایران (از جمله چابهار) را به زیر آب خواهد برد.
🌊 اثرات این فاجعه اقلیمی عبارتند از:

مهاجرت صدها میلیون نفر از ساکنان مناطق ساحلی؛
نابودی اکوسیستم‌های ساحلی، از جمله جنگل‌های مانگرو و صخره‌های مرجانی؛

برهم‌خوردن چرخه‌های جوی و الگوهای بارشی؛

اسیدی شدن بیشتر اقیانوس‌ها به دلیل جذب دی‌اکسیدکربن بیشتر؛

تهدید امنیت غذایی جهانی به واسطه شور شدن منابع آب شیرین و نابودی زمین‌های کشاورزی.


📈 این تحولات به شکلی غیرقابل جبران، تعادل آب‌وهوایی و ژئوپلیتیک جهان را تغییر خواهد داد.

🌍 اگر همه یخ‌های قطبی زمین ذوب شوند، چه خواهد شد؟ ❄️🔥. محمود خسروی.هفت اقلیم.
در سناریویی بسیار نگران‌کننده، اگر تمام یخچال‌های طبیعی قطب شمال و جنوب به دلیل گرمایش جهانی ذوب شوند، پیامدهای فاجعه‌باری متوجه اکوسیستم زمین، اقیانوس‌ها و سکونت‌گاه‌های انسانی خواهد بود.
🔬 بر پایه داده‌های علمی، حجم یخ‌های گرینلند و قطب جنوب به ترتیب می‌توانند حدود 7 متر و 58 متر به سطح آب‌های آزاد جهان بیفزایند. در مجموع، سطح دریاها بیش از 65 متر افزایش خواهد یافت. چنین افزایشی، کلان‌شهرهای ساحلی مانند نیویورک، شانگهای، بمبئی، لندن، روتردام، و حتی بنگلادش و جنوب ایران (از جمله چابهار) را به زیر آب خواهد برد.
🌊 اثرات این فاجعه اقلیمی عبارتند از:
مهاجرت صدها میلیون نفر از ساکنان مناطق ساحلی؛
نابودی اکوسیستم‌های ساحلی، از جمله جنگل‌های مانگرو و صخره‌های مرجانی؛
برهم‌خوردن چرخه‌های جوی و الگوهای بارشی؛
اسیدی شدن بیشتر اقیانوس‌ها به دلیل جذب دی‌اکسیدکربن بیشتر؛
تهدید امنیت غذایی جهانی به واسطه شور شدن منابع آب شیرین و نابودی زمین‌های کشاورزی.
📈 این تحولات به شکلی غیرقابل جبران، تعادل آب‌وهوایی و ژئوپلیتیک جهان را تغییر خواهد داد.
🧊 هرچند ذوب کامل این یخ‌ها در بازه‌ای طولانی‌مدت (چند قرن) اتفاق می‌افتد، اما افزایش نرخ ذوب در دهه‌های اخیر به‌روشنی زنگ خطری برای بشر است. آینده بستگی به امروز ما دارد.
🌡️ کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، توسعه انرژی‌های پاک و ارتقای آگاهی عمومی، تنها راه‌های کنترل این بحران هستند.
#گرمایش_زمین #اقلیم_شناسی #سطح_دریاها #یخچال_های_قطبی #بحران_آب_و_هوا #اقیانوس_شناسی #تغییرات_اقلیمی #آینده_زمین #گرمایش_جهانی #سیاست_اقلیمی #بحران_زیست‌محیطی #فاجعه_سکوت_شکن #climatechange #sealevelrise #polarmelt #climateaction #climatescience #IPCC #ClimateEmergency #GeoRisk

🔥🌍 گرمای بی‌سابقه در سیاره زمین

ناسا به‌تازگی ویدیویی تایم‌لپس منتشر کرده است که روند تغییرات دمای سطح زمین را بین ۱۵ تا ۳۰ ژوئن (۲۵ خرداد تا ۹ تیر) به‌صورت بصری و تأثیرگذار نمایش می‌دهد.
بر اساس این داده‌ها و نیز اطلاعات سرویس اقلیمی اروپا (کوپرنیکوس)، اروپا اکنون سریع‌ترین نرخ گرمایش را در میان قاره‌های جهان تجربه می‌کند؛ این روند تقریباً دو برابر سریع‌تر از میانگین جهانی است.

📈 موج‌های گرمای شدید دیگر فقط به تابستان محدود نمی‌شوند. آن‌ها هر سال زودتر از قبل آغاز می‌شوند و برای مدت طولانی‌تری ادامه می‌یابند—نشانه‌ای روشن از اینکه بحران اقلیمی با سرعتی بیش از پیش‌بینی‌ها پیش می‌رود.

✅ افزایش گرمایش جهانی و بروز پدیده‌های حدی آب‌وهوایی، هشداری برای تمام جوامع انسانی است که باید جدی گرفته شود.
@Khosravi.mahmood Climatologist
#گرمایش_زمین #بحران_اقلیمی #موج_گرما #ناسا #کوپرنیکوس #اروپا #تغییرات_آب_و_هوایی #علم_اقلیم #محیط_زیست #ClimateCrisis #NASA #Copernicus #ClimateChange #HeatWaves #GlobalWarming

@DrNematallahFazeli

📝چرا جغرافیدان ها غایب اند؟

🔶نعمت الله فاضلی

✅ یازده اسفند 99

🔵در یکی از روزهای اسفند (1399) در گروه تلگرامی «نقد جغرافیا» که استاد محمدحسین پاپلی یزدی مدیر آن است یادداشتی نوشتم و گفتم این روزها که زندگینامه و شخصیت محققان جغرافیایی ایران را در این کانال معرفی می کنید، پرسش مهمی در ذهنم ایجاد شده است. این که چرا جامعه جغرافیایی ایران با جمعیت پرشمار و کیفیت قابل توجه اش ناشناخته است؟

✅ منظورم این نیست که «عامه مردم» جغرافیدانان ما را نمی شناسند، این که امری روشن است. پرسشم این است که چرا این جغرافیدانان برای دانشگاهیان، حتی دانشگاهیان رشته های علوم انسانی و اجتماعی این قدر ناشناخته اند؟

🔻 من به دلیل این که آدم کنجکاوی هستم با برخی استادان جغرافیا آشنایی دارم. البته با تعداد بسیار کم آن ها. اما باور کنید که من یک استثنا هستم! چرا جغرافیدان های ما در قلعه رشته ی شان محصور مانده اند؟

✅ جغرافیدان های ما در حوزه عمومی حضور بسیار کم رنگی دارند. منظورم از «حوزه عمومی» این است که افرادی با هویت دانشگاهی جغرافیدان در گفتگوهای عمومی جامعه ایران نقش موثر و شناخته شده ای داشته باشند. برای مثال، در علوم اجتماعی افرادی مانند مقصود فراستخواه، محمدامین قانعی راد، حسن محدثی، عباس کاظمی، محمد فاضلی، ناصر فکوهی، سعید مدنی، تقی آزاد ارمکی، حمیدرضا جلایی پور، هادی خانیکی، یوسف اباذری، حسین سراجزاده، این حقیر و برخی چهره های دیگر فعالیت می کنند. این که در رشته جغرافی مجلات زیاد، وبینارهای دانشگاهی پرشمار، یا مقامات اداری و از این قماش چیزها، داریم شکی نیست. حتی می شود گفت «زیاده از حد» هم داریم. نمی گویم «دانش جغرافبا» در حوزه عمومی نیست؛ صحبت من خالی بودن جای «جغرافیدان ها» در حوزه عمومی است.

🔻در زمینه جغرافیا (به جز استاد پاپلی) شخصیت فکری دیگری در حوزه عمومی نداریم. جغرافیای ایران روشنفکر حوزه عمومی ندارد. رشته مردم شناسی از نظر جمعیت و تعداد، ده ها و شاید صدها برابر کم تر از رشته جغرافیا در ایران است. کل مردم شناسان ایران (آن ها که دکتری این رشته دارند) سی نفر نمی شوند. اما همین جمعیت اندک و ناچیز تا دل تان بخواهد هیاهو دارند! از من کم ترین تا دکتر فکوهی شبانه روز در حوزه عمومی حاضریم.

✅ پرسشم این است که چرا جغرافیدان های ما نمایندگان کمی در حوزه عمومی دارند؟

🔻به نظر من یکی از عوامل غفلت جغرافیدان ها از حوزه عمومی در ایران این است که جغرافیدان های ما اساسا مخاطبان بیرون از رشته خودشان را نمی شناسند و با آن ها گفتگو نمی کنند. امروزه ها صدها هزار دانش آموخته در علوم اجتماعی در ایران وجود دارد. این جمعیت واقعا مخاطبان جدی و بالقوه دانش جغرافیا هستند. اما دریغ از ذره ای تعامل جدی میان رشته ای.

🔻در اینجا نمی خواهم علل غیبت جغرافیدان ها را توضیح دهم و تحلیل کنم؛ بلکه صرفا قصدم طرح این پرسش است. به هر حال جامعه حق دارد که از دانشگاهیان پرسش کند. این که ما برای کسب و کارمان تلاش می کنیم یا برای ارتقا و کسب پست و مقام می کوشیم، کفایت نمی کند.

🔻دانشگاهی با نانوا یا کفاش تفاوتی دارد. ما باید فراتر از زندگی روزمره شغلی مان نماینده صداهای درون جامعه هم باشیم. ممکن است جغرافیدان های ما بگویند تنها ما غایبان صحنه نیستیم و بسیاری از دانشگاهیان دیگر هم مشمول همین غیبت اند. سخنی نیست، همه ما باید پاسخگو باشیم. حتی درباره علوم اجتماعی هم میزان و کیفیت حضور محققان این حوزه در جامعه بسیار ناچیز است. اما در هر حال می شود سایه کم جان و کم رنگ آن ها در حوزه عمومی مشاهده و احساس کرد.