این روزها پر از استرس و خشم فروخورده هستیم. اما نباید فراموش کنیم که مدیریت فشارها یکی از مهم‌ترین شروط بقا است. ضمن اینکه برای رسیدن به هر هدفی، نیازمند تمرکز و بهره‌وری هستیم.

در نتیجه مطالعه این مطلب را به شما پیشنهاد می‌کنم:

رایان دوریس مدیرعامل مجموعه‌ای است که به پژوهش و آموزش درباره «وضعیت فلو» (Flow State) می‌پردازد.

حالت جریان (flow state) به وضعیتی اشاره دارد که افراد در انجام یک کار غرق می‌شوند. در این حالت فرد کاملا متمرکز می‌ماند و معمولا متوجه گذر زمان نیست.

در این وضعیت خلاقیت، یادگیری و بهره‌وری به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. وضعیت فلو را به فارسی تَچان، تجربه‌ی اوج یا غرقگی هم ترجمه‌ کرده‌اند.

رایان دوریس به هزاران متخصص از جمله تیم‌هایی در شرکت خودروسازی آئودی، فیس‌بوک و نیروی هوایی ایالات متحده آموزش داده‌ که چگونه بهره‌وری خود را افزایش دهند و هر زمان که بخواهند وارد «حالت فلو» شوند.

آقای دوریس در یک مقاله‌ی نسبتا طولانی (اما ارزشمند) به این موضوع و اهمیت مفهوم «بار آلوستاتیک» در آسیب به وضعیت فلو پرداخته که در اینجا آن را با هم مرور می‌کنیم و البته بخش‌هایی از مطلب هم با برخی نکات از سمت من تکمیل شده است.

⚫️ بار آلوستاتیک چیست؟
ساعت ۱۱ صبح است و از هفت جهت مختلف بمباران می‌شوید: نگرانی‌ها و اضطراب‌های شخصی در یک سمت، پیام‌های کاری، ایمیل، تماس تلفنی از طرف رئیس و اخبار بد هم از سمت دیگر هجوم آورده‌اند.

کم‌خوابی دارید و بیش از حد کافئین مصرف کرده‌اید. هر وقفه‌ی کوچک، بیش از آنچه باید، شما را آزار می‌دهد. احساس پوچی می‌کنید؛ نه انگیزه‌ای دارید و نه اشتیاقی. شروع کردن یک کار ساده، تمام انرژی شما را می‌گیرد.

اصطلاح «بار آلوستاتیک» به معنای استهلاک و فرسایش تجمعی بدن شما در اثر استرس‌های مکرر است؛ هزینه‌ای فیزیولوژیکی که سیستم پاسخ به استرس مغز شما برای سازگاری مداوم با تقاضاهای زندگی می‌پردازد.

اگر این بار مدیریت نشود، روی هم انباشته می‌شود. از یک روز به روز دیگر سرریز می‌کند، با گذشت زمان ترکیب می‌شود و به طور مداوم توانایی شما برای عملکرد صحیح را له می‌کند. اکثر ما به طور سیستماتیک بار آلوستاتیک خود را تخلیه نمی‌کنیم.

آن را مانند تمرین در باشگاه در نظر بگیرید: اگر بدون وقفه و ریکاوری فقط حرکت «جلو بازو» بزنید، در نهایت حتی نمی‌توانید یک فنجان قهوه را از روی میزتان بلند کنید.

اما اگر استراحت مناسب بین جلسات داشته باشید، عضله شما قوی‌تر باز می‌گردد. سیستم عصبی شما در مواجهه با استرس دقیقاً به همین شکل عمل می‌کند.

بار آلوستاتیک بالا یکی از قدرتمندترین مسدودکننده‌های حالت فلو است. وقتی این بار زیاد باشد، بدن شما در حالت «سازگاری با استرس» قفل می‌شود و کورتیزول و آدرنالین ترشح می‌کند که تعادل عصبی-شیمیایی مورد نیاز برای فلو را به هم می‌ریزد.

نتیجه روشن است: برای اینکه در اوج عملکرد خود باشید و به طور مداوم به حالت فلو دسترسی داشته باشید، باید بار آلوستاتیک خود را تخلیه کنید؛ ترجیحاً هر روز.

⚫️ نوسان: کلید عملکرد بالا
در کتاب The Power of Full Engagement، از اصطلاح نوسان (Oscillation) برای اشاره به حرکت ریتمیک بین استرس و ریکاوری استفاده شده است.

هنگام ورزش در باشگاه، عرق می‌ریزید و سوزش عضلات را حس می‌کنید. احساس می‌کنید عضلات‌تان همان‌جا در باشگاه در حال حجیم شدن هستند. اما در واقع، عضله‌سازی واقعی بعداً اتفاق می‌افتد: در زمان ریکاوری.

این فرآیند به عنوان «فوق‌جبران» شناخته می‌شود: وقتی با تمرین به عضله استرس وارد می‌کنید، عضله تخریب می‌شود. اما پس از یک دوره ریکاوری، قدرت آن افزایش می‌یابد.

اگر بدون دوره ریکاوری به استرس وارد کردن به عضله ادامه دهید، هیچ افزایش عملکردی وجود نخواهد داشت؛ و فقط آسیب مزمن مواجه می‌شویم.

برعکس آن هم صادق است: اگر اصلاً به عضله استرس وارد نکنید، آتروفی شده و ضعیف می‌شود.
در هر دو مورد، دشمن «استرس» نیست. دشمن شما «خطی بودن» و تداوم استرس است. خطی بودن یعنی ناتوانی در «نوسان» بین استرس و ریکاوری. نوسان، کلید ماجراست.

ممکن است با خودتان بگویید در مکان و زمانی که ما زندگی می‌کنیم، فرصتی برای ریکاوری و خلاصی از استرس‌ها وجود ندارد. اما عجله نکنید، چند راهکار عملی واقعی در ادامه معرفی شده.