با کمال مسرت به اطلاع کلیه پژوهشگران حوزه جغرافیا و زمین شناسی می رساند نشریه پژوهش های دانش زمین از تاریخ ۱۴۰۳/۱۰/۰۷در پایگاه اطلاعاتی Scopus نمایه شده است.لذا پذیرای دریافت یافته های پژوهشی مرتبط با حوزه جغرافیای طبیعی و انسانی و زمین شناسی به دو زبان فارسی و انگلیسی می باشد.

آدرس سایت:http://esrj.sbu.ac.ir/

کارشناس نشریه:مریم رشیدی
تلگرام :۰۹۳۰۷۴۹۶۳۹۷

چرا زمین‌لرزه رخ می‌دهد؟

زمین از چندین صفحه بزرگ سنگی به نام «صفحات تکتونیکی» ساخته شده که مثل پازل کنار هم قرار گرفته‌اند. این صفحات همیشه در حال حرکت‌اند، اما چون لبه‌های آن‌ها ناهموار است، گاهی به هم گیر می‌کنند.

وقتی این صفحات گیر می‌کنند، انرژی زیادی در محل برخوردشان جمع می‌شود. زمانی که این انرژی دیگر نتواند بیشتر ذخیره شود، ناگهان آزاد می‌شود و باعث می‌شود صفحات به‌صورت ناگهانی بلغزند. این لغزش ناگهانی، زمین‌لرزه ایجاد می‌کند.

بیشتر زمین‌لرزه‌ها در جاهایی رخ می‌دهند که صفحات تکتونیکی به هم می‌رسند، یعنی در مرز بین آن‌ها؛ چون در این مناطق فشار و اصطکاک بیشتری وجود دارد.


🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

این ویدئو شبیه‌سازی دقیقی از گسترش و امواج سونامی ناشی از زمین‌لرزه بسیار بزرگ Mw 9.5 در منطقه والدیویا شیلی در سال ۱۹۶۰ را نشان می‌دهد. این زلزله که به عنوان قوی‌ترین زمین‌لرزه ثبت‌شده در تاریخ شناخته می‌شود، باعث ایجاد یک سونامی عظیم شد که در سراسر اقیانوس آرام گسترش یافت و به سواحل کشورهای مختلف رسید. شبیه‌سازی ارائه‌شده توسط مرکز هشدار سونامی اقیانوس آرام و پژوهشگر فلیپه اوچوآ کورنخو، با استفاده از داده‌های ابزار دقیق، زمان‌بندی و دامنه امواج سونامی را به‌خوبی نمایش می‌دهد.


🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

انواع امواج لرزه‌ای:(Seismic Waves)

۱. امواج درونی (Body Waves):

الف) امواج P (امواج اولیه یا Primary):

ب) امواج S (امواج ثانویه یا Secondary):

۲. امواج سطحی (Surface Waves):

الف) امواج لاو (Love Waves):

ب) امواج ریلی (Rayleigh Waves):


🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

👆👆👆👆
انواع امواج لرزه‌ای:(Seismic Waves)
۱. امواج درونی (Body Waves):
این امواج از درون زمین عبور می‌کنند و پیش از امواج سطحی که توسط زمین‌لرزه ایجاد می‌شوند، به سطح می‌رسند. فرکانس آن‌ها از امواج سطحی بیشتر است.
الف) امواج P (امواج اولیه یا Primary):
اولین نوع از امواج درونی هستند و سریع‌ترین نوع موج لرزه‌ای به شمار می‌روند، به همین دلیل زودتر از بقیه به ایستگاه‌های لرزه‌نگاری می‌رسند. امواج P می‌توانند از سنگ جامد و همچنین از مایعات (مثل آب یا لایه‌های مایع زمین) عبور کنند. این امواج سنگ را به جلو و عقب هل می‌دهند؛ مشابه کاری که امواج صوتی با هوا انجام می‌دهند.
ب) امواج S (امواج ثانویه یا Secondary):
دومین نوع از امواج درونی هستند که بعد از امواج P حس می‌شوند. سرعت‌شان کمتر از امواج P است و فقط می‌توانند از میان سنگ‌های جامد عبور کنند، نه از مایعات. همین ویژگی باعث شد زمین‌لرزه‌شناسان به این نتیجه برسند که هسته بیرونی زمین (outer core) مایع است.
۲. امواج سطحی (Surface Waves):
این امواج فقط در لایه‌ی پوسته‌ی زمین حرکت می‌کنند. فرکانس آن‌ها کمتر از امواج درونی است و به‌راحتی در لرزه‌نگاشت‌ها قابل تشخیص‌اند. اگرچه این امواج دیرتر از امواج درونی می‌رسند، ولی تقریباً تمام خسارات و ویرانی‌های ناشی از زمین‌لرزه به‌دلیل امواج سطحی است. هرچه زمین‌لرزه در عمق بیشتری رخ دهد، قدرت این امواج و خسارات آن‌ها کمتر می‌شود.
الف) امواج لاو (Love Waves):
نخستین نوع از امواج سطحی هستند که به افتخار ریاضی‌دان بریتانیایی، A.E.H. Love، که در سال ۱۹۱۱ مدل ریاضی آن را طراحی کرد، نام‌گذاری شده‌اند. این امواج سریع‌ترین امواج سطحی هستند و زمین را به‌صورت افقی (از طرفی به طرف دیگر) حرکت می‌دهند.
ب) امواج ریلی (Rayleigh Waves):
نوع دیگر امواج سطحی هستند که به افتخار "لرد ریلی" (John William Strutt)، که در سال ۱۸۸۵ وجود این نوع موج را به‌صورت ریاضی پیش‌بینی کرد، نام‌گذاری شده‌اند. این امواج همانند امواج روی سطح دریا یا دریاچه به صورت غلتان حرکت می‌کنند. در نتیجه، زمین را به‌طور هم‌زمان در جهت بالا و پایین و همچنین در جهت حرکت موج، حرکت می‌دهند. بیشتر لرزش‌هایی که در هنگام زلزله حس می‌شود، ناشی از امواج ریلی است.


🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

رنگین‌کمان زمانی به وجود میاد که نور خورشید وارد قطره‌های باران می‌شه، توی اون‌ها شکسته (شکست نور)، بازتاب پیدا می‌کنه و دوباره از قطره بیرون میاد. وقتی این اتفاق می‌افته، نور سفید خورشید به طیف رنگ‌های مختلف تجزیه می‌شه (قرمز، نارنجی، زرد، سبز، آبی، نیلی و بنفش).
اما نکته جالب اینه که هر کس، بسته به زاویه‌ای که نسبت به خورشید و قطره‌های باران داره، رنگین‌کمان رو از زاویه خودش می‌بینه. یعنی:
رنگین‌کمانی که تو می‌بینی از قطره‌هایی ساخته شده که دقیقاً در راستای نگاه تو هستن.
در حالی که نفر کناری‌ت، حتی اگه فقط چند متر باهات فاصله داشته باشه، رنگین‌کمان خودش رو از قطره‌های دیگه‌ای می‌بینه.
پس واقعاً هیچ‌کس دقیقاً همون رنگین‌کمانی رو نمی‌بینه که تو می‌بینی!
هر کسی رنگین‌کمان خودش رو داره، که مخصوص زاویه دید و موقعیت خودش نسبت به نور خورشید و قطره‌های بارونه.


🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

زمان سفر نور به هر سیاره


🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

سطح زمین چقدر صاف است ؟
اگرچه کوه‌هایی مثل اورست بیش از ۸ کیلومتر ارتفاع دارند و عمیق‌ترین دره‌ها مثل گودال ماریانا حدود ۱۱ کیلومتر عمق دارند، اما وقتی در مقیاس سیاره‌ای به زمین نگاه کنیم، این تفاوت‌ها بسیار ناچیز هستند.
قطر زمین حدود ۱۲٬۷۴۲ کیلومتر است. اگر زمین را به اندازه یک توپ به قطر ۱۳.۷ سانتی‌متر (تقریباً اندازه توپ بیلیارد) کوچک کنیم، بلندترین کوه‌ها و عمیق‌ترین دره‌ها فقط به اندازه یک دانه گرد و خاک بسیار ریز روی آن خواهند بود.
در مقیاس سیاره‌ای، سطح زمین آن‌قدر صاف است که اگر آن را به اندازه یک توپ کوچک کنیم، برجستگی‌ها و فرورفتگی‌هایش تقریباً حس نمی‌شوند. این موضوع یکی از واقعیت‌های شگفت‌انگیز درباره سیاره ماست!

🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

این گیف فوق‌العاده است. تکامل قاره‌های آفریقا و آمریکا را نشان می‌دهد، از زمان فروپاشی ابرقاره پانگه‌آ حدود ۲۰۰ میلیون سال پیش تا به امروز. در این انیمیشن می‌توان به‌وضوح جدا شدن اقیانوس اطلس و حرکت قاره‌های آمریکا به سمت شرق را مشاهده کرد، همراه با شکل‌گیری پوسته‌ اقیانوسی جدید در امتداد رشته‌کوه میان‌اقیانوسی آتلانتیک. اندازه، شکل و موقعیت قاره‌ها در طول زمان تغییر می‌کند و در نهایت جغرافیایی را می‌سازند که امروزه می‌بینیم. این فرایند، اثرات بلندمدت زمین‌شناختی حرکت قاره‌ها و پدیده تکتونیک صفحه‌ای را به‌خوبی نشان می‌دهد. زمان در گوشه‌ بالا سمت چپ نمایش داده شده است.

🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

تعداد ماهواره‌ها در طول زمان
- این شبیه‌سازی تصویری شما را به سفری از سال ۱۹۵۷—زمانی که اسپوتنیک به عنوان اولین ساخته‌ی دست بشر در مدار زمین قرار گرفت—تا سال ۲۰۲۵ می‌برد. مشاهده کنید که چگونه تعداد ماهواره‌ها سال به سال افزایش یافته است؛ از روزهای ابتدایی اکتشاف فضا تا ظهور صورت‌های فلکی عظیم و پروژه‌های خصوصی فضایی.

"سرعت چرخش ستارگان مختلف"
در این انیمیشن، سرعت چرخش ستارگان را نشان می‌دهیم — از ستارگانی که به آهستگی می‌چرخند تا آن‌هایی که با سرعتی برق‌آسا می‌چرخند، از جمله ستاره نوترونی که بسیار ناپایدار و پرجنب‌وجوش است و با سرعت‌هایی غیرقابل تصور در کیهان می‌چرخد.
سرعت چرخش ستارگان (تقریبی):
خورشید (Sun): ۷۰۰۰ کیلومتر در ساعت
سیریوس A (Sirius A): ۱۶۰۰۰ کیلومتر در ساعت
آلتایر (Altair): ۲۸۶۰۰۰ کیلومتر در ساعت
وگا (Vega): ۲۷۳۶۰۰ کیلومتر در ساعت
آشنار (Achernar): ۹۰۰۰۰۰ کیلومتر در ساعت
ستاره نوترونی (Neutron Star): ۱۵۸ میلیون و ۳۰۰ هزار کیلومتر در ساعت

حوضه آبریز.....

🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

آمریکا، ایالت کالیفرنیا، پارک ملی یوسمیت، آبشار «هورس‌تیل»
🔹️ یکی از خارق‌العاده‌ترین پدیده‌های طبیعی آمریکا، هرساله در آبشار «هورس‌تیل» (Horsetail Fall) در یوسمیت رخ می‌ده.

🔹️این آبشار در اواخر فوریه، درست زمانی که نور غروب در زاویه‌ی خاصی به دیواره‌ی گرانیتی ال‌کپیتان می‌تابه، به رنگ نارنجی و قرمز درمیاد؛ انگار که آتش از دل کوه جاری شده!

🔹️ این جلوه‌ی جادویی که به «آبشار آتشین یوسمیت» معروفه، فقط چند روز در سال اتفاق می‌افته و بستگی به شرایط خاصی مثل جریان داشتن آب، آسمان صاف و زاویه‌ی دقیق نور خورشید داره.

🔹️ هر سال هزاران نفر، از عکاس‌های حرفه‌ای تا طبیعت‌دوست‌ها، به این پارک سفر می‌کنن تا شاهد یکی از نایاب‌ترین و دیدنی‌ترین لحظات طبیعت باشن.

🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

شکل‌گیری زمین: از غبار کیهانی تا سیاره‌ی آبی ما!
حدود ۴.۵ میلیارد سال پیش، زمین در یک مهد پرآشوب کیهانی شکل گرفت. در منظومه‌ی شمسی نوظهور، ذرات غبار با یکدیگر برخورد کرده و به‌هم چسبیدند تا اجرام کوچکی به نام "پلانتی‌سیمل" (پیش‌سیاره‌ها) را شکل دهند؛ در این فرایند، نیروی گرانش نقش کلیدی ایفا می‌کرد. با برخوردهای پیاپی و شدید این اجرام، گرمای بسیار زیادی تولید شد و انرژی مذاب، زمین اولیه را به توده‌ای سوزان تبدیل کرد.
در این تولد پرتلاطم، سطح زمین به اقیانوس‌هایی از ماگما شباهت داشت. اما با کاهش دمای زمین، پوسته‌ای سخت شکل گرفت. فوران‌های آتشفشانی، گازهایی مانند بخار آب و دی‌اکسید کربن را آزاد کردند که جو ابتدایی زمین را پدید آوردند.
با ورود آب از طریق دنباله‌دارها و سیارک‌ها، اقیانوس‌های عظیمی شکل گرفتند و معجزه‌ی زندگی آغاز شد.
داستان شکل‌گیری زمین، روایت شگفت‌انگیزی است از دگرگونی یک گوی سوزان سنگ و آتش به سیاره‌ای پوشیده از دریاها و سرشار از زندگی

🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

⚡
خوزستان با ظرفیت تولیدی معادل ۱۹٬۳۲۹ مگاوات در صدر قرار دارد؛ پس از آن استان‌های فارس (۵٬۱۲۱ مگاوات)، هرمزگان (۴٬۷۳۸)، اصفهان (۴٬۴۷۱)، لرستان (۴٬۴۵۷) و تهران (۴٬۳۹۳ مگاوات) در رتبه‌های بعدی قرار دارند. این آمار نشان‌دهنده نقش حیاتی این استان‌ها در تأمین برق کشور است.
🔹شناخت دقیق از توزیع و ظرفیت نیروگاه‌ها، نقش کلیدی در برنامه‌ریزی برای توسعه زیرساخت‌های انرژی، افزایش بهره‌وری و استفاده هدفمند از منابع تجدیدپذیر دارد.
🔸با رشد تقاضای انرژی، داشتن دیدی راهبردی نسبت به پراکندگی و ظرفیت موجود، بیش از گذشته اهمیت پیدا می‌کند.

منبع: تحلیل جامع صنعت نیروگاهی، تامین سرمایه بانک مسکن، ۱۴۰۳‌

🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

ویژگی عجیب آب 💦

این ویژگی چطور میتونه کلی ماهی رو نجات بده

🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

رودخانه‌ها می‌توانند به دلایل مختلفی مسیرشان را عوض کنند. مهم‌ترین دلایل این‌ها هستند:
حرکت زمین: زلزله یا جابه‌جایی صفحه‌های زمین می‌تواند سطح زمین را بالا ببرد یا شکاف ایجاد کند و رودخانه مجبور شود مسیر جدیدی پیدا کند.
فرسایش و رسوب: رودخانه کم‌کم خاک و سنگ را از یک جا می‌برد و در جای دیگری می‌ریزد. این کار باعث می‌شود مسیر رودخانه به مرور تغییر کند.
ایجاد موانع طبیعی: اتفاقاتی مثل رانش زمین، فوران آتشفشان یا افتادن درخت‌های بزرگ می‌تواند راه رودخانه را ببندد و آن را مجبور کند مسیر تازه‌ای انتخاب کند.
سیلاب: وقتی رودخانه طغیان می‌کند، ممکن است مسیر جدیدی برای خودش بسازد و راه قبلی را رها کند.
تغییرات یخچالی: در جاهای سرد، آب شدن یخچال‌ها می‌تواند باعث شود رودخانه مسیرش را تغییر دهد، به‌خصوص بعد از دوران‌های یخبندان.
دخالت انسان: ساخت سد، کانال یا شهرسازی می‌تواند به طور مستقیم یا غیرمستقیم مسیر رودخانه را عوض کند.

🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

دریاچه‌های هلالی (Oxbow lakes) زمانی تشکیل می‌شوند که رودخانه‌ها پیچ‌وخم‌های بزرگی به نام میاندَر پیدا می‌کنند. فرسایش باعث از بین رفتن ساحل بیرونی پیچ‌ها می‌شود و رسوب‌گذاری در ساحل داخلی انجام می‌گیرد، که باعث بزرگ‌تر شدن این پیچ‌وخم‌ها می‌شود. در نهایت، رودخانه در هنگام سیلاب از قسمت باریکی به نام گردنه عبور می‌کند و مسیر مستقیمی ایجاد می‌نماید. پیچ قدیمی که رها شده، به یک دریاچه هلالی تبدیل می‌شود.

🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

نزاع بر سر آب؛
دیروز
امروز
فردا؟

🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

تغییرات خلیج فارس

🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience

نیروی مخفی مرموز زمین!

✍️ از طوفان‌های غول‌پیکر تا جریان‌های اقیانوس،تحت تاثیر نیروی کوریولیس

🌍🏔🇮🇷کانال علوم زمین
@Geoscience
https://news.1rj.ru/str/Geoscience