نمایش نقشه های توپوگرافی؛ رنگ آبی کمترین ارتفاع و رنگ ارغوانی بیشترین است و...
@Geoscience
کانال علوم زمین

🌏
#سد_لار
سد لار در 75 کیلومتری شمال شرقی تهران و در نزدیکی پلور در محل تلاقی دو رودخانه لار و دلیچای در دامنه کوه دماوند ساخته شده است. سد لار که به منظور تامین بخشی از آب شهر تهران احداث شد، از نوع خاکی با حجم عملیات خاکی ‌21 میلیون مترمکعب به طول تاج 2500 متر و ارتفاع 105 متر میباشد. در طراحی هدف بر این بود که آب ذخیره شده در مخزن این سد به وسیله تونلی به طول تقریبی 20 کیلومتر و قطر 3 متر تا سه کیلومتری دریاچه سد لتیان انتقال یافته و پس از برق گیری در دو نیروگاه کلان و لوارک جهت تغذیه سد لتیان ازطریق رودخانه به این دریاچه بریزد. این سد توسط یک مشاور انگلیسى و پیمانکار ایتالیایى طراحی و ساخته شد.

با وجود آنکه در سال 60 به مرحله آبگیرى رسید و در نهایت درسال 63 بهره بردارى از آن آغاز شد اما هنوز این سد به بهره برداری کامل نرسیده و هیچگاه هم نخواهد رسید.
این سد بدلیل اشتباهات صورت گرفته در مراحل شناسایی و طراحی دچار آبگذری بوده و در مواقع پرآبى در هر ثانیه 12 متر مکعب فرار آب داشته و ذخیره آب خود را از دست مى دهد.
تکیه گاه سمت راست این سد و بخش عمده ای از دیواره سمت راست مخزن آن از سنگ آهک هایی تشکیل شده که تقریبا حالت افقی داشته و شدیدا خرد شده و درز و شکاف هایی حتی به اندازه نیم متر دارند، غاری نیز به ابعاد بسیار بزرگ در این قسمت وجود دارد که مرحله شناسایی مشاهده نشده بود.
در مراحل حفاری های ژئوتکنیک، طراحی و اجرای سد مواردی در ارتباط با بحرانی بودن وضعیت دیواره مخزن در مجاورت تکیه گاه سمت راست دیده شد که متاسفانه توجه چندانی به آن نشد.
برخی از این موارد عبارتند از:

1- سنگ آهک سازند لار دارای شکستگی فراوان و حالت کارستی بوده که در نقاط دیگر قبلا مشاهده شده بود. علاوه بر آن در محل سد نشانه های بارزی از توپوگرافی کارستی رویت شد و حتی یک زمین شناس لهستانی احتمال مشکل آفرینی و آبگذری را پيش بینی کرده بود.

2- پس از اتمام ساخت سد، در سال 1362 یکی از کارکنان متوجه میشود که در دیواره سمت راست آب به صورت آبشار مانند و با صدایی زیاد به داخل یک غار زیرزمینی میریزد، این غار تا 18 متری دنبال شد و به شکافی رسید که تا اعماق بیشتری امتداد داشت، از سویی دیگر پس از آبگیری دریاچه دبی چشمه های پایین دست سد به میزان بسیار زیادی افزایش یافت.
3- در زمان حفر شفت عمودی تونل انتقال آب غاری مشاهده شد که از رس و لای پر شده بود.
4- وجود چشمه های متعددی در پایین دست سد و پایین بودن سطح آب زیر زمینی در محدوده رودخانه دلیل عمده ای برای نامناسب بودن محل برای احداث سد بود اما توجیه شد که با آغاز آبگیری و حمل رسوب به دریاچه مسیر جریان آب زیرزمینی به تدریج مسدود خواهد شد در حالیکه کلا رودخانه لار رسوب چندانی ندارد.
5- در زمان آتشکاری های مربوط به عملیات اکتشافی در ساحل راست، بعضی مواقع سنگ ها فرو می نشستند که این مسئله وجود غار یا حفره های بزرگی را به اثبات میرساند.
6- در زمان تزریق سیمان برای آب بندی در سمت راست تکیه گاه، در برخی از پیزومترها جریان هوا دیده شد که میتوانست دلیلی برای وجود حفره های زیرزمینی باشد.

به دنبال بروز این مشکلات آبگیری سد کاملا ناموفق بود و هیچگاه ارتفاع سطح آب دریاچه به محل تونل انتقال به سد لتیان نرسید و امکان انتقال آب به صورت ثقلی میسر نشد. برای حل مشکلات عدیده این سد تمهیدات زیادی اندیشیده شد و در نهایت عملیات اجرایی برای مسدود کردن غار اصلی انجام گرفت که پس اتمام عملیات، تغییر محسوسی در ارتفاع آب دریاچه داده نشد. در سایر قسمت های سمت راست در سطحی به میزان 5000 متر مربع عملیات تزریق سیمان در عمق درزها انجام شد که متاسفانه تا سالهای اخیر هم ادامه یافت و به نتیجه قابل قبولی نرسید. (در جایی خوانده بودم که حدود 200 میلیون دلار تنها برای عملیات تزریق هزینه شده است.) با بررسی های صورت گرفته معابر کارستی و حفره های مختلفی تا دهها متر پایین تر از غار و تا اعماق چند صد متری کشف شد و هیچ نتیجه ای دال بر وجود لایه های نفوذ ناپذیر در اعماق دریاچه بدست نیامد.

به دلیل نیاز تهران به منابع آب بیشتر نهایتا طرح انتقال آب از کف دریاچه سد لار به طریق پمپاژ مطرح شد و اخیرا به بهره برداری رسید. سد و تونلی که برای انتقال آب بصورت ثقلی طراحی شده بود، در نهایت با احداث تونلی دیگر و پمپاژ، درصد ناچیزی از آب برآورد شده را به شهر تشنه تهران میرساند. پس از 30 سال صرف هزینه، وقت، نیروی انسانی و ...

البته نباید کتمان کرد که این سد با تمامى مشکلات موجود، نقش موثرى در کنترل بحران آب سال های اخیر تهران داشته است.

@Geoscience
کانال علوم زمین

#فاجعه_زيست_محيطي_سدگتوند

کارشناسان از سدگتوند به عنوان یک فاجعه زیست محیطی یاد می‌کنند و معتقدند که بخاطر گنبد نمکی همانند یک بمب ساعتی عمل خواهد کرد به طوری که علاوه بر شوری آب کارون در پایین دست، سبب از بین رفتن کشاوری منطقه می‌شود.
سد گتوند در فاصله ۳۸۰ کیلومتری از ریزشگاه رودخانه کارون، در فاصله ۲۵ کیلومتری شمال شهرستان شوشتر و در ۱۰کیلومتری شمال شرقی شهر گتوند در استان خوزستان قرار دارد.
دریاچه این سد با مخزنی چهار میلیارد و ۵۰۰ میلیون متر معکبی دومین دریاچه مصنوعی بزرگ کشور پس از کرخه است. ارتفاع این سد سنگریزه ای با هسته‌ی رسی ۱۸۲ متر است که بلندترین سد خاکی کشور محسوب می شود. عملیات اجرایی این طرح در سال ۱۳۷۶ آغاز شده و در میان سدهای ساخته شده بر روی کارون از همه پایین دست تر قرار دارد.
ساخت این سد مورد انتقاد بسیاری از کارشناسان محیط زیست و اساتید دانشگاه قرار گرفته است. انتقادات بسیاری به ساخت این سد وارد شده اما مسئولان هرگز توجهی به ساخت غلط این سد نکرده و مردم خوزستان همچنان از تبعات منفی آن رنج می برند.
اکثر مخالفان این پروژه دلیل خود را این گونه مطرح می‌کنند که وجود تپه‌های نمکی گچساران سبب خواهد شد که این سد، در آینده با مشکلات زیادی مواجه شود تا جایی که این موضوع، محیط زیست منطقه را تهدید می‌کند.
پرویز کردوانی پدر علم کویر شناسی در گفت وگو با خبرنگار گروه اقتصادی ایسکانیوز؛ با تاکید براینکه سد گتوند بدون کارشناسی و مطالعه دقیق احداث شده است گفت:
بعد از اینکه سد ساخته شد و آب را به آن هدایت کردند، متوجه شدند که سد در جای نمکی ساخته شده است به همین خاطر صدها کامیون خاک رس ،ریگ و سنگ ریزه به داخل سد اضافه کردند تا سد آسیب نبیند.

او تاکید کرد: سد گتوند یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های ملی کشور است که عدم دقت در مطالعات اولیه این سد در نادیده گرفتن گنبدهای نمکی در مسیر، موجب شده علی‌رغم تمامی تلاش‌ها برای ساخت آن، امروز شاهد ایراداتی اساسی در این پروژه باشیم.

@Geoscience
کانال علوم زمین

🌏
#با_هم_بينديشيم
پاسخ (باهم بیندیشید) ص ۷۴
زمین شناسی یازدهم

✍ امید ملک حسینی

در انتخاب محل احداث سد ، معمولا موارد زیر رعایت می شود:

🔸 ۱- امتداد لایه ها.
بهتر است امتداد محور سد ، موازی با امتداد لایه ها باشد. زیرا در این حالت:
الف) می توان محل سد را دورتر از لایه های سست و ضعیف انتخاب کرد. اگر محور سد ، عمود بر امتداد لایه ها باشد ، ممکن است یک یا چند لایه ی ضعیف در زیر محور سد قرار گیرد.
ب) در حالت موازی ، سنگ هایی با شرایط و ویژگی های یکسان ، در تکیه گاه های سد قرار می گیرند و در نتیجه طراحی سد ساده تر و پایداری سد بیش تر خواهد بود. اما اگر عمود باشد ، خواص مهندسی متفاوتی در زیر سد و تکیه گاه های آن به وجود می آید.
ج) در حالت موازی ، امکان فرار آب کم تر است و اگر لایه بندی عمود بر محور سد باشد ، راه عبور برای فرار آب ها باز می شود. چون زمانی که لایه ها موازی محور سد باشند ، در جهت عمود بر جریان آب قرار می گیرند و نفوذپذیری در آن کاهش می یابد.

🔸 ۲- چین خوردگی.
بهتر است محور سد ، موازی با محور چین خوردگی باشد و ساختمان چین خوردگی از نوع تاقديس باشد. در حالت موازی ، موارد زیر حاصل می شود:
الف) یکنواختی جنس لایه ها در پی سنگ و تکیه گاه های سد.
ب) دور بودن از ناپیوستگی های ضعیف و لایه های سست.
ج) جلوگیری از فرار آب.

#نكته: دقت داشته باشيد در اين توضيح اشاره به موازي بودن محور سد با محور چين خوردگي شده كه در اين حالت تاقديس مناسب تر از ناوديس است اما اگر محور سد عمود بر محور چين باشد(مانند شكل كتاب) براي ساخت سد، ناودبس مطلوبتر از تاقديس ميباشد.

🔸 ۳- شیب لایه ها.
بهتر است جهت شیب لایه ها به سمت بالادست (در جهت عکس جریان آب) باشد. زیرا در این حالت:
الف) امکان فرار آب کم تر است.
ب) پایداری پی و تکیه گاه های سد ، بیش تر است. چون قسمت بیش تر فشار و بارهای وارده بر سطوح لایه بندی ، به سمت بالادست منتقل می شود.

🔸 پاسخ سوال：
در شکل های (الف) ، (پ) و (ت) ، محور سد ، عمود بر محور چین خوردگی و عمود بر امتداد لایه ها می باشد و برای احداث سد مناسب نیست.
اما در شکل (ب) هم امتداد لایه ها موازی با محور سد می باشد و هم جهت شیب لایه ها به سمت بالادست (در جهت عکس جریان آب) می باشد که این شرایط موجب پایداری سد می شود.

🔸 بنابراین شکل (ب) مناسب ترین حالت برای احداث سد می باشد.

@Geoscience
کانال علوم زمین

‍ ✅۱۷ بهمن سالروز درگذشت عبدالکریم قریب

( زاده سال ۱۲۹۱ آشتیان -- درگذشته ۱۷ بهمن ۱۳۸۱ آشتیان) استاد زمین شناسی

او مردی بود که علم زمین شناسی ایران را متحول کرد.

@Geoscience
کانال علوم زمین

🎥 در این فیلم آموزشی #حبیبه_محبی به حل تست از مبحث #سیستم از کتاب #جغرافیا_پیش می‌پردازد. "قسمت اول"
@Geoscience
کانال علوم زمین

پدیده روانگرایی
دربرخی نقاط زمین ازرسوباتی تشکیل شده که دراثرارتعاش روی هم مي غلتنداگراین رسوبات متراکم نباشندواشباع ازآب باشندهنگام زلزله سیال شده وهیچگونه باری راتحمل نمی‌کند.
@Geos
کانال علوم زمین

🎥 انیمیشن نحوه تشکیل فسیل

@Geoscience
#کانال علوم زمین

🛰 #انیمیشن:
🔵 شاخص پوشش گیاهی (NDVI) در جهان از سال 2000 تا 2017
✅ منبع: NASA- ماهواره Terra

@Geoscience
کانال علوم زمین

دستگاه بلیط فروشی مترو در مسکو از مسافران به جای هزینه بلیط انجام ۳۰ حرکت اسکات را میپذیرد و به آنها بلیط مجانی می‌دهد.


@Geoscience

کانال علوم زمین

سیاهی در میان بلندی های سفید
#تهران #آلودگی_هوا

💨 @Geoscience

کانال علوم زمین

همايش زلزله #ازگله #سرپل_ذهاب ٩-١٢-٩٦ #كرمانشاه #دانشگاه_رازی #دانشكده_علوم/دکتر #مهدی_زارع

@Geoscience

کانال علوم زمین

این خانه در عرض 10 دقیقه خودش را میسازد و آماده زندگی کردن در داخلش می کند.
خداحافظ نیروی کار سنتی

@Geoscience
کانال علوم زمین

http://sendanywhe.re/64HBKSGG

1) کنگولومراها:
@Geoscience

📚کُنگلومِرا یا سنگ جوش (Conglomerate) از قطعات گرد و دانه درشتی تشکیل شده که اختلافش با برش(Breccia) در فقدان ذرات زاویه‌دار می‌باشد.

💥 اجزاء تشکیل دهنده آن دسته از  سنگ های آواری که اندازه بزرگتر از ۲ میلی متر داشته باشند، بر اساس گرد شدگی دانه‌ها به دودسته کنگلومرا و برش تقسیم می‌شوند.

💥طبق نظریه پتی جان (Pettijohn) اگر ده درصد ذرات سنگی ابعاد بیش از ۲ میلی متر داشته باشند آن سنگ را کنگلومرا می‌نامند.
@Geoscience

📚 کنگلومراها بر اساس ترکیب به گروههای زیر تقسیم می‌شوند:

💥بر اساس ترکیب یا جنس ذرات دانه درشت تشکیل دهنده کنگلومرا، آنها را به دو دسته اولیگومیکتیک و پلی میکتیک تقسیم می‌کنند.
💥اگر ذرات دانه درشت گراولی از یک جنس باشد، سنگ را تک منشائی یا اولگیومیکتیک (oligomictic) می‌نامند. در واقع اولیگومیکتیک سنگی مخلوطی است که جنس ذرات آن تقریبا یکنواخت می‌باشد.

💥کنگلومراهایی که ذرات گراول آنها از انواع مختلف خرده سنگها درست شده باشد آن را چند منشائی یا پلی میکتیک کنگلومرا (polymictic) می‌نامند.

کنگلومرا در تمامى محيط هايى که انرژى کافى جهت حمل و نقل دانه ها موجود باشد، تشکيل مى شود. همانند ماسه سنگ و برش، کنگلومرا از سيمان شدگى کانيهاى مختلف تشکيل شده است. مواد سيمانى عبارتند از کلسيت، کوارتز( سيليس)، رس وژیپس.

📚کنگلومراها از لحاظ منشا شامل انواع زیر هستند:

کنگلومراها را بر اساس منشا دانه‌ها نیز تقسیم‌بندی می‌کنند.
💥چنانچه ذرات از خارج حوضه به درون حوضه حمل شوند و رسوب کنند آنرا کنگلومرای خارج سازندگی (extra formational) می‌نامند.

💥 اگر منشا دانه‌ها از درون حوضه باشد آن را کنگلومرای درون سازندگی (intra formational) می‌نامند.

@Geoscience

کانال علوم زمین