#لرزه‌خیزی جنوب #البرز #آتشفشان #دماوند و #سیل #گزنک
#مهدی_زارع استاد پژوهشگاه زلزله/ روزنامه #ایران - سه شنبه 13-6-97 /
آتشفشان شناسان آخرین فوران آتش فشان دماوند را به حدود 7300 سال قبل می‌دانند. بعضی پژوهش ها ازفوران مهم و انفجار قله در آخرین عصر یخبندان (ورمWurm) در حدود 24 هزار سال قبل خبر می‌دهد. دماوند هم‌اکنون از نظر انفجار و فوران خاموش است ولی آتشفشان دماوند از نوع آتشفشان چینه‌ای است که با توجه به خروج گازها و بخارات فومرولی از آن و وجود چشمه‌های آب گرم، به عنوان یک سامانه فعال شناخته می‌شود.
مخروط آتشفشانی دماوند در یک سامانه زمین ساختی با گسلش تراگذر کششی شکل گرفته است. طبیعی است که فعل و انفعالات زمین ساختی بر دماوند و فعالیت های آتشفشانی بر گسلش فعال در حوزه مخروط دماوند اثر بگذارد. در کشور ژاپن در پی یک سری فعالیت های ولکانیکی از ماه فوریه 1998 پیرامون سامانه آتشفشانی ایواته، در 3 سپتامبر 1998 زمین لرزه‌ای با بزرگای 6.1ریشتر در جنوب غرب سامانه آتشفشانی رخ داد. در شرایط خاص وقوع زمین لرزه‌های مهم می‌تواند به انفجار در قله آتشفشانی هم بینجامد. مشاهدات نشان می‌دهد که وقتی آزاد شدن تنش در اثر فعالیت های ولکانیکی به حد 5 تا 7درصد افت تنش در هنگام گسیختگی گسلش برسد، احتمال تحریک گسل‌های پیرامون سامانه آتشفشانی و وقوع زمین لرزه وجود دارد. از این دیدگاه لازم است تا تحریک احتمالی گسل های پیرامون سامانه آتشفشانی دماوند (گسل های مشا، لار، فیروزکوه، شمال تهران، کندوان، بلده و شمال البرز) بر اساس فعالیت دائمی چنین سامانه‌ای با دقت سنجیده شود. خطر زمین لرزه شدید (به دلیل وجود گسل های فعال و تغییر شکلی که در پوسته دائماً در این ناحیه رخ می‌دهد) خطری دائمی است که ممکن است با فعالیت های سامانه دماوند تحریک شود. در آخرین عصر یخ، دما در ناحیه ایران حدود چهار تا پنج درجه از نیمه اول سده بیستم سردتر بوده است. این در حالی است که در تابستان 2018 دمای هوا در ایران به‌طور متوسط حدود سه درجه از نیمه اول سده بیستم گرم‌تر نیز شده است. ازبین رفتن عمده یخچال‌های ایران در آخرین مراحل آخرین عصر یخ (حدود ٢٥ تا ١٠ هزار سال قبل) در بخش‌های مهمی از نواحی البرز مرکزی با بخشی از مهم‌ترین نواحی پهنه‌های گسل‌های لرزه زای البرز مرکزی منطبق است و از نظر بازه زمانی نیز با عقب نشینی ناحیه یخچالی در امریکای شمالی مشابهت تقریبی نشان می‌دهد؛ بنابراین ذوب یخ در دماوند به دلیل بار‌برداری و رهایی تنش از گسل های تحت تنش می‌تواند با وقوع زمین لرزه‌های بزرگ در البرز مرکزی مرتبط باشد. 4 زلزله در روز 10 شهریور 97در ناحیه مشا و به احتمال فراوان در اثر جنبایی گسل مشا در شمال شهر دماوند ثبت شد. نگارنده در سال های 86 به بعد تغییرات ژئوفیزیکی پیرامون سامانه آتشفشانی دماوند را طی پروژه‌ای رصد کرده وگزارش پژوهش‌های مربوطه منتشر شده است. فعالیت آتش‌فشان دماوند می‌تواند موجب تحریک گسل های فعال و ایجاد زلزله‌ای بزرگ در گسل‌های اطراف خود شود و براثر آن گسل شمال تهران، مشا، لار، ‌بلده، لاسم، کندوان، ایوانکی و... فعال شوند که فعال شدن این گسل‌ها از لحاظ تئوری ثابت شده است و آتشفشان‌ها می‌توانند موجب تحریک گسل‌ها و سپس فعالیت آنها و وقوع زمین‌لرزه شوند، تأثیرات بزرگ آتشفشان دماوند برگسل‌های تهران مورد توجه مردم قرار می‌گیرد زیرا در صورت تأثیر آتشفشان بر گسل‌ها زلزله‌ای بزرگ رخ می‌دهد.
با توجه به اینکه دماوند از لحاظ سیستم زمین‌شناسی فعال است، امکان فعال شدن دماوند در سال‌های آینده وجود دارد اما درباره اینکه آیا هم‌اکنون شواهدی مبنی برفعالیت قریب‌الوقوع این قله وجود دارد یا نه؟ باید گفت که براساس تحقیقاتی که انجام شده شواهدی حاکی از اینکه این قله بزودی فعال می‌شود، فعلاً از دیدگاه زلزله شناختی و ژئوفیزیکی وجود ندارد. ولی همین فعالیت موجود بر تحریک گسل‌های پیرامونش اثر می‌گذارد.
در روزهای اخیر سیل در گزنک به دلیل سیلاب ناگهانی و احتمالاً ذوب شدن برخی از سیرک‌های یخچالی دماوند در بالادست دره گزنک رخ داد. این موضوع چنانچه به گرمتر شدن هوا در این فصل مرتبط باشد و موجب تحریک وقوع سیل شده باشد، ولی ذوب یخ‌ها نمی‌تواند موجب نادیده گرفتن نقش ساخت و ساز بی‌رویه در دره‌ها و ایجاد هتل، ویلا و رستوران در حریم رود‌ها و تجاوز به بستر و حریم رود دره‌ها و رودخانه هراز در ایجاد سیلاب و خسارت در این منطقه باشد. http://www.iran-newspaper.com/newspaper/item/480669

@Geoscience

گردشگری:

بزرگترین هتل جهان درمالزی است بنام First World Hotel و 7351 اتاق دارد و به غول دنیای هتلها تبدیل شده است.
@Geoscience

#طوفان_جبي #اوساكا #ژاپن ٤ سپتامبر ٢٠١٨
https://www.instagram.com/p/BnTy43VnPY-/?utm_source=ig_share_sheet&igshid=1mromnxj63adu

@Geoscience

✅#تاريخ_زلزله_شناسي #ايران🇮🇷
✅#اولين #ايستگاههاي #لرزه_نگاري در #ايران :
اولين ايستگاهها (#موسسه #ژئوفيزيك #دانشگاه_تهران):
تهران-١٣٣٧
شيراز-١٣٣٨
سد سفيدرود (منجيل)-١٣٤١
تبريز، مشهد-١٣٤٣
❎
و بعد در
كرمانشاه-١٣٤٤
بوشهر-١٣٥٤
اصفهان -١٣٥٥
ساوه-١٣٥٦
در #قرن_نوزدهم :
✅#اولين #دستگاه لرزه نگاري (لرزه نمايي) كه #اولين #زلزله #تاريخي ثبت شده در ايران را ثبت كرد ؛ دستگاه #لرزه نماي از نوع #كاسياتور cassiatore بود كه توسط #خانيكوف #كنسول #روسيه در #تبريز نصب شد و #زلزله ٤ اكتبر #١٨٥٦ #تبريز را ثبت كرد.
همچنين لرزه نمايي از نوع #ووزنسنسكي voznesenski در #عشق آباد تركمنستان زلزله ١٨ نوامبر #١٨٩٣ #قوچان را ثبت كرد . اين دستگاه را #سازمان #جغرافيايي #روسيه در #تركمنستان نصب كرده بود.

@Geoscience

نمایی زیبا از گنبد سلطانیه در شهر سلطانیه زنجان. این گنبد بزرگترین گنبد آجری جهان و البته سومین گنبد بزرگ دنیا بعد از فلورانس ایتالیا و آیاصوفیه استانبول 👌


@Geoscience

⚠️نتایجی نگران کننده برای #دریاچه_ارومیه
لینک مقاله: https://goo.gl/cgrxFZ
⭕حتی اگرسهم آب تعيين‌شده به طور کامل به درياچه برسد، تنها رسیدن به تراز اکولوژیک، ٧ تا ١٦ سال زمان خواهد برد!

@Geoscience

مجمع‌الجزایر لوفوتن (Lofoten) یکی از تماشایی ترین چشم اندازهای نروژ .

@Geoscience

دریاچه کیو(به لری: سراو کیاو) در شمال غرب خرم اباد با مساحت 7هکتار و عمق بین 3 تا 7 متر.

@Geoscience

کره زمین از چشم اندازی دیگر


@Geoscience

ماشین جمع کردن زباله از سطح اب رودخانه ها


@Geoscience

ده دلیل برای اینکه چرا ژئومورفولوژی مهم است

http://geomorphology.org.uk/what-geomorphology

انجمن ژئومورفولوژی بریتانیا BSG
ترجمه: دکتر رضا خوش رفتار

@Geoscience

ده دلیل برای اینکه چرا ژئومورفولوژی مهم است

http://geomorphology.org.uk/what-geomorphology

انجمن ژئومورفولوژی بریتانیا BSG
ترجمه: دکتر رضا خوش رفتار

@Geoscience

ده دلیل برای اینکه چرا ژئومورفولوژی مهم است

http://geomorphology.org.uk/what-geomorphology

انجمن ژئومورفولوژی بریتانیا BSG
ترجمه: دکتر رضا خوش رفتار

@Geoscience

گیف بسیار عالی و بی نظیر از چگونگي تشکیل شفق قطبی تقدیم

@Geoscience

#زمینلرزه‌های بزرگ در تمام ایستگاه‌های دنیا مشاهده می‌شود و ابتدا امواج p و سپس s در #ایستگاه‌ها ثبت می‌گردند.

@Geoscience

از عكسهاى روز/ زلزله شدید در منطقه روستايی آتسوما موجب رانش زمين و ويرانی خانه ها شد.

@Geoscience

💦 طوفان #جبی قوی‌ترین طوفانی است که کشور #ژاپن در دو دهه گذشته تجربه کرده است. این طوفان سهمگین حداقل ده نفر را کشته و یکی از مهم ترین فرودگاه‌های ژاپن را به تعطیلی کشانده است.
💨@KavehMadani

#مخاطرات #طبیعی #دره #پنجشیر (افغانستان) و سطح ادراک خطر
گزارش #خدیجه_محمدی، دانشجوی دکتری #مخاطرات_طبیعی، #دانشگاه_تهران، چهاردهم شهریور 1397
موقعیت جغرافیایی دره پنجشیر
استان پنجشیر در قسمت شمال شرقی افغانستان و یکی از استان های جدید الاحداث با جمعیت 300000 نفرمی باشد.که در فاصله ۱۲۰ کیلومتری شمال شرق کابل در بین دو شاخه جنوبی هندوکش واقع شده است و دارای دره های فرعی بسیار در کنار دره اصلی پنجشیر می باشد. هنگامی که نامی از هندوکش برده می شود، حرف از رشته کوهی عظیم با ستیغ های مرتفع و خشن به میان می آید.
به این ترتیب ارتفاع سطح زمین ۲۲۱۷ متر از سطح دریا بوده و در نقاط مرتفع به ۶ هزار متر از سطح دریا می ‌رسد. پنجشیر دارای کوه های بلند و برخی یخچال های طبیعی است که به طور عموم در فصل زمستان برف را به خود ذخیره می نماید و در هنگام فصل گرما این ذخایر برفی آب شده و چشمه ها و دریاچه های فراوانی در آن ایجاد می گردد که همه به رود خروشان پنجشیر وصل شده که خود از کوهستان های هندوکش سرچشمه می‌گیرد و به طرف پایین دره سرازیر می گردند. موجودیت چشمه های فراوان، علفزار های سرسبز، آبشار های دوامدار در ارتقاعات این دره امکان زیست را در آن بیشتر ساخته و بستر طبیعی را برای جنگ های چریکی مساعد می سازد. همچنین پنجشیر همواره از جایگاه مهم ارتباطی برخوردار بوده‌است، چنان که یکی از عوامل پیشرفت و گسترش کابل را، اهمیت ارتباطی آب راه کابل ـ پنجشیر دانسته‌اند.

شکل1- یخچال های دره پنجشیر
سنگ های قیمتی و نبود زیرساخت های انکشافی
افغانستان یکی از قطب های سنگ های قیمتی جهان است. پنجشیر دارای معادن سنگهای قیمتی مانند زمرد است. هیل در پژوهشی در مورد استخراج معدن در دوره اسلامی می گوید معادن اصلی نقره در استانهای اسلامی شرقی قرار داشتند و برجسته‏ ترین آنها معادن هندوکش‏ در شهرهای پنجشیر واقع بود که هر دو در همسایگی بلخ بودند و زیباترین زمردهای جهان را در خود جای داده است. معدنچیان محلی با همان روش و سبک سنتی با قرار دادن مواد منفجره در دل کوهها برای رسیدن به سنگ های قیمتی اقدام میکنند و با استفاده بی رویه و غیر قانونی و بیش از حد خود، تخته سنگ های حاوی زمرد و یاقوت و ... را به کشورهای صنعتی از جمله چین با ارزان ترین قیمت قاچاق کرده و حتی خود نیز از سود اقتصادی زیاد بهره نمی برند.

شکل2- زمرد پنجشیر و روش سنتی انکشاف

گرمایش جهانی و تاثیر آن بر اقلیم منطقه
گرمایش جهانی و تغییر اقلیم و آب و هوای پنجشیر امروزه بحث گرمایش جهانی و ذوب یخچال ها را به کررات شنیده اید. پنجشیر نیز با وجود یخچال های طبیعی و اقلیم کوهستانی و سرد و خشن و دره های برف گیر شامل این مقوله می شود برای درک بهتر اقلیم این منطقه گزارشی از سازمان آب و هواشناسی افغانستان، به تاریخ امروز پنجم سپتامبر، که در این اوج گرما، دمای هوا طی روز بین 12-16درجه سانتیگراد و از طرف شب بین 8-11 درجه سانتی گراد می باشد می توان اشاره کرد. ولی این درجه هوا برای اقلیم این منطقه نسبت به گذشته افزایش دما را نشان می دهد و موجب ذوب یخچال ها در قله های بلند و دامنه ها می شود. در آرشیو حوادث طبیعی می توان به سیل سال 1386 پنجشیر که بیش از صد تن جان خود را از دست دادند اشاره نمود.

شکل3- سیل خنچ، دره پنجشیر – بیستم تیرماه 1397
ادراک خطر ساکنین منطقه
احساس هویت و تعلق خاطر بومیان و ساکنان محلی دره پنجشیر منجر به آن شده که نتوانند سیاست های دقیق و علمی برای جلوگیری از بروز حوادث اتخاذ کنند از جمله ایجاد سیل بند مناسب برای کاهش خطر. همچنین وجود فقر و پایین بودن سطح دانش ادراک خطر ساکنان منطقه و عدم ثبات سیاسی در افغانستان، نبود برنامه ریزی و توسعه پایدار شهری متاسفانه دره حماسی پنجشیر را که سرشار از منابع و معادن نهفته طبیعی است را به مخاطره می اندازد که نه تنها از آن استحصال قانونی و صحیح بر اساس تکنولوژی روز انجام نمی شود و بیشتر بصورت قاچاق به دیگر کشورهای صاحب علم و تکنولوژی فرستاده می شود بلکه با توجه به شرایط موجود به هدر رفت منابع و وقوع خطرات بسیاری برای مردم منطقه می شود.این در حالی است که پنجشیر از حیث کوهستانی بودن و وجود بارش های جوی بسیار از جمله برف که منبع ذخیره آب شیرین در ارتفاعات می باشد به عنوان فرصت، کمتر به آن پرداخته شده است بلکه حتی این فرصت های طبیعی تا حد زیادی منجر به تهدید منطقه شده است.

@Geoscience