NEW BOT Телеграм, страница

Forwarded from جغرافیای امروز (امین صفري)

✅ #بررسی_مفاهیم_مناطق_شهربنیاد (قسمت دوم)

2⃣ #منظومه_شهری
این مفهوم از جمله مفاهیم چالش برانگیز در عرصه مطالعات شهری و منطقه ای است که تلقی ها و کاربردهای متفاوتی به خود گرفته است. منظومه شهری در حقیقت حاصل اولین تلاش برای مفهوم سازی پدیده های فضایی مقیاس کلان در قرن بیستم به شمار می آید. بر اساس یک بررسی اصطلاح منظومه شهری در متون فارسی با مترادف ها و معادل هایی همچون شهرگان، شبکه شهری و مجموعه شهری نیز به کار رفته است. این مفهوم اولین بار توسط پاتریک گدس و در مطالعه ماهیت توسعه شهری بریتانیا در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم مورد استفاده قرار گرفت. وی در حین مطالعه سکونتگاه های شهری چون لیورپول و منچستر و همچنین گلاسكو و ادینبورگ که در حال پیوستن به هم دیگر بودند دریافت که شکل جدیدی از سکونتگاه های شهری در حال ظهور است در حالی که مفاهیم موجود نمی توانند معرف این پدیده جدید باشند. از نظرگدس منظومه شهری نوعی ابر شهر است که با به هم پیوستن و ادغام شهر هایی که پیشتر از هم مجزا بوده اند به وجود می آید بر اساس واژه نامه مرييم وبستر" به لحاظ لغوی این واژه ترکیبی از پیشوند "con" به مفهوم پیوسته بودن یا با هم بودن و "urb" به معنای شهر است که در ترکیب، به معنای شهر های به هم پیوسته است. دو دیدگاه و تلقی در بین شارحان ایده های گدس درباره منظومه شهری قابل فهم است. بخش عمده ای از آنها منظومه شهری را نواحی شهری پیوسته ای تعریف می کند که از به هم پیوستن چندین شهر از پیش مستقل به وجود آمده است. پیوستگی کالبدی در این تلقی از منظومه شهری اصلی پایه محسوب می شود. اما به نظر می رسد نوع دیگری نیز می توان به آنچه در ذهن گدس وجود داشت نگاه کرد و آن اینکه وی درباره شهر هایی فکر و کار می کرد (در بستر زمانی اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم) که از لحاظ کالبدی از هم جدا هستند اما به قدری به هم نزدیکند که امكان ائتلاف و ادغام آنها در آینده وجود دارد. همانگونه که روشن می شود، در این تلقی از منظومه شهری که کمتر مورد توجه واقع شده است، پیوستگی کالبدی، شرط محسوب نمی شود شناخته شده ترین فرد موثر بر رواج دیدگاه و تلقى اول از مجموعه شهری را می توان سیب "فاوست" دانست که در مطالعات خود درباره شهرهای بزرگ که در کتاب تاثیرگذارش استان های انگلستان (۱۹۱۹) به چاپ رساند، تاثیر عمده ای بر مفهوم منظومه شهری داشته است. وی معنای بسیار محدودتری به آنچه در تعریف گلاس درباره منظومه شهری است می دهد. از نظر وی منظومه شهری ناحیه ای است با مجموعه پیوسته مساكن، کارخانجات و دیگر بناها، بنادر، پارک های شهری و زمین ای بازی که از یکدیگر به واسطه وجود زمین های کشاورزی مجزا نیستند. به عبارت دیگر منظومه شهری از دید فاوست با مرز های ناحیه ساخته شده فشرده شهری پایان می پذیرد. اگر تعریف و تلقی دوم از منظومه شهری گدس به مفهوم منطقه شهری چند هسته ای و با مگالوبلیس شباهت داشته باشد، مفهوم منظومه شهری از دیدگاه فاوست که بعدها ملاک عمل مطالعات بعد از خود قرار گرفت، به مفهوم ابر شهر ساخته شده بیشتر شباهت دارد که در آن ملاک پیوستگی کالبدی چند شهر مستقل همجوار از تعریف منظومه شهری حذف شده و این مفهوم به یک ناحیه شهری پیوسته ای قابل اطلاق است که می تواند از گسترش های متحدالمرکز یک شهر بزرگ نیز به دست آید مانند تهران به این ترتیب فاوست به تعریف منظومه شهری مصادیق دیگری را نیز اضافه می کند با وجود این تلقی دوم از منظومه شهری را به کناری می گذارد. این تلقی که آن را می توان تلقی فاوستی از منظومه شهری نامید، آنقدر مورد تاکید قرار می گیرد که جان پار از نظریه پردازان اقتصاد فضایی معاصر همانند آثار دیگر بر وجود دو نوع منظومه شهری تک هسته ای و چند هسته ای اذعان داشته و تاکید دارد که ابر شهر ساخته شده می تواند نتیجه گسترش پیرامونی یک شهر در قالب نوارهای متوالی و پیوسته باشد مانند برلين، لندن و پاریس و یا به دلیل به هم پیوستن نواحی شهری مستقل همجوار به شکل یک ناحيه كلان شهری واحد ظاهر شود مانند بیرمنگام، بوستون، منچستر و... که دقیقا با روح تعریف گدس از منظومه شهری همخوانی دارد. در هر صورت نباید به خود اجازه دهیم که بپذیریم ابر شهر ساخته شده یا منظومه شهری می تواند دارای قطعات غیرشهری مانند پارک ها و ذخیره گاه های طبیعی، نوار های سبز و یا هر گونه محدودیت های کاربری زمین باشد که موجب عدم پیوستگی در سطح شهری شود. با وجود غلبه اين فهم از منظومه شهری هنوز در برخی منابع و در تعریف منظومه شهری به مصادیقی از مگالوپلیس ها ارجاع داده می شود که روشن می کند تعریف و تلقی دوم از منظومه شهری هنوز مورد استفاده است که شرط پیوستگی کالبدی در آن اصل محسوب نمی شود.

📚 منبع: به پست پیشین مراجعه شود.
ویرایش و انتشار؛ کانال جغرافیای امروز

🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کانال_جغرافیای_امروز
liռk↝ @Geotoday

1.57K views08:08