✅ بخش اول از:

«شیوه‌نامه ارتباط انجمن علمی روانپزشکان ایران با شرکت‌های دارویی و صنایع پزشکی با رعایت اصول حرفه‌ای»

🍁 الف. مقدمه
انجمن‌های علمی از جمله انجمن علمی ‌روانپزشکان ایران نقش مهمی در حفظ و ارتقای سطح علمی ‌جامعه پزشکی کشور، صیانت از جایگاه جامعه پزشکی، حفظ و حمایت از حقوق بیماران و جامعه و همچنین مشارکت در پژوهش‌های مورد نیاز سلامت جامعه دارند. از سوی دیگر شرکت‌های دارویی و صنایع تجهیزات پزشکی از برگزاری فعالیت‌های مختلف انجمن‌ها حمایت مالی می‌کنند. گرچه این حمایت‌ها ممکن است منافعی را برای آموزش، پژوهش و توسعه روش‌های نوین درمانی به دنبال داشته باشند، در صورتی که شفاف و کنترل شده نباشند می‌توانند به علت تعارض منافع (conflict of interests) و سوگیری (bias)، قضاوت حرفه‌ای پزشکان و تصمیم‌گیری انجمن‌ها را تحت تأثیر قرار دهند.
بنابراین ضروری است انجمن‌ها با اتخاذ سیاست‌ها و راهبردهای روشن و شفاف در ارتباط با شرکت‌های دارویی و صنایع تجهیزات پزشکی به گونه‌ای عمل نمایند که به خطر افتادن منافع بیماران و جامعه در ارایه خدمت، آموزش و تحقیقات به حداقل ممکن کاهش یابد. از این روی، انجمن علمی روانپزشکان ایران با تدوین این شیوه‌نامه در نظر دارد گامی‌در این راستا بردارد تا به بیماران و جامعه اطمینان بخشد که منافع آنها را بر هر منفعت دیگری از جمله منافع صنفی خود و منافع شرکت‌های دارویی و صنایع تجهیزات پزشکی مقدم می‌دارد. همچنین تأکید می‌شود هیأت‌‌‌‌‌مدیره‌های انجمن در ادوار مختلف تا کنون بر اساس رأی اکثریت اعضای انجمن از میان پاک‌دست‌ترین همکاران انتخاب شده‌اند و تأکید‌های زیر دلالت بر حساسیت روانپزشکان به مشکلات تعارض منافع دارد.
البته انتظار می‌رود یکایک اعضای جامعه روانپزشکی کشور، اعم از شاغلان در بخش خصوصی یا بخش دولتی، از حرکت انجمن به سمت استقلال مالی در عمل حمایت نمایند.
انجمن علمی ‌روانپزشکان ایران (که از این پس به اختصار انجمن نامیده می‌شود) در راستای اجرای ماده ٤ اساسنامه خود که آخرین اصلاحیه آن در تاريخ ١٣٩٤/٧/٢٣ به تصویب مجمع عمومی ‌انجمن علمی ‌روانپزشکان ایران رسید و همچنین در راستای اهداف «منشور اخلاق حرفه‌ای روانپزشکی در ایران»، «شیوه‌نامه ارتباط انجمن علمی ‌روانپزشکان ایران با شرکت‌های دارویی و صنایع پزشکی با رعایت اصول حرفه‌ای» را به منظور حفظ استقلال مالی انجمن و شفافیت تعامل با شرکت‌های دارویی و صنایع پزشکی به شرح زير تصويب نمود:

🍁 ب. اهداف
1. حفظ استقلال و عدم وابستگی: فعالیت‌های آموزشی، علمی، پژوهشی، حمایت‌طلبی و اجتماعی انجمن مستقل بوده و بر اساس منافع جامعه به‌ویژه بیماران روانپزشکی و سلامت روان مردم است.
2. شفاف بودن: انجمن تعامل مالی با شرکت‌ها را به صورت شفاف به اعضای خود اعلام خواهد کرد.
3. اولویت منفعت بیمار و جامعه: انجمن در تمامی ‌تصمیم‌های خود منافع بیماران و جامعه را به منافع صنفی اعضای خود و شرکت‌ها ترجیح می‌دهد.
4. تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد: انجمن در تمامی تصمیم‌ها و توصیه‌های علمی ‌و بالینی خود تلاش خواهد کرد از آخرین و بهترین شواهد موجود علمی ‌استفاده نماید.
5. رعایت عدالت در توزیع منابع محدود: با توجه به محدودیت منابع، انجمن تلاش خواهد کرد که تصمیم‌گیری‌های مالی خود را به عادلانه‌ترین وجه ممکن انجام دهد.

✅ بخش دوم از:

«شیوه‌نامه ارتباط انجمن علمی روانپزشکان ایران با شرکت‌های دارویی و صنایع پزشکی با رعایت اصول حرفه‌ای»

🍁 پ. راهبردها
1. انجمن تلاش می‌کند تا منبع اصلی درآمد خود را بر مبنای حق عضویت، حق ثبت‌‌‌‌‌نام در گردهمایی‌های حرفه‌ای، فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی، سایرکمک‌های مالی داوطلبانه و بدون چشم‌‌‌‌داشت و سایر فعالیت‌های حرفه‌ای در چارچوب ضوابط قانونی و اصول اخلاقی و حرفه‌ای بنا کند.
1-1. انجمن پیش‌شرطی را از طرف شرکت‌ها برای دریافت کمک‌ها یا حمایت‌های مالی مغایر با اهداف تعیین شده نمی‌پذیرد.
1-2. انجمن ترجیح می‌دهد کمک‌های اهدایی نامشروط را پس از تأیید هیأت مدیره به صورت کلی دریافت کند؛ به طوری که هیأت مدیره مختار به هزینه کردن مبالغ مطابق با اولویت‌های انجمن باشد. این کمک‌ها می‌تواند به صورت کمک مالی مستقیم یا غیرمستقیم، مانند در اختیار قرار دادن سالن برای برنامه‌های علمی ‌یا اهدای تجهیزات آموزشی باشد. هیچ‌یک از این کمک‌ها یا حمایت‌ها به صورت فردی یا مغایر با اهداف نمی‌تواند دریافت شود.
1-3. در برگزاری کنگره‌ها و سمینارها، محتوای برنامه‌های علمی، سخنرانان و شرکت‌‌‌‌کنندگان را دبیر علمی‌ یا کمیته علمی ‌مورد تأیید انجمن، مستقل از شرکت‌های حمایت‌‌‌کننده برنامه‌های علمی ‌تعیین می‌کنند.
1-4. انجمن می‌‌‌تواند در چارچوب شرایط زیر در برنامه‌های خاص (events) پیشنهادی شرکت‌های دارویی شرکت کند: اولاً موضوع برنامه مربوط به یک داروی نمانام (brand) خاص نباشد؛ ثانیاً موضوع و محتوای برنامه و سخنران یا سخنرانان به تأیید انجمن رسیده باشد.
1-5. در برنامه‌های آموزشی انجمن به سخنرانان تأکید می‌گردد که از مواد آموزشی تهیه شده توسط شرکت‌ها یا لوگوی آنها استفاده ننمایند.
1-6. در برنامه‌های آموزشی انجمن، به سخنرانان توصیه می‌گردد در ابتدای سخنرانی خود در برنامه‌های انجمن، مواردی که از اعتبار یا گرنت شرکت‌ها در پنج سال گذشته در ارتباط با سخنرانی خود استفاده نموده‌اند به صورت شفاف اعلام نمایند.
1-7. انجمن از سخنرانان درخواست می‌نماید حتی‌المقدور در سخنرانی‌های خود از نام ژنریک داروها یا محصولات استفاده نمایند.
1-8. تبلیغ یا معرفی محصولات شرکت‌ها در داخل محل برگزاری برنامه‌های علمی ‌یا صنفی انجمن یا دفتر انجمن به هر شکل و به هر اندازه مجاز نیست.
1-9. انجمن مجاز به تبلیغ مستقل لوگوی شرکت‌ها در فضای مجازی (از قبیل وب‌سایت انجمن و وب‌سایت کنگره)، خبرنامه انجمن و سایر انتشارات مانند خلاصه مقالات یا برنامه همایش‌ها نیست؛ مگر در کنار معرفی یک یا چند محصول تأیید شده علمی‌ شرکت در مکان متمایزی برای آگهی.
1-10. اعضای هیأت مدیره و رؤسای کمیته‌ها یا شاخه‌های انجمن و کلیه اعضای کمیته‌های «درمان‌‌‌های زیست‌‌‌‌شناختی» و «اخلاق و قانون» مجاز نیستند که با شرکت‌های دارویی یا تجهیزات پزشکی که به هر شکلی محصولات آنها مرتبط با بیماران روانپزشکی است، ارتباط مالی برقرار کنند.
1-11. اعضای انجمن هیچ‌گونه کمک یا همکاری علمی ‌یا حرفه‌ای با صنایع مرتبط با دخانیات را نمی‌پذیرند.
1-12. اعضای هیأت مدیره انجمن و شاخه‌ها و کمیته‌ها هیچ‌گونه هدیه فردی به ارزش مالی بیش از معادل یک ویزیت را از شرکت‌ها نمی‌پذیرند. در مواردی که افراد در مقابل کار انجام‌‌‌‌شده قرار بگیرند، مثلاً در جلسات تجلیل یا سفرهای داخلی و بین‌المللی، موظف‌اند فوراً هیأت مدیره را از دریافت این هدایا مطلع کنند و مالکیت هدیه را در اولین فرصت به انجمن منتقل نمایند و در همان جلسه ضمن تشکر، این مقررات را به هدیه‌‌‌‌‌دهنده نیز اعلام کنند.

✅ بخش سوم و پایانی از:

«شیوه‌نامه ارتباط انجمن علمی روانپزشکان ایران با شرکت‌های دارویی و صنایع پزشکی با رعایت اصول حرفه‌ای»

🍁 ت. نحوه مشارکت
1. انجمن می‌تواند در قبال دریافت کمک مالی یا خدمتی که ارزش مادی یا مالی دارد، با ثبت آن در مستندات انجمن به صورت شفاف و طی قرارداد رسمی با شرکت و با تعهد ضوابط تعیین شده علمی‌ و اخلاقی این شیوه‌نامه، یک یا چند مورد از تسهیلات زیر را در اختیار شرکت قرار دهد:
2-1. محل مشخصی در جوار محل برگزاری همایش یا کنگره یا بازآموزی‌ها یا سایر برنامه‌های انجمن در اختیار شرکت قرار دهد تا به معرفی محصولات خود با رعایت ضوابط تعیین شده علمی ‌و اخلاقی بپردازد. این محل باید به صورت کامل مجزا از سالن برگزاری برنامه علمی ‌باشد.
2-2. معرفی داروها یا محصولات شرکت‌های حمایت‌‌‌‌‌کننده برنامه‌های علمی ‌در وب‌سایت انجمن، وب‌سایت کنگره، خبرنامه انجمن، سایر انتشارات مانند خلاصه مقالات یا برنامه همایش‌ها یا بسته یا کیف برنامه، با رعایت ضوابط علمی‌ و اخلاقی و بر اساس تشخیص مشترک مسئول برنامه علمی‌ و مسئول وب‌سایت یا انتشارات مربوطه مجاز خواهد بود. این معرفی باید به صورت کامل، مشخص و مجزا از محتوای مربوط به برنامه علمی ‌باشد.
2-3. گرنت سفر علمی: هیأت مدیره انجمن یا در این موارد ورود نمی‌‌‌‌کند و یا بر اساس معیارهای مشخص از میان اعضای انجمن افرادی را تعیین و برای استفاده از گرنت سفر بدون هیچ پیش‌‌‌‌‌شرطی پیشنهاد می‌کند. افراد مورد نظر از میان همه اعضای انجمن به جز اعضای هیأت مدیره و کمیته‌های «درمان‌های زیست‌شناختی» و «اخلاق و قانون» بر اساس معیارهای مشخص انتخاب خواهد شد.

🍁 ث. سایر موارد
1. مقررات تعارض منافع مذکور، علاوه بر خود فرد، دریافت منابع مالی توسط بستگان درجه یک او را نیز شامل می‌شود.
2. توصیه انجمن به همه اعضا، تطبیق موارد فوق‌الذکر در ارتباط‌های فردی خود با شرکت‌هاست.
3. انجمن موظف است به صورت سالانه گزارش دریافت‌ها و پرداخت‌های مالی یا هرگونه کمک یا حمایت دیگر را به صورت شفاف به مجمع عمومی ‌ارایه نماید.

✅ این شیوه‌نامه در پنج بخش در هیأت مدیره انجمن در تاریخ ١٣٩٦/٣/٢٥ به تصویب رسید.

✅ توضیح مهم:

انجمن علمی روانپزشکان ایران همانگونه که پیش از این اعلام و عمل کرده، پذیرای نوشته‌‌های نامزدهای محترم انتخابات هیأت مدیره سازمان #نظام_پزشکی جمهوری اسلامی ایران در زمینه دغدغه‌‌های مرتبط با روانپزشکی و روانپزشکان جهت انتشار است. با این وجود، محتوای این نوشته‌‌‌ها، مانند سایر موارد منتشر شده در این کانال، لزوماً دربرگیرنده دیدگاه‌‌های هیأت مدیره این انجمن نیست.

✅ یادداشتی از جناب آقای دکتر هدایت #نظری، روانپزشک؛ درباره #انتخابات هیأت مدیره سازمان #نظام_پزشکی جمهوری اسلامی ایران:

در اين روزها كه بحث انتخابات نظام پزشكي به تدريج داغ مي‌‌‌شود به نظر مي‌‌رسد مي‌‌‌توان مطالبات يا خواسته‌‌‌‌هایي را از هيئت مديره‌‌‌ منتخب مطرح يا حداقل بستر همفكری و حركت در جهت آنها را ايجاد كرد.
اولين خواسته برگرداندن اختيارات سلب شده از نظام پزشكي از جمله تعيين تعرفه‌‌‌‌های پزشكي مي‌‌‌تواند باشد.
خواسته ديگر كاهش بي‌‌‌عدالتی درآمد رشته‌‌‌های مختلف از جمله پزشكان عمومي كه سنگ بنای بهداشت و درمان كشور هستند و رشته‌‌‌های پايه و جامع تخصصي مثل داخلي، اطفال، روانپزشكی و جراحي عمومي با ديگر رشته‌‌‌هايی كه اصطلاحاً لوكس محسوب می‌‌‌شوند، كه اين خود باعث سوق دادن افراد به سمت علاقه و توانايي و تقويت رشته‌‌‌های مادر پزشكی می‌‌‌‌شود.
خواسته بعدی نظارت دقيق و مؤثر بر پذيرش پزشكی عمومی و رشته‌‌‌‌های مختلف تخصصي متناسب با نيازهاي كشور، امكانات دانشگاها و جلوگيری از رفتار سليقه‌‌‌ای و انحصاری در وزارت بهداشت است.
يك خواسته ديگر كنترل توزيع نيروهای تخصصي و اعمال قانون و جلوگيری از سفارش‌‌‌‌‌بازی و سليقه‌‌‌‌بازی و عادلانه برخورد كردن با آن و متناسب با نيازهای مناطق مختلف كشور است.
و به‌‌‌ نظر مي‌‌‌رسد كه برای رسيدن به اين اهداف و با توجه به تجارب گذشته بهتر است به ليست افراد هم‌‌‌فكر و هم‌‌‌سو با دولت و اكثريت مجلس رأی داد تا بتوان خواسته‌‌‌ها را بهتر پيش برد.

☑ توضیح: مطالب منتشره در کانال تلگرام انجمن علمی روانپزشکان ایران جهت اطلاع‌‌‌‌رسانی است و لزوماً دیدگاه‌‌های این انجمن را در بر نمی‌‌‌گیرد.

✅ زمان نگار انتخابات الكترونيك هيأت مديره سازمان #نظام_پزشكى

#اطلاعیه

✅ اعضاى محترم انجمن علمى روانپزشکان ايران

با عنایت به پیچیدگی‌های روزافزون اعتیاد و مصرف مواد در کشور و نقش محوری روانپزشکی در این رابطه، #کمیته_اعتیاد انجمن بر آن است با بهره‌مندی از دیدگاه‌های همکاران فرهیخته، به تبیین نحوه مشارکت در تصمیم‌گیری‌ها و نقش انجمن در اجرای فعالیت‌های مرتبط با اعتیاد مبادرت ورزد.
به‌این منظور از کلیه همکارانی که علاقه‌‌‌‌مند به مشارکت در این موضوع و عضویت در کمیته اعتیاد انجمن هستند، دعوت می‌شود تا در جلسه این کمیته که در تاریخ دوشنبه، دوم مرداد ١٣٩٦، از ساعت ۲۰ تا ۲۲ در محل دفتر انجمن برگزار می‌گردد، حضور به هم رسانند.

💥 آدرس دفتر انجمن: تهران، خيابان كارگر شمالي، خيابان بيستم، خيابان جانبازان، خيابان بيست و يكم، پلاك ٦١، واحد ٢

✅ متن کامل #شیوه‌‌‌‌نامه داخلی کمیته‌‌‌‌های تخصصی و اجرایی انجمن علمی روانپزشکان ایران👆

🍁 این شیوه‌‌‌‌نامه در هفت بخش، شامل ٣٣ ماده، در هیأت مدیره انجمن، در تاریخ ١٣٩٦/٤/١ به تصویب رسید و پس از یک دوره شش‌‌‌‌ماهه‌‌ی اجرا، در صورت نیاز بازنگری و اصلاح خواهد شد.

✅ دو #نامه از قائم‌‌‌‌مقام محترم معاون درمان در حوزه سلامت روان و اعتیاد وزارت بهداشت

🍁 موضوع ١: سهمیه دارویی مراکز درمان اختلالات مصرف مواد
🍁 موضوع ٢: سقف پذیرش بیماران مبتلا به اختلالات مصرف مواد

✅ پاسخ جناب آقای دکتر علی‌‌‌اصغر #پیوندی، متخصص گوش و حلق و بینی و نامزد #انتخابات هیأت مدیره سازمان #نظام_پزشکی جمهوری اسلامی ایران به نامه انجمن علمی روانپزشکان ایران:

با سلام و درود خدمت همکاران ارجمند، اعضای محترم انجمن علمی روانپزشکان ایران

ضمن تشکر از نامه مورخ ١٣٩٦/٤/١٠ مطالبی که در نامه یادشده به عنوان انتظارات همکاران محترم روانپزشک بیان شده به اعتقاد این‌‌‌‌جانب کاملاً منطقی و به‌‌‌جا و قابل پیگیری به نظر می‌‌‌رسد. متخصصان رشته‌‌‌های دیگر پزشکی و انجمنهای ذیربط هم به تناسب انتظارات مشابهی دارند. در این راستا به استحضار همکاران عزیز می‌‌‌رسانم بخشی از آنچه در بیانیه‌‌ها و مجموعه برنامه‌‌‌ها و دیدگاه‌‌‌های ائتلاف امید سلامت منتشر شده ناظر به مطالبات و انتظارات مشترک میان انجمنهای علمی مختلف است. در خصوص نقش‌‌‌آفرینی بیشتر نظام پزشکی در روند سیاستگذاری و نظارت نهادهای حکومتی، همه راه‌‌‌ها به مشارکت نظام‌‌‌مند و مستمر اعضا ختم می‌‌‌شود. این مهم در گروی مشارکت‌‌‌جویی منتخبان و مشارکت‏‌‌‌‌پذیری اعضاست. شرکت در انتخابات نقطه لازم و انکارناپذیر اما حداقلی مشارکت جوییست. مطالبه‌‌‌گری و تلاش برای نقش‌‌‌آفرینی در تعیین سرنوشت حرفه‌‌‌ای با شرکت در انتخابات آغاز می‌‌‌شود. اما این حد از مشارکت کافی نیست و استمرار مشارکت اعضا و انجمنهای تخصصی در روند سیاستگذاری‌‌‌ها و تصمیمات و تعیین مواضع علمی و صنفی سازمان ضروریست.
در خصوص تعیین حدود صلاحیت حرفه‌‌‌ای میان گروه‌‌های مختلف عضو سازمان یا بین اعضای سازمان و گروه‌‌‌های غیرعضو سازمان بهترین راه پایان دادن به مناقشات، تمرکز بر شواهد و مستندات علمی برای مقابله با چانه‌‌زنی‌‌ها و لابی‌‌‌گری‌‌‌های منفعت‌‌‌‌طلبانه متداول است. دیدگاه‌‌‌های مستدل و مستند هر یک از گروه‌‌‌های تخصصی توسط سازمان نظام پزشکی مقتدر و دارای پشتوانه آرای بالا می‌‌‌تواند به گونه‌‌‌ای اثرگذار پیگیری شود. رویکرد مهم دیگر برای پیگیری مطالبات همکاران تسلط بر ضوابط و مقرارات و پیچ و خم‌‌‌های اداری و سیاستگذاریست تا مشخص شود چه تغییراتی در کدام بخشها از کدام آیین‌‌نامه‌‌‌ها و قوانین و دستورالعملها مطالبات همکاران را تحقق خواهد بخشید. تعیین حدود صلاحیت حرفه‌‌‌ای روان‌‌‌شناسان، مقابله با انحصاری قلمداد کردن برخی خدمات همچون روان‌‌‌‌درمانی توسط برخی روان‌‌‌‌شناسان و تعیین تعرفه خاص روانپزشکی با توجه به مصاحبه‌‌‌‌های طولانی این رشته همگی بر مبنای شواهد و مستندات علمی که توسط انجمن محترم روانپزشکی ارایه شود با شناخت دقیق از ضوابط و مقررات جاری و در سایه همفکری و ارتباط مستمر اعضای محترم انجمن با منتخبان نظام پزشکی قابل چاره‌‌‌‌جویی است.
همچنین لازم می‌‌‏دانم تأکید کنم که کم‌‌‌توجهی به ابعاد روانی سلامت از نقیصه‌‌‌های شناخته‌‌‌‌‌شده نظام سلامت ماست و بر تمام شؤون پزشکی سایه افکنده است. تنها با محوریت خود روانپزشکان محترم می‌‌‌توان انتظار داشت سایر رشته‌‌‌‌های پزشکی و نیز سیاستگذاران به ابعاد سلامت روان اهتمام و سرمایه‌‌‌‌‌گذاری بیشتری نمایند.

موفقیت و بهروزی همکاران محترم روانپزشک را آرزو می‌‌‌‌کنم.

✅ بیانیه انجمن علمی روانپزشکان ایران در آستانه #انتخابات سازمان #نظام_پزشکی جمهوری اسلامی ایران:

تاریخ: ١٣٩٦/٤/٢٨

همکاران گرامی

با سلام و احترام؛
سازمان نظام پزشکی به‌عنوان سازماني مستقل داراي شخصيت حقوقي است كه به‌‌‌منظور تحقق بخشيدن به اهداف والایی چون حفظ حقوق بيماران در برابر شاغلان حرف پزشكي، حفظ و حمايت از حقوق صنفي شاغلان حرف پزشكي، تلاش در جهت پيشبرد و اصلاح امور پزشكي، تلاش در جهت همكاري هر چه بيشتر شاغلين حرف پزشكي با دستگاه‌‌‌‌هاي اجرايي و تلاش در جهت حسن اجراي موازين و قوانين مربوط به امور پزشكي تشکیل می‌‌‌‌شود. دستیابی بیشتر به این اهداف مهم تنها با تشکیل مقتدرانه ارکان این سازمان از جمله مجمع عمومی، شورای عالی و رئیس‌کل امکان‌‌‌پذیر خواهد بود. بدیهی است بالا‌‌‌‌بودن میزان مشارکت شاغلین حرف پزشکی و انتخاب اصلح، پیش‌‌‌‌‌شرط ضروری این امر است.

انجمن علمی روانپزشکان ایران بر اساس مسئولیت ویژه خود در حوزه روانپزشکی و سلامت روان که در سال‌‌‌‌‌‌های اخیر در افکار عمومی پزشکان و جامعه نقشی قابل توجه پیدا کرده است بر آن شد تا در جهت تعامل بیشتر با داوطلبان عضویت در هیأت مدیره آینده سازمان نظام پزشکی و افزایش آگاهی روانپزشکان از دیدگاه‌های آنان تلاش نماید. از این رو پس از طرح دیدگاه‌‌‌های اجمالی انجمن، پرسش‌‌‌‌های خود از داوطلبان را مطرح و درخواست نمود که نظرات خود را جهت انعکاس به جامعه پزشکی و روانپزشکی کشور منتشر نمایند. گرچه با توجه به برخی محدودیت‌‌‌‌ها امکان این شرایط به نحو مطلوب میسر نشد، امیدواریم در مقایسه با ادوار گذشته انتخابات پیش روی نظام پزشکی با مشارکت گسترده‌‌‌‌تر همکاران و انتخابی آگاهانه‌‌‌‌تر همراه باشد.

💥 انجمن علمی روانپزشکان ایران، ضمن دعوت از همه همکاران گرامی، به‌‌‌‌‌ویژه روانپزشکان عزیز، برای شرکت گسترده در انتخابات اعضای هیأت‌‌‌‌‌مدیره‌‌‌های نظام پزشکی در سراسر کشور، پیشنهاد می‌‌‌‌کند در انتخاب و رأی خود، معدود روانپزشکان خدمتگزاری که با احساس مسئولیت برای ورود به عرصه انتخابات و فعالیت داوطلبانه برای ارتقای جایگاه روانپزشکی و تلاش برای رفع مشکلات سلامت روان مردم پای در این عرصه خطیر گذارده‌‌‌‌اند و همچنین سایر پزشکانی که پیشینه و عملکرد آنها نشان می‌‌‌‌دهد به اولویت سلامت روان در نظام سلامت باور دارند را در اولویت قرار دهند.

امیدواریم به دنبال این حضور پرشور و مسئولانه، شاهد شکل‌‌‌‌گیری سازمان نظام پزشکی مقتدرتر و پویاتری از گذشته باشیم.

✅ انجمن علمی روانپزشکان ایران

✅ پاسخ جناب آقای دکتر غلامعلی #عکاشه، متخصص #ارتوپدی و نامزد #انتخابات هیأت مدیره سازمان #نظام_پزشکی جمهوری اسلامی ایران به نامه انجمن علمی روانپزشکان ایران:

🍁 آمارهای قابل تأمل:
امروزه ۳۴ درصد ایرانیان از یک بیماری روانی یا رفتاری رنج می‌‌‌برند. بیش از ٣٤ درصد جمعیت کشور در سنین ۱۹ تا ۶۰ سال در کشور دچار اختلالات روانی‌اند. در حال حاضر حدود ٢٠٠ هزار نفر در کشور از افسردگی مزمن رنج می‌برند و زنان بیش از مردان با این بیماری مزمن دست به گریبان هستند که در استانی شاهد ۳۶ درصد و استانی دیگر ۹ درصد هستیم.
افراد بیوه بیشتر از دیگران در خطر ابتلا به اختلالات روانی قرار دارند و تحقیقات نشان داده است ۷۰ درصد همبستگی مثبت بین فقر و اختلالات روانی شایع وجود دارد.

اقشار بخش‌‌‌‌های مختلف روانی، روانپزشکی و روانشناسی و رشته‌های وابسته سؤالات مشخصی را از من و احتمالاً ساير كانديداهای نظام پزشكی مطرح كردند.
اين رويكرد در انتخابات براي تمامي اقشار جامعه پزشكي بكار گرفته خواهد شد.

️اما پاسخ مشخص من به اين سؤالات:

🍁 ️سؤال اول در مورد نقشی که انجمن روانپزشکی در ارتقای سلامت روان و درمان تروماهای امروزی بازي می‌‌‌‌‌كند پرسيده شده است.
به اعتقاد من معضل بزرگ جامعه ایران در شرایط موجود تروما‌های روانی و از‌مان بیماری‌های خفته پشت ذهن جامعه است که بی‌‌‌‌شک درمان وسیع و صحیح این بیماری‌ها با همیاری جامعه روانپز‌شکان و انجمن روانپزشکان و کلیه رشته‌های وابسته و کمک سازمان‌‌‌‌‌یافته سازمان نظام پزشکی و گرفتن پشتیبانی اقتدا‌رگرایانه از حاکمیت امکان‌‌‌‌پذیر است.
من تلاش خواهم كرد اقتدار نظام پزشكي به انجمن‌‌‌ها به ویژه انجمن روانپزشکان بازگردانده شود تا انجمن‌ها بتوانند تحت حمايت نظام پزشكي مقتدر به فعاليت علمي بپردازند.

🍁 در مورد وضعیت فعلی و معیشتی روانپزشکان:
به اعتقاد من روانپز‌شکان ما که هیچ‌ راه گذران زندگی غیر از سخن‌‌‌‌‌گفتن و نسخه‌‌‌‌نویسی ندارند بعد از گروه رزیدنت‌ها مظلوم‌ترین رشته‌های پزشکی می‌باشند. گرچه پزشکان عمومی بیکار و قلم به دستان رشته‌های دیگر نمی‌توانند کمتر از آنها باشند.

🍁 ️در مورد نقش وابستگی و همدلی بیشتر بین انجمن‌‌‌ها:
انجمن‌های مختلف در وابستگی و ارتقا سلامت جامعه (درمان فیزیکی، درمان دارویی، درمان پیشگیرانه) هم همگی باید دست به دست هم داده و مشکل درگیر جامعه که افسردگی و آشفتگی ذهنی و خشونت پنهان می‌باشد را پیشگیرانه درمان نمایند.
وجود بخشی یا معاو‌نتی در نظام پزشکی و اعمال قانون مصوب جدید در حوزه درمان‌های روانپزشکی و اعتباربخشی‌ به خدمات این رشته می‌تواند درمان بخشی از این نابسامانی اجتماعی باشد.

🍁 ️برنامه‌‌‌‌های دکتر عکاشه برای ساماندهی روانپزشکان و رزیدنت‌‌‌‌های پزشکی:
در کنار یک معاونت قوی در سازمان نظام پزشکی برای ساماندهی بیماری‌های عصبی و روانی جامعه، باید انگیزه بسیار زیاد برای روانپز‌شکان و رزیدنت‌های روانپزشکی و بخش‌های کنار آن فراهم آمده که کمترین این انگیزه باید حل مسائل مالی این عزیزان باشد.

✅ پاسخ جناب آقای دکتر مصطفی #معین، رئیس کرسی يونسکو در آموزش سلامت و نامزد #انتخابات هیأت مدیره سازمان #نظام_پزشکی جمهوری اسلامی ایران به نامه انجمن علمی روانپزشکان ایران:

با سلام و تشکر از انجمن روانپزشکان ایران، نظرات اینجانب را به استحضار می‌‌رساند؛

با توجه به اینکه طی دهه‌‌‌های اخیر شیوع و بار بیماری‌‌های روان در سطح ایران و جهان رو به افزایش گذاشته است، کنترل این فرآیند خسارت‌‌‌‌بار ضروری است و یکی از اولویت‌‌‌‌های نظام سلامت کشور و نیز سازمان نظام پزشکی باید باشد. در این ارتباط، کمک به افزایش سطح آگاهی‌‌‌‌های عمومی و سواد سلامت روان، افزایش دانش علمی و تخصصی کادرهای بهداشتی-درمانی، انگ‌‌‌‌زدائی از اختلالات روان، آموزش مصرف درست داروها و در اولویت ویژه قرار دادن سلامت روان در سیاست‌‌‌‌ها و برنامه‌‌‌‌های کلان ملی در مجلس و دولت می‌‌‌‌تواند از طریق سازمان نظام پزشکی و با کمک انجمن‌‌‌های تخصصی و علمی پیگیری شود. کرسی یونسکو در آموزش سلامت با توجه به نقش مؤثر رسانه‌‌‌‌ها در ارتقای فرهنگ سلامت روان در جامعه، طی ۷ سال گذشته با مشارکت انجمن روانپزشکان ایران، همایش سالانه‌‌‌‌ای را با عنوان «سلامت روان و رسانه» برگزار کرده است. در بهمن ماه امسال نیز موضوع «خشونت» در هشتمین همایش سالانه مورد بحث و تبادل نظر متخصصان روانپزشکی و اصحاب رسانه و صاحب‌‌‌‌نظران مسائل اجتماعی قرار خواهد گرفت.

#اطلاعیه

⚫ بدین‌‌‌‌وسیله به آگاهی می‌رساند مراسم یادبود مرحومه مغفوره سرکار خانم دكتر مهناز فضل‌‌‌‌پرست، همسر گرامی همکار محترم جناب آقای دكتر منصور #صالحی، در تاریخ پنجشنبه ١٣٩٦/٥/٥، ساعت ١٨:٣٠-١٧ برگزار می‌‌‌شود.

آدرس: تهران، شهرك غرب، فاز دو، خيابان هرمزان، پيروزان جنوبی، پلاك ٧٤، مجتمع آموزشی‌‌ ‌نيكوكاری رعد

✅ #انتخابات هیأت اجرایی #کمیته_روان‌درمانی انجمن علمی روانپزشکان ایران برگزار شد.

🍁 انتخابات #هیأت_اجرایی کمیته روان‌‌‌‌‏درمانی انجمن با حضور ١٨ نفر در تاریخ ١٣٩٦/٤/١ در دفتر انجمن برگزار شد و اعضای این هیأت به شرح زیر تعیین گردید:

دکتر محمد #صنعتی: رییس
دکتر امیرعباس #کشاورز اخلاقی: دبیر
دکتر مهدیه #معین‌‌‌‌الغربایی: عضو
دکتر هما #محمدصادقی: عضو
دکتر سیدطاها #یحیوی: عضو

✅ تمديد مهلت ارسال مقاله به يازدهمين كنگره دانش اعتياد

✅ http://ascongress.ir/News.aspx?NID=8

✅ @ascongress

✅ سلامت روان؛ مطالبه‌‌‌گر سیاست‌‌‌‌مداران

✅ نوشته: امیر شعبانی، روانپزشک
☑️ برگرفته از ماهنامه ایران فردا، مرداد ١٣٩٦

📎 بخش اول

انجمن علمی روانپزشکان ایران فرصت انتخابات دوازدهم ریاست جمهوری را برای طرح دوباره موضوع سلامت روان در منظر مسؤولان و سیاست‎‌گذاران غنیمت دانست و مطالبات خود را خطاب به نامزدهای تصدی این جایگاه منتشر کرد. انجمن از نامزدهای انتخابات درخواست کرد که در برنامه‌ها و سیاست‌های خود به این مطالبات توجه کنند. آنچه نیاز به اعلام موضع و برنامه از سوی کاندیداها را برانگیخت، جای خالی اشاره مستقیم، آشکار و برجسته به چنین مطالباتی از سوی اغلب نامزدهای انتخابات بود. چنین اشاره‌ای البته بیشتر بر مبنای عرضه و تقاضا صورت می‌گیرد و به هنگام تهی بودن عرصه از ندایی عمومی، شعارهای رأی‌طلب مسؤولیت‌گریز نیز واکنشی متناسب خواهد بود. انتشار مطالبات انجمن، تلاشی برای ورود کلیدواژه‌های سلامت روان به شعارهای انتخاباتی بود.
تردیدی نیست که متصدیان امر تا کنون تلاش‌هایی بسیار داشته و پیشرفت‌هایی محسوس را رقم زده‌اند. پوشش خدمات نظام مراقبت‌های بهداشتی اولیه (PHC) در روستاها و ادغام سلامت روان در این نظام، اصلاح ساختارهای زیربنایی PHC در حاشیه‌ی شهرها، تدوین و تلاش برای اجرای قانون ارزش نسبی خدمات سلامت روان، افزایش تخت‌های بستری روانپزشکی به‌‌‌ویژه در بیمارستان‌های عمومی، و حضور روانپزشک به عنوان مشاور علمی برنامه‌های حوزه سلامت روان در معاونت بهداشتی دانشگاه‌‌‌های علوم پزشکی (1)، از جمله آنهاست.
با وجود همه این تلاش‌ها در توسعه امور مرتبط با سلامت روان، کماکان در قیاس با اهمیت واقعی موضوع و نزدیک شدن به آرمان‌های منطقی و شدنی، در ابتدای راهی بلندیم: ١) «اطلاعات» بسیاری از ما و مسؤولان درباره میزان اثرگذاری اختلالات روانپزشکی و سطح بهداشت روانی مردم بر کارکرد جامعه در کل و فردفرد اعضای آن هنوز نیازمند «ارتقایی اساسی» است. ٢) «نگاه و نگرش» بسیاری از ما و مسؤولان به سلامت روان و اختلالات روانپزشکی هنوز محتاج «اصلاحی اساسی» است. ٣) «اولویت‌گذاری» بسیاری از ما و مسؤولان در عمل، به هنگام به‌کارگیری اطلاعات موجود و در راستای تعیین نیازهای اولیه، هنوز درخور «تحولی اساسی» است. تغییر «اطلاعات، نگرش و اولویت‌گذاری» در سطح جامعه و مسؤولان از لوازم ضروری حرکت ما به سمت جامعه‌‌ای سالم‌تر، پویاتر و خوشبخت‌تر است. با این وجود، چنان‌که آمد، در ابتدای راهی بلندیم؛ چرا که ناگزیر هنوز گریزی از کوشش برای ورود این مطالبات به نخستین گام عملی نیست: کوشش برای ورود به شعارها! شعار یک فعال سیاسی-اجتماعی، یک سیاست‌‌‌مدار و یک حزب، شاخص و نمایشی از «اطلاعات، نگرش و اولویت‌گذاری» اوست. نمایشی که هرچند بی‌تردید متضمن مطلق رویکرد نهایی او نخواهد بود، پیش‌درآمدی ضروری برای تعیین مسیر است و بدون آن متضمن نسبی درپیش‌‌‌‌نگرفتن این آرمان‌ها.

✅ سلامت روان؛ مطالبه‌‌‌گر سیاست‌‌‌‌مداران

✅ نوشته: امیر شعبانی، روانپزشک
☑️ برگرفته از ماهنامه ایران فردا، مرداد ١٣٩٦

📎 بخش دوم

اما در باب سه مقوله پیش‌گفته:

١) اطلاعات
اکنون می‌دانیم که قریب به ٢٤ درصد ما ایرانیان نیاز به خدمات درمانی روانپزشکی داریم (آمار افراد ١٥ تا ٦٤ ساله) (2)، و البته با نگاهی به پژوهش معتبری که چنین شیوعی را ارائه کرده، روشن است که این آمار مربوط به همه اختلالات روانپزشکی نیست و با لحاظ همه آنها به رقمی فراتر از این خواهیم رسید. بر پایه این مطالعه، اختلال افسردگی شایع‌ترین اختلال روانپزشکی است و در ایران بیش از شش میلیون نفر از این اختلال که البته تنها یکی از انواع متنوع اختلالات روانپزشکی است رنج می‌برند. با این حال، فقط حدود یک‌‌‌سوم این افراد از حداقل درمان بهره‌ می‌گیرند و می‌توان انتظار داشت تنها اقلیتی از این یک‌‌سوم درمان را به درستی پیش برند و به بهبودی قابل توجه و درازمدتی دست یابند.
همچنین می‌دانیم که با وجود محدودیت‌های روش‌شناختی، به نظر می‌رسد فراوانی اختلال افسردگی در ایران از بسیاری از کشورها فراتر رفته (2) و شیوع آن مانند برخی از دیگر کشورها رو به فزونی است (2، 3). در کنار «شیوع بالا»، باید ویژگی‌های دیگری از اختلالات روانپزشکی که دست‌‌‌کم نازل‌‌تر از اولی نیستند را نیز در نظر داشت؛ «ازمان اختلالات» و «جوان‌‌‌بودن در شروع بیماری».
طولانی بودن تبعات ابتلا به بسیاری از اختلالات این دسته، به استمرار اثر منفی بالابودن شیوع در طول زمان، ناتوانی درازمدت در افراد مبتلا، و افت کیفیت زندگی آنها و افراد خانواده‌شان می‌انجامد. به بیان دیگر، در کنار ضرورت آگاهی از «فراوان‌‌‌بودن» این اختلالات، برای تخمین درست «بار بیماری» - که شاخص مهمی است از اثرگذاری بیماری بر گرده فرد و اجتماع - شاخص‌های «ناتوانی» و «از دست رفتن کیفیت زندگی» ناشی از این ابتلای مزمن را نیز باید لحاظ نمود. از سوی دیگر، پایین‌‌‌بودن نسبی سن شروع این اختلالات، اثر مزمن بودن‌ آنها را در افزایش بار بیماری تشدید و نیروی جوان و فعال جامعه را از صحنه تکاپوی اجتماع خارج می‌کند. بررسی جهانی بار بیماری‌ها نشان داده که «بیشترین سال‌های عمر توأم با ناتوانی» در میان همه بیماری‌ها در اختلالات عصب‌‌‌روانپزشکی و در میان آنها نیز در اختلالات روانپزشکی دیده می‌شود و بیشترین میزان این بار به گروه سنی ١٠ تا ٢٩ سال تعلق دارد (4، 5).
آنچه گفته شد درباره «اختلالات» بود؛ اختلالاتی با تعریف مشخص پزشکی که درمانی مشخص برای هریک از آنها تعریف شده و پروتکلی روشن برای مدیریت آنها وجود دارد. اما مفهوم سلامت روان محدود به بیماری‌ها و اختلالات نیست. همان‌گونه که در نامه مطالبات انجمن علمى روانپزشكان ايران هم آمده، «گزارش جهانی خوشبختی» در سال ٢٠١٧ نشان می‌دهد که ایران برای شاخص شادمانی و خوشبختی حایز رتبه ١٠٨ در میان ١٥٥ کشور جهان شده است. هرچند احساس خوشبختی تحت تأثیر ابتلا به بیماری‌هاست، معنایی گسترده‌تر دارد و از عوامل متنوعی که تنها در مقوله پزشکی و روانشناسی نمی‌گنجد تبعیت می‌کند؛ عواملی چون وضعیت اقتصادی، ثبات سیاسی، هویت جمعی و اجتماعی، ادراک عدالت، احساس عدم‌‌تبعیض، درک امنیت، اعتماد عمومی، امکانات رفاهی متناسب، استواری آینده شغلی، میزان آلودگی هوا، وضعیت ترافیک،...، و البته ادراک و برداشت عمومی از وضعیت واقعی این شاخص‌ها! بنابراین ارتقای سلامت روان افراد یک جامعه که در ارتباطی تنگاتنگ با توسعه همه‌جانبه جامعه است تنها به دست روانپزشکان، روانشناسان و جامعه‌شناسان حاصل نمی‌شود و البته به همه آنها محتاج است. به این ترتیب، ارزیابی تلاش‌ متخصصان یاد شده و کارایی برنامه‌های مدون در راستای ارتقای سلامت روان و کاهش شیوع بیماری‌ها و اختلالات روانپزشکی، بدون رسیدگی و در نظر داشتن شاخص‌های واسط نام‌‌برده، کوششی کم‌بها خواهد بود.

✅ سلامت روان؛ مطالبه‌‌‌گر سیاست‌‌‌‌مداران

✅ نوشته: امیر شعبانی، روانپزشک
☑️ برگرفته از ماهنامه ایران فردا، مرداد ١٣٩٦

📎 بخش سوم و پایانی

٢) نگرش
نگاه متمرکز بر میزان مرگ‌‌و‌‌میر و غافل از سطح ناتوانی و کیفیت زندگی مدتهاست از صحنه ارزیابی علمی وضعیت سلامت کنار رفته است. با این حال، این نگاه متروک کماکان به شکل گسترده‌ای در عمل – و کمتر در نظر – مشهود است و چنین نگرشی در نهایت مانع از توجه به نیازهای برآورده نشده مرتبط با ادراک خوشبختی می‌‌‌گردد. هرچند ابتلا به اختلالات روانپزشکی با «افزایش مرگ‌‌و‌‌میر» از طریق خودکشی و یا با واسطه تسهیل ابتلا به بیماری‌های غیرروانپزشکی از قبیل بیماری‌‌‌های قلبی‌‌عروقی همراه است، «اثر ناتوان‌کننده» ابتلا به آنها در طول زندگی برجسته‌تر از کشندگی آنهاست.
نیاز به اصلاح نگرش به مقوله بهداشت روان تنها محدود به مدیران و برنامه‌ریزان کلان نیست. در هر یک از بخش‌های زیرمجموعه، فارغ از اثر مشکلات مالی ناشی از درآمدزا نبودن درمان اختلالات روانپزشکی، غیرضروری یا کم‌‎اولویت دیدن این مداخلات بهداشتی‌‌‌درمانی کماکان مانعی در اجرای منویات پیگیران ارتقای سلامت روان است. به جز آن، هنوز نیازمند آنیم که سایر پزشکان نیز احتیاج به خدمات روانپزشکی را احساس کنند و فراتر از حیطه درمانی مورد علاقه خود، با دیدی کل‌نگر به مدیریت مشکلات بیماران بپردازند. در حالی که شیوع اختلالات روانپزشکی و بار حاصل از آنها بر جامعه در صدر است، میزان درخواست مشاوره روانپزشکی از سوی سایر پزشکان نه‌‌‌تنها ناکافی که بسیار اندک می‌‌نماید. به بیان دیگر حتی از سوی بسیاری از پزشکان غیرروانپزشک نیز موضوع ارجاع بیمار بیشتر محدود به موارد فوریت و بسیار آشکار است و نه متمرکز بر نظام بیماریابی و سرند ناتوانی‌ها و کیفیت پایین زندگی.

٣) اولویت‌گذاری
در یک نظرسنجی از صاحب‌نظران حوزه سلامت روان در ایران، ده اولویت سلامت روان کشور به این شرح تعیین شد (6): سه موضوع روانپزشکی (اعتیاد، افسردگی، خودکشی)، دو عامل تعیین‌کننده سلامت روان (خشونت خانگی و رفتارهای پرخاشگرانه، فشار روانی و بلایا)، سه موضوع در زمینه نظام ارائه خدمات (ادغام خدمات سلامت روان و اعتیاد در مراقبت‌های بهداشتی اولیه، خدمات بهداشت روان شهری، خدمات فوریتی روانپزشکی)، و دو گروه هدف ویژه (کودکان و نوجوانان، زنان آسیب‌پذیر). بر این اساس، هرچند درمان اختلالات در افراد مراجعه‌‌‌کننده یا ارجاع‌شده به نظام خدمات درمانی، به ویژه در موارد فوریتی، از جایگاهی بسیار مهم برخوردار است، توجه به افراد ظاهراً غیربیمار ولی ناکارآمد، آسیب‌پذیر، تحت فشار، و نیازمند خدمات اولیه در سطح اجتماع بسیار ضروری و ایجاد نگرش جامعه‌نگر برای خدمات پیشگیرانه اولویتی تام است.
با این همه، بایستگی توجه به بهداشت روان آحاد جامعه و تلاش برای ارائه خدمت به آسیب‌پذیران غیربیمار، نباید به برداشتی سطحی در جهت کفایت ارائه خدمات سطح پایین و عدم نیاز به ارزیابی تشخیصی در سطح جامعه بینجامد. برای توضیح این موضوع، بازگشتی به شیوع پیش‌گفته اختلالات روانپزشکی می‌کنیم. اختلالات روانپزشکی و نیاز به درمان در ٢٤ درصد مردم ایران گزارش شده ولی در پژوهش منتهی به این آمار، بخش قابل‌‌‌توجهی از این اختلالات ارزیابی نشده است؛ از جمله اختلالات شخصیت که خود فراوانی قابل ملاحظه‌ای دارد و در ایجاد آشفتگی رفتاری و مختل کردن روابط میان افراد سهمی درخور به خود اختصاص می‌دهد. بسیاری از افراد نیز دچار ویژگی‌های شخصیتی ناکارآمد یا مخرب‌اند که ممکن است در آن سطحی که در طبقه‌بندی رسمی به عنوان یک اختلال یا بیماری تلقی شود نباشد. با این حال، همه این موارد در اجتماع می‌توانند از سطح سلامت روان بکاهند و بر میزان تنش‌های موجود بیفزایند. این نکته هم شایسته عنایتی ویژه است که شیوع ٢٤ درصدی (و بیشتر) مذکور، در میان «جمعیت عمومی» ایران به دست آمده و اگر این سنجش در میان خانواده‌ها یا افراد دچار روابط آشفته که «به زعم خود» دچار اختلال نیستند و صرفاً برای مشاوره مراجعه کرده‌اند و نیازی به درمان ندارند صورت گیرد، شیوعی به مراتب بالاتر گزارش خواهد شد. پس باید دانست که مواردی چون آشفتگی در روابط میان افراد خانواده، تعارضات زناشویی، مشکلات شغلی و بسیاری از نمونه‌های دیگر که به ظاهر افرادی سالم‌‌‌اند و در یک بررسی سطحی بیمار به حساب نیامده‌‌‌اند، آنها هم چه بسا دچار اختلال روانپزشکی مغفولی‌‌اند و نیاز به ارزیابی همه‌جانبه و تشخیصی پیش از ارائه رهنمود برای رفع معضلات دارند.

امید است نشر و پیگیری مطالبات سلامت روان به باروری شعارها، شکل‌‌گیری نگرشی کارآمد، و استقرار گفتمانی پویا در سطح جامعه و مسؤولان بینجامد و رؤیت شاخص‌‌های سلامت روان در میان اولویت‌‌های نخست برنامه‌‌ریزی محقق گردد.

✅ منابع 👇

✅ منابع مقاله سلامت روان؛ مطالبه‌‌‌گر سیاست‌‌‌‌مداران:

١- حاجبی، ا. نگاهی به برنامه‌‌های دولت در حوزه‌‌ سلامت روان. خبرنامه انجمن علمی روانپزشکان ایران. 1396؛(1):21-20.
2- Sharifi V, Amin-Esmaeili M, Hajebi A, et al. Twelve-month prevalence and correlates of psychiatric disorders in Iran: the Iranian Mental Health Survey, 2011. Arch Iran Med. 2015;18(2):76-84.
3- Noorbala AA, Bagheri Yazdi SA, Hafezi M. Trends in change of mental health status in the population of Tehran between 1998 and 2007. Arch Iran Med. 2012;15(4):201-4.
4- Whiteford HA, Degenhardt L, Rehm J, et al. Global burden of disease attributable to mental and substance use disorders: findings from the Global Burden of Disease Study 2010. Lancet. 2013;382(9904):1575-86.
5- Whiteford HA, Ferrari AJ, Degenhardt L, et al. The global burden of mental, neurological and substance use disorders: an analysis from the Global Burden of Disease Study 2010. PLoS One. 2015;10(2):e0116820.
٦- رحیمی‌‌موقر آ، و همکاران. تعیین اولویت‌های سلامت روان کشور. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران. 1393؛20(3):200-189.