پیام دکتر حسین بشیریه
به مناسبت رونمایی از کتاب «احیای علوم سیاسی»
(یازدهمین همایش سالانه انجمن علوم سیاسی ایران، اسفند 1396)
انگيزه اصلي نگارنده در نگارش کتاب «احیای علوم سیاسی»، بيان احساس ناكامي خودم از صرف عمر از دسترفته در مطالعات پراكنده و بيهدف و جسته و گریختهای بوده است که در طی چهار دهه گذشته انجام دادهام. به سخن دیگر، هدف اصلی بازبيني كارنامه خودم بوده است. شايد همه رشتههاي علمي گاهي نيازمند بازبيني و بازنگري در دستاوردهای خود باشند، بهويژه رشتههايي مانند سياست كه شالوده شكسته و ازهمگسيخته و فاقد پیوند با زندگي واقعی شدهاند. نکته اصلی مورد نظر در کتاب «احیای علوم سیاسی» این است که، بهگمان نگارنده در دوران اخیر علم سیاست در همه جا دچار اضمحلال و فروپاشی و پراکندگی گشته و بخشهای ماهوی و اساسی و عمدهای از پیکر آن کنده شده است، بهنحوی که تنها لاشه نحیف و از هم پاشیده و مرده و مثلهشدهای از آن بهجای مانده است، تا جایی که بود و نبودش به شکل فعلی برای جامعه و دولت و مردم فرقی نمیکند.
با تبدیل سیاست به علمی تجربی و اثباتی، رسالت و سرشت راستین حکمت سیاسی مسخ شده و پیوند ذاتی و درونی آن با زندگی عمومی و با حوزههای دیگری از دانش که ذاتا اجزاء و ابزارهای آن بودهاند (از جمله اقتصاد و مدیریت و حقوق) از دست رفته است. با هجوم روشها و علایق علوم عینی و طبیعی حکمت سیاسی که گوهری کاملا متفاوت دارد از میدان بهدر شده است، بهنحوی که دانش سیاست کلا از حوزه علایق سیاسی و سیاست جدا افتاده و سخن گفتن از غایات و اهداف و آرمانهای اساسی زندگی عمومی و شیوههای دستیابی به آنها، خاماندیشانه و غیرعلمی به شمار میآید، و در مقابل وظیفه دانش سیاست تنها توصیف و توضیح واقعیات موجود و حتی نامطلوب تلقی میشود و هرگونه تامل درباره آینده و وضعی دگرگون، سخنی مهمل و بیهوده به شمار میرود.
بدینسان حکمت سیاسی و دانش سياست که ذاتا معطوف به آینده و تدبير و تغيير و اصلاح و حل مسائل و تشخيص و علاج و درمان بيماريهاي اجتماعي و عمومي بهویژه نارواییها و ستمکاریها و بیدادگریها بوده است، به دانشی بیتفاوت و خنثی و منفعل و بیهدف بدل شده است. در نتیجه همین فرایند، با علمی و اثباتیشدن دانش سیاست، رابطه ذاتی آن دانش با اخلاق و اقتصاد و حقوق هم، به عنوان ابزارهای تحقق مجموعه اهداف حکمت سیاسی از جمله عدالت و سعادت و بهزیستی و رفاهگستری، گسیخته و یا کلا پایمال شده است. هدف کتاب «احیا»، چارهاندیشی درباره چنین مسائل عمدهای در پرتوگذاری در تاریخ دانش سیاست است. بر این اساس، به گمان نگارنده در پرتو چنان غایات و اهدافی، علوم سیاسی نیازمند درانداختن طرحی نو است.
به مناسبت رونمایی از کتاب «احیای علوم سیاسی»
(یازدهمین همایش سالانه انجمن علوم سیاسی ایران، اسفند 1396)
انگيزه اصلي نگارنده در نگارش کتاب «احیای علوم سیاسی»، بيان احساس ناكامي خودم از صرف عمر از دسترفته در مطالعات پراكنده و بيهدف و جسته و گریختهای بوده است که در طی چهار دهه گذشته انجام دادهام. به سخن دیگر، هدف اصلی بازبيني كارنامه خودم بوده است. شايد همه رشتههاي علمي گاهي نيازمند بازبيني و بازنگري در دستاوردهای خود باشند، بهويژه رشتههايي مانند سياست كه شالوده شكسته و ازهمگسيخته و فاقد پیوند با زندگي واقعی شدهاند. نکته اصلی مورد نظر در کتاب «احیای علوم سیاسی» این است که، بهگمان نگارنده در دوران اخیر علم سیاست در همه جا دچار اضمحلال و فروپاشی و پراکندگی گشته و بخشهای ماهوی و اساسی و عمدهای از پیکر آن کنده شده است، بهنحوی که تنها لاشه نحیف و از هم پاشیده و مرده و مثلهشدهای از آن بهجای مانده است، تا جایی که بود و نبودش به شکل فعلی برای جامعه و دولت و مردم فرقی نمیکند.
با تبدیل سیاست به علمی تجربی و اثباتی، رسالت و سرشت راستین حکمت سیاسی مسخ شده و پیوند ذاتی و درونی آن با زندگی عمومی و با حوزههای دیگری از دانش که ذاتا اجزاء و ابزارهای آن بودهاند (از جمله اقتصاد و مدیریت و حقوق) از دست رفته است. با هجوم روشها و علایق علوم عینی و طبیعی حکمت سیاسی که گوهری کاملا متفاوت دارد از میدان بهدر شده است، بهنحوی که دانش سیاست کلا از حوزه علایق سیاسی و سیاست جدا افتاده و سخن گفتن از غایات و اهداف و آرمانهای اساسی زندگی عمومی و شیوههای دستیابی به آنها، خاماندیشانه و غیرعلمی به شمار میآید، و در مقابل وظیفه دانش سیاست تنها توصیف و توضیح واقعیات موجود و حتی نامطلوب تلقی میشود و هرگونه تامل درباره آینده و وضعی دگرگون، سخنی مهمل و بیهوده به شمار میرود.
بدینسان حکمت سیاسی و دانش سياست که ذاتا معطوف به آینده و تدبير و تغيير و اصلاح و حل مسائل و تشخيص و علاج و درمان بيماريهاي اجتماعي و عمومي بهویژه نارواییها و ستمکاریها و بیدادگریها بوده است، به دانشی بیتفاوت و خنثی و منفعل و بیهدف بدل شده است. در نتیجه همین فرایند، با علمی و اثباتیشدن دانش سیاست، رابطه ذاتی آن دانش با اخلاق و اقتصاد و حقوق هم، به عنوان ابزارهای تحقق مجموعه اهداف حکمت سیاسی از جمله عدالت و سعادت و بهزیستی و رفاهگستری، گسیخته و یا کلا پایمال شده است. هدف کتاب «احیا»، چارهاندیشی درباره چنین مسائل عمدهای در پرتوگذاری در تاریخ دانش سیاست است. بر این اساس، به گمان نگارنده در پرتو چنان غایات و اهدافی، علوم سیاسی نیازمند درانداختن طرحی نو است.
مدير نشست: دكتر ناصر پورحسن
دكتر غلامرضا كاشي: علوم سياسي آينده و آينده علوم سياسي
دكتر كيومرث اشتريان: تحولات فن آوري اطلاعات چالش هاي مفهومي و عملياتي در سياست گذاري عمومي و علوم سياسي
دكتر فائز دين پرست: تحول بومي دانش سياست در آيينه دانشگران علوم سياسي
دكتر سيد محمدعلي تقوي: آموزش علوم سياسي در دانشگاه هاي آمريكا
دكتر علي صناعي: علوم سياسي و فاصله روشي
دكتر غلامرضا كاشي: علوم سياسي آينده و آينده علوم سياسي
دكتر كيومرث اشتريان: تحولات فن آوري اطلاعات چالش هاي مفهومي و عملياتي در سياست گذاري عمومي و علوم سياسي
دكتر فائز دين پرست: تحول بومي دانش سياست در آيينه دانشگران علوم سياسي
دكتر سيد محمدعلي تقوي: آموزش علوم سياسي در دانشگاه هاي آمريكا
دكتر علي صناعي: علوم سياسي و فاصله روشي
مدير نشست: دكتر علي اشرف نظري
دكتر شجاع احمدوند: ضرورت بازگشت علم سياست ايراني به ريشه هاي تاريخي خود: درآمدي مقايسه اي به علم سياست كاربردي امريكايي و علم سياست انتزاعي ايراني
دكتر محمد بابايي/ پروانه احمدي راد: تحليل محتواي موضوعي و استنادي مقالات مجله پژوهشنامه علوم سياسي انجمن علوم سياسي ايران (از ١٣٨٥ تا ١٣٩٦)
دكتر حميد نساج: استغناي از علوم سياسي و اجتماعي در ايران
دكتر شجاع احمدوند: ضرورت بازگشت علم سياست ايراني به ريشه هاي تاريخي خود: درآمدي مقايسه اي به علم سياست كاربردي امريكايي و علم سياست انتزاعي ايراني
دكتر محمد بابايي/ پروانه احمدي راد: تحليل محتواي موضوعي و استنادي مقالات مجله پژوهشنامه علوم سياسي انجمن علوم سياسي ايران (از ١٣٨٥ تا ١٣٩٦)
دكتر حميد نساج: استغناي از علوم سياسي و اجتماعي در ايران