زمانی که شهاب‌سنگ‌ها وارد جو زمین می‌شوند، این کار را با سرعت‌های بالا انجام می‌دهند و اصطکاک هوا باعث گرم شدن آن‌ها می‌شود. این گرما باعث درخشش گازهای اطراف شهاب‌سنگ می شود که ما آن را به صورت شهاب‌سنگ مشاهده می‌کنیم.
در موارد نادر، یک شهاب‌سنگ ممکن است از فرود آتشین خود جان سالم به در ببرد و روی سطح زمین فرود آید. دانشمندان به دنبال این قطعات باقی مانده برای مطالعه هستند.
بارش شهابی الهام بخش افسانه‌های بی‌شماری است. در فرهنگ‌های مختلف، آنها به عنوان نشانه یا پیام خدایان در نظر گرفته می‌شدند. امروزه، آنها همچنان موضوعی محبوب در هنر و ادبیات هستند.
ستاره‌شناسان بارش‌های شهابی را مطالعه می‌کنند تا درباره ترکیب دنباله‌دارها و منظومه‌شمسی اولیه بیاموزند. بارش‌شهابی همچنین به درک اتمسفر بالای زمین کمک کرده است زیرا شهاب‌ها با گازهای موجود در آن تعامل دارند.
به طور خلاصه، بارش‌شهابی به ما نگاهی اجمالی به عملکرد منظومه شمسی می‌دهد. آنها طبیعت پویای سیاره و ارتباط ما با کیهان را به ما یادآوری می‌کنند.

بارش Taurids یک بارش شهابی آهسته و طولانی مدت است که هر سال از اواخر اکتبر تا نوامبر رخ می‌دهد. بارش Taurids جنوبی، که از اواخر سپتامبر فعال شده است، به ویژه به خاطر توپ‌های آتشین خود مشهور است. این گوی‌های آتشین شهاب‌های بسیار درخشانی هستند که درخشندگی آن‌ها حتی از زهره نیز فراتر می‌رود و همانطور که توسط ناسا توضیح داده شده، آنها را به یک ویژگی برجسته در آسمان شب تبدیل می‌کند.
در سال 2023، بارش شهابی تورید بین 10 تا 11 اکتبر در نیمکره جنوبی و 12 تا 13 نوامبر در نیمکره شمالی به اوج خود خواهد رسید.
زمان مشاهده بهینه برای مشاهده این بارش‌های شهابی بعد از نیمه شب در هر منطقه زمانی است. همچنین به ستاره‌نگاران توصیه می‌شود که صبور باشند، زیرا توریدهای جنوبی معمولاً فرکانس حدود پنج شهاب در ساعت را نشان می‌دهند.
به دلیل میدان دید باریک از استفاده از تلسکوپ خودداری کنید.

توریدهای جنوبی از دنباله‌دار انکه سرچشمه می‌گیرند، که به دلیل مدار بسیار کوتاهش در میان دنباله‌دارهای منظومه‌شمسی شناخته می‌شود. دوره مداری دنباله‌دار انکه تقریباً 3.3 سال است و آخرین نزدیک شدن آن به خورشید یا حضیض، اخیراً در 22 اکتبر رخ داده است. 
رد بقایایی که این دنباله‌دار در طول سفر خود در فضا به جا می‌گذارد، هنگامی که زمین مسیر آن را قطع می کند، منجر به بارش شهابی تورید جنوبی می‌شود.
اگر مسیری را که شهاب‌ها طی می‌کنند دنبال کنید، به نظر می‌رسد که از نقطه‌ای در صورت فلکی ثور سرچشمه می‌گیرند، از این رو به این نام شناخته می‌شود.
به دلیل وقوع آنها در اواخر اکتبر و اوایل نوامبر، آنها را گلوله های آتشین هالووین نیز می‌نامند.
اعتقاد بر این است که انکه و توریدها بقایای یک دنباله دار بسیار بزرگتر هستند که طی 20000 تا 30000 سال گذشته متلاشی شده است.
جریان دنباله‌دار بسیار گسترده و پراکنده است، به همین دلیل است که زمین برای عبور از آن زمان نسبتاً طولانی صرف می‌کند.
━••●●●••━
@IUST_SSC
  ✨انجمن نجوم دانشگاه علم و صنعت

بارش شهابی یک پیش‌آمد آسمانی در آسمان شب است که در هنگام عبور سیاره‌ی زمین در پیمودن مسیر مدار خود از میان توده‌ای از ذرات در فضا که شهاب‌واره خوانده می‌شوند رخ می‌دهد. در جریان حادث شدن این رویداد تعداد زیادی شهاب‌واره در جو زمین می‌سوزند. هر بارش شهابی در ناحیه‌ی مشخصی از آسمان اتفاق می‌افتد و به این محل کانون بارش گفته می‌شود. جهت حرکت شهاب‌ها متفاوت است ولی امتداد مسیر آن‌ها به کانون بارش آن رویداد منتهی می‌شود.

بارش شهابی اسدی☄
بارش شهابی اسدی یکی از مشهورترین بارش‌های شهابی است که معمولاً هر ساله در فصل پائیز روی می‌دهد، و کانون بارش آن در صورت فلکی اسد به نظر می‌رسد. این بارش در شب‌های ۲۶ تا ۲۸ آبان ماه هر سال به اوج خود می‌رسد و گاه شامل ۱۰ تا ۲۰ شهاب در هر ساعت می‌شود.
شهاب‌سنگ‌های بارش اسدی ذرات و قطعاتی هستند که توسط دنباله‌دار «تمپل-تاتل» (Tempel-Tuttle) در فضا پراکنده شده‌اند. این دنباله‌دار هر 33/25 سال در منظومه‌ی شمسی درونی دور می‌زند و با هر بازدید، دنباله‌ای از گرد و غبار را در مسیرش پخش می‌کند. زمین هر سال در اواخر آبان از میان بخش‌های زیادی از این دنباله‌ی گرد و غبار می‌گذرد. گاهی حتی مستقیما از یک دنباله‌ی متراکم عبور می‌کند که می‌تواند باعث ایجاد طوفان شهاب‌سنگی شود و هزاران شهاب در ساعت را به نمایش بگذارد. این همان چیزی است که در سال‌های ۱۹۹۹، ۲۰۰۱ و ۲۰۰۲ اتفاق افتاد و چون تمپل-تاتل در سال ۱۹۹۸ میلادی از نزدیکی خورشید گذشت، در سال‌های بلافاصله پس از آن، بهترین نمایش خود را اجرا کرد.
لئونیدها به عنوان سریع‌ترین شهاب‌سنگ‌ها شناخته می‌شوند و اغلب رنگارنگ هستند. رنگ شهاب‌های مختلف به دلیل نور ساطع شده از اتم‌های فلزی خاص یک شهاب‌سنگ یا گاهی نور ساطع شده از مولکول‌های هوای اطراف آن است. اتم‌های سدیم نور زرد-نارنجی، آهن زرد، منیزیم سبز-آبی، کلسیم یونیزه شده می‌تواند بنفش باشد و نیتروژن و اکسیژن اتمسفر رنگ قرمز ایجاد می‌کنند.
━••●●●••━
@IUST_SSC
  ✨انجمن نجوم دانشگاه علم و صنعت

خورشید که از گاز و پلاسما تشکیل شده است، به صورت جسمی جامد نمی‌چرخد. نقطه‌ای روی استوای خورشید حرکت وضعی خود را طی ۲۵ روز انجام می‌دهد و در نزدیکی قطب‌ها این حرکت تا ۳۵ روز طول می‌کشد. این چرخش نا‌مساوی، بر خطوط میدان مغناطیسی تاثیر می‌گذارد و آن‌ها را دچار اعوجاج می‌کند. ناحیه‌هایی که فعالیت مغناطیسی متراکم دارند مانع صعود گرما از داخل خورشید می‌شوند و خنک‌ترند. این لکه‌های خنک از بقیه‌ی سطح خورشید تیره‌تر به نظر می‌رسند و آن‌ها را لکه‌های خورشیدی می‌نامند.

لکه‌های خورشیدی طبق چرخه‌ای ۱۱ ساله پدیدار می‌شوند. دوره‌های کاهش فعالیت لکه‌های خورشیدی را کمینه‌های خورشیدی می‌نامند و دوره‌هایی که در آن‌ها تعداد زیادی لکه‌ی خورشیدی پدید می‌آیند بیشینه‌های خورشیدی نام دارند. هر چرخه با معکوس شدن میدان مغناطیسی خورشید شروع می‌شود. از سال ۱۶۴۵ میلادی تا سال ۱۷۱۵ -دوره‌ای که کمینه‌ی ماندر نامیده شده است- تقریبا هیچ لکه‌ی خورشیدی ثبت نشده است. این دوره با دوره‌ای از هوای بسیار سرد همراه بوده است و بعضی‌ها بر همین اساس نتیجه‌گیری کرده‌اند که لکه‌های خورشید و گرمای دریافتی از خورشید با هم رابطه دارند.
━••●●●••━
@IUST_SSC
  ✨انجمن نجوم دانشگاه علم و صنعت

✨کهکشان راه شیری یک کهکشان حلزونی بزرگ با قطر حدود 100 هزار سال نوری و حاوی 200 تا 400 میلیارد ستاره است. این کهکشان در حدود 13.6 میلیارد سال پیش، یعنی کمی بعد از بیگ بنگ، شکل گرفته است. اما چگونه این کهکشان به وجود آمد؟

با توجه به نظریه شکل‌گیری کهکشان‌ها، کهکشان راه شیری از تجمع گازهای هیدروژن و هلیوم در فضا آغاز شد. این گازها تحت تاثیر نیروی گرانش به هم نزدیک شدند و ستاره‌های اولیه را تشکیل دادند. این ستاره‌ها بسیار بزرگ و داغ بودند و زودتر از ستاره‌های امروزی منفجر شدند. این انفجارها موجب شد که عناصر سنگین‌تری مانند کربن، اکسیژن، نیتروژن و آهن به وجود آیند و به فضا پخش شوند. این عناصر با گازهای باقی‌مانده ترکیب شدند و نسل‌های بعدی ستاره‌ها را ساختند. این فرآیند در طول میلیاردها سال ادامه یافت و کهکشان راه شیری را شکل داد.

کهکشان راه شیری همچنین در طول تاریخ خود با کهکشان‌های کوچک‌تری برخورد کرده و آن‌ها را فرو خورده است. این برخوردها باعث شده است که کهکشان راه شیری دارای دو حلقه نورانی در اطراف خود باشد. این حلقه‌ها شامل ستاره‌های جوان و گازهای سرد هستند و نشان‌دهنده‌ی این است که کهکشان راه شیری هنوز در حال رشد است.


بخش های خیره کننده کهکشان راه شیری
عکس از : محمد نوروزی


━••●●●••━
@IUST_SSC
  ✨انجمن نجوم دانشگاه علم و صنعت

🔹 سیاه چاله ها ناحیه هایی در فضا هستند که در آنها کشش گرانشی به حدی قوی است که هیچ چیز نمی تواند از آنها فرار کند، حتی نور. این مناطق جذاب مورد توجه بی شمار مطالعات بوده اند، با این حال بخش هایی از فیزیک زیربنای تشکیل آنها هنوز کاملاً فهمیده نشده است.

سیاه چاله ها در اینکه چیزی که به نام سقوط گرانشی شناخته می شود، تشکیل می شوند. این عملاً انقباض یک جسم کیهانی است که به وسیله گرانش خودش ماده را به داخل می کشد ( یعنی به سمت مرکز گرانش جسم).

اینکه چنین جسم سقوطی سیاه چاله تشکیل می دهد یا نه، بستگی به خواص خاص جسم دارد. در برخی از موارد، یک جسم ممکن است بسیار نزدیک به آستانه باشد، با فرماندهی سخت در مورد اینکه آیا سیاه چاله تشکیل می دهد یا نه. این نوع سقوط منجر به اینکه چیزی که به عنوان پدیده های بحرانی شناخته می شود، پدید می آید.

فیزیکدانان برای درک پدیده های بحرانی در سقوط گرانشی برای دهه ها سعی کرده اند، زیرا برخی از ویژگی های آن توسط دیگر سیستم های فیزیکی شناخته شده اشتراک می گذارند. مقاله اخیر منتشر شده در Physical Review Letters توسط یک همکاری تحقیقاتی بین المللی بر اساس کالج Bowdoin در ایالات متحده و دیگر موسسات در آلمان، پراگ، انگلستان و پرتغال، توافق بین سه شبیه سازی عددی مستقل از این پدیده ها را یافت و برخی از معماهای ماندگار را در این حوزه مطالعه حل کرد.

“پدیده های بحرانی در سقوط گرانشی، نزدیک به شروع تشکیل سیاه چاله، اولین بار توسط Matt Choptuik حدود 30 سال پیش گزارش شد” توماس W. Baumgarte، مولف مشترک مقاله، به Phys.org گفت.

“بخشی از این اثرات که به اشتراک می گذارند بسیاری از ویژگی ها با پدیده های بحرانی در سایر زمینه های فیزیک (مثلاً فاز انتقالات در فیزیک آماری) و بخشی از آنها سؤالات اساسی در مورد ویژگی های نسبیت عمومی، بلافاصله مورد توجه بسیاری از پژوهشگران از زمینه های مختلف فیزیک قرار گرفت.”

دو ویژگی جذاب نهایی از سقوط گرانشی بحرانی، جهان گیری و خود شباهتی هستند. در این زمینه، عبارت جهان گیری به ایده ای است که مهم نیست چگونه محاسبه شروع می شود، همان طور که شروع تشکیل یک سیاه چاله نزدیک می شود، حل همیشه یکسان خواهد بود. خود شباهتی، از سوی دیگر، به این معنی است که این حل جهانی همیشه الگوهای یکسان را می تواند تکرار کند به دلایل فیزیکی مقیاس کاهش یافته است.

" در حالی که محاسبات Choptuik شامل یک فیلد اسکالر به عنوان یک منبع ماده بود، Andrew Abrahams و Chuck Evans به زودی بعد از آن اثرات مشابهی برای سقوط گرانشی امواج گرانشی ( یعنی برای خالص گرانش در فقدان هر گونه ماده) گزارش کردند. Baumgarte توضیح داد.
“یک تفاوت دیگر این است که Choptuik توانست فرضیه نسبیت کروی را بپذیرد، در حالی که امواج گرانشی نمی توانند در نسبیت کروی وجود داشته باشند، بنابراین Abrahams و Evans مجبور بودند فرضیه نسبیت کروی را کنار بگذارند. متأسفانه، بسیار سخت بود که این آخرین نتایج را تولید کنید، زیرا برخی از کدهای عددی کاملاً در این مورد شکستند، یا نتایجی را ارائه دادند که به نظر می رسید با آنهایی که Abrahams و Evans ارائه می دهد، متناقض است.”

پس از نتایج ظاهراً تناقضی که در دهه 1990 به دست آمد، طبیعت سقوط بحرانی “گرانش خالص” برای نزدیک به سه دهه به یک راز ناحله تبدیل شد. به تازگی، با این حال، سه گروه تحقیقاتی متفاوت انجام دادند که شبیه سازی های عددی مستقل از این فروپاشی را انجام داد، با استفاده از کدهای توسعه یافته به صورت مستقل.

“تمام این سه کد معادلات اینشتین از نسبیت عمومی را حل کردند، اما آنها از استراتژی های عددی کاملاً متفاوتی استفاده می کنند ( زمینه متد سامانه عقلی در مقابل متد تفاوت متناهی)” Baumgarte گفت. “مختصات دکارتی در مقابل مختصات قطبی کروی، شرایط گیج متفاوت، و غیره. همه سه کد تصمیمات متفاوتی برای شرایط قطع کردن ظاهری ( یعنی آنها انتخابات متفاوتی برای نرخ پیشروی زمان در کدها) می گیرند.”

هدف اصلی مطالعه اخیر توسط Baumgarte و همکارانش این بود که به طور جمعی سه شبیه سازی عددی که برخی از این سه تیم تحقیقاتی مستقل اخیراً به طور جداگانه انجام داده اند را بررسی کنند. بنابراین این مقاله تلاش مشترک بود برای بردن عملکرد تحقیقات مستقل خود به ارمغان آوردن نور تازه بر طبیعت سقوط گرانشی.

“به عنوان یک یافته اول، ما گزارش می دهیم که علیرغم تمام تفاوت های عددی، کدهای ما نتایج کاملاً سازگاری را برای سقوط بحرانی امواج گرانشی تولید می کنند. Baumgarte گفت. “این به ما اعتماد می دهد که این یافته ها درست هستند، و ساخت و ساز عددی نیست. انتخاب مناسب برای شرط برش، ضروری است: در میان انتخاب های دیگر متداول، انتخابی که برای بسیاری از سایر شبیه سازی های عددی نسبیت موفق بود، در این مورد شکست می خورد، که توضیح می دهد چا برای از تلاش های قبلی برای حل این مشکل شکست خورده است.

مشهود است که در سه شبیه سازی عددی مستقل از هم، پژوهشگران هیچ شواهدی پشتیبانی از خاصیت یگانگی یافت نشد. به عبارت دیگر، آنها متوجه شدند که شروع عددی با داده های اولیه مختلف می تواند به ارزش های مختلفی در حالی که به تشکیل سیاه چاله نزدیک می شود، منجر شود.

"یافته های ما یک قسمت دیگر از معما را توضیح می دهد." Baumgarte گفت. "برخی از مطالعات قبلی اختلافاتی با نتایج Abrahams و Evans گزارش کرده بودند و بنابراین به نظر می رسید که متناقض است. با این حال، آن مطالعات نیز از داده های اولیه متفاوت استفاده می کردند. بنابراین، ناسازگاری بین نتایج فقط در صورت فرض یگانگی، که ما هیچ گونه شواهدی برای آن نداشتیم، تناقض می سازد."

پژوهشگران، در حالی که هیچ سندی از یگانگی پیدا نکردند، شواهد تقریبی از خود-شباهت را پیدا کردند. با این حال، جالب است که برخلاف آنچه در مورد فروپاشی بحرانی در تقارن کروی مشاهده شد، خود شباهتی که مشاهده کردند دقیق به نظر نمی رسید.

در دهه 1990، Abrahams و Evans نیز خود-شباهت غیردقیق گزارش کرده بودند. بنابراین، این نتایج اخیر با یافته های قبلی تطابق دارند، پیشنهادی که احتمالاً نشان می دهد که انحرافات گزارش شده از خود-شباهت دقیق می تواند به عدم وجود تقارن کروی مرتبوط باشد.

کار اخیر Baumgarte و همکارانش ممکن است به زودی برای مطالعات عددی و نظری جدید به منظور بیشتر مطالعه و تجدید طیف نقد و بررسی بحرانی امواج گرانشی، راهی باز کند. این ممکن است فیزیکدانان را به نزدیک شدن به کشف طبیعت و رازهای این پدیده فیزیکی جذاب، که برای تشکیل سیاه چاله شناخته شده است، برساند.

"ما باور داریم که کار ما چندین سوال باز در زمینه بحرانی فرو ریختن امواج گرانشی را حل کرده است، اما چندین سئوال پیگیری باقی مانده است." Baumgarte افزود. "برای مثال، ما برای برخی از خانواده های داده های اولیه، راه حل های تقریبی خود-شباهت یافتیم، اما نه برای دیگران، و طبیعت 'راه حل آستانه' برای این خانواده های دیگر آشکار نیست."

"همچنین می توان با انجام شبیه سازی هایی با تنظیم بهتری نسبت به آغاز تشکیل سیاه چاله (به عنوان مثال با استفاده از کدهای عددی با وضوح بهتر و یا بهبودهای دیگر) بررسی شود که آیا یک راه حل بحرانی یگانگی برای تنظیمی که بهتر از هر کی از تا به حال به دست آورده، بوجود می آید."

"در نهایت، ما قصد داریم بررسی کنیم که چه چیزی باعث خروج از خود-شباهت دقیق می شود و تعیین کنیم چه این انحرافات به طور مستقیم دردسترسی به عدم تقارن کروی مرتبط است."

مترجم: آذین عباسی
ویرایشگر : ایلیا رستاک

📎 لینک مقاله:
https://phys.org/news/2023-11-puzzles-gravitational-collapse.html


━••●●●••━
@IUST_SSC
  ✨انجمن نجوم دانشگاه علم و صنعت

جو مریخ:
از دیرباز جو گازی مریخ شناخته شده بود، به طور مثال از اولین شواهد می‌توان به مقایسه‌ی عکس‌های فروسرخ و فرابنفش تهیه شده از این سیاره اشاره نمود.
تصاویری که با فیلتر‌های فرابنفش از مریخ گرفته شده است، شعاع این سیاره را با تقریبا به اندازه ۱۰۰ کلیومتر بزرگ‌تر نشان می‌دهند! این مقدار بیانگر ضخامت جو این سیاره است.

ترکیب شیمیایی:
طبق داده‌های طیف نگاری وایکینگ، قسمت اصلی جو این سیاره از کربن دی‌ اکسید تشکیل شده است(۹۵ درصد)، و بعد از آن نیتروژن و آرگون در مقام‌های دوم و سوم قرار می‌گیرند.

فصول مریخ در مقایسه با زمین:
هر دو سیاره ۴ فصل دارند و طول هر یک از فصول مریخ تقریبا دو برابر فصول زمین است. زاویه‌ی میل در هر دو سیاره علت اصلی فصول است که این مقدار برای زمین ۲۳.۵ درجه و برای مریخ ۲۵.۲ درجه می‌باشد.

همینطور لازم به ذکر است که تغییرات دما، طی شب و روز در مریخ بسیار شدیدتر از زمین می‌باشد، زیرا جو مریخ خیلی رقیق‌تر است.
جو این سیاره مانع تابش پرتوهای فرابنفش خورشید نمی‌شود؛ این پرتوها که بسیار زیان‌بار برای حیات هستند به سطح مریخ می‌رسند.

🔹 همگرایی گرانشی یا لنز شدگی گرانشی زمانی اتفاق می افتد که گرانش جسم جلویی، نورتابیده شده از جسم پشتی را خم کرده و تقویت می کند.این اثر توسط نظریه نسبیت عام اینشتین پیش بینی شده بود.همگرایی گرانشی نمایشی، زمانی اتفاق می افتد که گرانش نیرومند خوشه ای کهکشانی ، نور کهکشان پشت سرش را تقویت کند.منجمان می توانند از این اثر به عنوان یک عدسی بزرگ نما برای اکتشاف کهکشان های بسیار دور که بیش از ۱۳ میلیارد سال طول می کشد نورشان به زمین برسد ، استفاده کنند . گاه کهکشان چنان دقیق پشت خوشه قرار می گیردکه اثر همگرایی نور ، آن را به دایره ای هموار تبدیل می کند که حلقه اینشتین نام دارد. در مقیاس کوچک تر ، اثر مشابهی به نام ریز همگرایی گرانشی می تواند سیاره های فرا خورشیدی جدید را آشکار کند.وقتی ستاره ای از مقابل ستاره دیگر عبور می کند،انحراف مختصر ستاره جلویی از ستاره پشتی سرنخ هایی دقیق از وجود سیاره ای در حال گردش به دور ستاره جلویی به دست می دهد. این اثر به ستاره شناسان کمک می کند که سیاره های غیر قابل مشاهده ای را که به دور ستاره های غیر قابل مشاهده می گردند، کشف کنند.
━••●●●••━
@IUST_SSC
  ✨انجمن نجوم دانشگاه علم و صنعت