1. سلول‌های بنیادی جنینی (ESC - Embryonic Stem Cells):

1.1. ویژگی‌ها:
- این سلول‌ها توانایی تمایز به انواع مختلف سلول‌های بدن را دارند (قابلیت تمایز به هر سه لایه زایا).
- کاربرد گسترده‌ای در درمان بیماری‌های مختلف و تحقیقات زیستی پیدا کرده‌اند.

1.2. کاربردهای درمانی:
1. کشت در شرایط آزمایشگاهی (In Vitro):
- سلول‌های بنیادی جنینی برای تهیه سلول‌های تخصص‌یافته در آزمایشگاه کشت داده می‌شوند.
- به‌عنوان مثال، سلول‌های ESC موشی را می‌توان به سلول‌های تولیدکننده دوپامین تخصص داد و به بیماران مبتلا به پارکینسون تزریق کرد که به بهبود عملکرد مغزی و افزایش بقا کمک می‌کند.

2. کلونینگ درمانی:
- در بیماری‌های مغزی مانند پارکینسون، از روش کلونینگ درمانی استفاده می‌شود.
- هسته اصلاح‌شده به تخمک فاقد هسته منتقل شده و پس از تمایز، سلول‌های اصلاح‌شده برای پیوند به بیمار استفاده می‌شوند.

1.3. انتقال ژن با استفاده از ESC:
- استراتژی دوم: از سلول‌های بنیادی جنینی برای انتقال ژن‌های سالم به سلول‌های بیمار استفاده می‌شود.
- برای رفع مشکل رد ایمنی:
1. انتقال ژن طبیعی به سلول‌های اتولوگ.
2. انتقال هسته تصحیح‌شده بیمار به یک تخمک فاقد هسته.
3. تمایز و پیوند سلول‌های اصلاح‌شده.

1.4. محدودیت‌ها:
- رد ایمنی سلول‌های پیوندی توسط سیستم ایمنی میزبان.
- دستیابی به رده‌های ESC انسانی با استفاده از تکنولوژی انتقال هسته‌ای (مشکل‌بر اما قابل انجام).

2. سلول‌های بنیادی چندتوان القاشده (iPS - Induced Pluripotent Stem Cells):

2.1. ویژگی‌ها:
- این سلول‌ها با بازبرنامه‌ریزی سلول‌های سوماتیکی به حالت چندتوانی القا می‌شوند.
- قابلیت تمایز به انواع مختلف سلولی را دارند.

2.2. کاربردها:
- تحقیقات نشان داده‌اند که استفاده از iPS در مدل‌های حیوانی، از جمله جوندگان مبتلا به پارکینسون، نتایج موفقیت‌آمیزی داشته است.

3. سلول‌های بنیادی مزانشیمی (MSC - Mesenchymal Stem Cells):

3.1. ویژگی‌ها:
- این سلول‌ها از مغز استخوان افراد بالغ یا خود بیمار استخراج می‌شوند.
- ویژگی‌های ایمنی:
- فاقد کمپلکس سازگاری بافتی اصلی (MHC II).
- فاقد سیگنال‌های تحریک‌کننده سلول‌های T.

3.2. کاربردهای درمانی:
1. بازسازی بافت قلبی:
- تزریق سیستمیک MSC باعث فراخوانی گسترده سلول‌ها به محل آسیب قلبی و ترشح فاکتورهای پاراکرین برای تقویت بازسازی بافت می‌شود.
2. بهبود بیماری‌های دیگر:
- تزریق MSC در مدل‌های حیوانی، مانند رت‌های مبتلا به رتینیت نکروزان، باعث بهبود بیماری شده است.
4. سلول‌های بنیادی قرنیه (LSCs - Limbal Stem Cells):
4.1. ویژگی‌ها:
- این سلول‌ها در لبه قرنیه (محل اتصال به صلبیه) قرار دارند و قابلیت بازسازی اپیتلیوم قرنیه را دارند.
4.2. کاربردهای درمانی:
- در بیماری‌های قرنیه (مانند عفونت‌ها یا آسیب‌های شیمیایی) که باعث کمبود سلول‌های بنیادی قرنیه می‌شوند:
- سلول‌های LSC از چشم سالم بیمار گرفته می‌شوند.
- پس از کشت در محیطی شامل مایع آمنیوتیک و سرم خود بیمار، به چشم بیمار تزریق می‌شوند.
- نتایج نشان داده است که این روش باعث بهبود عملکرد قرنیه می‌شود.
5. سلول‌های بنیادی سوماتیکی و بند ناف:
5.1. ویژگی‌ها:
- سلول‌های بنیادی سوماتیکی معمولاً از مغز استخوان یا بند ناف استخراج می‌شوند.
- این سلول‌ها توانایی محدودی در تمایز دارند و فقط به انواع سلول‌های بافت خودشان تمایز می‌یابند.
5.2. محدودیت‌ها:
- فقدان اهداکننده مناسب مغز استخوان.
- هماهنگی سلول‌های بند ناف با بیمار.
5.3. کاربردها:
- درمان بیماری‌های ژنتیکی مانند:
- SCID (نقص ایمنی ترکیبی شدید).
- ADA (نقص آنزیمی آدنوزین دآمیناز).
- بیماری‌های ذخیره‌ای لیزوزومی.
6. پیوند سلول‌های بنیادی در رحم:
6.1. ویژگی‌ها:
- این روش به عنوان یک روش درمانی برای بیماری‌های ژنتیکی قبل از تولد استفاده می‌شود.
6.2. کاربردها:
- موفقیت‌آمیز در درمان بیماری‌های نظیر SCID (نقص ایمنی ترکیبی شدید) در جنین.
جمع‌بندی:
سلول‌های بنیادی، به دلیل توانایی تمایز و بازسازی انواع بافت‌ها، پتانسیل بالایی در درمان بیماری‌های مختلف دارند. از ESC و iPS برای درمان بیماری‌های مغزی و پارکینسون، از MSC برای بازسازی قلب و شبکیه، و از LSC برای درمان آسیب‌های قرنیه استفاده می‌شود.

. Pluripotent Stem Cells (PSCs)
- معنی: سلول‌های بنیادی پرتوان
- مفهوم: سلول‌هایی که قادر به تمایز به انواع سلول‌های بدن هستند و برای تحقیق و درمان استفاده می‌شوند.


2. Off-target Effects
- معنی: اثرات خارج از هدف
- مفهوم: تغییرات ناخواسته در توالی DNA که در مکان‌هایی غیر از هدف مورد نظر رخ می‌دهد.



3. HDR (Homology-Directed Repair)
- معنی: ترمیم با هدایت همولوژی
- مفهوم: مسیری برای ترمیم DNA که از توالی‌های همولوگ برای اصلاح جهش‌ها استفاده می‌کند.


4. NHEJ (Non-Homologous End Joining)
- معنی: اتصال انتهای غیرهمولوگ
- مفهوم: مکانیزم ترمیم DNA که بدون استفاده از توالی همولوگ برش‌های DNA را به هم متصل می‌کند.



5. Gene Knockout
- معنی: غیرفعال‌سازی ژن
- مفهوم: فرآیند حذف یا خاموش کردن یک ژن خاص برای مطالعه عملکرد آن.


6. Delivery Methods
- معنی: روش‌های انتقال
- مفهوم: تکنیک‌های استفاده‌شده برای رساندن ابزار ویرایش ژن (مانند CRISPR/Cas9) به داخل سلول‌ها، از جمله ویروس‌ها یا نانوذرات.


7 . Offspring Safety
- معنی: ایمنی نسل‌های بعد
- مفهوم: اطمینان از عدم ایجاد جهش‌های ناخواسته در نسل‌های بعدی در اثر ویرایش ژنوم سلول‌های زاینده.


8. Germline Engineering
- معنی: مهندسی خط زاینده
- مفهوم: تغییر ژنتیکی در سلول‌های زاینده که می‌تواند به نسل‌های آینده منتقل شود.

1. gRNA
- شکل کامل: Guide RNA
- توضیح: RNA راهنما که به Cas9 کمک می‌کند تا مکان خاصی در ژنوم را هدف قرار دهد.

2. PAM
- شکل کامل: Protospacer Adjacent Motif
- توضیح: توالی کوتاه DNA که برای شناسایی و اتصال CRISPR/Cas9 ضروری است.

3. HDR
- شکل کامل: Homology-Directed Repair
- توضیح: مکانیسم ترمیم DNA که از توالی‌های همولوگ برای بازسازی دقیق استفاده می‌کند.

4. NHEJ
- شکل کامل: Non-Homologous End Joining
- توضیح: مسیر ترمیم DNA که بدون همولوژی، انتهای شکسته DNA را متصل می‌کند.

5. mtDNA
- شکل کامل: Mitochondrial DNA
- توضیح: DNA موجود در میتوکندری که تنها از مادر به ارث می‌رسد.

6. TALENs
- شکل کامل: Trannoscription Activator-Like Effector Nucleases
- توضیح: آنزیم‌های مهندسی شده برای ایجاد شکست‌های دقیق در DNA.

7. Cpf1
- شکل کامل: CRISPR from Prevotella and Francisella 1
- توضیح: آنزیمی مشابه Cas9 که در فناوری CRISPR برای برش DNA استفاده می‌شود.

8. AAV
- شکل کامل: Adeno-Associated Virus
- توضیح: ویروسی که به عنوان یک روش انتقال برای رساندن اجزای CRISPR به سلول‌ها استفاده می‌شود.

9. RNP
- شکل کامل: Ribonucleoprotein
- توضیح: ترکیبی از RNA و پروتئین، که در اینجا به Cas9 متصل به gRNA اشاره دارد.

10. ssODN
- شکل کامل: Single-Stranded Oligodeoxynucleotide
- توضیح: مولکول DNA تک‌رشته‌ای که برای هدایت ترمیم DNA استفاده می‌شود.

11. DSB
- شکل کامل: Double-Strand Break
- توضیح: شکست‌های دو رشته‌ای در DNA که توسط Cas9 ایجاد می‌شود.

12. ES Cells
- شکل کامل: Embryonic Stem Cells
- توضیح: سلول‌های بنیادی جنینی که توانایی تمایز به انواع سلول‌ها را دارند
13. SSN
- شکل کامل: Sequence-Specific Nuclease
- توضیح: آنزیم‌هایی که DNA را در مکان‌های خاص برش می‌دهند.

14. tracrRNA
- شکل کامل: Trans-Activating CRISPR RNA
- توضیح: RNA ضروری برای فعال‌سازی و عملکرد Cas9.

1. Fertility Preservation (حفظ باروری):
- مفهوم: تکنیک‌ها و روش‌هایی که برای حفظ توانایی باروری افراد در برابر عوامل آسیب‌زا مانند شیمی‌درمانی، رادیوتراپی، یا افزایش سن استفاده می‌شود.

2. Oocyte Cryopreservation (انجماد تخمک):
- مفهوم: فرآیند انجماد و نگهداری تخمک‌های بالغ برای استفاده در آینده. این روش به‌ویژه برای زنان مبتلا به سرطان یا کسانی که باروری خود را به دلایل شخصی به تعویق می‌اندازند، پیشنهاد می‌شود.

3. Ovarian Reserve (ذخیره تخمدانی):
- مفهوم: تعداد و کیفیت فولیکول‌های باقی‌مانده در تخمدان، که با گذشت زمان و تحت تأثیر عوامل محیطی کاهش می‌یابد.

4. Embryo Cryopreservation (انجماد جنین):
- مفهوم: فرآیند ذخیره‌سازی جنین‌های لقاح‌یافته برای استفاده در آینده. این روش نیاز به وجود شریک یا اسپرم اهدایی دارد.

5. Vitrification (ویتریفیکاسیون):
- مفهوم: تکنیک انجماد سریع که از آسیب ناشی از تشکیل بلورهای یخ در سلول‌ها جلوگیری می‌کند و به‌طور گسترده در انجماد تخمک و جنین استفاده می‌شود.

6. Ovarian Tissue Cryopreservation (انجماد بافت تخمدانی):
- مفهوم: روشی برای برداشتن، انجماد و پیوند مجدد بافت تخمدان که برای حفظ باروری در دختران پیش‌بلوغ یا زنانی که نیاز به شیمی‌درمانی فوری دارند استفاده می‌شود.

7. Premature Ovarian Insufficiency (نارسایی زودرس تخمدان):
- مفهوم: کاهش عملکرد تخمدان پیش از 40 سالگی، که می‌تواند ناشی از عوامل ژنتیکی، شیمی‌درمانی یا رادیوتراپی باشد.

8. Controlled Ovarian Stimulation (تحریک کنترل‌شده تخمدانی):
- مفهوم: فرآیندی برای تحریک تخمدان‌ها به تولید چندین تخمک بالغ به‌منظور بازیابی برای انجماد یا لقاح.

9. Artificial Ovary (تخمدان مصنوعی):
- مفهوم: روشی نوآورانه که شامل جداسازی فولیکول‌ها و قرار دادن آن‌ها در یک اسکافلد زیستی برای بازسازی عملکرد تخمدان است.

10. Gonadotoxic Therapy (درمان گنادوتوکسیک):
- مفهوم: درمان‌هایی مانند شیمی‌درمانی و رادیوتراپی که می‌توانند به تخمدان‌ها یا بیضه‌ها آسیب برسانند و باعث کاهش باروری شوند.


11. Anti-Müllerian Hormone (AMH):
- مفهوم: هورمونی که برای تخمین ذخیره تخمدانی و ارزیابی باروری استفاده می‌شود.

12. GnRH Agonists (آگونیست‌های GnRH):
- مفهوم: داروهایی که برای کاهش اثرات آسیب‌زای درمان‌های گنادوتوکسیک بر تخمدان‌ها استفاده می‌شوند.

. ART
- شکل کامل: Assisted Reproductive Technology
- توضیح: فناوری‌های کمک باروری مانند IVF که برای درمان ناباروری به کار می‌روند.

2. AMH
- شکل کامل: Anti-Müllerian Hormone
- توضیح: شاخصی برای ارزیابی ذخیره تخمدانی در زنان.

3. POI
- شکل کامل: Premature Ovarian Insufficiency
- توضیح: کاهش زودرس عملکرد تخمدان که ممکن است باعث ناباروری شود.
4. IVM
- شکل کامل: In Vitro Maturation
- توضیح: فرآیند بلوغ تخمک‌ها در شرایط آزمایشگاهی.
5 Vitrification
- شکل کامل: -
- توضیح: روشی برای انجماد سریع تخمک یا جنین که از تشکیل بلور یخ جلوگیری می‌کند.
6. DSB
- شکل کامل: Double-Strand Break
- توضیح: شکست دو رشته‌ای در DNA که در ویرایش ژن با CRISPR/Cas9 رخ می‌دهد.

7. HDR
- شکل کامل: Homology-Directed Repair
- توضیح: مسیر ترمیم DNA که از توالی‌های همولوگ برای بازسازی استفاده می‌کند.


8. NHEJ
- شکل کامل: Non-Homologous End Joining
- توضیح: مسیر ترمیم DNA که بدون توالی همولوگ انجام می‌شود.


9. OCP
- شکل کامل: Oral Contraceptive Pills
- توضیح: قرص‌های ضدبارداری که برای کنترل چرخه قاعدگی یا حفظ باروری تجویز می‌شوند.

10. S1P**
- شکل کامل: Sphingosine-1-Phosphate
- توضیح: مولکولی که می‌تواند از آسیب به فولیکول‌های تخمدانی جلوگیری کند.

1. Microbiome Diversity (تنوع میکروبیوم):
- تنوع گونه‌های میکروبی موجود در بدن (به‌ویژه در روده و واژن) که بر سلامت تولیدمثلی تأثیر می‌گذارد.

2. Gut-Reproductive Axis (محور روده-تولیدمثل):
- رابطه متقابل بین میکروبیوم روده و سلامت اندام‌های تولیدمثلی از طریق تعاملات ایمنی و متابولیکی.

3. Endometrial Microbiome (میکروبیوم آندومتر):
- مجموعه میکروبی در لایه داخلی رحم که نقش حیاتی در کاشت جنین و موفقیت بارداری دارد.



4. Vaginal Microbiota (میکروبیوتای واژینال):
- جمعیت میکروبی در واژن که تعادل آن برای سلامت تولیدمثلی ضروری است.

5. Lactobacillus Dominance (غلبه لاکتوباسیلوس):
- وجود لاکتوباسیلوس به‌عنوان گونه غالب در واژن که برای جلوگیری از عفونت و حفظ محیط اسیدی ضروری است.


6. Metagenomic Sequencing (توالی‌یابی متاژنومیک):
- روشی برای تحلیل دقیق ترکیب و عملکرد میکروبیوم در بخش‌های مختلف بدن.


7. Personalized Microbiome Interventions (مداخلات میکروبیومی شخصی‌سازی‌شده):
- طراحی درمان‌های اختصاصی بر اساس وضعیت میکروبیوم هر فرد.

8. Prebiotic Supplements (مکمل‌های پری‌بیوتیک):
- تغذیه میکروبیوم با فیبرها و ترکیباتی که رشد باکتری‌های مفید را تحریک می‌کنند.

9. Molecular Analysis of Reproductive Microbiome (تحلیل مولکولی میکروبیوم تولیدمثلی):
- استفاده از روش‌های پیشرفته مانند qPCR و میکروآرایه‌ها برای مطالعه ارتباط میکروبیوم و باروری.

10. Gut-Reproductive Axis
- توضیح: ارتباط بین میکروبیوم روده و اندام‌های تولیدمثلی.

11. Lactobacillus Dominance
- توضیح: وجود لاکتوباسیلوس به‌عنوان باکتری غالب در واژن برای جلوگیری از عفونت.

12. Dysbiosis
- توضیح: عدم تعادل میکروبی که می‌تواند به التهاب و ناباروری منجر شود.


13. Prebiotic Supplements
- توضیح: ترکیبات تغذیه‌ای برای تقویت رشد باکتری‌های مفید.

1. FMT
- شکل کامل: Fecal Microbiota Transplantation
- توضیح: انتقال میکروبیوم روده برای بهبود تعادل میکروبی.

2. VMT
- شکل کامل: Vaginal Microbiota Transplantation
- توضیح: انتقال میکروبیوم واژن از فرد سالم به بیمار.

3. SCFAs
- شکل کامل: Short-Chain Fatty Acids
- توضیح: متابولیت‌های میکروبی که در تنظیم ایمنی و التهاب نقش دارند.

4. BV
- شکل کامل: Bacterial Vaginosis
- توضیح: عفونت ناشی از عدم تعادل میکروبی در واژن.


6. PCOS
- شکل کامل: Polycystic Ovary Syndrome
- توضیح: اختلال هورمونی مرتبط با ناباروری.

8. AMH
- شکل کامل: Anti-Müllerian Hormone
- توضیح: شاخص ذخیره تخمدانی.

1. Oocyte Aging (پیری اووسیت):
- روند کاهش کیفیت و کمیت اووسیت‌ها در زنان با افزایش سن، که به کاهش باروری منجر می‌شود.

2. Mitochondrial Dysfunction (اختلال عملکرد میتوکندری):
- کاهش تولید ATP و افزایش اختلالات کروموزومی به دلیل اختلال در عملکرد میتوکندری‌های اووسیت.


3. Endoplasmic Reticulum (ER) Dysfunction (اختلال عملکرد شبکه آندوپلاسمی):
- تغییرات در نوسانات کلسیمی در اووسیت‌های پیر که باعث کاهش توانایی لقاح و رشد جنین می‌شود.

4. Ca2+ Oscillations (نوسانات کلسیم):
- نوسانات سطح کلسیم داخل سلولی که نقش حیاتی در لقاح و تقسیم سلولی دارد.



5. Supplementation with Antioxidants (مکمل‌های آنتی‌اکسیدانی):
- استفاده از آنتی‌اکسیدان‌هایی مانند ویتامین C و E و ملاتونین برای کاهش استرس اکسیداتیو و بهبود کیفیت اووسیت.



6. AUGMENT-IVF (انتقال انرژی میتوکندریایی از سلول‌های بنیادی اووسی):
- روشی جدید که از میتوکندری‌های سلول‌های بنیادی اووسیت فرد برای بهبود لقاح و رشد جنین استفاده می‌کند.

7. Resveratrol Supplementation (مکمل رزوراترول):
- ترکیب پلی‌فنولی که از طریق فعال‌سازی SIRT1 عملکرد میتوکندری را بهبود می‌بخشد و کیفیت اووسیت را افزایش می‌دهد.

8. Gene Expression Modulation (تنظیم بیان ژن):
- تحلیل و تغییر مسیرهای مولکولی مانند SIRT1 و mTOR برای بهبود عملکرد میتوکندری و کیفیت اووسیت.

AUGMENT
- شکل کامل: Autologous Germline Mitochondrial Energy Transfer
- توضیح: روشی برای بهبود کیفیت اووسیت با انتقال میتوکندری‌های سالم از سلول‌های بنیادی فرد.

2. CR (Calorie Restriction)
- شکل کامل: محدودیت کالری
- توضیح: کاهش کالری دریافتی برای بهبود عملکرد میتوکندری و کاهش اثرات پیری.

3. ER (Endoplasmic Reticulum)
- شکل کامل: Endoplasmic Reticulum
- توضیح: شبکه‌ای درون سلولی که اختلال در عملکرد آن باعث کاهش توانایی اووسیت‌ها می‌شود.


4. mtDNA Mutations
- شکل کامل: Mitochondrial DNA Mutations
- توضیح: جهش‌های DNA میتوکندری که باعث کاهش کیفیت اووسیت‌ها می‌شوند.


5. SIRT1
- شکل کامل: Silent Information Regulator 1
- توضیح: ژنی که با بهبود عملکرد میتوکندری، کیفیت اووسیت‌ها را افزایش می‌دهد.

6. mTOR
- شکل کامل: Mechanistic Target of Rapamycin
- توضیح: مسیر مولکولی مرتبط با متابولیسم سلولی و عملکرد اووسیت.

7. IVM
- شکل کامل: In Vitro Maturation
- توضیح: بلوغ آزمایشگاهی اووسیت‌های نابالغ.

1. Ovarian Microenvironment (ریز‌محیط تخمدان)
- محیط زیستی تخمدان شامل سلول‌های ایمنی، عروق خونی و فاکتورهای رشد که بر عملکرد فولیکول‌ها تأثیر می‌گذارد.

2. Follicular Atresia (آتروپی فولیکولی)
- مرگ برنامه‌ریزی‌شده فولیکول‌های تخمدانی که در اثر استرس اکسیداتیو و التهاب تشدید می‌شود.

3. Ovarian Senescence (پیری تخمدان)
- کاهش عملکرد سلول‌های تخمدانی به دلیل افزایش سن یا عوامل محیطی که بر باروری اثر منفی دارد.


4. Endocrine Disrupting Chemicals (EDCs) (مواد مختل‌کننده غدد درون‌ریز)
- ترکیباتی که می‌توانند با هورمون‌ها تداخل داشته باشند و عملکرد تخمدان را مختل کنند.

5. Ovarian Fibrosis (فیبروز تخمدانی)
- تشکیل بافت فیبروتیک در تخمدان که باعث کاهش عملکرد تخمدان می‌شود.

6. Epigenetic Modifications (تعدیلات اپی‌ژنتیکی)
- تغییرات در بیان ژن‌ها بدون تغییر در توالی DNA که بر سلامت تخمدان تأثیر می‌گذارد.


7. Senolytic Therapy (درمان سلول‌های پیر):
- استفاده از داروهایی برای حذف سلول‌های پیر و بهبود عملکرد تخمدان.

8. Mitochondrial Transfer (انتقال میتوکندری):
- جایگزینی میتوکندری‌های سالم در اووسیت‌های پیر برای افزایش انرژی سلولی و کیفیت جنین.

9. Proangiogenic Therapy (درمان‌های رگ‌زا):
- افزایش رگ‌زایی در تخمدان برای بهبود تغذیه فولیکول‌ها.


10. Free Radical Scavengers (جمع‌کننده‌های رادیکال‌های آزاد):
- ترکیباتی که استرس اکسیداتیو را کاهش داده و سلامت اووسیت‌ها را حفظ می‌کنند.

. CAOD

شکل کامل: Chemotherapy-Associated Ovarian Damage
- توضیح: آسیب به تخمدان ناشی از شیمی‌درمانی که باعث کاهش ذخیره فولیکولی و اختلال در عملکرد تخمدان می‌شود.

2. SASP
- شکل کامل: Senescence-Associated Secretory Phenotype
- توضیح: مجموعه‌ای از مولکول‌های التهابی که توسط سلول‌های پیر ترشح می‌شوند و به پیری تخمدان کمک می‌کنند.


3. OSCs
- شکل کامل: Oogonial Stem Cells
- توضیح: سلول‌های بنیادی تخمدانی که امکان تبدیل شدن به اووسیت‌های جدید را دارند و در درمان ناباروری بررسی می‌شوند.


4. mTOR
- شکل کامل: Mechanistic Target of Rapamycin
- توضیح: مسیر مولکولی که در تنظیم رشد سلولی و پیری تخمدان نقش دارد.
5. IGF مخفف Insulin-like Growth Factor (فاکتور رشد شبه‌انسولین)

1. Immunoprivileged Status (وضعیت ایمنی ویژه)
- حالتی در برخی از ارگان‌ها مانند بیضه که باعث کاهش پاسخ‌های ایمنی علیه آنتی‌ژن‌های خودی (مانند اسپرم) می‌شود.



3. Blood-Testis Barrier (BTB) (سد خونی-بیضه‌ای)
- ساختاری که توسط سلول‌های سرتولی تشکیل شده و از سلول‌های زایشی مردانه در برابر سیستم ایمنی محافظت می‌کند.

4. Orchitis (ارکیت یا التهاب بیضه)
- التهاب بیضه که می‌تواند ناشی از عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی باشد و منجر به ناباروری شود.


5. Leydig Cells (سلول‌های لیدیگ)
- سلول‌هایی در بیضه که مسئول تولید تستوسترون هستند و در تنظیم ایمنی ذاتی بیضه نقش دارند.

6. Pro-inflammatory Cytokines (سیتوکین‌های پیش‌التهابی)
- مولکول‌هایی مانند TNF-α و IL-6 که در پاسخ‌های التهابی در بیضه و اپیدیدیم نقش دارند.

7. Epididymal Immune Environment (محیط ایمنی اپیدیدیم)
- ترکیبی از سدهای فیزیکی و مکانیسم‌های ایمنی که از اسپرم در حال بلوغ در اپیدیدیم محافظت می‌کنند.
8. Accessory Glands (غدد جانبی تولیدمثل مردانه)
- شامل پروستات و وزیکول سمینال که نقش کلیدی در تشکیل مایع منی دارند و می‌توانند دچار التهاب شوند.

9. Gas6/TAM Signaling (مسیر سیگنالینگ Gas6/TAM)
- سیستمی که در تنظیم ایمنی بیضه نقش دارد و باعث سرکوب بیش‌فعالی ایمنی و حفظ وضعیت ایمنی ویژه بیضه می‌شود.


10. Sexually Transmitted Pathogens (پاتوژن‌های مقاربتی)
- میکروب‌هایی مانند Chlamydia trachomatis و Neisseria gonorrhoeae که از راه جنسی منتقل شده و باعث التهاب در سیستم تولیدمثل مردانه می‌شوند.

1. PRRs (Pattern
Recognition Receptors) – گیرنده‌هایی که ساختارهای میکروبی را شناسایی کرده و پاسخ ایمنی ذاتی را فعال می‌کنند.

2. BTB (Blood-Testis Barrier) – سد فیزیکی و شیمیایی که از سلول‌های زایشی در بیضه در برابر سیستم ایمنی محافظت می‌کند.
3. BEB (Blood-Epididymis Barrier) – مانعی که از ورود سلول‌های ایمنی به اپیدیدیم جلوگیری می‌کند، اما به اندازه BTB مؤثر نیست.

4. MCP-1 (Monocyte Chemoattractant Protein-1) – پروتئینی که باعث جذب سلول‌های ایمنی به محل التهاب می‌شود.

5. TAM (Tyro3, Axl, Mer - Receptor Tyrosine Kinases) – گیرنده‌های تیروزین کیناز که در سرکوب پاسخ‌های ایمنی بیش از حد در بیضه نقش دارند.
6. Gas6 (Growth Arrest-Specific 6) – لیگاندی که TAM را فعال کرده و به حفظ وضعیت ایمنی ویژه بیضه کمک می‌کند.
7. SOCS1, SOCS3 (Suppressor of Cytokine Signaling 1 & 3) – پروتئین‌هایی که مسیرهای ایمنی را مهار کرده و از التهاب بیضه جلوگیری می‌کنند.

8. IPS-1 (IFN-β Promoter Stimulator-1) – پروتئینی که در فعال‌سازی پاسخ ضدویروسی سلول‌ها از طریق گیرنده‌های RIG-I و MDA5 نقش دارد.
9. STING (Stimulator of IFN Genes) – پروتئینی که در مسیر ایمنی ذاتی علیه ویروس‌های DNA نقش دارد.
10. OAS1 (2’-5’ Oligoadenylate Synthetase 1) – آنزیمی که در پاسخ ایمنی ضدویروسی عمل کرده و تکثیر ویروس را مهار می‌کند.
11. Mx1 (Myxovirus Resistance 1) – پروتئینی که از طریق IFNs فعال شده و در دفاع ضدویروسی نقش دارد.
12. ISG15 (Interferon-Stimulated Gene 15) – پروتئینی که در پاسخ ایمنی ضدویروسی دخیل است و از تکثیر ویروس جلوگیری می‌کند.
13. FasL (Fas Ligand) – پروتئینی که باعث القای آپوپتوز در لنفوسیت‌های T و کمک به حفظ ایمنی ویژه بیضه می‌شود.
14. PD-L1 (Programmed Death-Ligand 1) – پروتئینی که سیستم ایمنی را مهار کرده و از التهاب در بیضه جلوگیری می‌کند.
15. HSPs (Heat Shock Proteins) – پروتئین‌های شوک حرارتی که در مردان نابارور بالا بوده و باعث التهاب بیضه می‌شوند.
16. HMGB1 (High-Mobility Group Box 1) – پروتئینی که از سلول‌های مرده آزاد شده و پاسخ التهابی را در سلول‌های سرتولی تحریک می‌کند.

1. Epigenetics (اپی‌ژنتیک)
- مطالعه تغییرات قابل‌وراثت در بیان ژن بدون تغییر در توالی DNA که شامل متیلاسیون DNA، تغییرات هیستونی و تنظیمات RNA غیرکدکننده است.


2. DNA Methylation (متیلاسیون DNA)
- فرایندی که طی آن گروه‌های متیل به DNA اضافه شده و باعث تنظیم بیان ژن می‌شوند. تغییر در الگوهای متیلاسیون می‌تواند به ناباروری منجر شود.

3. Histone Modification (تعدیل هیستونی)
- تغییرات شیمیایی در هیستون‌ها مانند متیلاسیون و استیلاسیون که بر تنظیم تراکم کروماتین و بیان ژن تأثیر می‌گذارد.


4. Chromatin Remodeling (بازآرایی کروماتین)
- تغییر در ساختار کروماتین که می‌تواند بیان ژن‌ها را فعال یا خاموش کند. این فرایند در اسپرماتوژنز و اووژنز اهمیت زیادی دارد.

5. H19/IGF2 Locus (لوکوس H19/IGF2)
- یک ناحیه ژنتیکی که نقش مهمی در رشد و توسعه جنین دارد. متیلاسیون غیرطبیعی این لوکوس می‌تواند منجر به ناباروری شود.


6. SIRT1 (Sirtuin 1) (سیرتوئین 1)
- آنزیمی که در تنظیم استرس اکسیداتیو و بقای سلولی نقش دارد و می‌تواند در عملکرد سلول‌های زایشی مردان و زنان تأثیر بگذارد.

7. PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) (سندرم تخمدان پلی‌کیستیک)
- یکی از علل شایع ناباروری زنان که با تغییرات اپی‌ژنتیکی مانند متیلاسیون DNA در ارتباط است.
8. Mitochondrial Dysfunction (اختلال عملکرد میتوکندری)
- کاهش کارایی میتوکندری که منجر به افزایش تولید ROS و آسیب به سلول‌های زایشی می‌شود

۹. Sperm DNA Fragmentation (تجزیه DNA اسپرم)
- آسیب و قطعه‌قطعه شدن DNA اسپرم که می‌تواند به کاهش کیفیت اسپرم و ناباروری منجر شود.

10. Telomere Shortening (کوتاه شدن تلومرها)
- فرایندی که در آن تلومرها کوتاه شده و منجر به پیری زودرس سلول‌های زایشی و کاهش باروری می‌شود.

1. HMT (Histone Methyltransferase) – آنزیمی که متیلاسیون هیستون‌ها را تنظیم کرده و بر فشردگی کروماتین و بیان ژن تأثیر می‌گذارد.

2. HDAC (Histone Deacetylase) – آنزیمی که استیلاسیون هیستون‌ها را حذف کرده و باعث کاهش دسترسی کروماتین به ماشین‌های رونویسی می‌شود.

3. TET (Ten-Eleven Translocation) – خانواده‌ای از آنزیم‌ها که در فرآیند دِمتیلاسیون DNA نقش داشته و تعادل اپی‌ژنتیکی را تنظیم می‌کنند.

4. SIRT1 (Sirtuin 1) – آنزیمی که در کنترل استرس اکسیداتیو، بقای سلولی و عملکرد میتوکندری نقش دارد و به عنوان یک تنظیم‌کننده اپی‌ژنتیکی عمل می‌کند.


5. ncRNAs (Non-Coding RNAs) – RNAهای غیرکدکننده که در تنظیم بیان ژن و فرآیندهای سلولی مختلف از جمله اپی‌ژنتیک نقش دارند.

6. H3K4me3 (Histone 3 Lysine 4 Trimethylation) – نشانگر اپی‌ژنتیکی که معمولاً با فعال‌سازی بیان ژن در ارتباط است.

7. H3K9me3 (Histone 3 Lysine 9 Trimethylation) – نشانگر اپی‌ژنتیکی که با سرکوب بیان ژن و ساختار فشرده کروماتین مرتبط است.


8. ICR (Imprinting Control Region) – مناطق کنترل‌کننده چاپ ژنی که از طریق متیلاسیون DNA، بیان ژن‌های مادری یا پدری را تنظیم می‌کنند.

9. PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) – سندرم تخمدان پلی‌کیستیک که یکی از دلایل شایع ناباروری زنان است و با تغییرات اپی‌ژنتیکی همراه است.

10. OAT (Oligoasthenoteratozoospermia) – اختلالی که با کاهش تعداد، تحرک و مورفولوژی غیرطبیعی اسپرم همراه است و به ناباروری مردان منجر می‌شود.

11. NOA (Non-Obstructive Azoospermia) – آزواسپرمی غیرانسدادی که به دلیل نارسایی در تولید اسپرم ایجاد می‌شود و معمولاً با تغییرات اپی‌ژنتیکی مرتبط است.


12. ERβ (Estrogen Receptor Beta) – گیرنده استروژن که در عملکرد سلول‌های تولیدمثلی نقش دارد و در اختلالات باروری نقش‌آفرینی می‌کند.


12. 8-OHdG (8-Hydroxy-2'-deoxyguanosine) – بیومارکری برای آسیب اکسیداتیو DNA که افزایش آن نشان‌دهنده استرس اکسیداتیو شدید در سلول‌های زایشی است.

1. Ionizing and Non-Ionizing Radiations (تابش‌های یونیزان و غیر یونیزان)
- تابش یونیزان (مانند اشعه ایکس و گاما) انرژی کافی برای یونیزه کردن مولکول‌ها و آسیب به DNA دارد.
- تابش غیر یونیزان (مانند امواج موبایل، وای‌فای، مایکروویو) فاقد انرژی کافی برای یونیزه کردن است اما می‌تواند اثرات بیولوژیکی ایجاد کند.

2. Radiofrequency Electromagnetic Fields (RF-EMF) (میدان‌های الکترومغناطیسی فرکانس رادیویی)
- امواجی که از دستگاه‌هایی مانند موبایل، وای‌فای، و لپ‌تاپ ساطع می‌شوند و احتمال تأثیر بر باروری مردان دارند.

3. Extremely Low Frequency (ELF) Electromagnetic Fields (میدان‌های الکترومغناطیسی با فرکانس بسیار پایین)
- فرکانس‌های زیر 300 هرتز که عمدتاً از خطوط انتقال برق و دستگاه‌های الکتریکی ایجاد می‌شوند.

4. Specific Absorption Rate (SAR) (نرخ جذب ویژه)
- معیاری که نشان می‌دهد چه مقدار انرژی از امواج الکترومغناطیسی در بدن جذب می‌شود. استاندارد جهانی برای موبایل‌ها حداکثر 2 وات بر کیلوگرم است.


5. Genotoxicity (سمیت ژنتیکی)
- توانایی یک ماده یا عامل برای ایجاد آسیب به DNA که می‌تواند منجر به سرطان یا بیماری‌های ژنتیکی شود.

6. Genomic Instability (ناپایداری ژنومی)
- افزایش ناگهانی جهش‌های ژنتیکی و آسیب‌های کروموزومی که به دلیل تأثیر عوامل محیطی مانند تشعشعات رخ می‌دهد.

7. Electro-Pollution / Electro-Smog (آلودگی الکترومغناطیسی)
- آلودگی ناشی از میدان‌های الکترومغناطیسی ناشی از موبایل، وای‌فای، لپ‌تاپ و دکل‌های مخابراتی.

8. DNA Fragmentation (قطعه‌قطعه شدن DNA)
- آسیب به ساختار DNA اسپرم که می‌تواند باعث کاهش کیفیت اسپرم و مشکلات باروری شود.

9. Histone Kinase Activity (فعالیت هیستون کیناز)
- آنزیمی که در تنظیم چرخه سلولی اسپرم نقش دارد.
10. Antioxidant Defense Mechanism (مکانیسم دفاع آنتی‌اکسیدانی)
- سیستم‌های طبیعی بدن که با استفاده از آنزیم‌هایی مانند SOD، CAT و GPx از آسیب اکسیداتیو جلوگیری می‌کنند.

11. Comet Assay (آزمون دنباله‌دار DNA)
- بررسی میزان آسیب به DNA اسپرم.

12. Micronucleus Assay (آزمایش میکرونوکلئوس)
- آزمایش میزان آسیب ژنتیکی و کروموزومی.

13. Flow Cytometry (فلوسیتومتری)
- بررسی چرخه سلولی اسپرم و میزان مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی.


14. Testosterone and Hormonal Level Measurement (اندازه‌گیری سطح تستوسترون و هورمون‌ها)

. SAR (Specific Absorption Rate - نرخ جذب ویژه)
-
معیاری برای مقدار
انرژی جذب‌شده از امواج الکترومغناطیسی در بدن (بر حسب وات بر کیلوگرم).

2. SOD (Superoxide Dismutase - سوپراکسید دیسموتاز)
- آنزیمی که از سلول‌ها در برابر استرس اکسیداتیو محافظت می‌کند.

3. GPx (Glutathione Peroxidase - گلوتاتیون پراکسیداز)
- آنزیمی که در کاهش آسیب‌های اکسیداتیو در سلول‌ها نقش دارد.


4. PCE (Polychromatic Erythrocyte - اریتروسیت چند رنگی)
- نوعی گلبول قرمز که در آزمایش‌های میکرونوکلئوس برای بررسی آسیب ژنتیکی استفاده می‌شود.

5. NCE (Normochromatic Erythrocyte - اریتروسیت نورموکروماتیک)
- نوعی گلبول قرمز که در آزمایش‌های ژنتیکی برای مقایسه میزان آسیب کروموزومی بررسی می‌شود.

6. MDA (Malondialdehyde - مالون‌دی‌آلدئید)
- نشانگری برای میزان استرس اکسیداتیو و آسیب‌های سلولی.

7. XO (Xanthine Oxidase - گزانتین اکسیداز)
- آنزیمی که در تولید ROS نقش دارد و با افزایش استرس اکسیداتیو مرتبط است.

8. TAC (Total Antioxidant Capacity - ظرفیت آنتی‌اکسیدانی کلی)
- معیاری برای میزان آنتی‌اکسیدان‌های موجود در مایع منی برای مقابله با استرس اکسیداتیو.

9. TEM (Transmission Electron Microscopy - میکروسکوپ الکترونی عبوری)
- روشی برای بررسی تغییرات ساختاری اسپرم‌ها در سطح نانومتری.

10. TUNEL (Terminal deoxynucleotidyl transferase dUTP nick end labeling)
- آزمایشی برای بررسی میزان مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی (آپوپتوز) در اسپرم.

11. Fertility Index (FI) - شاخص باروری
- معیاری برای ارزیابی سلامت اسپرم و توانایی آن در لقاح.

1. Induced Pluripotent Stem Cells (iPSCs) - سلول‌های بنیادی پرتوان القاشده
- سلول‌هایی که از سلول‌های بالغ گرفته‌شده و دوباره برنامه‌ریزی می‌شوند تا مانند سلول‌های بنیادی جنینی عمل کنند.

2. Mesenchymal Stem Cells (MSCs) - سلول‌های بنیادی مزانشیمی
- نوعی سلول بنیادی بالغ که توانایی ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده و تعدیل سیستم ایمنی را دارد

3. Klinefelter Syndrom (سندرم کلاین‌فلتر)
- یک اختلال ژنتیکی در مردان که باعث ناباروری و کاهش تولید تستوسترون می‌شود.

4. Asherman Syndrome (سندرم آشرمن)
- چسبندگی و زخم داخل رحم که باعث ناباروری و سقط مکرر می‌شود.


5. TUNEL Assay (آزمون TUNEL)
- تستی برای بررسی میزان مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی (آپوپتوز) در سلول‌های تخمدانی.

6. Comet Assay (آزمون دنباله‌دار DNA)
- آزمایشی برای بررسی آسیب DNA در سلول‌های اسپرم و تخمک.

7. Histological Analysis (تحلیل بافت‌شناسی)
- بررسی تغییرات ساختاری تخمدان و رحم پس از درمان با سلول‌های بنیادی.

8. Electron Microscopy (میکروسکوپ الکترونی)
- بررسی دقیق ساختار اسپرم و تخمک در سطح نانومتری.


9. Endometrial Thickness Measurement (اندازه‌گیری ضخامت آندومتر)
- استفاده از اولتراسونوگرافی برای بررسی تأثیر سلول‌های بنیادی بر بازسازی دیواره رحم.

. hESCs (Human Embryonic Stem Cells - سلول‌های بنیادی جنینی انسانی)
- سلول‌های بنیادی استخراج‌شده از توده داخلی بلاستوسیست که قادر به تمایز به انواع سلول‌های بدن هستند.


2. hPGCLCs (Human Primordial Germ Cell-Like Cells - سلول‌های شبه‌زایای اولیه انسانی)
- سلول‌هایی که از سلول‌های بنیادی پرتوان القاشده (iPSCs) یا سلول‌های بنیادی جنینی (hESCs) تولید شده و توانایی تبدیل به گامت را دارند.

3. BMPs (Bone Morphogenetic Proteins - پروتئین‌های مورفوژنتیک استخوانی)
- گروهی از فاکتورهای رشد که در تمایز سلول‌های بنیادی و تشکیل اسپرم و تخمک نقش دارند.

4. LIF (Leukemia Inhibitory Factor - فاکتور مهارکننده لوسمی)
- یک پروتئین که در بقای سلول‌های بنیادی جنینی و اسپرم‌سازی در SSCs نقش دارد.



5. GDF9 (Growth Differentiation Factor 9 - فاکتور رشد و تمایز 9)
- پروتئینی که در رشد فولیکول‌های تخمدانی و تولید تخمک نقش دارد.


6. SSEA-4 (Stage-Specific Embryonic Antigen-4 - آنتی‌ژن جنینی اختصاصی مرحله 4)
- یک نشانگر سطحی که برای شناسایی سلول‌های بنیادی جنینی و سلول‌های بنیادی پرتوان القاشده (iPSCs) استفاده می‌شود.

7. GPR125 (G-Protein Coupled Receptor 125 - گیرنده جفت‌شده با پروتئین G-125)
- یک نشانگر سطحی برای شناسایی سلول‌های بنیادی اسپرماتوگونیایی (SSCs) در بیضه‌ها

8. OCT4 (Octamer-Binding Trannoscription Factor 4 - فاکتور رونویسی OCT4)
- یک فاکتور رونویسی که در حفظ پرتوانی سلول‌های بنیادی و تمایز سلول‌های زایای اولیه (PGCs) نقش دارد.
9. SOX2 (SRY-Box Trannoscription Factor 2 - فاکتور رونویسی SOX2)
- یک فاکتور رونویسی که برای حفظ ویژگی‌های سلول‌های بنیادی جنینی و پرتوانی آن‌ها ضروری است.

10. c-MYC (Cellular Myelocytomatosis Oncogene - انکوژن c-MYC)
- پروتئینی که در رشد و تقسیم سلولی نقش دارد اما در برخی موارد باعث سرطان‌زایی در سلول‌های بنیادی القاشده (iPSCs) می‌شود.

11. FOXO3a (Forkhead Box O3a - فاکس‌اُ 3a)
- یک پروتئین که در تنظیم رشد فولیکول‌های تخمدانی و بقا در تخمدان‌ها نقش دارد.
12. CXCL12 (C-X-C Motif Chemokine Ligand 12 - لیگاند کموتاکتیک CXCL12)
- یک مولکول سیگنال‌دهنده که در هدایت سلول‌های بنیادی به مناطق آسیب‌دیده برای ترمیم تخمدان و رحم نقش دارد.
د**.

13. CYP26 (Cytochrome P450 Family 26 - خانواده آنزیمی CYP26)
- آنزیمی که سطح اسید رتینوئیک را تنظیم می‌کند و در تکامل سلول‌های زایای اولیه (PGCs) نقش دارد.

14 PI3K/Akt Pathway (مسیر سیگنالینگ PI3K/Akt)
- یک مسیر سیگنالینگ که در تنظیم بقای سلول‌های بنیادی و رشد فولیکول‌های تخمدانی نقش دارد.
15. IRE1α (Inositol-Requiring Enzyme 1 Alpha - آنزیم IRE1α)
- پروتئینی که در تنظیم استرس سلولی و بقای سلول‌های بنیادی در شرایط محیطی نامساعد نقش دارد.

🗝 رمزهای یادگیری:  
🔸 ۵ علامت اصلی: "پروتئین، آلبومین پایین، کلسترول بالا، ادم، فشارخون" → پ.آ.ک.ا.ف 🧠  
🔸 درمان: "کمک به کلیه با ۳تا: کاهنده چربی، دیورتیک، مهارکننده رنین" 💊

🗝 رمزهای یادگیری:  
- MCD: "کودک + ادم + سدیمان" → 👶+💧  
- FSGS: "پودوسیت + TGF-β" → 🧬+🧬  
- MGN: "ضخیم شدگی + PLA2R" → 🛡+🔍`

🏆با مدیکس بر سکوی علم بایست !