📃#اخبار | «اخبار جعلی؛ بزرگ‌ترین تهدید دنیا در دو سال آینده»
‌
▫️بر اساس جدیدترین گزارش تهدیدات جهانی (The Global Risks Report 2025) که توسط مجمع جهانی اقتصاد (WEF) منتشر می‌شود، اخبار جعلی و اطلاعات نادرست بزرگ‌ترین تهدید دنیا تا سال 2027 شناخته شد.
‌
▫️بر اساس این گزارش، ریشه‌های اصلی گسترش اخبار جعلی عبارتند از : رشد سریع هوش مصنوعی مولد، قطبی‌سازی اجتماعی و سیاسی و انفجار حجم محتوای آنلاین.
‌
پیامد‌های این اتفاق نیز فراتر از مرزهاست و منجر به کاهش اعتماد عمومی و تحریف واقعیت‌ها، تنش‌های ژئوپلیتیک، تأثیرگذاری بر انتخابات‌ها و تزلزل اقتصاد جهانی می‌شود.
‌
▫️بااین‌حال و علی‌رغم اهمیتی که به‌صورت جهانی به این پدیده داده می‌شود، از منظر متخصصین و مدیران ایرانی شرکت‌کننده در پیمایش ادراک تهدیدات جهانی، ادراک از تهدید اخبار جعلی برای ایران، در پایین‌ترین حد ممکن بین کشورهای جهان قرار دارد.
‌
🏷️  مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

🗞️ #پرونده_نشست | #گزارش_نشست هم‌اندیشی اندیشکده‌های فعال با دبیر شورای عالی فضای مجازی
‌
نشست هم‌اندیشی مدیران و نمایندگان اندیشکده‌های فعال در حوزه فضای مجازی با حضور دکتر سیدمحمدامین آقامیری (دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی) روز چهارشنبه ۵ شهریورماه برگزار شد.
در این نشست، اندیشکده‌ها به معرفی ظرفیت‌ها و پژوهش‌های خود پرداختند.

‌▪️مرکز بینش‌های رفتاری ایران نیز با تاکید بر اهمیت مسئله اخبار جعلی و جنگ شناختی در شرایط فعلی کشور، بر ضرورت اعمال نگاه روان‌شناختی بر پدیده‌های جنگ شناختی تأکید کرد. مدیرعامل این مرکز راهکارهایی را برای برخورد علمی و اثربخش با اخبار جعلی در رسانه‌ها ارائه دادند؛ راهکارهایی که به شهروندان کمک می‌کند بتوانند میان خبر درست و گمراه‌کننده تمایز قائل شوند.
‌
▫️ تأکید مرکز بینش‌های رفتاری ایران بر این نکته بود که سیاستگذاری در حوزه فضای مجازی، بدون درنظر گرفتن ابعاد روان‌شناختیِ جنگ شناختی و تأثیر آن بر ذهن و رفتار مخاطب، نمی‌تواند کارآمد باشد.
‌
برای مشاهده کامل این گزارش اینجا کلیک کنید.
‌🏷️  مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

📃 #پروژه‌هاوتألیفات | گزارش «به‌کارگیری بینش‌‌های رفتاری با هدف افزایش استفاده مردم از سامانه «خودنویس» وزارت راه و شهرسازی»

👥 پژوهشگران:
▫️ فاطمه مروتی، زینب آرمانیان، عطیه آقامیری ، مریم امام

📩 کارفرما و تاریخ انتشار:
وزارت راه و شهرسازی و مرکز نوآوری و تعالی کوثر| پاییز و‌ زمستان 1403

‌🏷️  مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

💬 چکیده:
▫️با توجه به اینکه بخش بزرگی از جمعیت شهری کشور اجاره‌نشین هستند و هزینه اجاره سهم بالایی در سبد خانوار دارد، نظارت دقیق بر بازار اجاره مسکن برای رفاه موجرین و مستأجرین اهمیت ویژه‌ای دارد. به همین منظور دولت سامانه «خودنویس» را برای ثبت قراردادهای اجاره ایجاد کرد.

▫️ با وجود مزایای این سامانه، استفاده مردم از آن به جای روش های قدیمی مرسوم‌تر ، همچنان با چالش‌هایی روبه‌روست. در این پروژه مرکز بینش‌های رفتاری ایران، مداخله‌ای رفتاری بر پایه ارسال پیامک طراحی و در قالب کارآزمایی کنترل‌شده تصادفی (RCT) بر روی ۱۸۰۰۰ موجر و مستأجر در سه شهر تهران، تبریز و کرج اجرا کرد.

▫️ نتایج نشان داد پیامک مبتنی بر اصل «مزیت اجتماعی» اثربخش‌ترین مداخله بوده است؛ به‌گونه‌ای که موجب افزایش ۸۱.۴ درصدی تکمیل قرارداد و ۷۶.۳ درصدی در نرخ ایجاد توسط مستأجرین در سامانه شد. همچنین استفاده از اصل اجتناب از ضرر باعث افزایش ۴۴.۱ درصدی ثبت‌نام مستأجران جدید گردید.

▫️ یافته‌ها نشان می‌دهد که بهره‌گیری از اصول علوم رفتاری و روانشناختی ابزاری کم هزینه است که می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی میزان ثبت قراردادها در سامانه خودنویس را افزایش دهد و به بهبود کارآمدی سیاست‌ها و‌ اقدامات دولت در راستای اجاره‌بها کمک کند.

📎 برای مطالعه بیشتر درباره پروژه اینجا کلیک کنید.

‌🏷️  مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

📃 #پروژه‌هاوتألیفات | گزارش «کاربردی‌سازی علوم رفتاری در مدیریت بحران: مقابله با اخبار جعلی و اطلاعات غلط»
‌
👥 پژوهشگران:
محمدحسن ابراهیم کنی، فاطمه مروتی و علیرضا گیوزاد
‌
📩 کارفرما و تاریخ انتشار:
دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی کشور | خرداد 1401

‌‌🏷️  مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

💬 چکیده:
▫️ گسترش اخبار جعلی در عصر شبکه‌های اجتماعی به یک بحران تمام‌عیار برای دولت‌ها تبدیل شده است که تأثیر مستقیم بر افکار عمومی دارد. به‌ویژه در زمان بحران‌هایی مانند بلایای طبیعی و پاندمی‌هایی مانند کووید-۱۹، این اخبار می‌توانند هیجانات و ادراکات مردم را دستکاری کنند، تصمیمات عمومی را تغییر دهند و حتی امنیت ملی را خدشه‌دار کنند.
‌
▫️مقابله مؤثر با این پدیده نیازمند شناختی علمی از عوامل رفتاری، شناختی و اجتماعی مؤثر بر پذیرش و اشتراک‌گذاری اخبار و اطلاعات جعلی است. امروزه دانشمندان علوم رفتاری، راهکارهایی متنوع، کم هزینه و کارآمد برای پیشگیری و مقابله با اخبار جعلی ارائه کرده‌اند.
این گزارش به صورت ساده و کاربردی با استفاده از یافته‌ها و تجارب معتبر جهانی‌، اصلی‌ترین، معتبرترین و به‌روزترین راهبردها را در سه بخش ارائه می‌دهد:
1️⃣ استراتژی‌های پیشگیری (Pre-bunking)
2️⃣ استراتژی‌های مقابله (Debunking)
3️⃣ توصیه‌های عمومی برای مواجهه با اخبار جعلی
‌
▫️این راهکارها می‌توانند در مواقع بحران، مبنای طراحی و اقدام دستگاه‌های سیاست‌گذاری و رسانه‌ای مختلف کشور قرار بگیرند. چنین ملاحظات روان‌شناختی کمک می‌کنند تا اقدامات مقابله‌ای با اخبار جعلی اثر معکوس نداشته و اعتماد عمومی به روایت رسمی کشور تقویت شود.
‌
📎 برای مطالعه بیشتر درباره پروژه اینجا کلیک کنید.
‌
‌🏷️ مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

🗞️ #پرونده_نشست | #گزارش_نشست مواجهه با اخبار جعلی
‌
نشست «مواجهه با اخبار جعلی» روز چهارشنبه ۲۶ شهریور ماه با حضور دکتر سیدمحمدامین آقامیری (دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی) در مرکز ملی فضای مجازی برگزار شد. در این نشست، مرکز بینش‌های رفتاری ایران به ارائه جدیدترین پروژه خود در حوزه اخبار جعلی پرداخت.
‌

‌‌🏷️  مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

▪️این پروژه با هدف ارزیابی رفتاری واکنش نهادها و رسانه‌های کشور در برابر اخبار جعلی و طراحی راهکارهای علمی برای مقابله با آن‌ها اجرا شده است. در این طرح، ۴۰ نمونه از پاسخ نهادها و رسانه‌ها به اخبار پرتکرار جعلی سال ۱۴۰۳ شناسایی و با رویکرد رفتاری و روان‌شناختی مورد تحلیل قرار گرفته‌اند.
‌
▫️یافته‌های پروژه نشان می‌دهد که راهکارهای صرفاً فنی یا حقوقی مانند فیلترینگ و حذف محتوا کافی نیستند و حتی می‌توانند اعتماد عمومی را کاهش دهند. در مقابل، مداخلات رفتاری همچون پیشگیری (Prebunking)، مقابله (Debunking)  طبق پژوهش‌ها و تجارب معتبر جهانی می‌توانند اثربخشی بیشتری در مدیریت اخبار جعلی داشته باشند و‌ اثر معکوس رویکردهای رایج اما قدیمی فعلی را در برابر شیوع اخبار جعلی کاهش دهند.
‌
‌▫️مرکز بینش‌های رفتاری ایران در پایان، دستورالعملی عملی در قالب یک فهرست رفتاری برای مقابله با اخبار جعلی در رسانه‌ها ارائه کرد؛ دستورالعملی که می‌تواند به نهادهای سیاستگذار و رسانه‌ها در طراحی پاسخ‌های علمی‌تر و اثربخش‌تر کمک کند.

‌‌🏷️  مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

📄 #مقاله | انتشار دومین مقاله مرکز بینش‌های رفتاری ایران؛
با عنوان «کاربست روش کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده در خط‌مشی‌گذاری شواهدمحور» در فصلنامه سیاست‌گذاری عمومی دانشگاه تهران
‌
👥 نویسندگان:
فاطمه مروتی، زینب آرمانیان و محمدحسن ابراهیم کنی
‌
‌‌🏷️  مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

🔖 چکیده:
▫️هر روزه خط‌مشی‌های مختلفی به منظور بهبود وضعیت و دستیابی به اهداف تصویب و اجرا می‌شوند، امّا عمدتاً شواهد دقیقی از اثربخشی آن‌ها وجود ندارد. در پاسخ به این مشکل، رویکرد خط‌مشی‌گذاری شواهدمحور، به‌ویژه در قالب مراکز بینش‌های رفتاری، در حال گسترش است که در آن خط‌مشی‌گذاران پیش از اجرا، شواهد کافی درباره اثربخشی خط‌مشی‌ها را بررسی و طبق آن تصمیم‌گیری می‌کنند. یکی از روش‌های دقیق این ارزیابی، کارآزمایی‌های تصادفی کنترل‌شده (RCTs) است. این پژوهش که با روش مرور روایی انجام شده، به بررسی ظرفیت RCTها پرداخته و در کنار ارائه راهنمایی عملی برای اجرای آن، نشان داده رعایت سه ویژگیِ استفاده از نمونه‌های بزرگ، درنظرگرفتن گروه شاهد و تخصیص تصادفی، سبب فراهم‌شدن استنباط علّی از این روش می‌شود. استفاده اصولی و رعایت الزامات این روش می‌تواند منجر به مزایایی مانند صرفه‌جویی در هزینه‌ها و اثرگذاری بیشتر شود و به همین خاطر RCTها به استاندارد طلایی در این زمینه تبدیل شده‌اند.
‌
📎 برای مطالعه و دریافت مقاله اینجا کلیک کنید.

‌‌🏷️  مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

📚 #دوره‌وکارگاه | بزودی ...
رونمایی از دوره مجازی آشنایی با رویکرد سیاست‌گذاری رفتاری

📌 سه‌شنبه ٨ مهر ساعت ۲۰
به‌همراه ارائه کد تخفیف برای اولین متقاضیان

‌‌🏷️  مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

📚 #دوره‌وکارگاه | دوره مجازی آشنایی با رویکرد سیاست‌گذاری رفتاری
با همکاری مدرسه علوم انسانی کاریز و خانه اندیشه‌ورزان
‌
👥 مدرس:
محمدحسن ابراهیم کنی (مدیرعامل مرکز بینش‌های رفتاری ایران)
‌
🗂️ سرفصل‌ها: تاریخچه و ریشه‌های شکل‌گیری سیاست‌گذاری رفتاری، تفاوت رویکردهای سیاست‌گذاری سنتی و رفتاری، رویکرد بینش‌های رفتاری،‌ گستره تیم‌های بینش‌های رفتاری در جهان و ایران،‌ چهارچوب‌ها و مدل‌های سیاست‌گذاری رفتاری، و نسل جدید سیاست‌گذاری در ایران
⌛ مدت‌ زمان: ۱:۴۵ ساعت برون‌‌خط (آفلاین)
💰 هزینه: ۳۰۰ هزار تومان (با تخفیف سایت کاریز)

🚀 به همراه ۲۰ درصد تخفیف بیشتر با وارکردن کد ibic20 برای ۳۰ متقاضی اول که اقدام به تهیه دوره کنند.
‌
📎 برای مطالعه توضیحات بیشتر و دریافت دوره اینجا کلیک کنید.
‌
‌‌‌‌🏷️ مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

📚 #دوره‌وکارگاه | "ماجرای تشکیل اولین تیم‌های بینش‌های رفتاری در دنیا به دستور مستقیم دیوید کامرون و باراک اوباما"
برگرفته از دوره مجازی آشنایی با رویکرد سیاست‌گذاری رفتاری

🚀 باتوجه به استقبال متقاضیان، ظرفیت کد تخفیف دوره تعداد محدودی افزایش پیدا کرد. با وارکردن کد ibic20 می‌توانید با ۲۰ تخفیف بیشتر دوره را دریافت کنید.

📎 برای دریافت دوره اینجا کلیک کنید.

🏷️ مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

🗞️ #پرونده_نشست | #گزارش_نشست «جایگاه افکارسنجـی در حکمرانی شهری و سیاستگذاری تغییر رفتار»
💡 این نشست توسط کانون افکارسنجی مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی‌ شهر تهران در تاریخ یک‌شنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۴ برگزار شد.

🏷️  مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

▫️در این نشست مدیرعامل مرکز بینش‌های رفتاری ایران با بیان تجارب این مرکز در ارتباط با طراحی و اجرای پنج پیمایش ملی در حوزه‌های مختلف، ظرفیت رویکرد بینش‌های رفتاری برای ارتقاء افکارسنجی در کشور را برشمرد؛ ظرفیت‌هایی چون ایجاد درکی عمیق و روان‌شناختی از نگرش‌ها و رفتارهای جامعه، تکیه بر نظریات علوم رفتاری و تغییر رفتار، و افزایش ظرفیت طراحی سیاست و مداخله.

▫️در شرایطی که مراکز افکارسنجی کشور کمتر از این ظرفیت بهره برده و عموماً بر روش‌های سنتی سنجش رفتار و نگرش‌های مردم تکیه دارند، استفاده از ظرفیت بینش‌های رفتاری به‌همراه روش‌ها و تکنیک‌های آماری نوین مثل تحلیل خوشه‌بندی و تحلیل پیش‌بین می‌تواند نسل جدیدی از فعالیت‌های افکارسنجی در کشور را رقم بزند. مرکز بینش‌های رفتاری ایران با ارائه دستاوردهایی چون «اولین پروفایل‌بندی از جامعه کتاب‌خوان و کتاب‌نخوان ایران»،«مدل پیش‌بینی‌کننده رفتار اجتماعی مطلوب» و «پنج عامل روان‌شناختی پیش‌بینی‌کننده مشارکت در انتخابات‌های ایران» تلاش کرده تا به‌شکل‌دهی این نسل جدید کمک کند.

🏷️  مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

🗞️ #حلقه_مطالعاتی | #گزارش برگزاری فصل چهارم حلقه مطالعاتی مرکز بینش‌های رفتاری ایران

فصل چهارم حلقه مطالعاتی «آشنایی با رویکرد بینش‌های رفتاری» در شهریور و مهرماه ۱۴۰۴ با حضور جمعی از دانشجویان و دانش‌آموختگان دانشگاه‌های برتر کشور برگزار شد. این حلقه با هدف آشنایی عمیق‌تر شرکت‌کنندگان با مبانی نظری، تاریخچه و کاربردهای عملی رویکرد بینش‌های رفتاری طراحی و اجرا گردید.

🏷️  مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

▪️در این فصل، اعضای حلقه ضمن مطالعه کتاب Behavioral Insights از انتشارات MIT Press و مرور مقالات بنیادین این حوزه و نمونه‌های کاربرد جهانی، با موضوعاتی همچون تاریخچه و مفاهیم کلیدی رویکرد BI، مراکز و افراد شاخص جهانی، شیوه‌های عملیاتی‌سازی و ظرفیت‌های آینده رویکرد بینش‌های رفتاری آشنا شدند. همچنین، آشنایی با پروژه‌های اجراشده در مرکز بینش‌های رفتاری ایران به عنوان نمونه‌های واقعی از به‌کارگیری این رویکرد در حل مسائل مختلف کشور سبب درک انواع کاربردهای این رویکرد شد.

▫️در مجموع، هفت پژوهشگرِ برگزیده برای شرکت در فصل چهارم حلقه، در ده جلسه هفتگی به ارائه‌های تخصصی و گفت‌وگوهای علمی پرداختند. فضای منظم و تعاملی حلقه و مطالعات هفتگی موجب آشنایی عمیق شرکت‌کنندگان با رویکرد BI شد. همچنین در پایان دوره، با ارزیابی عملکرد اعضا، برخی از شرکت‌کنندگان به عنوان همکاران جدید مرکز پذیرفته خواهندشد.

🏷️ مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

📃#یادداشت‌ها| عملیات تأثیر؛ توهم توطئه یا ابزاری مخوف برای فتح ذهن‌ها و قلب‌ها

👥نویسنده:
حورا محمدی؛ کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی دانشگاه تهران

🏷️ مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

🔖 چکیده:
▫️امروزه عملیات تاثیر یا جنگ شناختی با هدف تغییر باورها و رفتار جمعی در بسیاری از صحنه‌ها اولویت یافته و گاه نسبت به عملیات نظامی از جذابیت بیشتری برای بازیگران متخاصم برخوردار است، زیرا کم‌هزینه بوده و قابلیت بالایی برای تأثیرگذاری گسترده دارد. سال‌های زیادی است که ایران نیز مورد هجوم حجم گسترده‌ای از عملیات‌های تأثیر قرار گرفته و همراه‌شدن این عملیات‌ها با شرایط بحرانی یا جنگ، زمینه‌ی اثرگذاری آنها را افزایش داده‌است. به‌ویژه با پیشرفت‌های علمی و تکنولوژیک سال‌های اخیر، این هجمه‌ها پیچیده‌تر و هدفمندتر شده‌اند؛ بنابراین آگاهی از سازوکار این تاکتیک‌ها و بهره‌گیری از روش‌های علمی و روان‌شناختی برای مقابله با آن، امری ضروری به‌شمار می‌رود. در ادامه به برخی از روش‌های اجرای عملیات تأثیر اشاره شده است:

▪️«دستکاری» (Manipulation): دستکاری به معنای تغییر نحوه‌ی ارائه، ترتیب، یا هدف‌گذاری در بازآرایی اطلاعات برای جهت‌دهی به پردازش ذهنی مخاطب تلقی می‌گردد. در ارتباط با دستکاری‌، یکی از مرسوم‌ترین و البته مؤثرترین تاکتیک‌ها، «مواجهه مکرر» (Repeated Exposure) به‌شمار می‌رود.

▪️«دستکاری ترتیب اطلاعات» (Sequence Manipulation):درک ما از اطلاعات به‌شدت وابسته به ترتیب ارائه‌ی آن‌هاست و معمولاً اطلاعات ابتدایی مهم‌تر تلقی و اطلاعات پایانی بهتر به خاطر سپرده می‌شوند.

▪️«هدف‌گیری خرد»(Microtargeting): هدف‌گیری خرد به معنای استفاده از داده‌های افراد برای ارسال پیام‌های شخصی‌سازی‌شده به آنان است. این کار معمولاً با بهره‌گیری از داده‌های رفتاری آنلاین (مانند لایک‌کردن یا به اشتراک‌گذاشتن)، اطلاعات شخصی (سن، جنس، محل زندگی، یا علایق)، الگوریتم‌های هوش مصنوعی و تحلیل داده‌ها انجام می‌پذیرد تا هر مخاطب پیامی متناسب با ویژگی‌های خود دریافت نماید.

▪️ «تنظیم دستورکار رسانه» (Media Agenda-setting): این تاکتیک بر پایه یک اصل ساده‌ استوار است؛ رسانه‌ها لزوماً نمی‌گویند مردم چگونه فکر کنند، بلکه تعیین می‌نمایند به چه چیزی بیندیشند. در واقع، رسانه‌ها با انتخاب اینکه چه موضوعاتی را پوشش دهند یا نادیده بگیرند، دستورکار ذهنی مخاطبان را شکل می‌دهند.

📎 برای مطالعه متن کامل یادداشت اینجا کلیک کنید.

🏷️ مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

📮 #اخبار | امضای تفاهم‌نامه میان سازمان صدا و سیما و مرکز بینش‌های رفتاری ایران

▫️ جلسه هم‌­اندیشی تعدادی از اندیشکده‌های کشور با دکتر مظفری، ریاست مرکز طرح، برنامه و بودجه سازمان صدا و سیما، روز یک‌شنبه ١٨ آبان برگزار شد. در این دیدار اندیشکده‌ها به معرفی و بیان دغدغه­‌های خود پرداختند. مدیرعامل مرکز بینش‌های رفتاری ایران نیز ضمن معرفی مرکز و رویکرد بینش‌های رفتاری، توضیحاتی در ارتباط با پروژه‌های مرکز در سه مورد از مسائل اولویت‌دار صدا و سیما چون «اخبار جعلی»، «جنگ شناختی» و «مدیریت افکار عمومی در زمان جنگ» ارائه داد.

▫️در پایان نشست و با هدف گسترش ارتباط بین‌نهادی، تفاهم‌نامه‌ همکاری میان سازمان صدا و سیما و مرکز بینش‌های رفتاری ایران امضا شد.

🏷️ مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام

#پروژه‌هاوتألیفات | گزارش «کاربردی‌سازی علوم رفتاری در مدیریت مصرف انرژی»

👥 پژوهشگران:
عطیه آقامیری، محمدحسن ابراهیم کنی، حورا محمدی، مریم امام

📩 تاریخ انتشار:
پاییز 1404

🏷️ مرکز بینش‌های رفتاری ایران در وب I بله I تلگرام