عادل نعمتی
دکترای علوم سیاسی، دانشگاه شیراز

سندروم آمریکا گرایی : تقلیل مشکله ایران به فرم حکومت (چه کسی حکومت می کند؟) ، چرا طرح مسئله فدرالیسم نه راه حل بلکه یک آدرس اشتباه برای حل مشکله ایران می‌باشد.



هانتینگتون در کتاب خود «سامان سیاسی در جوامع در حال دگرگونی » بزرگترین تله معرفت شناختی که رهبران پسا استعماری در آمریکا لاتین و خاورمیانه و آفریقا به آن مبتلا می شوند و که شرایط امکان شکست آن را در ناسیونال بیلدونگ و منطق شکست آن ها در دولت سازی محسوب می شود را الگو گرفتن از فرم حکومتی در ایالات متحده و تلاش برای پیاده کردن آن در جوامع در حال دگرگونی خود مفهوم پردازی کرده است.
اکثراً رهبران پسا استعماری آنچنان شیفته مدل حکومتی در ایالات متحده می شوند که فکر می کنند اگر یک قانون اساسی مبتنی بر الگوی ریاست جمهوری و فدرالیسم همچون فرم حکومتی در ایالات متحده در سطح سیاسی و قدرت اجرائیه حکومت در جوامع پسا استعماری خود پیاده سازی نمایند و اجرا کنند همه مشکلات جوامع خود را حل کرده اند و پاسخی به مشکله جوامع پسا استعماری خود مفهوم پردازی کرده اند.
از دید هانتینگتون رهبران پسا استعماری با تقلیل مشکله جوامع پسا استعماری به فرم حکومت و این پرسش که چه کسی حکومت می کند ؟ بلافاصله بعد از بدست گرفتن قدرت سیاسی اولویت خود را تدوین یک قانون اساسی که کپی شده از قانون اساسی ایالات متحده است قرار می دهند و با اخذ سازوکارهای ریاست جمهوری و موازنه قوا و آزادی های سیاسی در سطح کلان و سازوکارهای فدرالیسم و پارلمان ایالتی و ... در سطح خرد ، در قالب یک قانون اساسی، کار سیاست گذاری را را برای یافتن سازوکارهای برای حل مشکله جوامع پسا استعماری پایان یافته تلقی می کنند.
هانتینگتون در کتاب خود مثالهای زیادی از برزیل و آرژانتین و ونزوئلا و ... در آمریکا لاتین و کشورهای آفریقایی پسا استعماری بیان می کند که با الگوی تدوین قانون اساسی کپی شده از قانون اساسی ایالات متحده و سازوکارهای ریاست جمهوری و فدرالیسم خواستند به راه حلی برای جوامع پسا استعماری خود دست پیدا کنند ولی آنچه که نصیب این جوامع پسا استعماری شد نه ثبات سیاسی و پایداری اجتماعی بلکه بی ثباتی سیاسی و هرج و مرج اجتماعی بود و نه تنها مشکله این جوامع پسا استعماری با تدوین قانون اساسی کپی شده از قانون اساسی ایالات متحده و آخذ سازوکارهای ریاست جمهوری و فدرالیسم حل نشد بلکه دچار بحران های سیاسی و اجتماعی و حتی آنتروپی و آشوب سیاسی و اجتماعی بیشتر بعد از دوره تاریخی پسا استعماری هم شدند .
منطق شکست این رهبران پسا استعماری در چه بود؟ مگر نه اینکه ایالات متحده با سازوکارهای ریاست جمهوری و فدرالیسم در قرن نوزدهم و بیستم همواره شاهد یک دوره تداومی از ثبات سیاسی و پایداری اجتماعی شده بود ولی چرا اعمال همین سازوکارهای ریاست جمهوری و فدرالیسم در جوامع پسا استعماری به دوره تاریخی از پایداری اجتماعی و ثبات سیاسی منجر نشد؟
آیا مشکل در خود سازوکارهای ریاست جمهوری و فدرالیسم و قانون اساسی ایالات متحده بود یا مشکل در ماهیت جوامع و ماهیت تاریخی جوامع پسا استعماری بود؟

کتاب هانتینگتون، سامان سیاسی در جوامع در حال دگرگونی، در دهه شصت میلادی نوشته شده است ولی ما شاهد تکرار همین تجربه کپی برداری از قانون اساسی ایالات متحده در بعد از ۱۱ سپتامبر در افغانستان بودیم، ایالات متحده مبنا ناسیونال بیلدونگ را در افغانستان پسا طالبان تدوین یک قانون اساسی مبتنی بر ریاست جمهوری و پارلمان های ولایتی و آزاد های سیاسی و اعمال تبعیض مثبت چون مشخص کردن سهمیه ثابتی برای اشغال مناصب حکومتی برای زنان قرار داده بود ولی ما نه تنها شاهد پایداری اجتماعی و ثبات سیاسی در افغانستان پسا طالبان بواسطه این قانون اساسی کپی شده از قانون اساسی ایالات متحده نبودیم بلکه بعد از بیست سال سطح بی ثباتی سیاسی و هرج و مرج اجتماعی به سطحی در افغانستان دوران جمهوری رسید که همه بازیگران سیاسی چه ایالات متحده و چه رهبران محلی و چه نیروهای اجتماعی در افغانستان خواهان پایان دوران جمهوری و بازگشت طالبان شدند، که این تکرار تاریخ و تحقق مفهوم پردازی تاریخی هانتینگتون در کتاب سامان سیاسی در جوامع در حال دگرگونی بعد از چهل سال بود.

۷۶۷ سال پیش در چنین روزی، المستعصم بالله، واپسین خلیفه عباسی، به دستور هولاکو خان مغول کشته شد.

با اینکه مغولان بیشتر شهرهای ایران زمین را ویران کرده بودند، پایداری سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه در کنار فعالیت پنهانی اسماعیلیان و سیادت مذهبی عباسیان باعث شد تا منگو قاآن، خان بزرگ مغولان، برادر کوچکتر خود، هولاکو، را به ایران گسیل کند.

هولاکو، نخست، واپسین مقاومت نیروهای وفادار به خوارزمشاهیان را شکسته و بر دژهای تا آن روز دست نیافتنی اسماعیلیان، به ویژه قلعه افسانه‌ای الموت، دست یافت و از پی برانداخت.

سپس رو بسوی بغداد، دارالخلافه جهان اسلام و وارث تیسفون ایرانیان و بابل کلدانیان، نموده و شهر هزار و یک شب را تسخیر کرده و طی هفده روز نزدیک به ۳۰۰ هزار نفر از ساکنین شهر را، از عرب و عجم تا سنی و شیعه، بکشت؛ شهری پیش از ایلغار مغول بیش از ۴۰۰ هزار نفر جمعیت داشت!

مغولان چنان بغداد از بیخ و بن برکندند که این پایتخت مسلمانان هیچگاه به آوازه پیشین خود دست نیافت. این آغاز افول بغداد و چرخش راه‌ مسیرهای بازرگانی راه ابریشم از بغداد به شهری درخشان در شمال غرب ایران بود: تبریز.

پس از سقوط بغداد، خلیفه نگون‌بخت را در اتاقی پر از طلاهای انبار کرده خود زندانی کردند. پیش از این به هولاکو گفته شده بود که نباید خون یک مقام مذهبی والا را ریخت. پس خان مغول امر کرد تا خلیفه را در فرشی پیچند و تا حد مرگ زنند. بدین سان، خلیفه جان خود را طی نَمَد مالی از دست داد!

شگفت آنکه، این خلیفه الناصرلدین الله، جد مکار المستعصم بالله، بود که در میانه رقابت با سلطان محمد خوارزمشاه، چنگیز خان مغول را به هجوم به ایران تحریک ساخته بود؛ تصمیم ویرانگر که بلای جان اخلافش گشت! دگربار، به «پیامد ناخواسته» کنش‌های حکام بنگرید!

برخی بر این باورند که این خواجه نصیرالدین توسی (فیلسوف، ریاضیدان، ستاره شناس، پزشک، معمار و عارف ایرانی) بود که خان مغول را واداشت تا خان مغول خلیفه هوسران عرب را بکشد، هر چند که سندی متقن در دست نیست.

هر چه باشد، خواجه در اندیشه احیای سیاسی ایران بود و بر آن بود تا زمانی که خلفای عرب بر ایران غربی چیره باشند، وحدت ملی ایران پس از اشغال بدست اعراب امکان‌پذیر نیست. خواجه نه تنها رکن‌الدین خورشاه، واپسین رهبر اسماعیلیان الموت، را به تسلیم به هولاکو خان واداشت، بلکه با برچیده شدن بساط خلافت عباسیان، «ایرانشهر» پیش از اسلام را با نام «ایران زمین» احیا کرد.

کمتر از ۲۵۰ سال بعدتر، این شاه اسماعیل صفوی بود که فرایند وحدت ملی ایران را پس از سقوط ساسانیان بسرانجام رسانید.

@Iran_simorgh

‌تحریم زمینه‌ساز ساختاری شده که شبکه‌های ذینفع داخلی و کشورهای منطقه از آن سود می‌برند. برهم‌زدن این ساختار نیازمند همراه کردن برخی از این شبکه‌ها در فرایند ‎#توسعه است. بخشی از تنش‌ها باید را در پسِ رقابت میان این شبکه‌ها جست: کدام شبکه حذف، کدامیک محدود و کدامین منتفع می‌شود؟


https://x.com/arashreisi/status/1893646757709361552?t=Ufk_nv03Tda9QMDlE4tcgw&s=19

@Iran_simorgh

مکیندر زمانی گفته بود: «تمدن اروپا نتیجۀ مبارزۀ سکولار علیه حملۀ قدرتی از اوراسیا است.» اروپایی که حمله روسیه به اوکراین را گامی برای دستیابی به ‎#خودمختاری_راهبردی می‌دید. برآمدن ترامپ و پیروزی راست‌گرایان چه بسا اروپا را جایزه رقابتِ ژئوپلیتیکیِ میان امریکا، چین و روسیه سازد.

@Iran_simorgh

آنگاه که پرندگان جهان در جست‌وجوی پادشاهی خرد و رهایی گرد هم آمدند، هدهدِ دانا نوید داد:
«گر به سیمرغش رساند جان کسی / بر زند چنگال در جانش بسی» (عطار)
و چنین بود که سی‌مرغ، خود را در آیینه‌ی حقیقت یافتند؛ دریافته بودند که راه دانایی، سفری است به سوی دانایی، به ژرفای اندیشه و نور دانش.

در دل اسطوره‌های کهن ایران‌زمین، سیمرغ نماد دانایی، نور و رهایی بوده و نگهبان حکمت، واسطه‌ی دانش و راهنمای جویندگان حقیقت است. همواره فراتر از مرزهای خاک و زمان پرواز می‌کند و از کوه قاف تا جانِ تشنه‌ی سالکان، نشانی از نور و آگاهی با خود داشته است و حکمت را به آنان که در جست‌وجوی آنند، ارزانی می‌دارد.

امروز، با الهام از همین معنا، ما نیز گامی در این راه پرمغیلان برمی‌داریم و مدرسه‌ای را بنیان نهاده‌ایم که رسالتش چیزی جز روشنگری نیست: مدرسه آنلاین سیمرغ.

سیمرغ، مدرسه‌ای است برای جویندگان دانش؛ برای آنان که دل در گرو اندیشه دارند و در افق‌های سیاست، اقتصاد، فلسفه و جامعه‌شناسی جویای حقیقت هستند. بستری که از مرزهای جغرافیا فراتر می‌رود و پلی می‌سازد میان استادان برجسته‌ی بین‌المللی و ایرانیانی که در پی دانایی‌اند؛ پلی میان ایران و جهان.

سیمرغ گامی است برای ایجاد گفت‌وگو، برای به چالش کشیدن باورها، برای پرواز بر فراز حصارهای فکری. در چنین بستری، دانش در انحصار هیچ‌کس نیست و اندیشه مرزی نمی‌شناسد. حرکتی برای گشودن دریچه‌های تازه، برای ایجاد گفت‌وگو میان نسل‌ها، برای آشنایی با نگاه‌های متفاوت و شکستن حصارهای فکری.
در جهانی که دانستن قدرت است و اندیشیدن، راهی برای رهایی، سیمرغ تلاش دارد تا دانش را نه در حصارها و چارچوب‌های بسته، بلکه در فضایی پویا، آزاد و بین‌المللی به اشتراک بگذارد؛ چرا که اندیشه را نمی‌توان محدود کرد و علم، حق همه‌ی کسانی است که در جست‌وجوی آنند.
ما بر این باوریم که اندیشه بی‌مرز است و دانش نیرویی است که می‌تواند مسیر آینده را روشن کند. در سیمرغ، شما نه تنها در معرض اندیشه‌های نو و افق‌های چهارگانه از سیاست و اقتصاد تا فلسفه و جامعه‌شناسی قرار خواهید گرفت، بلکه فرصتی خواهید یافت تا در گفت‌وگویی جهانی شرکت کنید، به تحلیل ایده‌ها بپردازید و نظرات مختلف را به چالش بکشید.

به سیمرغ بپیوندید، که پرواز آغاز شده است.

#مدرسه_سیمرغ #پرواز_اندیشه
#مدرسه_آنلاین_سیمرغ
#سیمرغ
#simorghonlineschool

آدرس کانال در تلگرام:

https://news.1rj.ru/str/simorghonlineschool

آدرس کانال در اینستاگرام:

https://www.instagram.com/p/DGi0BOFMDNe/?igsh=ZTJxMnFjOXlpYmRo

۳۹ سال پیش در چنین روزی، استاد ‎#غلاحسین_بنان چشم از جهان فروبست!

یادش گرامی، هنرش جاودان و راهش پر رهرو باد!

‎#بنان
‎#ای_ایران

@Iran_simorgh

روسیه در تلاش برای میانجیگری میان ایران و آمریکا بر سر ‎#برنامه_هسته‌ای است. رقابت پنهانی نیز میان قطر و عربستان برای میانجیگری میان ایران و آمریکا بر سر ‎#برنامه_منطقه‌ای است. هر چه باشد، دولتمردان ایران سرانجام دریافتند که نقش اروپا در روندهای ژئوپلیتیکی و رقابت جهانی افول کرده!

@Iran_simorgh

📢 مدرسه آنلاین سیمرغ برگزار می‌کند:

💥 دوره آمریکا‌شناسی

با تدریس دکتر آرش رئیسی‌نژاد
پژوهشگر مدرسه اقتصاد و علوم سیاسی لندن

🔍 سرفصل‌ها:
۱. دولت فدرال و استثناگرایی آمریکایی
۲. ترامپ و آمریکای نوین

🗓 تاریخ: ۱۶ و ۱۷ اسفند ۱۴۰۳
🕰 ساعت: ۱۸ تا ۲۰ به وقت تهران
🌐 آنلاین

برای ثبت‌نام و اطلاعات بیشتر با ما در ارتباط باشید:
@Simorghonlineschool

https://news.1rj.ru/str/simorghonlineschool

#آمریکاشناسی #ترامپ #استثناگرایی_آمریکایی #مدرسه_آنلاین_سیمرغ

هاكان فيدان با تهدید ضمنی ایران گفت:

«اگر شما با حمایت از یک گروه در کشوری به دنبال ایجاد ناراحتی در آن باشید، کشور دیگری نیز با حمایت از گروه‌های داخل کشورتان شما را ناراحت می‌کند.»

به نظر شما منظور ‎#فیدان از «گروه‌های داخلی کشورتان» کدام گروه است؟

@Iran_simorgh

آنچه دیروز رخ داد، اهمیت زندگی در شکاف» را برای ایران پررنگ ساخت هدفی استراتژیک برای کشوری که در دفاع از خود در بزنگاه ها» تنها و بی یاور بوده ولی بدلیل جایگاه جغرافیاییش منزوی نبوده. "تنهایی در دفاع" واقعیتی برآمده از ژئوپلیتیک ایران است؛ "انزوا از جهان" اما ریشه در ایدئولوژی حاکم دارد!

همانگونه که افراد را با جسمانیت گذشته و ویژگی هایشان می شناسیم ایران را نیز با جغرافیا تاریخ و فرهنگ آن درک کنیم. فهم این سه گانه نشان می دهد که فرمانروایی بر کشوری با جایگاه ژئو استراتژیک، تاریخی پرفراز و نشیب، و فرهنگ کهن بدون شناخت "تنهایی استراتژیک" به بیراهه می‌رود.

تنهایی استراتژیک برای فرمانروای ایران اندرزی داده: "هیچگاه متحد استراتژیک نداشتی و در بزنگاه های تاریخی تنها بودی؛ پس از دنباله روی از قدرتهای بزرگ بپرهیز ولی با همه کار کن، "زندگی در شکاف" را بیاموز و درونی بودن "عمق استراتژیک" ایران را درک کن؛ چرا که ملت ایران یگانه متحد توست!"

@Iran_simorgh