برگزاری چهارمین همایش بین المللی کواترنری در دانشگاه فردوسی مشهد.

این شکل و متن داره مراحل ریفتینگ (Rifting) و تکامل حاشیه‌های غیر فعال قاره‌ای (Passive Margin Evolution) رو توضیح می‌ده. به زبان ساده می‌گه وقتی لیتوسفر قاره‌ای شروع به کشیده شدن و نازک شدن می‌کنه، در نهایت می‌تونه منجر به تشکیل اقیانوس جدید بشه. این فرایند چند مرحله داره:

مرحله اول: ریفتینگ با کشیدگی کم (Early Low-Magnitude Rifting)

در این مرحله کشش پوسته زیاد نیست.

شکستگی‌ها (Faults) ایجاد می‌شن و حوضه‌های کم‌عمق دریایی شکل می‌گیرن.

رسوبات «سین‌ریفت» (syn-rift) در این حوضه‌ها ته‌نشین می‌شن.

پوسته شروع به نازک شدن می‌کنه (Necking).

مرحله دوم: هایپر اکستنشن (Hyperextension)

کشش خیلی بیشتر می‌شه.

پوسته نازک‌تر و بعضی جاها تا نزدیکی گوشته باز می‌شه.

شکستگی‌های کم‌زاویه و دتچمنت‌فالت‌ها (detachment faults) ایجاد می‌شن.

رسوبات عمیق‌دریا (Deep marine) جمع می‌شن.

سطح‌های ناپیوستگی (Unconformity) و تراس‌ها شکل می‌گیرن.

مرحله سوم: ادامه هایپر اکستنشن (Ongoing Hyperextension)

کرنش (strain) به سمت محور ریفت متمرکز می‌شه.

بعضی گسل‌ها غیرفعال می‌شن و گسل‌های جدید فعال می‌شن.

رسوب‌گذاری هم در دریای عمیق و هم محیط‌های کم‌عمق ادامه پیدا می‌کنه.

مرز پوسته–گوشته (Moho) به‌وضوح مشخص‌تر می‌شه.

مرحله چهارم: نشست حرارتی پس از ریفت (Post-Rift Thermal Subsidence)

وقتی کشش فعال متوقف می‌شه، لیتوسفر شروع به سرد شدن و نشست (subsidence) می‌کنه.

این نشست جا برای رسوبات جدید ایجاد می‌کنه.

فن‌های زیرآبی (Submarine fans) و لغزش‌های دامنه‌ای (Slope failure) شکل می‌گیرن.

به مرور زمان، حاشیه غیر فعال قاره (Passive Margin) شکل می‌گیره.


جمع‌بندی:
این چرخه توضیح می‌ده که چطور یک قاره از طریق کشیدگی، شکستگی و نازک شدن پوسته، به ایجاد حوضه‌های رسوبی و در نهایت شکل‌گیری یک حاشیه غیر فعال (مثل سواحل اقیانوس اطلس) می‌رسه. این فرآیند برای فهم زمین‌ساخت صفحه‌ای، تکامل حوضه‌های نفت‌وگاز، و تاریخچه زمین‌شناسی خیلی مهمه.

ســیل‌های مــاگماتی و ساختارهای درونی آذرین

مقدمه
در زمین‌شناسی، «سیل» (Sill) نوعی توده‌ی نفوذی آذرین ورقه‌ای شکل است که زمانی تشکیل می‌شود که ماگما بین لایه‌های پیشین سنگ‌های رسوبی یا آتشفشانی تزریق می‌شود. برخلاف دایک‌ها که به‌صورت مورب یا عمودی لایه‌ها را قطع می‌کنند، سیل‌ها «هم‌شیب» هستند، یعنی در امتداد سطوح لایه‌بندی میزبان حرکت می‌کنند. جایگیری آن‌ها اغلب موجب دگرریختی لایه‌های اطراف، مهاجرت سیالات و پیدایش ساختارهایی مانند گسل‌ها و چین‌ها می‌شود.

توضیح شکل

پنل A: سیل ماگماتی را نشان می‌دهد که موازی با لایه‌بندی تزریق شده و موجب ایجاد یک چین تحمیلی در لایه‌های بالایی گردیده است. این نفوذ موجب شکستگی در سنگ‌های اطراف شده و مسیرهایی برای حرکت سیالاتی مانند هیدروکربن‌ها فراهم می‌کند. تصویر کوچک در این بخش، ارتباط بین سیل، شکستگی‌ها و جریان سیال را برجسته می‌کند.

پنل B: هندسه‌های مختلف توده‌های نفوذی آذرین را نشان می‌دهد که شامل لاکولیت‌های گنبدی، سیل‌های تخت/سینی‌شکل، لاکولیت‌های پانچ‌شده و شیت‌های مخروطی است. این اشکال به فشار ماگما، ویژگی‌های مکانیکی سنگ‌های میزبان و تنش‌های تکتونیکی وابسته‌اند. دیاگرام همچنین سبک‌های دگرریختی مانند خم‌شدگی الاستیک و گسیختگی برشی در هنگام جایگیری را نمایش می‌دهد.

پنل C: یک مدل سه‌بعدی از روابط نفوذی را نشان می‌دهد که در آن شیت‌های مایل و سیل‌های داخلی قابل مشاهده‌اند. همچنین سیستم‌های شکستگی (با رنگ آبی) نمایش داده شده‌اند که به‌عنوان مسیرهایی برای حرکت ماگما و سپس مهاجرت سیالات عمل می‌کنند.


سازوکار تشکیل و جایگیری
سیل‌های ماگماتی زمانی جایگیری می‌کنند که ماگما از مناطق ضعیف، معمولاً سطوح لایه‌بندی در سنگ میزبان، بهره‌برداری کند. با افزایش فشار، ماگما به‌صورت جانبی تزریق شده و لایه‌های میزبان را به کنار می‌زند. این فرایند می‌تواند موجب دگرریختی‌هایی مانند خم‌شدگی الاستیک، گسیختگی برشی یا گنبدی‌شدن شود. هندسه‌ی سیل وابسته به فشار ماگما، ویسکوزیته، عمق نفوذ و مقاومت مکانیکی سنگ‌های اطراف است.

انواع اشکال نفوذی
سیل‌ها بسته به شرایط جایگیری، اشکال گوناگونی دارند:

سیل‌های تخت یا سینی‌شکل: موازی با لایه‌بندی تشکیل شده و می‌توانند مناطق وسیعی را در بر گیرند.

لاکولیت‌های گنبدی: هنگامی ایجاد می‌شوند که ماگما تجمع یافته و لایه‌های بالایی را به‌سمت بالا متورم کند.

لاکولیت‌های پانچ‌شده و شیت‌های مخروطی: نتیجه فشار بالای ماگما هستند که موجب جابه‌جایی عمودی یا نفوذهای مخروطی‌شکل می‌شوند.

شیت‌های مایل: هنگامی ایجاد می‌شوند که ماگما در امتداد شکستگی‌های شیبدار نفوذ کند و منابع عمیق‌تر ماگما را به نفوذهای سطحی‌تر پیوند دهد.


اثرات ساختمانی و تکتونیکی
جایگیری سیل‌ها اغلب موجب چین‌خوردگی و شکستگی در سنگ‌های میزبان می‌شود. خم‌شدگی الاستیک ممکن است در لایه‌های مقاوم رخ دهد، در حالی که گسیختگی برشی و گسله‌شدن در مناطق ضعیف‌تر به وجود می‌آید. این الگوهای دگرریختی نه تنها به جایگیری ماگما کمک می‌کنند، بلکه بر تکامل درازمدت ساختاری حوضه‌های رسوبی نیز تأثیر می‌گذارند.

اهمیت اقتصادی و زمین‌شناسی
سیل‌های ماگماتی از نظر علمی و کاربردی اهمیت زیادی دارند:

زمین‌شناسی نفت: شکستگی‌های ناشی از نفوذ سیل، مسیرهای تراوایی را ایجاد می‌کنند که مهاجرت و به‌دام‌افتادن هیدروکربن‌ها را تسهیل می‌کند. چین‌های تحمیلی بالای سیل‌ها می‌توانند به‌عنوان تله‌های ساختاری برای نفت و گاز عمل کنند.

کانی‌سازی: سیالات گرمابی مرتبط با نفوذها ممکن است کانی‌های ارزشمند را در امتداد شبکه‌های شکستگی متمرکز کنند.

سیستم‌های لوله‌کشی آتشفشانی: سیل‌ها بخش‌های مهمی از سیستم‌های لوله‌کشی ماگماتی هستند و بر فعالیت‌های آتشفشانی و ذخیره ماگما در پوسته کم‌عمق کنترل دارند.


نمونه‌های موردی

حوضه کارو، آفریقای جنوبی: سیل‌های گسترده دولریتی به گسست گوندوانا مرتبط‌اند. این نفوذها سنگ‌های رسوبی اطراف را دگرسان کرده و در تکامل حوضه نقش داشته‌اند.

استان آذرین شمال اقیانوس اطلس: مجموعه‌های بزرگ سیل در طول فرایندهای کششی نفوذ کرده‌اند و بر سیستم‌های نفتی منطقه تأثیر گذاشته‌اند.

گروه بازالت رودخانه کلمبیا، ایالات متحده: برخی نفوذها در اینجا هندسه‌های کلاسیک سیل‌های سینی‌شکل را نشان می‌دهند و شواهدی از فرایندهای ماگماتی کم‌عمق فراهم می‌آورند.


اهمیت زمین‌شناسی
سیل‌ها و ساختارهای نفوذی مرتبط نقش مهمی در دگرریختی پوسته و تکامل حوضه‌ها دارند. آن‌ها همچنین در زمین‌شناسی نفت اهمیت دارند، زیرا شکستگی‌های ناشی از جایگیری سیل می‌تواند تخلخل ثانویه ایجاد کرده و بر مهاجرت و به‌دام‌افتادن هیدروکربن‌ها تأثیر بگذارد. افزون بر این، شناخت هندسه‌ی سیل‌ها به بازسازی سیستم‌های لوله‌کشی ماگماتی و فرایندهای آتشفشانی کمک می‌کند.

زلزله‌های ژانویه ۲۰۲۵ در یونان؛ ارتباط پنهان دو آتشفشان

بر اساس پژوهشی تازه در نشریه Nature، دنباله‌ زلزله‌هایی که در ژانویه ۲۰۲۵ بیش از ۳۰ روز در منطقه اژه ادامه داشت، می‌تواند ناشی از ارتباط زیرزمینی میان دو آتشفشان سانتورینی (آتشفشان تاریخی و فعال در دریای اژه که فوران بزرگ ۳۶۰۰ سال پیش آن تمدن مینوسی را تحت تأثیر قرار داد) و کولومبو (آتشفشان زیردریایی فعال در شمال‌شرقی سانتورینی) باشد.

تصاویر نشان می‌دهند که:

ماگما ابتدا وارد مخزن کم‌عمق سانتورینی شده و موجب تورم پوسته و افزایش گازهای آتشفشانی گردیده است (شکل a).

سپس این فشار به کولومبو منتقل شده و با حرکت دایک‌ها و فعال‌شدن دوباره گسل‌های کم‌عمق همراه شده است (شکل b).


این مطالعه بیانگر آن است که سانتورینی و کولومبو نه به‌صورت جداگانه، بلکه به‌عنوان یک سامانه ماگمایی مشترک عمل می‌کنند؛ موضوعی که می‌تواند درک ما از خطرات زمین‌ساختی و آتشفشانی در یونان را دگرگون کند.

🔎 اهمیت این کشف برای ما نیز قابل توجه است: بررسی چنین سامانه‌های ماگمایی در دریای مدیترانه می‌تواند درک بهتری از رفتار آتشفشان‌های بالقوه فعال ایران مانند دماوند و تفتان به دست دهد و در ارزیابی خطرات زمین‌ساختی کشور نقش داشته باشد.

✅سومین وبینار علمی بین‌المللی تنوع زمین‌شناختی
🔸یک زمین، داستان‌های بسیار

🔷ژئوپارک جهانی طبس با همکاری دانشگاه پیام نور مرکز طبس به مناسبت روز بین‌المللی تنوع زمین‌شناختی برگزار می‌کند.

🗓دوشنبه ۱۴ مهرماه ⏰ ساعت ۱۰:۳۰

🔹با حضور و سخنرانی متخصصان از:
دانشگاه پیام نور مرکز طبس
دانشگاه پیام نور مرکز بیرجند
دانشگاه تهران
ژئوپارک جهانی طبس
ژئوپارک جهانی جزیره قشم
ژئوپارک جهانی ارس
ژئوپارک جهانی لنگکاوی (مالزی)
ژئوپارک جهانی کورات (تایلند)
ارزیاب ژئوپارک‌های جهانی یونسکو

🔹زبان وبینار: انگلیسی
🔹لینک وبینار:
http://skyroom.online/ch/tabasgeopark/geodiversityday

#ژئوپارک_جهانی_طبس
@tabasgeopark

✅سومین وبینار علمی بین‌المللی تنوع زمین‌شناختی
🔸یک زمین، داستان‌های بسیار

🔷ژئوپارک جهانی طبس با همکاری دانشگاه پیام نور مرکز طبس به مناسبت روز بین‌المللی تنوع زمین‌شناختی برگزار می‌کند.

🗓دوشنبه ۱۴ مهرماه ⏰ ساعت ۱۰:۳۰

🔹با حضور و سخنرانی متخصصان از:
دانشگاه پیام نور مرکز طبس
دانشگاه پیام نور مرکز بیرجند
دانشگاه تهران
ژئوپارک جهانی طبس
ژئوپارک جهانی جزیره قشم
ژئوپارک جهانی ارس
ژئوپارک جهانی لنگکاوی (مالزی)
ژئوپارک جهانی کورات (تایلند)
ارزیاب ژئوپارک‌های جهانی یونسکو

🔹زبان وبینار: انگلیسی
🔹لینک وبینار:
http://skyroom.online/ch/tabasgeopark/geodiversityday

#ژئوپارک_جهانی_طبس
@tabasgeopark

احتراماً، نظر به تفاهم‌نامه منعقده میان دبیرخانه چهارمین کنفرانس بین‌المللی گردشگری بیابان لوت و سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و برگزاری اولین همایش فرصت‌های سرمایه‌گذاری استان خراسان جنوبی در بخش های معدن، گردشگری، کشاورزی، اقتصاد مرز و فناوری هوش مصنوعی، و با توجه به ضرورت هماهنگی در خصوص پخش زنده همایش از رسانه ملی، به استحضار می‌رساند زمان برگزاری همایش با یک هفته تأخیر در تاریخ های 21 و 22 آبان ماه انجام خواهد شد.

این کتاب جدیدترین دستاوردهای پژوهشی درباره‌ی ویژگی‌ها و ماهیت زمین‌لرزه‌های گذشته را ارائه می‌کند. اثر حاضر مروری جامع بر پیشرفت‌های معاصر، کاربردهای واقعی و ملاحظات عملی در مطالعه‌ی زلزله‌های گذشته دارد و خواننده را با روش‌شناسی‌های نوین، منابع داده، شیوه‌های استنتاج و مدیریت عدم‌قطعیت‌ها آشنا می‌سازد. در این کتاب، حوزه‌های گوناگون دیرین‌لرزه‌شناسی، چینه‌نگاری، ژئومورفولوژی و ژئودزی در خدمت یک هدف مشترک به‌کار گرفته شده‌اند. مباحث کتاب شامل روش‌های نوین در: سنجش‌ازدور و ژئومورفولوژی رقومی، لرزه‌شناسی تاریخی و پیش‌ابزاری، ماکروسایزمولوژی تاریخی، و دیرینه‌ژئودزی است. این کتاب در قالب یک منبع واحد، طیف وسیعی از ابزارها، داده‌ها و مدل‌های تحلیلی مورد استفاده در دهه‌ی ۲۰۲۰ برای مطالعه‌ی زمین‌لرزه‌های باستانی را گرد آورده و به پژوهشگران کمک می‌کند تا سوابق لرزه‌ای بشر را گسترش داده و تاریخچه‌ی زمین‌ساختی مناطق فعال را بازسازی کنند.

زمین‌لغزش‌ها (Landslides)


زمین‌لغزش به حرکت سریع توده‌ای از سنگ، خاک یا آوار در امتداد شیب و تحت تأثیر نیروی گرانش گفته می‌شود.
این پدیده یکی از مهم‌ترین فرایندهای فرسایش جرمی است و زمانی رخ می‌دهد که نیروی گرانش از مقاومت مصالح دامنه بیشتر شود.

عوامل آغازگر زمین‌لغزش‌ها عبارت‌اند از:

بارش شدید و مداوم

زمین‌لرزه‌ها

فوران‌های آتشفشانی

ذوب ناگهانی برف و یخ

دخالت‌های انسانی مانند جنگل‌زدایی، راه‌سازی، یا برداشت بی‌رویه خاک و سنگ




طبقه‌بندی زمین‌لغزش‌ها

زمین‌لغزش‌ها بر اساس نوع حرکت و جنس مواد درگیر تقسیم‌بندی می‌شوند.


🔸 بر اساس نوع حرکت:

1️⃣ ریزش (Falls)
سقوط آزاد سنگ‌ها یا قطعات در امتداد شیب‌های بسیار تند. این نوع اغلب در صخره‌ها و پرتگاه‌ها رخ می‌دهد.

2️⃣ واژگونی (Topples)
چرخش یا افتادن بلوک‌های سنگی حول نقطه‌ای در پایه‌ی شیب به سمت پایین، در نتیجه‌ی فرسایش یا فشار داخلی.

3️⃣ لغزش‌ها (Slides)
حرکت توده‌ای منسجم روی سطح گسیختگی مشخص. دو نوع دارد:

لغزش دورانی (Rotational Slide): حرکت روی سطح منحنی و معمولاً در خاک‌های رسی.

لغزش انتقالی (Translational Slide): حرکت روی سطح تخت، در رسوبات لایه‌لایه یا سنگ‌های صفحه‌ای.


4️⃣ جریان‌ها (Flows)
وقتی مواد اشباع از آب شده و به‌صورت توده‌ای سیال حرکت می‌کنند، مانند جریان گل یا جریان آواری.

5️⃣ خزش (Creep)
حرکت بسیار آهسته، پیوسته و تدریجی خاک یا سنگ در دامنه، معمولاً بر اثر چرخه‌های یخ‌زدگی–ذوب یا تغییرات رطوبت.

6️⃣ گسترش جانبی (Lateral Spread)
حرکت افقی یا بازشدگی زمین در شیب‌های ملایم، معمولاً در اثر روان‌گرایی ناشی از زمین‌لرزه‌ها.


بر اساس جنس مواد:

سنگی (Rock):
شامل توده‌های درگیر از جنس سنگ بستر.

آواری (Debris):
ترکیبی از خاک، قطعات سنگ و مواد آلی سست.

🌱 خاکی (Earth):
شامل خاک‌های ریزدانه مانند رس، سیلت و ماسه‌ی نرم.


🔹 نمونه‌های اصلی در تصویر بالا:

1️⃣ Rotational Landslide (لغزش دورانی):
حرکت چرخشی زمین روی سطح گسیختگی منحنی.

2️⃣ Translational Landslide (لغزش انتقالی):
حرکت توده‌ای از خاک یا سنگ روی سطحی تخت و تقریباً موازی با شیب زمین.

3️⃣ Block Slide (لغزش بلوکی):
حرکت یک یا چند بلوک بزرگ نسبتاً صلب به‌صورت یکپارچه به سمت پایین شیب.

4️⃣ Rockfall (ریزش سنگ):
سقوط سریع قطعات سنگ و مواد از ارتفاع زیاد بر اثر گرانش.

5️⃣ Topple (واژگونی):
واژگونی یا چرخش توده‌های سنگی به جلو حول نقطه‌ای در پایه‌ی دامنه.

6️⃣ Earthflow (جریان خاکی):
حرکت روان خاک‌های ریزدانه و اشباع‌شده از آب، معمولاً در شیب‌های ملایم و به شکل ساعت‌شنی.

7️⃣ Lateral Spread (گسترش جانبی):
حرکت جانبی زمین در مناطق هموار، اغلب در اثر لرزش یا روان‌گرایی خاک‌های اشباع.

8️⃣ Debris Flow (جریان آواری):
حرکت سریع مخلوطی از گل، آب، سنگ‌ریزه و مواد آلی که مسافت زیادی را طی می‌کند.

9️⃣ Debris Avalanche (بهمن آواری):
حرکت بسیار سریع و عظیم آوار، معمولاً در دامنه‌های آتشفشانی یا کوهستانی.

🔟 Creep (خزش):
حرکت فوق‌العاده کند و تدریجی خاک یا مواد سطحی در دامنه در اثر تغییرات دما و رطوبت.


زمین‌لغزش‌ها تنها یک مخاطره نیستند؛ بلکه بازتابی از پویایی پوسته زمین و تکامل ژئومورفولوژیکی مناظر طبیعی‌اند. شناخت نوع حرکت و جنس مواد، نخستین گام در پایش خطر و برنامه‌ریزی کاربری زمین است.

دایک‌های شاخه‌دار (Dyke Apophyses)
📍 جزیره کوستر، سوئد

در تصویر، شاخه‌ها یا انشعاب‌های دایک‌های تیره‌رنگ دولریتی در پارک ملی «کوستره‌اوت» (Kosterhavet) در جزیره «رمسو» از مجمع‌الجزایر کوستر سوئد دیده می‌شود.
این دایک‌ها میان دو رویداد کوه‌زایی گوتیان (۱٫۶۴ تا ۱٫۵۲ میلیارد سال پیش) و سوکونروژی (۱٫۲ تا ۰٫۹ میلیارد سال پیش) تزریق شده‌اند و سن آن‌ها حدود ۱٫۴۴ میلیارد سال برآورد می‌شود.

منبع: © Thomas Eliasson – سازمان زمین‌شناسی سوئد (SGU)

باسلام به اطلاع می رساند نشست علمی با عنوان «تببین الگوها و منابع داخلی ریزگردهای شهر تهران»روز دوشنبه ۱۴۰۴/8/12از ساعت 8/30الی 10/30 با سخنرانی سرکارخانم دکتر منیژه قهرودی به صورت مجازی برگزار می گردد.لذا از همکاران محترم دعوت می گردد جهت شرکت در نشست علمی از طریق لینک به عنوان میهمان با نوشتن نام و نام خانوادگی خود وارد اتاق شوید

https://learn.rcs.ir/course/62721

🔰فراخوان
همایش ملی میراث طبیعی ایران

پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری از  پژوهشگران در علوم زمین‌شناختی، زیستی و محیطی علاقه‌مند به چالش‌ها و فرصت‌های میراث طبیعی دعوت می‌نماید مقالات خود را طبق فرمت موجود در سایت همایش به ایمیل همایش ارسال فرمایند. ضمن تجلیل از مقالات برتر، تسهیلاتی به‌منظور مشارکت نویسندگان مربوطه در همکاری با پژوهش‌های میراث طبیعی ارائه خواهد شد. 

❇ محورهای همایش:
- نظام‌های نظری و حقوقی در میراث طبیعی
- چالش‌ها و بحران‌های زیست محیطی-راهکارها
- حفاظت زمین‌شناختی (و همه ابعاد Geoconservation)
- تنوع زمین‌شناختی (و همه ابعاد Geodiversity)
- میراث طبیعی و توسعه پایدار

🕒 مهلت ارسال مقالات:
۱۵ دی‌ماه ۱۴۰۴
🗓 تاریخ برگزاری:
۱۳ بهمن ۱۴۰۴

🌐 سایت همایش:
http://ncnh2025.richt.ir
✉️ ارسال مقالات به:
ncnh2025@richt.ir

🏢 محل برگزاری همایش:
تهران، خیابان ۳۰ تیر، روبرو ساختمان موزه ملی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری

🔸به تمام شرکت کنندگان، گواهی شرکت در همایش ارائه خواهد شد.

💥حضور برای عموم علاقه‌مندان آزاد است💥

تلویزیون اینترنتی:
tv.richt.ir
لینک برخط نشست:
skyroom.online/ch/richt/tourism