بزرگ ترین ، بلند ترین ، قدرتمندترین ، سنگین ترین ، تاریخی ترین ، رکورددارترین و شاید هم برترین همه و همه عباراتی هستند که نسبت دادن انها به موشک ساترن - 5 چندان دشوار نیست . این موشک با طول 110/6 متر ، قطر 10/1 متر و وزن 3000 تن سنگین ترین جرمی است که از اغاز عصر هوانوردی از زمین برخاسته است . ساترن - 5 در بازه زمانی سالهای 1967 تا 1973 سیزده ماموریت موفق انجام داد در حالی که رقیب روس ان N-1 با 4 شکست از 4 پرتاب به بایگانی تاریخ پیوست . طراحان این موشک در حالی که سرگرم هرچه بیشتر کردن قدرت موتورهای این موشک بودند ناسا شرکت IBM را به عنوان یکی از پیمانکاران اصلی در کنار خود قرار داد . این موشک نقش اصلی در به مدار فرستادن نخستین ایستگاه فضایی امریکا Skylab داشت . اما انچه که نام ساترن - 5 و مسافر ان اپولو را در طول تاریخ جاودانه کرد اعزام 36 فضانورد به سمت کره ماه با سازه 3000 تنی خود بود . این موشک فضاپیماهای 45 تنی اپولو را در 12 ماموریت هریک با 3 فضانورد به سرعت فرار از مدار گرانشی زمین و مدار زمین - ماه رسانده و رویای انسان را به واقعیت تبدیل کرد . ساترن - 5 یک موشک سوخت جامد سه مرحله ای بود که در مرحله اول از سوخت کروسینی و اکسیژن مایع و مراحل بعد از هیدروزن و اکسیژن مایع استفاده می کرد . در مرحل اول این موشک از 5 موتور F-1 با مجموع نیروی رانش 34 مگانیوتون نیرو می گرفت . این موتورها موشک را به ارتفاع 67 کیلومتری و سرعت 2300 متر بر ثانیه رسانده و جدا می شدند . در مرحله دوم 5 موتور با قدرت 4/4 و در مرحله سوم از یک موتور مشابه مرحله دوم استفاده می کرد . ساترن - 5 قادر بود 118 تن محموله را به مدارهای فضایی انتقال دهد که حتی امروزه نیز در سیستم های پرتاب پیشرفته مشابه ، به زحمت به یک چهارم ساترن می رسد .(Mxp)

در این قسمت به بررسی سوخوی 35 می پردازیم که به عقیده خیلی از کارشناسان در حال حاضر بهترین جنگنده در خط تولید روسیه وحتی کشورهای شرقی می باشداین جنگنده از خیلی از لحاظ شباهت زیادی به جنگنده قبلی یعنی سوخوی30 دارد وخیلی از تجهیزات الکترونیکی سوخوی30 رادارا ست از جمله از لحاظ توان حمل تسلیحات که بیشترین میزان آن 9 تن است گرچه میزان واقعی بیشتر از 8 تن نمیباشدهمچنین تقریبا تسلیحات مشابهی روی هر دو نصب می شود البته منظور اینجا سوخو30 اس ام هست در حالی که سوخو 30 ام کی آی تسلیحات دیگری راهم حمل میکند تعداد پایلون های تسلیحاتی هم همان تعداد 12 عدد می باشدرادار سوخو 35 رادار اربیز است که در واقع نوع بهینه شده وارتقا یافته رادار بارس بحساب میایداین رادار برد قابل توجهی ارد وتوان کشف یک هدف با سطح مقطع3متر(اف16 بلاک40 تقریبا سطح مقطعی به این میزان دارد)از400کیلومتر راداراد می باشد البته به ادعای شرکت سوخو،ولی این رادار از نوع آرایه فازی غیرفعال است که در برابر جنگ الکترونیک از نوع فعال مقاومت کمتری دارد ولی امکان ارتقا آن به نوع فعال وجود دارد ودر آینده ودر صورت در خواست مشتری حتی ممکن است رادار جنگنده پکفا که کارایی بالاتری دارد روی آن نصب بشودرادار اربیز توانایی رهگیری بیشتر از 30 هدف ودر گیری همزامان با 8هدف رادارد توانایی ان در مقابل اهداف زمینی از سایر گزینه های بررسی شده تاالان در پست های قبلی بیشتر است (گرچه از رادار نصب شده برروی سوخو 34 کمتر است)برداین جنگنده در منابع مختلف اعداد متفاوتی ذکر شده استباتوجه به اینکه پدر سوخو ی35 یعنی سوخو27 بردی حدود 3500 کیلومتر داشت واین که موتور سوخو35 کم مصرف تر وبدنش بدلیل استفاده از مواد ترکیبی سبک تر است مسلما برد سوپر فلانکر بیشتر از سوخوی27 است چیزی بین 3800 تا 4000کیلومتر البته بدون استفاده از مخازن سوخت اضافه که در سوخو27 وسوخو 30استفده نشد ولی گفته شده که سوخو35 می تواند از این مخازن استفاده بکند ولی تابه امروز شخصا عکسی با مخازن سوخت اضافه از سوخو 35 مشاهده نکرده ام در صورت استفاده از 2یا 3 مخزن سوخت اضافه این برد برای این جنگنده به 4500 کیلومتر وبیشتر می رسدالبته احتمال توسعه مخزن سسوخت تطبیقی به سبک جنگنده اف15هم برای سوخو35 محتمل است از لحاظ چالاکی سوپر فلانکر در وضعیت بسیار مناسبی به سر می برد که بدلیل موتور قدرتمند ساترون117 بدنه ساخته شده از مواد ترکیبی وخروجی های متغیر در کنار نرم افزارهای پروازی بسیار پیشرفته این جنگنده را بسیار چالاک کرده ولی بنظر میاید دراین زمینه همچنان برتری با میگ35 باشد که جنگنده سبک تری است در ضمن در صورت سنگین بودن جنگنده سوخو 35 مانور پذیری آن بشدت کاهش پیدا میکند اما برتری که سوخو 35 دارد توانایی سوپر کروز است(یعنی گذر از سرعت صوت بدون پس سوز) گفته شده است سوخو 35 می تواند بدون پس سوز به سرعت 1.6 ماخ برسد که البته بنطر اغرق است وسرعت واقعی که در منابع دیگری هم ذکر شده است 1.4 ماخ است البته سرعت نهایی سوخو 35 با پس سوز به بین2.3تا2.5 ماخ می رسد.در مورد سطح مقطع این جنگنده اعدادی بین 5 تا 1 مترذکر شده است که در بیشتر منابع عدد 2متر اعلام شده است واحتمالا سطح مقطع سوپر فلانکر بین 2 تا3متر است(البته بدون لود سلاح مخزن سوخت در زیر بدنه وبال یعنی سحط مقطع خالص که با لود سلاح بیشتر می شود البته نه خیلی زیاد)که باتوجه به سطح مقطع 15 متری سوخو 27 اینم میزان کاهش قابل توجه است ولی هنوز برای یک نسل 4+یا4++ بسیار زیاد است و رقبای غربی سوپر فلانکر اکثرا سطح مقطعی زیر یک متر دارندمثل تایفون ، رافالو سوپر هورنت که این باعث می شود برد زیاد رادار سوپر فلانکر به چالش کشیده شود چون کسی که زودتر کشف بکنه وزودتر قفل بکند برنده است همچنینی سوپرفلانکر از پنهان کاری گرمایی پایینی بهره می برد وشکل سکان های آن بخوبی خروجی های موتور را پوشش نمی دهدوخروجی های پوشش های حرارتی سرامیکی ندارند.در کل اینطور که بنظر میاید سوخو 35 از لحاظ تکنولوژیکی وفنی تا ورود به خدمت پکفا برترین جنگنده شرقی است ولی گران ترین آنها نیز می باشد وقیمت چزی حدود 55 تا 65 میلیون دلار است درنظر داشته باشید که این قیمت قیمت خالص است وشامل قطعات یدکی وتسلیحات آموزش خلبان ها وپرسنل تعمیرات ونگهداری نمیشودوالبته مورادی مثل ساخت سوله های تعمیرات ونگهداری ویک سری جوانب دیگر که با این مسائل قیمت یک فروند جنگنده ممکن است تا بین 80 یا 90 میلیون دلار هم افزایش پیدابکندکه البته با در نظر گرفتن این مسئله که مثلا کشوری مثل مصر برای خرید 24 فروند رافال مبلغی حدود 5 میلیارد دلار میپردازد(بیشتر از 20میلیون دلار برای هرفروند) یا کویت برای خرید 28 فروند تایفون 9 میلیارد دلار قرار داد بسته است(فروندی بیشتر از 300میلیون دلار)این قیمت خیلی هم گران بحساب نمیایدحتی اگر بگیم که سحط تکونولوژی جنگنده های غربی خیلی بالاتر ه

جنگنده های اموزشی نظامی و حملات سبک پیشرفته
جنگنده یاک - 130 / Yak-130
کشور سازنده : روسیه / محصول : Yakovlev
نام ناتو : Mitten
نخستین پرواز : 26 اوریل 1996
خدمت عملیاتی : 19 فوریه 2010
موتور : Progress AI-222
کاربران : روسیه - الجزایر - بنگلادش - بلاروس
جنگنده M-346 Master
کشور سازنده : ایتالیا محصول : Alenia Aermacchi
نخستین پرواز : 15 ژوئیه 2004
موتور : Honeywell F124-GA-200
کاربران : ایتالیا - لهستان - سنگاپور

دو فروند باقیمانده از اولین نسل پیشگامان هواپیماهای جت مسافربری پهن پیکر و بردبلند تاریخ هوانوردی جهان برای همیشه با دنیای هوانوردی غیرنظامی وداع کردند . هواپیمای بوئینگ 100 - 747 هما با رجیستر EP-IAM و هواپیمای Mc Donnell douglas DC-10 شرکت هواپیمایی Biman بنگلادش با رجیستر S2-ACR
الفا مایک اخرین بوئینگ 747 سری 100مسافربری در جهان و متعلق به هما بود که در ژانویه 2014 برای همیشه از ناوگان این شرکت بازنشسته شد . این هواپیما سیصد و هشتاد و یکمین 747 ساخته شده در تاریخ بوئینگ در 2 ژوئن 1979 نخستین پرواز خود را انجام داده و 2 ماه بعد به ناوگان هما پیوست . این هواپیما مجهز به 4 موتور PW JT9D ساخت پرات اندویتنی امریکا بود . نخستین بوئینگ 747 سری 100 در تاریخ هوانوردی در 22 ژانویه 1970 در شرکت پان امریکن عملیاتی شد .
چارلی رومئو اخرین هواپیمای دی سی - 10 ساخت مک دانل داگلاس و متعلق به هواپیمایی بنگلادش نیز یک ماه بعد و در فوریه 2014 برای همیشه بازنشسته شد . این هواپیما چهارصد و چهل و پنجمین هواپیما از 446 هواپیمای دس سی - 10 ساخته شده در تاریخ مک دانل داگلاس بود که برای نخستین بار در سال 1971 وارد خدمت شده بود . این هواپیما پیش از بازنشستگی و به منظور یادبود طی چند پرواز تفریحی حدود 1300 نفر از مشتاقان هوانوردی از 32 ملیت مختلف را بین داکا و بیرمنگام بدون توقف جابجا کرد . نخستین هواپیمای دی سی - 10 در 5 اگوست 1971 در هواپیمایی امریکن ایرلاینز عملیاتی شد .

کشته شدن 16 نیروی پلیس کلمبیا در سانحه سقوط هلیکوپتر بلک هاوک در شمال - غرب این کشور . سرنشینان این هلیکوپتر قصد شرکت در عملیات دستگیری یکی از سرکرده‌های قاچاق مواد مخدر در این منطقه را داشتند. به احتمال زیاد این هلیکوپتر بر اثر برخورد با کوه دچار حادثه شده‌ است. هر چند بررسی اولیه پلیس این کشور حاکی از آن است که نقص فنی علت سقوط این بالگرد بوده‌ است. هفته گذشته نیز 11 نیروی نظامی کلمبیا در سقوط یک هواپیمای ترابری - نظامی CN-235 کشته شدند .

خاطره ماندگار و به یاد موندنیِ خلبانِ فقیدِ زنِ نیروی دریایی آمریکا، کارا هولتگرین جمعی ناو هواپیمابر آبراهام لینکن...

سال ۱۹۹۱ در جنگ اول خلیج فارس درگیری در اوج خودش بود که دستور ماموریت برام صادر شد، خیلی سریع با کابین دومم سرگرد توماس مسئول رادار هواپیما به سمت هواپیمای خودمون روی عرشه رفتیم و اف ۱۴ دی به شماره ۳۲۶۵ (سرگرد هولتگرین خلبانِ زنِ فقيد، بعدها در همین هواپیما کشته شد) رفتیم.
سریع تیک آف کردیم به سمت بصره هدایت شدیم و بعد از یک درگیری مختصر به سمت ناو برمی گشتیم که صدای آژیرهای اخطارِ هیدرولیک هواپيماي تامکتمون بلندشد؛ دقایق زیادی با مهندسان و کارشناسان مستقر در ناو به رایزنی از پشت بیسیم و در ارتفاع ۱۲۰۰۰ پایی پرداختیم؛ هر یک از اونها سعی خودشون رو دادن راهکار برای برطرف کردن نقص فنی هواپیما کردند ولي ما همچنان بدون نتیجه و مستاصل به حر فهای مختلف روی فرکانس اورژانسی بیسیم گوش می دادیم. حتی خلبان های قدیمی مستقر در پایگاه عربستان که تجربه ای در پرواز با تامکت داشتن با نگرانی انواع راهنمایی های ناکارآمد رو کردند ولی با دیدن عقربه سوخت و نداشتن هیدرولیک، جهت نزدیک شدن به تانکر آماده بودیم که دستور اجکت رو در یک منطقه امن بِهِمون بدن. صداها یکی یکی قطع شد اما در همین حین صدایی آرام و متین با لهجه تگزاسی!!به من وقت به خیرگفت. جناب سرگرد، خلبانِ تامکت به گوشی؟
گفتم بله.
خیلی آرام گفت حواست رو به من جمع کن؛ چه قدر سوخت داری؟
گفتم حدودا تا ۱۱ دقیقه.
گفت دو موتور در حالت آوانسن و... تک تک چک لیست رو مرور کرد و در آخر حرف عجیبی زد که در هیچ کتابی نوشته نشده بود. اون گفت چرخ هات رو باز کن و موتورهات رو روی ساسات کامل بذار.
من و توماس این پیشنهاد برامون عجیب بود ولي چون چاره ای نداشتیم و دیگه هواپیما رو از دست رفته می دونستیم مو به مو بهش گوش دادیم. رادار ناو هم که صدامون رو می شنید منتظر بود که این تلاش هم تموم بشه و دستور ترک هواپیما رو بده...
دوباره اون صدای آروم گفت: حالا با توکل به خدا با حداکثر سرعت به پایین شیرجه بزن!!!
من كه در حال اجرای فرمان بودم باهاش شمردم یک دو سه چهار ارتفاع ۱۰، ۹، ۸ و در ارتفاع ۴۰۰۰ پایی ناگهان گفت به حالت ایستا و مانور دکا کج بشو... کردم، بعد آروم گفت عقربه هیدرولیکت رو نگاه کن.
سرگرد!!! خدای من!!! روی حداکثر توان بود!!! انگاراین هواپیما هیچ مشکلی نداشت.
سریعا با ناباوری به رادار ناو گفتم من میام برای نشستن و اونم درحیرت گفت راجرررر... و نشستم.
خدمه همگي دورم جمع شدن... بعد از لختی آرامش به مسئول هدایت عملیات گفتم اون مهندس یاخلبان جادوگری که من روهدایت کرد کیه؟ الان کجاست؟ در عربستانه یا ناو خودمون یا از مرکز (آمریکا) هدایتم کرد؟
سرهنگ برایان با خیره شدن به زمین و صدای لرزان به شمال و افق دریا اشاره کرد و گفت نمیتونی ازش تشکرکنی!!!
من بجات ازش تشكر کردم؛ چون اون الان اونجاست!!!
من به شمال خلیج فارس در امتداد انگشت اشاره سرهنگ نگاه کردم و گفتم کجا؟!؟ و سرهنگ گفت ایران!!!
من که هنوز متوجه منظور سرهنگ نشده بودم، دوباره گفتم اون تو ایران چکار می کنه؟ اون کیه؟ و سرهنگ نفسی کشید و گفت آخه ایرانیه!!!
او خلبان تامکته که صدای بيسيم تو رو شنید و اومد روی خط تا کمکت کنه!!!
دوباره با ناباوری پرسیدم آخه لهجه اش تگزاسی بود!!!
گفت آره، ۲۱ سال قبل در پایگاه آموزش تگزاس با هم بودیم؛ اسمش اسدالله عادلیه. کاپیتان خلبان، اسداله عادلی و من با صدای لرزان تکرار کردم کاپتان عادلی...
چند روز بعد نیروی دریایی ایالات متحده به صورت غیررسمی از نیروی هوایی ایران و سرهنگ شجاع خلبان و قهرمان جنگ ایران و عراق، تیمسار عادلی فعلی، مراتب تشکر و قدردانیش رو اعلام کرد.
اما امریکایی ها هیچ وقت عیب تامکت ۳۲۶۵ رو که عادلی در هوا و از فاصله ۴۰۰ میلی تشخیص داده بود، اون هم فقط با شنود بیسیم، نفهمیدند، تا نهایتاً در يك ﮔردﺵ مرگبار به چپ، موجب مرگ خانم سرگرد شد.
درحال حاضر تیمسار عادلی در کانادا زندگی می کنه و مادر خانم خلبان کارا هولتگرين، سال ۲۰۱۱، چندین سال پس از مرگ دخترش به دیدار عادلی رفت و از قول دخترش کارا به عادلی گفت: کاپتان! دخترم می گفت زیباترین، زندگی بخش ترین، مطمئن ترین صدای عمرم رو تو اون چند دقیقه ای که با اون خلبان دلاور ایرانی حرف می زدم، شنیدم. ای کاش روزی بشه حتی به صورت غیررسمی باهاش پروازکنم !!!؟!!

ورود نسل جدید دژ پرنده و توپخانه هوایی AC-130J Ghostrider به نیروی هوایی امریکا

فرودگاه بین المللی دنور Denver International Airport از نطر مساحت با 140 کیلومتر مربع بزرگترین فرودگاه امریکاست . باند پروازی 16R / 34L این فرودگاه با طول 4877 متر نیز طولانی ترین باند در بین فرودگاه های این کشور است . این فرودگاه در نزدیکی شهر دنور در ایالت کلرادو ست و از نظر میزان نشست و برخاست ، ششمین فرودگاه شلوغ دنیا به حساب می اید . این فرودگاه بین سالهای 2005 تا 2010 عنوان برترین فرودگاه امریکای شمالی را از نظر خوانندگان مجله بیزنس تراولر بدست اورد . در سال 2014 نیز فرودگاه دنور با جابجایی بیش از 40 میلیون و 428 هزار نفر رتبه 16 در بین پرترددترین فرودگاه های جهان را کسب کرد . این فرودگاه هاب خطوط هوایی Frontier Airlines و United Airlines است .
فرودگاه بین المللی جان اف کندی JFK متعلق به شهر نیویورک سیتی است . این فرودگاه در 19 کیلومتری جنوب شرقی منهتن است . این فرودگاه شلوغ ترین دروازه بین المللی در امریکاست که در سال 1948 افتتاح شد و در زمان ترور جان اف کندی تغییر نام داد . بیش از 90 ایرلاین به این فرودگاه پرواز دارند و شرکتهایی نظیر JetBlue پروازهای خود را از این فرودگاه انجام می دهند . این فرودگاه همچنین از قطبهای مهم دو غول ورشکسته شده تاریخ هوانوردی یعنی TWA و Pan American نیز بوده است . JFK در سال 2014 با جابجایی بیش از 40 میلیون و 176 هزار نفر عنوان هفدهمین فرودگاه پرتردد جهان را نیز بدست اورد .

پس از 51 سال در اول اگوست 2015 و با ورود تیلت روتورهای مدرن و پیشرفته MV-22 Osprey ، سپاه تفنگداران دریایی امریکا هلیکوپتر ترابری و پشتیبانی CH-46 Sea Knight را برای همیشه بازنشسته کرد . این هلیکوپتر از سال 1964 و 2 سال پس از هلیکوپتر CH-47 Chinook وارد خدمت عملیاتی شده و پیش از این نیروی دریایی امریکا و نیروی هوایی سوئد نیز این هلیکوپتر را از رده خارج کرده بودند . بیش از 520 فروند از این هلیکوپتر بین سالهای 1962 تا 1971 تولید شد .