🔴 آغاز به‌ کار انجمن علمی فیزیک پزشکی

✅ انجمن علمی فیزیک پزشکی، به عنوان مرجع فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی در این حوزه آغاز به کار کرد.

این انجمن در زمینه انتشار محتواهای آموزشی، برگزاری کارگاه‌های پژوهشی و آموزشی، اجرای طرح‌های پژوهشی زیر نظر اعضای برجسته هیئت علمی دانشگاه‌های داخلی و خارجی، حمایت از پایان‌نامه‌های دانشجویی، توسعه دانش در این حوزه و ... فعالیت خواهد کرد.

🗣در کانال انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @MedPhysics_Association |

🔊فیزیک پرتوشناسی تشخیصی

🔤پرتو ایکس در تیوب اشعه ایکس از طریق تابش ترمزی و برخورد الکترون‌های شتاب‌گرفته با آند تولید می‌شود. بخش مفید این پرتوها برای تصویربرداری پزشکی و ایجاد تصاویر با کنتراست بالا استفاده می‌شود. مقدار زیادی از انرژی نیز به گرما تبدیل شده و باید توسط طراحی مناسب تیوب کنترل شود.

🔼هدف از طراحی تیوب، حداکثر بهره‌وری پرتوی ایکس و افزایش عمر دستگاه است.

🗣در کانال انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @MedPhysics_Association |

🗣مدل نظری آشکارساز پرتوی یونیزان

⚙️یکی از مهم‌ترین ابزارهای مورد استفاده توسط متخصصین فیزیک پزشکی در ارزیابی کمی میزان تابش دریافت شده، آشکارسازها هستند. طی صد سال گذشته، آشکارسازهای بسیار متعددی با اصول کار، جنس، نقاط قوت و ضعف و کاربردهای خاص خود تولید شده‌اند اما تمام آن‌ها بر اساس یک سری اصول عام عمل می‌کنند و از یک مدل نظری مشخص پیروی می‌کنند. درک این مدل نظری می‌تواند برای شناخت تمام انواع مختلف آشکارساز مفید باشد.

⏺شماتیک آشکارساز را در شکل بالا ملاحظه می‌کنید. در این مدل نظری، تابش یونیزان فارغ از نوع آن به حجم فعال آشکارساز اصابت می‌کند و در پی این اصابت، بسته به عواملی مثل انرژی پرتو، نوع آن و جنس ماده‌ی هدف، بارهای الکتریکی در حجم فعال آشکارساز تولید می‌شوند. این بارهای الکتریکی معمولا توسط یک مدار الکتریکی خارجی (عموما مدارهای RC)، جمع‌آوری می‌شوند و نرخ بار جمع‌آوری شده در واحد زمان دریافت می‌شود که همان جریان ایجادشده در مدار آشکارساز است.
برای محاسبه‌ی میزان بارهای هم‌نام تولیدشده توسط یک پرتوی اصابت کننده در واحد جرمِ حجم فعال آشکارساز، سطح زیر نمودار جریان_زمان محاسبه می‌شود.

🗣در کانال انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @MedPhysics_Association |

📚کتاب ارزشمند "کاربردهای یادگیری عمیق در سگمنتیشن تصاویر پزشکی"

🧠این کتاب به بررسی روش‌ها و تکنیک‌های نوین یادگیری عمیق در زمینه تحلیل و تقسیم‌بندی تصاویر پزشکی می‌پردازد. با پیشرفت‌های اخیر در فناوری‌های یادگیری ماشین و به‌ویژه یادگیری عمیق، کتاب فوق به معرفی الگوریتم‌ها و مدل‌های مختلفی می‌پردازد که می‌توانند به طور مؤثری در شناسایی و تفکیک ساختارهای مختلف در تصاویر پزشکی، مانند MRI، CT و تصاویر رادیولوژیکی، به کار گرفته شوند.

🩻همچنین کتاب با ارائه مثال‌های عملی و نتایج تحقیقاتی کمی و کیفی، کاربردهای واقعی این تکنیک‌ها را در حوزه پزشکی نشان می‌دهد و در نهایت مباحثی نظیر چالش‌ها، فرصت‌ها و آینده این فناوری‌ها در تشخیص بیماری‌ها و بهبود نتایج درمانی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

📆سال انتشار: ۲۰۲۵
✍️ناشر: Wiley

🗣در کانال انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @MedPhysics_Association |

🔻درمان فوتوداینامیک (Photodynamic therapy)

💡از دوران باستان، انسان از خواص درمانی نور برای ضد عفونی کردن زخم و درمان برخی اختلالات روانی بهره برده است. درمان فوتوداینامیک در اوایل قرن ۲۰ به صورت تصادفی توسط اسکار راب که مشغول مطالعه بر روی گونه‌های پارامسیا بود کشف شد. وی مشاهده کرد که گونه‌های پارامسیا که دارای نمونه هماتوپورفیرین (HPD) هستند و در معرض نور قرار گرفته اند، سطح بقای به‌شدت پایین‌تری نسبت به گونه‌های موجود در تاریکی از خود نشان می‌دهند.
درمان فتوداینامیک (PDT) یک روش پیشرفته و نوین در درمان بیماری‌ها، به ویژه سرطان و برخی بیماری‌های پوستی و میکروبی است. این روش به دلیل دقت بالا و عوارض جانبی کمتر، به سرعت در حال گسترش است.

❓نحوه عمل این درمان چگونه است؟
1️⃣تزریق یا استعمال موضعی دارو: در ابتدا، یک حساس‌کننده‌ی نوری (Photosensitizer) به بیمار تزریق می‌شود. این دارو به طور انتخابی در سلول‌های سرطانی تجمع می‌یابد.

2️⃣نوردهی (illumination): پس از گذشت مدت زمان مشخصی، یک منبع نوری خاص (مانند لیزر، لامپ یا نور LED) به ناحیه مورد نظر تابانده می‌شود. این نور باعث فعال‌سازی داروی حساس به نور شده و واکنش شیمیایی (فوتوشیمیایی) ایجاد می‌کند.

3️⃣تولید گونه‌های اکسیژن فعال: با فعال شدن دارو، اکسیژن فعال و رادیکال‌های آزاد تولید می‌شوند که به سلول‌های سرطانی آسیب می‌زنند و آنها را تخریب می‌کنند. این فرآیند همچنین می‌تواند به سیستم ایمنی بدن کمک کند تا سلول‌های سرطانی باقی‌مانده را شناسایی و نابود کند (از طریق التهاب و فعال‌سازی DAMP و سلول‌های Dendritic).

✔️مزایای PDT:
⏺غیرتهاجمی: PDT معمولاً نیازی به جراحی ندارد و می‌تواند در مطب یا کلینیک انجام شود.

⏺عوارض جانبی کمتر: نسبت به شیمی‌درمانی و پرتو درمانی، عوارض جانبی کمتری دارد و به بافت‌های سالم آسیب کمتری می‌زند.

⏺دقت بالا: این روش می‌تواند به طور دقیق سلول‌های سرطانی را هدف قرار دهد و از آسیب به بافت‌های سالم جلوگیری کند.

⏺قابلیت استفاده در مراحل مختلف بیماری: PDT می‌تواند در مراحل اولیه سرطان و همچنین برای کاهش اندازه تومورها یا تسکین علائم در مراحل پیشرفته‌تر مورد استفاده قرار گیرد.

🗣در کانال انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @MedPhysics_Association |

☢️کلاس درس مبانی دزیمتری

1️⃣جلسه اول

👤پروفسور گانتر هارتمن
⏺استاد تمام فیزیک پزشکی مرکز تحقیقات سرطان، دانشگاه هایدلبرگ آلمان

📝دزیمتری پرتوهای یونیزان پزشکی یک حوزه مطالعاتی مبنایی و حیاتی در فیزیک پزشکی است که بر اندازه‌گیری و ارزیابی دز تابشی که بافت‌های انسانی در طول روش‌های تشخیصی و درمانی جذب می‌کنند، تمرکز دارد. این دانش نقش مهمی در تضمین ایمنی بیمار و بهینه‌سازی اثربخشی درمان ایفا می‌کند.

🔺در کانال انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @MedPhysics_Association |

🩻از ایده تا اجرا: تصویربرداری مغزی با تکنیک‌های پیشرفته MRI برای اهداف متنوع

🧠Advanced MR-based Neuroimaging

👤دکتر صادق قادری
⏺دارای دکترای تخصصی در تصویربرداری پزشکی با گرایش تصویربرداری عصبی (Neuroimaging) از دانشگاه علوم پزشکی تهران
⏺برنده جایزه بهترین پایان‌نامه علوم اعصاب کشور در سال ۲۰۲۴
⏺پژوهشگر فعال در حوزه‌های MRI، تصویربرداری عصبی و هوش مصنوعی
⏺همکار و داور علمی در ژورنال‌ها و نهادهای معتبر بین‌المللی از جمله: The Lancet Group، Nature، MIT، Parkinson's UK (انگلستان) و ZonMw (هلند)

⌛️زمان برگزاری: پنجشنبه ۱۰ مهر ماه، ساعت ۱۷

💻به صورت مجازی در بستر اسکای‌روم

💠لینک شرکت در جلسه در کانال انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران منتشر خواهد شد، برای شرکت در وبینار، عضو کانال شوید.

💰شرکت در جلسه برای تمامی علاقه‌مندان رایگان و آزاد است.

🗣در کانال انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @MedPhysics_Association |

🩻فایل صوتی نشست "از ایده تا اجرا: تصویربرداری مغزی با تکنیک‌های پیشرفته MRI برای اهداف متنوع"

🧠Advanced MR-based Neuroimaging

👤دکتر صادق قادری
⏺دارای دکترای تخصصی در تصویربرداری پزشکی با گرایش تصویربرداری عصبی (Neuroimaging) از دانشگاه علوم پزشکی تهران
⏺برنده جایزه بهترین پایان‌نامه علوم اعصاب کشور در سال ۲۰۲۴
⏺پژوهشگر فعال در حوزه‌های MRI، تصویربرداری عصبی و هوش مصنوعی
⏺همکار و داور علمی در ژورنال‌ها و نهادهای معتبر بین‌المللی از جمله: The Lancet Group، Nature، MIT، Parkinson's UK (انگلستان) و ZonMw (هلند)

🏛 برگزار شده توسط انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران

🗣در کانال انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @MedPhysics_Association |

🎉۷ نوامبر، روز جهانی فیزیک پزشکی و سالروز تولد ماری کوری

📆امروز، ۷ نوامبر، مصادف است با سالروز تولد ماری اسکلودوفسکا–کوری، دانشمند برجسته و نخستین برنده دو جایزه نوبل در رشته‌های فیزیک و شیمی؛
شخصیتی که با کشف پدیده پرتوزایی و عناصر رادیوم و پولونیوم، مسیر علم را برای همیشه دگرگون ساخت.

🎓به افتخار خدمات ارزشمند او به علم و بشریت، این روز به عنوان روز جهانی فیزیک پزشکی گرامی داشته می‌شود؛
فرصتی برای تقدیر از فیزیک‌پزشکانی که با تلفیق دانش فیزیک و پزشکی، نقش مهمی در تشخیص، درمان و ارتقای سلامت بیماران ایفا می‌کنند.

🏛 انجمن علمی فیزیک پزشکی این روز را به تمامی متخصصان و پژوهشگران حوزه فیزیک پزشکی تبریک گفته و یاد و نام بانوی بزرگ علم، ماری کوری، را گرامی می‌دارد.

🗣در کانال انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @MedPhysics_Association |

📸مودهای تصویربرداری اولتراسوند: اصول و کاربردها

📝تصویربرداری اولتراسوند ابزاری مهم در تشخیص پزشکی است که با استفاده از امواج صوتی، تصاویری دقیق از ساختارهای داخلی بدن ایجاد می‌کند. مودهای اصلی تصویربرداری اولتراسوند شامل B-mode (مدل روشنایی)، M-mode (مدل حرکتی)، اولتراسوند داپلر و اولتراسوند ۳D/۴D هستند. هر یک از این روش‌ها اصول و کاربردهای خاص خود را دارند و نیازهای بالینی مختلفی را برطرف می‌کنند.

📖اولتراسوند B-mode رایج‌ترین تکنیک مورد استفاده است که تصاویر دو بعدی تولید می‌کند و امواج انعکاسی را به فرمت خاکستری تبدیل می‌کند. این روش به پزشکان امکان می‌دهد تا ارگان‌ها، بافت‌ها و عروق خونی را به صورت زنده¹ مشاهده کنند و به همین دلیل در مشاهده‌ی زایمان، معاینات شکمی و ارزیابی‌های قلبی بسیار ارزشمند است. اصل کار B-mode مبتنی بر بازتاب امواج صوتی از سطوح مختلف بافت است که شدت‌های متفاوت نشان‌دهنده انواع مختلف بافت‌ها می‌باشد.

♥️ اولتراسوند M-mode بر حرکت در طول زمان ابتنا دارد و حرکات ساختارهایی مانند قلب را ثبت می‌کند. با نمایش یک خط داده پیوسته، M-mode داده‌های حیاتی درباره عملکرد قلب فراهم می‌کند و امکان ارزیابی حرکت دیواره‌های قلب و عملکرد دریچه‌ها را فراهم می‌آورد. این روش به ویژه در اکوکاردیوگرافی² مفید است که در آن اندازه‌گیری‌های دقیق از دینامیک قلب برای تشخیص بیماری‌های قلبی ضروری است.

🩸اولتراسوند داپلر³ از اثر داپلر برای اندازه‌گیری سرعت جریان خون در رگ‌ها استفاده می‌کند. با تجزیه و تحلیل تغییرات فرکانس امواج صوتی بازتابیده، این تکنیک می‌تواند هم جهت و هم سرعت جریان خون را ارزیابی کند و به تشخیص بیماری‌های عروقی، مشکلات قلبی و نظارت بر سلامت جنین کمک کند. این یک روش غیرتهاجمی است که درک همودینامیک⁴ را تقویت می‌کند و در راهنمایی مداخلات درمانی نقش حیاتی دارد.

🦴اولتراسوند ۳D/۴D تصویربرداری سنتی را با ارائه نمای سه‌بعدی از ساختارهای آناتومیکی بسط می‌دهد. در حالی که اولتراسوند ۳D تصاویر ایستا را ثبت می‌کند، اولتراسوند ۴D بعد زمان را اضافه کرده و امکان مشاهده دینامیک ساختارهای متحرک مانند جنین در دوران بارداری را فراهم می‌کند. این روش‌های پیشرفته دقت تشخیصی را افزایش می‌دهند.

¹ Real-time
² Echocardiography
³ Doppler
⁴ Hemodynamics

#فیزیک_پزشکی #تصویربرداری_اولتراسوند #اولتراسوند #فراصوت #مودهای_تصویربرداری

🗣در کانال انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @MedPhysics_Association |

📊تونوگرافی

📝تونومتر شیوتز¹ حدود سال ۱۹۵۰ تغییراتی یافت تا اندازه‌ها را به صورت الکترونیکی ارائه دهد. یک سیم‌پیچ به‌طور مغناطیسی محل یا وضعیت فشارنده را حس می‌کند. مزیت این تغییر، ثبت فشار و تغییرات آن با زمان است.

📈به نمودار بالا تونوگراف² و به دستگاه ثبت‌کننده‌ی آن تونوگرافر می‌گویند. نوسانات فشار در واقع ناشی از تپش سرخرگ‌ها هستند. کاهش فشار نشان می‌دهد که مایع زلالیه در اثر فشار ایجاد شده به‌وسیله‌ی تونوگرافر سریع تر از معمول در حال خارج شدن از چشم است. مقدار خروجی را می‌توان با شیب تونوگراف برآورد کرد. این مقدار معمولا برابر ۲ الی ۶ میلی‌لیتر در دقیقه است، در صورتی که جرم ۱۵ گرم روی فشارنده باشد. در بیماران مبتلا به آب‌سیاه معمولا این مقدار کمتر از یک میلی‌لیتر در دقیقه است.

¹ Schiotz tonometer
² Tonograph

#فیزیک_پزشکی #نور #چشم #فیزیک_دیدگانی #تونوگراف #فشار_چشم #چشم #آب‌سیاه

🗣در کانال انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @MedPhysics_Association |

➕آشکارساز دیود سیلیکونی

📝یکی دیگر از روش‌های دزیمتری حالت جامد¹، استفاده از بلورهای سیلیکونی در آشکارسازی پرتوهای یونیزان است. در این روش، از ترکیب یک نوع بلور سیلیکونی با دو نوع متفاوت از ناخالصی با نام‌های p و n بهره‌برداری می‌شود. ناخالصی‌های گروه p، عناصر گروه سوم جدول تناوبی (مانند بور) هستند که کریستال را به یک ماده‌ی پذیرنده‌ی الکترون² تبدیل می‌کنند و ناخالصی‌های گروه n، عناصر گروه ۵ جدول تناوبی (مانند فسفر) هستند که کریستال را به دهنده‌ی الکترون³ تبدیل می‌کنند. پس از قرارگرفتن این دو کریستال در کنار یکدیگر، الکترون‌ها از n به p و حفره‌ها از p به n حرکت می‌کنند. این حرکت منجر به شکل‌گیری ناحیه‌ی تهی⁴ می‌شود که شامل یک میدان الکتریکی است. با اصابت پرتوهای یونیزان به ناحیه‌ی تهی، الکترون‌ها و حفره‌ها شکل می‌گیرند و توسط این میدان الکتریکی جمع‌آوری می‌شوند. پس از جمع‌آوری و تبدیل شدن به یک جریان الکتریکی، تقویت شده و ثبت می‌شوند. ولتاژ بایاس خارجی می‌تواند میدان الکتریکی ناحیه‌ی تهی را بسته به جهت میدان، افزایش یا کاهش دهد.

¹ Solid state
² Reciever impurity
³ Donor impurity
⁴ Depletion region

🗣در کانال انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @MedPhysics_Association |

☢️کلاس درس مبانی دزیمتری

2️⃣جلسه دوم

👤پروفسور گانتر هارتمن
⏺استاد تمام فیزیک پزشکی مرکز تحقیقات سرطان، دانشگاه هایدلبرگ آلمان

📝در ادامه‌ی مباحث جلسه نخست که در باب مبانی دزیمتری پرتوهای یونیزان صحبت شد، پروفسور هارتمن به معرفی انواع مختلف آشکارسازهای پرتوهای یونیزان و مزایا و معایب آن‌ها و همچنین تئوری حفره براگ-گری می‌پردازد.

🗣در کانال انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @MedPhysics_Association |

🔊دزیمتری ترمولومینسانس (TLD)

2️⃣بخش دوم

🧪این دزیمتر، معمولا از موادی مانند لیتیم فلورید یا کلسیم سولفید، ساخته می‌شود که لیتیم فلورید به‌مراتب بیشتر مورد مطالعه قرار گرفته و کاربرد کلینیکی گسترده‌تری دارد.

✔️مزایای TLD:
🔹دقت بالا: TLD قادر است دوزهای بسیار دقیق و حساسی از تابش را اندازه‌گیری کند.

🔹پایداری: این روش می‌تواند دوزهای تابش را برای مدت زمان طولانی ذخیره کند و به راحتی قابل حمل و نگهداری است.

🔹طیف وسیع کاربردها: TLD در حوزه‌های مختلفی از جمله پزشکی (برای اندازه‌گیری دز تابش در پرتودرمانی)، صنعت (در کنترل کیفیت و ایمنی) و محیط زیست (برای اندازه‌گیری تابش‌های طبیعی) استفاده می‌شود.

🔹عدم نیاز به الکتریسیته: TLD برای اندازه‌گیری دز نیاز به منبع برق ندارد و می‌تواند در شرایط مختلف محیطی مورد استفاده قرار گیرد.

⚠️معایب TLD:
🔹زمان‌بر بودن فرآیند: فرآیند خواندن و آنالیز داده‌ها ممکن است زمان‌بر باشد، زیرا نیاز به حرارت دادن و اندازه‌گیری نور دارد.

🔹حساسیت به شرایط محیطی: TLD ممکن است تحت تأثیر شرایط محیطی مانند رطوبت و دما قرار گیرد، که می‌تواند بر دقت نتایج تأثیر بگذارد.

🔹نیاز به کالیبراسیون: یک دزیمتر نسبی است که برای دستیابی به نتایج دقیق، نیاز به کالیبراسیون منظم دارد که ممکن است هزینه‌بر باشد.

🔹محدودیت در دزهای بسیار بالا: TLD ممکن است برای اندازه‌گیری دزهای بسیار بالا مناسب نباشد، زیرا ممکن است ظرفیت ذخیره‌سازی انرژی آن اشباع شود.

📝کاربردها:
دزیمتری ترمولومینسانس به طور گسترده‌ای در بیمارستان‌ها برای اندازه‌گیری دز تابش در پرتودرمانی، در مراکز تحقیقاتی برای بررسی اثرات تابش بر روی مواد و همچنین در صنایع هسته‌ای و ایمنی تابش مورد استفاده قرار می‌گیرد.

#فیزیک_پزشکی #پرتودرمانی #دزیمتری #ترمولومینسانس #TLD #حالت_جامد #رادیوتراپی

🗣در کانال انجمن علمی فیزیک پزشکی شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @MedPhysics_Association |