#اصول‌طراحی‌قالبهای‌برش
قسمت چهارم

چگونگی محاسبه برش یا لقی
لقي مناسب جهت برش قطعات را مي توان به چند طريق به شرح زير به دست آورد :
الف: با داشتن فرمول C=T/α مي توان به راحتي با داشتن ضخامت قطعه (T ) و ضريب ثابتي كه بستگي به جنس ورق دارد (α ) مقدار لقي (C ) را محاسبه نمود و اين مقدار را بايستي به طرفين سنبه يا ماتريس اضافه يا كم كرد .
ب: ورقهایي كه داراي ضخامت 3 ميليمتر يا كمتر باشند مي توان از مقادير تجربي زير براي تعيين لقي استفاده كرد:
براي آلياژهاي آلومينيوم 1100 و 5052 حد متوسط بازي برش را 4.5% ضخامت ورق در نظر مي گيرند .
براي آلياژهاي آلومينيوم 4024 و 6061 برنج و فولاد سرد غلطك خورده و فولاد زنگ نزن حد متوسط بازي برش را 6% ضخامت ورق در نظر مي گيرند.

https://telegram.me/joinchat/BbAoTEBvgTv5xUVwPTHZLA

پ: بهترين روش براي به دست آوردن مقدار لقي ،استفاده از نوع برش مقطع و جداول مربوط به آن است كه شكل 4 به همراه جداول مربوطه چگونگي اين امر را روشن مي سازد.
شكل 4: اين شكل نمايشگر مشخصات مقاطع برش در ورق و پولك بر حسب مقدار لقي بين آن دو مي باشد

شکل 4

ابتدا با توجه به شكلهاي موجود ،يكي از آنها را با توجه به امكانات ساخت و دقت مربوط به قطعه توليدي انتخاب كرده كه مشخصات اين شكل در جدول 3 به طور كامل آمده است و سپس با استفاده از جدول 4 مقدار لقي را بر حسب جنس فلز تعيين مي كنيم.
با استفاده از جدول زير مي توان مقدار لقي فلزات مختلف را بر حسب جنس فلز و با توجه به امكانات ساخت و نوع مقطع برش محاسبه نمود.(جدول شماره-4)
انتخاب نوع لقي: همانطور كه در شكل 4 ديده ميشود با تغيير لقي در سنبه و ماتريس مقاطع برش به شكلهاي مختلف تغيير مي كند و هر چه بتوانيم قطر سنبه و ماتريس را به اندازه اسمي طراحي شده نزديك تر كنيم دقت قطعات بريده شده نيز بيشتر ميشود،لذا با توجه به شكل شماره 4 توصيه ميشود كه براي انتخاب لقي با توجه به ماشين آلات و امكانات ساخت ،ايده آل ترين نوع لقي را انتخاب كنيد.

https://telegram.me/MEIchannel

تاثیر لقی در سنبه و ماتریس
پس از انتخاب لقي ميبايستي آنرا به دورتادور ماتريس و يا سنبه افزوده و يا كم كنيم كه به دو حالت زير صورت مي گيرد:
الف- وقتي كه سوراخ اندازه مورد نظر باشد :در اين اندازه نهايي قطعه را به سنبه داده و مقدار لقي را به اندازه ماتريس مي افزاييم،چون سنبه هر اندازه اي داشته باشد سوراخ روي نوار هم همان اندازه را خواهد داشت(شكل 3).
ب- وقتي كه پولك (بلانك) اندازه مورد نظر باشد:در اين حالت اندازه نهايي قطعه را به ماتريس مي دهيم و مقدار لقي را از طرفين سنبه كم مي كنيم ،چون هميشه ماتريس اندازه قطعه بيرون افتاده را تعيين مي كند(شكل 4).

پایان قسمت ۴

https://telegram.me/MEIchannel

#اصول‌طراحی‌قالبهای‌برش
قسمت پنجم

انواع قالبهای برش
جهت ساخت قطعات مختلف با شكلهاي گوناگون ،قالبهاي برش مختلفي طراحي مي شوند كه عموما به دو دسته زير تقسيم مي شوند:
الف- قالبهاي تك مرحله اي: از اين گونه قالبها براي ساخت قطعاتي كه شكل ساده اي دارند و معمولا با يك عمل برش يك قطعه توليد ميشود استفاده ميكنند(شكل 5).
ب- قالبهاي چند مرحله اي: از اين قالبها براي توليد قطعاتي كه شكل پيچيده اي دارند و براي توليد هر يك از آنها نياز به برش قطعه در چند دستگاه مختلف دارد استفاده مي شود(شكل 6)

شکل 5:نمونه ای از قالب برش تک مرحله ای

شکل 6:شکل عمومی و کلی قالبهای برش

مراحل طراحي قالبهاي برش
در روشهاي جديد طراحي قالب ،جهت بهتر شدن كيفيت و كمتر شدن هزينه،مراحل طراحي را به صورت رده بندي مشخص كرده و طبق آن عمل مي كنند و چون مراحل آن تحقيقا طبق محاسبات و تجارب خاص قالبسازي به دست آمده است مسلم است كه با رعايت و اجراي اين مراحل ،قالب شكلي ايده ال و مهندسي به خود مي گيرد . اين مراحل به شرح زير مي باشد :
طراحی نوار
اولين قدم در طراحي قالب برش ، طراحي نوار مي باشد به نحوي كه نوار ترسيم شده نشانگر تمامي عملياتي است كه از اولين تا آخرين ايستگاه روي آن انجام مي گيرد. از روي اين نوار به راحتي مي توان نحوه برش در ايستگاههاي مختلف را مشاهده كرد.با توجه به اين توضيح درمي يابيم كه اساسي ترين مرحله طراحي قالب طراحي نوار آن مي باشد،از آن پس مي توان به راحتي زمان و هزينه لازم جهت ساخت قالب را پيش بيني كرد.با توجه به اينكه پنجاه تا هفتاد درصد قيمت تمام شده قطعاتي كه توسط قالب برش توليد مي شوند (مواد اوليه) و بقيه را هزينه هاي توليد (كارگر،دورريز،....) تشكيل مي دهند ،مي بايستي در طراحي نوار توجه داشت كه دورريز را حداقل مقدار ممكن در نظر گرفت.
مقدار جابجايي مجاز ضايعات (دورريز): اين مقدار رابطه مستقيمي با شكل نهايي و محيط خارجي قطعه توليدي دارد و به طور كلي قطعات توليدي را از نظر شكل خارجي مي توان به چهار دسته كلي تقسيم كرد تا با مبنا قرار دادن آنها مقدار مجاز ضايعات در نوارهاي مختلف را بر حسب آنها بيابيم:
دسته اول: اين دسته شامل قطعاتي است كه محيط خارجي قوس داري دارند و قوس آنها طوري است كه از ديد دو ايستگاه پشت سر هم ،قوسها نسبت به هم حالت واگرايي دارند. دراين حالت مقدار دورريز A را برابر 70% ضخامت ورق در نظر مي گيرند.(شكل 7)
A=7% ×T

دسته دوم: اين دسته شامل قطعاتي است كه داراي لبه هاي برشي موازي و مستقيم نسبت به همديگر و نسبت به لبه هاي نوار مي باشند در اين حالت مقدار دورريز (B ) بستگي به طول مستقيم (L ) لبه قطعه توليدي دارد و با توجه به جدول شماره 5 مي توان مقدار آن را يافت.(شكل8)،(جدول5)

دسته سوم: اين دسته شامل قطعاتي است كه ازديد دو ايستگاه پشت سر هم داراي منحني هاي موازي نسبت به يكديگر مي باشند،در اين حالت مقدار دورريز داراي منحني هاي موازي نسبت به يكديگر مي باشند،در اين حالت مقدار دورريز (C ) بستگي مستقيم به طول قوس (L ) دارد.(شكل9) و (جدول6)

دسته چهارم: اين ديته شامل قطعاتي است كه از ديد دو ايستگاه پشت سر هم نسبت به هم داراي گوشه هاي تيزند ،كه در اين حالت مقدار دورريز را مساوي يا بزرگتر ازT ¼ 1 در نظر مي گيرند.(شكل10)
C= 1¼× T

تعيين مقدار دورريز براي نوارهاي چندراهه :مقادير توصيه شده در چهار حالت بالا فقط براي حالتي است كه نوار يك راهه باشد ولي وقتي نوار چند راهه باشد مقدار مجاز دورريز را در همه حالات و شكلهاي مختلف برابر با T ⅓1 در نظر مي گيرند.
تعيين مقدار دورريز براي مواد غير فلزي: وقتي جنس مواد از مواد غير فلزي باشد ،مقدار دورريز به جنس مواد بستگي داشته و با توجه به آن از جدول زير اين مقادير را مي يابيم.(جدول7)