نام عمومی : اکریلیک Acrylic
مخفف : PM MA
نام تجاری : پلکسی گلاس ، لوسیت ، اکریلیت
ویژگی ها: شفافیت بالا ( ۹۲ درصد ) ، قابلیت هوا خوری بالا ، عایق الکتریکی خوب ، ایجاد ترک ها توسط تنش
کاربرد : لنزها / اپتیک ها ، چشم های بیرونی درب های اتوماتیک ، لنزهای اتوماتیک /پوشش ها ، شیشه جلو هواپیماها ، رنگ ها
مخفف : PM MA
نام تجاری : پلکسی گلاس ، لوسیت ، اکریلیت
ویژگی ها: شفافیت بالا ( ۹۲ درصد ) ، قابلیت هوا خوری بالا ، عایق الکتریکی خوب ، ایجاد ترک ها توسط تنش
کاربرد : لنزها / اپتیک ها ، چشم های بیرونی درب های اتوماتیک ، لنزهای اتوماتیک /پوشش ها ، شیشه جلو هواپیماها ، رنگ ها
قالب های تزریق پلاستیک :
در این قسمت درباره ی اجزای ماشین های تزریق پلاستیک و چرخه تولید محصولات پلاستیکی بحث می کنیم. پارامترهای اصلی کنترل و اصطلاحات مورد استفاده در بخش تزریق و فرایند چرخه مواد پلاستیکی نیز مورد بررسی قرار میگیرد .
منظور از کلمپ ، بستن انتهای قالب است
منظور از تزریق ، پر کردن قالب است .
منظور از خنک کاری ، سخت کردن قطعات پلاستیکی در قالب است .
منظور از پران ، خارج کردن قطعات پلاستیکی از قالب است .
در این قسمت درباره ی اجزای ماشین های تزریق پلاستیک و چرخه تولید محصولات پلاستیکی بحث می کنیم. پارامترهای اصلی کنترل و اصطلاحات مورد استفاده در بخش تزریق و فرایند چرخه مواد پلاستیکی نیز مورد بررسی قرار میگیرد .
منظور از کلمپ ، بستن انتهای قالب است
منظور از تزریق ، پر کردن قالب است .
منظور از خنک کاری ، سخت کردن قطعات پلاستیکی در قالب است .
منظور از پران ، خارج کردن قطعات پلاستیکی از قالب است .
کلمپ :
در هنگام کلمپ و ایجاد قیود در چرخه قالب های تزریق پلاستیک، در ابتدا کلمپ می بایست سریعا بسته شود و سپس یونیت به صورت آرام بسته شود .هنگام بسته شدن ، قبل از تزریق پلاستیک فشار زیادی به کلمپ وارد می شود .نکته مهم در کلمپ ها در چرخه قالب های تزریق ، سریع و با امنیت بسته شدن قالب می باشد که بعد از بسته شدن می بایست در مقابل خروج مواد تزریقی در قالب مقامت کند .
در هنگام کلمپ و ایجاد قیود در چرخه قالب های تزریق پلاستیک، در ابتدا کلمپ می بایست سریعا بسته شود و سپس یونیت به صورت آرام بسته شود .هنگام بسته شدن ، قبل از تزریق پلاستیک فشار زیادی به کلمپ وارد می شود .نکته مهم در کلمپ ها در چرخه قالب های تزریق ، سریع و با امنیت بسته شدن قالب می باشد که بعد از بسته شدن می بایست در مقابل خروج مواد تزریقی در قالب مقامت کند .
تزریق :
در هنگام تزریق ، مواد مذاب پلاستیکی با نهایت سرعت در قالب توسط مارادون که به شکل پیچ مانند می باشد،رانده می شود . زمانی که قالب پر شد ، واحد تزریق بسته شده و مقداری موادی اضافه تا زمانی که مواد منجمد شود در قالب برای جبران انقباض موجود در قطعه نگه داری می شود .تابع پر شدن باعث رانده شدن مواد پلاستیکی به حفره با بیشترین سرعت قابل امکان تا حدود ۹۵ درصد پرشدن می باشد .تایع فشردگی ۵ درصد باقیمانده در قالب را با مواد اضافی موجود در قالب سرد پر می کند .این کار مطلوب است به این دلیل که در هنگام سرد شدن ترموپلاستیک ها انقباض به وجود می آید .تابع نگهداری ، مواد اضافی را در قالب سرد تا زمانی که منجمد نشده باشد نگه داری می کند .این توقف باعث جلوگیری از برگشت جریان مواد می شود .
در هنگام تزریق ، مواد مذاب پلاستیکی با نهایت سرعت در قالب توسط مارادون که به شکل پیچ مانند می باشد،رانده می شود . زمانی که قالب پر شد ، واحد تزریق بسته شده و مقداری موادی اضافه تا زمانی که مواد منجمد شود در قالب برای جبران انقباض موجود در قطعه نگه داری می شود .تابع پر شدن باعث رانده شدن مواد پلاستیکی به حفره با بیشترین سرعت قابل امکان تا حدود ۹۵ درصد پرشدن می باشد .تایع فشردگی ۵ درصد باقیمانده در قالب را با مواد اضافی موجود در قالب سرد پر می کند .این کار مطلوب است به این دلیل که در هنگام سرد شدن ترموپلاستیک ها انقباض به وجود می آید .تابع نگهداری ، مواد اضافی را در قالب سرد تا زمانی که منجمد نشده باشد نگه داری می کند .این توقف باعث جلوگیری از برگشت جریان مواد می شود .
خنک کاری :
قسمت خنک کنندگی در چرخه قالب تزریق بعد از تمام شدن تزریق مواد شروع می شود .در هنگام مرحله خنک کاری و در هنگامی که قالب بسته است ، مواد داغ پلاستیکی سرد شده به قطعه پلاستیکی جامد تبدیل می شود و زمانی که به اندازه کافی به سختی برسد آماده خارج شدن می شود .خنک کاری بخشی از چرخه ای قالب تزریق پلاستیک است که در چرخه ای تزریق، مواد را به قطعات جامد تبدیل کرده و آماده برای مرحله ی بعدی می کند . منظور از سخت و جامد شدن همان پلاستیکی شدن قطعه است .
قسمت خنک کنندگی در چرخه قالب تزریق بعد از تمام شدن تزریق مواد شروع می شود .در هنگام مرحله خنک کاری و در هنگامی که قالب بسته است ، مواد داغ پلاستیکی سرد شده به قطعه پلاستیکی جامد تبدیل می شود و زمانی که به اندازه کافی به سختی برسد آماده خارج شدن می شود .خنک کاری بخشی از چرخه ای قالب تزریق پلاستیک است که در چرخه ای تزریق، مواد را به قطعات جامد تبدیل کرده و آماده برای مرحله ی بعدی می کند . منظور از سخت و جامد شدن همان پلاستیکی شدن قطعه است .
پران :
عملکرد پران در چرخه قالب های تزریق این است که با سرعت و امنیت در باز شدن قالب و خروج قطعه می شود .در حین خروج در چرخه قالب های تزریق ، کلمپ می بایست در ابتدا به آرامی باز شده و سپس آماده ی پران می شود ،پران برای خروج قطعه از قالب عمل می کند .زمانی که قطعات خارج می شود ، پران جمع می شود و سپس برای مرحله ی بعدی آماده می شود .
عملکرد پران در چرخه قالب های تزریق این است که با سرعت و امنیت در باز شدن قالب و خروج قطعه می شود .در حین خروج در چرخه قالب های تزریق ، کلمپ می بایست در ابتدا به آرامی باز شده و سپس آماده ی پران می شود ،پران برای خروج قطعه از قالب عمل می کند .زمانی که قطعات خارج می شود ، پران جمع می شود و سپس برای مرحله ی بعدی آماده می شود .
اهمیت انتخاب فولاد در قالب تزریق پلاستیک
فرایند با طرح و جنس مختلف قالب برای قالبسازان مهم می باشد .بنا به این دلیل توجه خاصی نیز باید به انتخاب فولاد مورد استفاده ،در ساختمان قالب تزریق شود .برای داشتن تاثیر بهتر در قالب و عمر بیشتر قالب ، تولید کنندگان فولاد ،دسته ای از محصولات فولادی رابرای قالب تولید کرده اند .
اگر چه فاکتورهای زیادی برای انتخاب نوع فولاد قالب وجود دارد ،اما ما بر روی فاکتورهای اصلی تمرکز می کنیم :
1- انواع پلاستیک
2- فرایند قالب های پلاستیک
3- تعداد قطعات برای تولید
4- سطح پرداخت قطعات
5- طراحی حفره
6- روش شکل دادن حفره
7- روش عملیات حرارتی
فرایند با طرح و جنس مختلف قالب برای قالبسازان مهم می باشد .بنا به این دلیل توجه خاصی نیز باید به انتخاب فولاد مورد استفاده ،در ساختمان قالب تزریق شود .برای داشتن تاثیر بهتر در قالب و عمر بیشتر قالب ، تولید کنندگان فولاد ،دسته ای از محصولات فولادی رابرای قالب تولید کرده اند .
اگر چه فاکتورهای زیادی برای انتخاب نوع فولاد قالب وجود دارد ،اما ما بر روی فاکتورهای اصلی تمرکز می کنیم :
1- انواع پلاستیک
2- فرایند قالب های پلاستیک
3- تعداد قطعات برای تولید
4- سطح پرداخت قطعات
5- طراحی حفره
6- روش شکل دادن حفره
7- روش عملیات حرارتی
مواد ترموپلاستیک در قالب گیری تزریقی دارای شرایط مناسبی هستند در زمانی که حرارت داده می شود ، سخت می شود و سپس سرد می شود .
این فرایند می تواند تکرار شود زیرا هیچ تغییر شیمیایی در قالبسازی و خنک کاری اتفاق نیافتاده است . تنها شکل فیزیکی در قالب موجود است . تا زمانی که تغییرات شیمیایی وجود نداشته باشد ، عملیات کلیدی با مواد مناسب و خام و قالب گیری مجدد امکان پذیر است .
مواد ترموپلاستیک که در قالب های تزریق رایج است شامل :
ای بی اس (A.B.S)
اکریلیک (Acrylic )
سلولزها (Cellulose )
فلوروکربن (Fluorocarbons )
نایلون (Nylon )
پلی کربنات (polycarbonate )
پلی اتیلن (Polyethylene)
پلی پروپیلن (Polypropylene)
استیرین/پلی استیرین (Polystyrene )
وینیل/پی وی سی (PVC)
این فرایند می تواند تکرار شود زیرا هیچ تغییر شیمیایی در قالبسازی و خنک کاری اتفاق نیافتاده است . تنها شکل فیزیکی در قالب موجود است . تا زمانی که تغییرات شیمیایی وجود نداشته باشد ، عملیات کلیدی با مواد مناسب و خام و قالب گیری مجدد امکان پذیر است .
مواد ترموپلاستیک که در قالب های تزریق رایج است شامل :
ای بی اس (A.B.S)
اکریلیک (Acrylic )
سلولزها (Cellulose )
فلوروکربن (Fluorocarbons )
نایلون (Nylon )
پلی کربنات (polycarbonate )
پلی اتیلن (Polyethylene)
پلی پروپیلن (Polypropylene)
استیرین/پلی استیرین (Polystyrene )
وینیل/پی وی سی (PVC)
موارد استفاده از این نوع ترموپلاستیک ها در فولادهای قالب تزریق پلاستیک متداول می باشد که براساس نوع عملکرد قالب تعیین می شود . فولاد مناسب برای بعضی از این ترموپلاستیک ها مشابه ذیل انتخاب می گردند .
۱ – زبانه محافظ پلاستیک : استفاده از فولاد زد زنگ مانند DME #6
2 – پرکننده های شیشه ای پلاستیک : استفاده از فولاد زد زنگ ، H-13 ،و D-2
3 – وینیل / پی وی سی : استفاده از فولاد زد زنگ مانند فولاد DME #6
مواد ترموپلاستیک توسط حرارت و فشار تنظیم می شود . تغییرا ت شیمیایی به وجود آمده و مواد به شکل و حالت اولیه خود نمی توانند برگردند .انواع مختلف پر کننده ها برای بدست آوردن مواد ویژه مورد استفاده قرار می گیرد. این نوع از پلاستیک ها معمولا به صورت فشرده در قالب بوده و با فرایندهای دیگر مورد استفاده قرار می گیرد . پلاستیک های بدست آمده در این گروه عبارتند از :
اکریلیک Acrylic
آلکیدها Alkyds
اپوکسی ها Epoxies
ملامین–فرمالدئید Melamine-formaldehyde
فنولیک Phenolic
پلی استرها Polyesters
سیلیکون ها Silicones
اوره –فرمالدئید Urea-formaldehyde
۱ – زبانه محافظ پلاستیک : استفاده از فولاد زد زنگ مانند DME #6
2 – پرکننده های شیشه ای پلاستیک : استفاده از فولاد زد زنگ ، H-13 ،و D-2
3 – وینیل / پی وی سی : استفاده از فولاد زد زنگ مانند فولاد DME #6
مواد ترموپلاستیک توسط حرارت و فشار تنظیم می شود . تغییرا ت شیمیایی به وجود آمده و مواد به شکل و حالت اولیه خود نمی توانند برگردند .انواع مختلف پر کننده ها برای بدست آوردن مواد ویژه مورد استفاده قرار می گیرد. این نوع از پلاستیک ها معمولا به صورت فشرده در قالب بوده و با فرایندهای دیگر مورد استفاده قرار می گیرد . پلاستیک های بدست آمده در این گروه عبارتند از :
اکریلیک Acrylic
آلکیدها Alkyds
اپوکسی ها Epoxies
ملامین–فرمالدئید Melamine-formaldehyde
فنولیک Phenolic
پلی استرها Polyesters
سیلیکون ها Silicones
اوره –فرمالدئید Urea-formaldehyde
تعداد قطعات یک قالب تاثیر بسازایی در طراحی قالب ، هزینه ها و انتخاب فولاد آن دارد .
در طراحی قالب ها باید موارد زیر در نظر گرفته شود :
1-افزایش تعداد حفره های قالب
2-کیفیت بهتر متریال پلاستیک ،نیاز به انتخاب فولاد در برابر خوردگی سطح
3-کیفیت فولاد بالاتر برای قالب هایی با تزریق چند نوع مواد مختلف
4-استفاده از روش های پوشش دهی مانند پوشش دهی کروم
در طراحی قالب ها باید موارد زیر در نظر گرفته شود :
1-افزایش تعداد حفره های قالب
2-کیفیت بهتر متریال پلاستیک ،نیاز به انتخاب فولاد در برابر خوردگی سطح
3-کیفیت فولاد بالاتر برای قالب هایی با تزریق چند نوع مواد مختلف
4-استفاده از روش های پوشش دهی مانند پوشش دهی کروم
عمر قالب برای تعداد قطعات قابل قبول در یک قالب مورد توجه است .در بعضی از موارد انتخاب فولاد قالب ،توسط طراح قالب در نظر گرفته می شود که شامل :
قالب کوتاه مدت :
مواد استفاده شده در این قالب ها می تواند آلومینیوم ، و فولاد های کم کربن باشد .
قالب میان مدت :
مواد استفاده شده در این قالب ها می تواند شامل P20 ,P21 و فولادهایی با کربن متوسط باشد .
قالب بلند مدت :
مواد استفاده شده در این قالب ها می تواند شامل ورق های کرومی ، P20 نیترید شده ،فولاد زد زنگ ، فولاد های ابزار H13,D2,S7 و یا دیگر فولادهای سخت شده با آب و روغن
قالب کوتاه مدت :
مواد استفاده شده در این قالب ها می تواند آلومینیوم ، و فولاد های کم کربن باشد .
قالب میان مدت :
مواد استفاده شده در این قالب ها می تواند شامل P20 ,P21 و فولادهایی با کربن متوسط باشد .
قالب بلند مدت :
مواد استفاده شده در این قالب ها می تواند شامل ورق های کرومی ، P20 نیترید شده ،فولاد زد زنگ ، فولاد های ابزار H13,D2,S7 و یا دیگر فولادهای سخت شده با آب و روغن
کیفیت سطح در حفره قالب به طور مستقیم بر کیفت سطح قطعات پلاستیکی تولید شده تاثیرگذار است . کیفیت سطح بهتر قالب ،باعث کیفیت بهتر در سطح قطعات است . موارد زیر بر کیفیت سطح نهایی تاثیر گذار است :
1 - نوع فولاد مورد استفاده در قالب
2 - روش ماشینکاری و کیفیت سطح قالب
3 - طراحی قطعه و کاربرد آن
4 - استفاده از روش های پولیش کردن
قالب های فولادی معمولا دارای کیفیت سطح بالا بوده و برای ساخت مواردی به شرح زیر می باشند :
AISI
P20
P21
H13
A2
A4
A6
A8
4140
4150
P2
01
02
S7
فولاد زد زنگ کلاس ۴۱۴ و ۴۲۰
قابلیت پولیش کردن فولاد بستگی مسقیم به کیفیت آن دارد .از عیوبی مانند موک ، تخلخل ،تفکیک شدگی کاربید ، و دیگر موارد می بایست جلوگیری شود . در کل با افزایش سختی فولاد، سطح نهایی رو به افزایش است.
1 - نوع فولاد مورد استفاده در قالب
2 - روش ماشینکاری و کیفیت سطح قالب
3 - طراحی قطعه و کاربرد آن
4 - استفاده از روش های پولیش کردن
قالب های فولادی معمولا دارای کیفیت سطح بالا بوده و برای ساخت مواردی به شرح زیر می باشند :
AISI
P20
P21
H13
A2
A4
A6
A8
4140
4150
P2
01
02
S7
فولاد زد زنگ کلاس ۴۱۴ و ۴۲۰
قابلیت پولیش کردن فولاد بستگی مسقیم به کیفیت آن دارد .از عیوبی مانند موک ، تخلخل ،تفکیک شدگی کاربید ، و دیگر موارد می بایست جلوگیری شود . در کل با افزایش سختی فولاد، سطح نهایی رو به افزایش است.