☰

📝 ویرایش | حشو (۵)

◄ با انتشار کلیپی با ادعای انجام تیراندازی از سوی مأموران پلیس به سرنشینان پژو تیم ویژه‌ای در حال بررسی موضوع هستند.

🖍 اسم «انجام» و گروه حرف‌اضافهٔ «از سوی» از موارد پربسامد حشو در نوشتارند. در برخی از جمله‌ها هر دو را می‌توان کنار گذاشت.

◄ با انتشار کلیپی با ادعای تیراندازی مأموران پلیس به سرنشینان پژو، گروه ویژه‌ای در حال بررسی موضوع است.

@MorphoSyntax

☰

📘 کتاب | دستوری‌شدگی

▫️Ten Lectures on Grammaticalization (2024)

▫️Christian Lehmann
The University of Erfurt, Germany

@MorphoSyntax

☰

🧾 واژه‌گزینی | سیستانو


▪️برخی از قهوه‌سراهای کانادا در واکنش به دونالد ترامپ که خواستار پیوستن آن کشور به امریکا شده بود، نام نوشیدنی امریکانو را به کانادیانو تغییر دادند.

▪️واژهٔ «امریکانو» در ایتالیایی به معنای «امریکایی» است و گویا نوشیدنی یادشده نام خود را از این زبان گرفته است.

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
🔝کشت قهوه چندی است که در استان سیستان و بلوچستان آغاز شده است/ «ــ‌و» از پسوندهای نسبت در فارسی است.
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

@MorphoSyntax

☰

🧊 ساختواژه | یای ملون


✿ فارسی انواع یای وابسته دارد که به مقوله‌های دستوری مختلف ملحق می‌شوند. برخی از آنها اشتقاقی‌اند و در واژه‌سازی به‌کار می‌روند؛ مثلاً:

◄ حاصل مصدر: برادری
◄ اسم مکان: نانوایی
◄ اسم حرفه: بلالی
◄ صفت‌ساز: رنگی
◄ لیاقت: دیدنی

✿ شماری دیگر تصریفی‌اند و به انگیزه‌های نحوی به گروه اسمی می‌پیوندند. از آن میان، دو وند تصریفی «ــ‌ی» نکره و تعجبی، به‌رغم شباهت آوایی، هویت جداگانه‌ای دارند، بر مفهوم دستوری متفاوتی دلالت می‌کنند، و رفتار نحوی‌شان متمایز است.

✿ یای نکره: غالباً هم به اسم می‌پیوندد، هم به صفت:

◄ خانهٔ بزرگی خرید.
◄ خانه‌ای بزرگ خرید.

✿ یای تعجبی: غالباً فقط در پایان گروه اسمی می‌آید:

◄ چه خانهٔ بزرگی دارد.
◄ *چه خانه‌ای بزرگ دارد.

✿ اغلب منابع فارسی سر شوخی را با صرف و نحو فارسی باز کرده‌اند و این دو عنصر تصریفی معلوم‌الحال را واژه‌بست خوانده‌اند.

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
🔝آبرنگ، گراند هتل، اثر مجتبی یگانگی
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

@MorphoSyntax

☰

📢 نشست | درست و غلط در زبان

@MorphoSyntax

☰

🔍 مسئله (۳۱)

🎼 وقتی هانس زیمر با همکاری لیزا جرارد موسیقی ماندگار پیوست را ساخت:

۱. نوآم چامسکی مقالهٔ «اشتقاق برپایهٔ فاز» را منتشر کرده بود.
۲. هوارد لزنیک کتاب تحلیل کمینه‌گرا را منتشر کرده بود.
۳. نوربرت هورنشتین مقالهٔ «دربارهٔ کنترل» را منتشر کرده بود.
۴. سدریک بوئکس کتاب نحو عریان را منتشر کرده بود.

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
🔝تصویر ناسا: بر فراز "زمین"؛ پرتاب موشک روسی سایوز-اف‌جی از زاویهٔ‌دید ایستگاه فضایی بین‌المللی.
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

@MorphoSyntax

☰

📗 کتاب | جزایر نحوی

▫️Syntactic Islands (2012)

▫️Cedric Boeckx
ICREA/University of Barcelona

@MorphoSyntax

☰

💎 نحو | فاعل: جزیرهٔ نحوی

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
◄ (۱). پخش انتقادهای صریح از تلویزیون آزاد است.
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

○ جملهٔ بالا ابهام ساختاری دارد و دو معنای متفاوت از آن برمی‌آید.

الف. [پخش انتقادهای صریح [از تلویزیون]] آزاد است.

○ در این ساختار «از تلویزیون» وابستهٔ نهاد است؛ یعنی آزادانه می‌توان انتقادهای صریح از تلویزیون را پخش کرد.

ب. پخش انتقادهای صریح [[از تلویزیون] آزاد است].

○ در این ساختار «از تلویزیون» وابستهٔ گزاره است؛ یعنی می‌توان انتقادهای صریح را آزادانه از تلویزیون پخش کرد.

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
◄ (۲). از تلویزیون، پخش انتقادهای صریح آزاد است.
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

○ این جمله که در آن «از تلویزیون» به آغاز جمله مبتداسازی شده، فقط خوانش «ب» را دارد؛ یعنی می‌توان انتقادهای صریح را آزادانه از تلویزیون پخش کرد. چرا تعبیر «الف» از این جمله برنمی‌آید؟

○ فاعل‌های ساختاری جزایر نحوی‌اند و خروج سازه از درون آنها ناممکن یا دشوار است. به‌گفتهٔ دیگر، فاعل به سختی اجازه می‌دهد که چیزی از درون آن بیرون برود و مثلاً دستخوش مبتداسازی شود.

○ ساختار «الف» که در آن «از تلویزیون» بخشی از نهاد جمله به‌شمار می‌رود، در برابر مبتداسازی این سازه مقاومت می‌کند و اجازهٔ خروج آن را نمی‌دهد. اما در ساختار «ب» که «از تلویزیون» بخشی از گزاره است، چنین محدودیتی وجود ندارد. جملهٔ زیر نیز دو تعبیر دارد و آنچه در بالا گفتیم، در این مورد نیز صادق است.

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
◄ (۳). سرقتی از فروشگاه زنجیره‌ای به پلیس گزارش شد.
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

@MorphoSyntax

☰

🔝بازسازی | شب‌های شعر گوته (۱۳۵۶)

@MorphoSyntax

☰

📢 اسکار ۲۰۲۵ | برندگان نودوهفتمین دوره

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
○ نودوهفتمین آیین اهدای جوایز اسکار در دوم مارس ۲۰۲۵ به میزبانی آکادمی علوم و هنرهای سینما برگزار شد. فیلم «امیلیا پرز» در ۱۳ بخش نامزد دریافت بیشترین جوایز شد. «بروتالیست» و «شرور» نیز هر کدام با ۱۰ نامزدی در رتبهٔ بعدی قرار گرفتند.

○ فیلم «آنورا» با کسب پنج جایزه، از جمله جایزهٔ بهترین فیلم، بیشترین جوایز را از آن خود کرد. «بروتالیست» با سه جایزه، در جایگاه دوم قرار گرفت و «تل‌ماسه: بخش دوم»، «امیلیا پرز» و «شرور» هر کدام دو جایزه دریافت کردند.

○ حسین ملایمی و شیرین سوهانی از ایران، برای «در سایه‌ٔ سرو» مهم‌ترین جایزهٔ زندگی حرفه‌ای خود را در بخش بهترین پویانمایی کوتاه به‌دست آوردند. آنها که برای گرفتن روادید آمریکا دچار مشکلات فراوان شده بودند، تنها یک ساعت پیش از آغاز مراسم به لس‌آنجلس رسیدند و در کمال شایستگی تندیس زرین اسکار را در دست گرفتند.‌
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

🎖بهترین فیلم:

☆ «آنورا»، شان بیکر
○ «بروتالیست»، بردی کوربت
○ «یک ناشناختهٔ کامل»، جیمز منگولد
○ «انجمن محرمانه»، ادوارد برگر
○ «تل‌ماسه: بخش دوم»، دنی ویلنوو
○ «امیلیا پرز»، ژاک اودیار
○ «هنوز اینجا هستم»، والتر سالس
○ «پسران نیکل»، رامل راس
○ «ماده»، کورآلی فارژا
○ «شرور»، جان ام. چو


🎖بهترین کارگردان:

☆ شان بیکر، «آنورا»
○ بردی کوربت، «بروتالیست»
○ جیمز منگولد، «یک ناشناختهٔ کامل»
○ ژاک اودیار، «امیلیا پرز»
○ کورآلی فارژا، «ماده»


🎖بهترین بازیگر نقش اول مرد:

☆ آدرین برودی، «بروتالیست»
○ تیموتی شالامه، «یک ناشناختهٔ کامل»
○ کولمن دومینگ، «سینگ سینگ»
○ رالف فاینز، «انجمن محرمانه»
○ سباستین استن، «کارآموز»


🎖بهترین بازیگر نقش اول زن:

☆ مایکی مدیسون، «آنورا»
○ سینتیا اریوو، «شرور»
○ کارلا سوفیا گاسکن، «امیلیا پرز»
○ دمی مور، «ماده»
○ فرناندا تورس، «هنوز اینجا هستم»


🎖بهترین بازیگر نقش مکمل مرد:

☆ کیرن کالکین، «درد واقعی»
○ یوری بوریسوف، «آنورا»
○ ادوارد نورتون، «یک ناشناختهٔ کامل»
○ گای پیرس، «بروتالیست»
○ جرمی استرانگ، «کارآموز»


🎖بهترین بازیگر نقش مکمل زن:

☆ زوئی سالدانا، «امیلیا پرز»
○ مونیکا باربارو، «یک ناشناختهٔ کامل»
○ آریانا گرانده، «شرور»
○ فلسیتی جونز، «بروتالیست»
○ ایزابلا روسلینی، «انجمن محرمانه»


🎖بهترین فیلم‌نامهٔ اقتباسی:

☆ «انجمن محرمانه»
○ «یک ناشناختهٔ کامل»
○ «امیلیا پرز»
○ «پسران نیکل»
○ «سینگ سینگ»


🎖بهترین فیلم‌نامهٔ غیر‌اقتباسی:

☆ «آنورا»
○ «بروتالیست»
○ «درد واقعی»
○ «۵ سپتامبر»
○ «ماده»


🎖بهترین فیلم بین‌المللی:

☆ «هنوز اینجا هستم» (برزیل)
○ «دختری با سوزن» (دانمارک)
○ «امیلیا پرز» (فرانسه)
○ «دانهٔ انجیر معابد» (آلمان/ به فارسی)
○ «جریان» (لتونی)


🎖بهترین مستند:

☆ «سرزمین دیگری نیست»
○ «خاطرات جعبهٔ سیاه»
○ «جنگ چینی»
○ «موسیقی متن یک کودتا»
○ «نیشکر»


🎖بهترین پویانمایی کوتاه

☆ «در سایۀ سرو»، سوهانی و ملایمی (ایران)
○ «‌مردان زیبا»، کپنز و السلانده
○ «‌آب‌نبات‌های جادویی»، نیشیو
○ «‌از گشت‌وگذار تا شگفتی»، گانتز


🎖بهترین فیلم پویانمایی:

☆ «جریان»
○ «درون‌ بیرون ٢»
○ «خاطرات یک حلزون»
○ «والاس و گرومیت: انتقام پرندگان»
○ «ربات وحشی»


🎖بهترین تصویربرداری:

☆ «بروتالیست»
○ «تل‌ماسه: قسمت دوم»
○ «امیلیا پرز»
○ «ماریا»
○ «نوسفراتو»


🎖بهترین تدوین:

☆ «آنورا»
○ «بروتالیست»
○ «انجمن محرمانه»
○ «امیلیا پرز»
○ «شرور»


🎖بهترین موسیقی متن:

☆ «بروتالیست»، دنیل بلومبرگ
○ «انجمن محرمانه»، برتلمان
○ «امیلیا پرز»، دوکل و کَمیل
○ «شرور»، پاول و شوارتس
○ «ربات وحشی»، باورز


🎖بهترین صدا:

☆ «تل‌ماسه: قسمت دوم»
○ «یک ناشناختهٔ کامل»
○ «امیلیا پرز»
○ «شرور»
○ «ربات وحشی»


🎖بهترین طراحی لباس:

☆ «شرور»
○ «یک ناشناختهٔ کامل»
○ «انجمن محرمانه»
○ «گلادیاتور ۲»
○ «نوسفراتو»


🎖بهترین چهره‌پردازی:

☆ «ماده»
○ «مردی متفاوت»
○ «امیلیا پرز»
○ «نوسفراتو»
○ «شرور»


🎖بهترین طراحی صحنه:

☆ «شرور»
○ «بروتالیست»
○ «انجمن محرمانه»
○ «تل‌ماسه: قسمت دوم»
○ «نوسفراتو»


🎖بهترین جلوه‌های ویژه:

☆ «تل‌ماسه: قسمت دوم»
○ «بیگانه: رومولوس»
○ «بتر من»
○ «پادشاهی سیارهٔ میمون‌ها»
○ «شرور»

@MorphoSyntax

☰

🧊 ساختواژه | وام‌گیری

🪧 زبان‌ها هرچه در پذیرش واحدهای واژگانی بیگانه، دلیر و گشاده‌دست‌اند، در برابر وام‌گیری تکواژهای دستوری بسیار محافظه‌کار و بسته می‌شوند.

🪧 صرف‌نظر از کسرهٔ اضافه و هویت مناقشه‌برانگیز آن، نوشتهٔ پیوست تنها به دو تکواژ فارسی‌تبار آراسته است که هر دو نیز دستوری‌اند: حرف‌اضافهٔ «به» (be) و حرف همپایگی «و» (o).

@MorphoSyntax