به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست
عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست

به غنیمت شمر ای دوست دم عیسی صبح
تا دل مرده مگر زنده کنی کاین دم از اوست

نه فلک راست مسلم نه ملک را حاصل
آنچه در سر سویدای بنی‌آدم از اوست

به حلاوت بخورم زهر که شاهد ساقیست
به ارادت ببرم درد که درمان هم از اوست

زخم خونینم اگر به نشود به باشد
خنک آن زخم که هر لحظه مرا مرهم از اوست

غم و شادی بر عارف چه تفاوت دارد
ساقیا باده بده شادی آن کاین غم از اوست

پادشاهی و گدایی بر ما یکسان است
که بر این در همه را پشت عبادت خم از اوست

سعدیا گر بکند سیل فنا خانهٔ عمر
دل قوی دار که بنیاد بقا محکم از اوست

#سعدی

––––––––––––––––––––––––––––

مغز، شاهکار تکامل و هنر تفکر

دنیای علوم اعصاب با هدف ارائه اطلاعات و مقالات علمی و کاربردی و اخبار ها و رویداد ها و معرفی منابع و کتاب های مفید و راهبردی به صورت قابل فهم و با ایجاد بستری مناسب برای تبادل نظر و گفتگو بین علاقه مندان به علوم اعصاب و مغز تأسیس شده است.

ما شما را به عضویت و دنبال کردن فعالیت های مجله دنیای علوم اعصاب دعوت می کنیم.

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

یک فکر چگونه به نظر می رسد؟

ما می توانیم در مورد افکار ناشی از سیگنال های مشترک بین برخی از میلیاردها نورون در مغزمان فکر کنیم. مواد شیمیایی مختلفی دخیل هستند، اما در واقع به فعالیت الکتریکی مربوط می شود. ما می‌توانیم آن فعالیت را اندازه‌گیری کنیم و آن را تماشا کنیم.

این موضوع را می‌توانیم نمایش فیزیکی تفکر درنظر بگیریم. در این ویدیو، الگوی فعالیت الکتریکی ذهن بیمار هنگام بیان اعداد قابل مشاهده است. هر نقطه ولتاژی است که یک الکترود حس کرده. آرایه الکترودها بالای ناحیه‌ای مربوط به گفتار در مغز قرار داشتند. رنگ‌های قرمز و نارنجی ولتاژهای بالاتر و رنگ‌های آبی و بنفش ولتاژهای پایین‌تر را نشان می‌دهند. این ویدیو ۲۰ بار آهسته شده است، زیرا فرایند واقعی بسیار سریع‌تر از آن است که چشم انسان بتواند تشخیص دهد.

🔗منبع

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

ورزش، به ویژه پیاده‌روی سریع، یکی از موثرترین روش‌ها برای تقویت مغز و تولید سلول‌های مغزی جدید (نورون) است.

قابلیت ترمیم مغز: تا چند دهه پیش تصور می‌شد که مغز پس از رشد کامل، قابلیت ترمیم و تولید سلول‌های جدید را ندارد. اما تحقیقات اخیر نشان داده‌اند که مغز در هر سنی می‌تواند سلول‌های جدید تولید کند.

نقش ورزش در تولید نورون‌های جدید: ورزش، به خصوص فعالیت‌های هوازی مانند پیاده‌روی سریع، باعث ترشح ماده‌ای به نام BDNF می‌شود. این ماده نقش بسیار مهمی در رشد و تقویت سلول‌های عصبی دارد.

پیاده‌روی سریع بهترین گزینه: در مقایسه با دویدن، پیاده‌روی سریع به دلیل ترشح کمتر کورتیزول (هورمون استرس) و ترشح بیشتر BDNF، تاثیر بهتری بر سلامت مغز دارد. دویدن اگرچه برای قلب مفید است اما می‌تواند باعث افزایش سطح کورتیزول شود که این امر اثرات مثبت BDNF را خنثی می‌کند.

فواید کلی ورزش برای مغز:

بهبود حافظه و یادگیری: ورزش باعث افزایش جریان خون به مغز و تقویت ارتباطات بین سلول‌های عصبی می‌شود.

کاهش خطر بیماری‌های مغزی: ورزش خطر ابتلا به بیماری‌هایی مانند آلزایمر و زوال عقل را کاهش می‌دهد.

کاهش استرس و اضطراب: ورزش باعث ترشح اندورفین می‌شود که به عنوان مسکن طبیعی عمل می‌کند و به کاهش استرس و اضطراب کمک می‌کند.

بهبود خلق و خو: ورزش می‌تواند به بهبود خلق و خو و افزایش اعتماد به نفس کمک کند.

توصیه می‌شود قبل از شروع هر برنامه ورزشی جدید، با پزشک خود مشورت کنید.

نوع ورزش، شدت و مدت زمان آن باید متناسب با سن و شرایط جسمانی هر فرد باشد.

علاوه بر ورزش، عادات سالم مانند تغذیه مناسب، خواب کافی و تحریک ذهنی نیز در حفظ سلامت مغز نقش مهمی دارند.

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

نوروپلاستیسیتی¹ (انعطاف‌پذیری عصبی) به توانایی مغز برای تغییر و بازسازی خود در طول زندگی اشاره دارد. این بدان معناست که مغز ما یک ساختار ثابت نیست، بلکه می‌تواند با توجه به تجربیات، یادگیری‌ها و حتی آسیب‌ها، ساختار و عملکرد خود را تغییر دهد.

به زبان ساده‌تر: مغز ما مانند یک عضله است که با تمرین قوی‌تر می‌شود. هر بار که چیزی جدید یاد می‌گیریم یا تجربه جدیدی کسب می‌کنیم، اتصالات جدیدی در مغز ما ایجاد می‌شود و اتصالات قدیمی‌تر تقویت یا ضعیف‌تر می‌شوند.

چرا نوروپلاستیسیتی مهم است؟

یادگیری و حافظه: نوروپلاستیسیتی به ما اجازه می‌دهد که مهارت‌های جدید را یاد بگیریم، خاطرات جدید بسازیم و اطلاعات را پردازش کنیم.

بازیابی از آسیب‌های مغزی: پس از آسیب‌های مغزی، نوروپلاستیسیتی می‌تواند به مغز کمک کند تا عملکردهای از دست رفته را بازیابی کند یا عملکردهای جدیدی را ایجاد کند.

انطباق با تغییرات: نوروپلاستیسیتی به ما کمک می‌کند تا با تغییرات محیطی و شرایط جدید سازگار شویم.

عوامل موثر بر نوروپلاستیسیتی

سن: نوروپلاستیسیتی در کودکان بیشتر از بزرگسالان است، اما در هر سنی امکان‌پذیر است.

تجربه: تجربیات جدید و یادگیری مداوم باعث تقویت نوروپلاستیسیتی می‌شوند.

محیط: محیط غنی و تحریک‌کننده باعث افزایش نوروپلاستیسیتی می‌شود.

ژنتیک: ژن‌ها نیز در میزان نوروپلاستیسیتی نقش دارند.

تغییر شکل پذیری مغز یکی از شگفت‌انگیزترین ویژگی‌های این ارگان پیچیده است. با درک بهتر این پدیده، می‌توان به پیشرفت‌های چشمگیری در زمینه‌های مختلف علوم اعصاب و روانشناسی دست یافت.

1: Neuroplasticity

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

زوال تدریجی سلول‌های عصبی

نورودژنراتیو¹ عبارتی است که برای توصیف گروهی از بیماری‌ها به کار می‌رود که در آن‌ها سلول‌های عصبی (نورون‌ها) به تدریج تحلیل رفته و از بین می‌روند.

علل نورودژنراتیو

علت دقیق بسیاری از بیماری‌های نورودژنراتیو هنوز به طور کامل شناخته نشده است. با این حال، عوامل زیر به عنوان عوامل خطر شناخته شده‌اند:

عوامل ژنتیکی: برخی از بیماری‌های نورودژنراتیو، مانند بیماری هانتینگتون، به دلیل جهش در ژن‌ها به ارث می‌رسند.

عوامل محیطی: برخی عوامل محیطی مانند سموم، آلودگی هوا، و برخی از داروها می‌توانند خطر ابتلا به بیماری‌های نورودژنراتیو را افزایش دهند.

پیری: بسیاری از بیماری‌های نورودژنراتیو با افزایش سن ارتباط دارند.

تروما: آسیب‌های مغزی و نخاعی می‌توانند خطر ابتلا به برخی از این بیماری‌ها را افزایش دهند.

برخی از شناخته‌شده‌ترین بیماری‌های نورودژنراتیو عبارتند از:

بیماری آلزایمر: شایع‌ترین نوع بیماری نورودژنراتیو است که با اختلال در حافظه، تفکر و رفتار مشخص می‌شود.

بیماری پارکینسون: بیماری‌ای است که با لرزش، سفتی عضلات و اختلال در حرکت مشخص می‌شود.

اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS): بیماری‌ای است که به تدریج سلول‌های عصبی کنترل‌کننده عضلات را از بین می‌برد و منجر به فلج می‌شود.

بیماری هانتینگتون: بیماری ارثی است که با حرکات غیرارادی، مشکلات روانی و زوال عقل مشخص می‌شود.

اسکلروز چندگانه: بیماری‌ای است که در آن سیستم ایمنی بدن به میلین (پوشش عایق اطراف سلول‌های عصبی) حمله می‌کند و منجر به اختلال در انتقال پیام‌های عصبی می‌شود.

علائم بیماری‌های نورودژنراتیو

علائم بیماری‌های نورودژنراتیو بسته به نوع بیماری و ناحیه آسیب دیده در مغز متفاوت است. برخی از علائم رایج عبارتند از:

مشکلات حافظه
اختلال در تفکر و قضاوت
تغییرات شخصیتی
مشکلات گفتاری
مشکلات حرکتی
بی‌حسی و سوزن سوزن شدن
اختلال در تعادل
افسردگی و اضطراب

تشخیص و درمان

تشخیص بیماری‌های نورودژنراتیو بر اساس تاریخچه پزشکی بیمار، معاینه فیزیکی و آزمایش‌های تصویربرداری مانند MRI و PET انجام می‌شود.

متأسفانه، درمان قطعی برای بسیاری از بیماری‌های نورودژنراتیو وجود ندارد. درمان‌ها معمولاً بر روی مدیریت علائم و بهبود کیفیت زندگی بیمار متمرکز هستند. این درمان‌ها ممکن است شامل داروها، فیزیوتراپی، کاردرمانی و گفتار درمانی باشد.

نکته مهم: تشخیص زودهنگام بیماری‌های نورودژنراتیو می‌تواند به تأخیر انداختن پیشرفت بیماری و بهبود کیفیت زندگی بیمار کمک کند.

پیشگیری

اگرچه نمی‌توان از همه بیماری‌های نورودژنراتیو پیشگیری کرد، اما برخی از عادات سالم می‌توانند خطر ابتلا به این بیماری‌ها را کاهش دهند:

رژیم غذایی سالم: مصرف میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و ماهی می‌تواند به سلامت مغز کمک کند.

فعالیت بدنی منظم: ورزش منظم می‌تواند به بهبود جریان خون در مغز و کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های نورودژنراتیو کمک کند.

کنترل فشار خون، قند خون و کلسترول: این عوامل خطر می‌توانند به مغز آسیب رسانند.

ترک سیگار: سیگار کشیدن خطر ابتلا به بسیاری از بیماری‌ها، از جمله بیماری‌های نورودژنراتیو را افزایش می‌دهد.

اگر شما یا یکی از عزیزانتان علائم بیماری نورودژنراتیو را دارید، حتماً به پزشک مراجعه کنید.

1: Neurodegenerative

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

راز پاک شدن خاطرات در خواب

پژوهشگران، به نقشه‌ای از نورون‌هایی دست یافته‌اند که در مغز موش‌ها مسئول پاک کردن خاطرات قدیمی در هنگام خواب هستند. این یافته‌ها نشان می‌دهند که فراموشی، فرایندی فعال و ضروری برای حفظ سلامت مغز و یادگیری اطلاعات جدید است.

همان‌طور که الکساندر لوریا، روان‌شناس مشهور، در مورد بیمار خود، شخص S، مشاهده کرد، توانایی فراموش کردن به اندازه توانایی به یاد آوردن برای زندگی روزمره ضروری است. شخص S که هرگز چیزی را فراموش نمی‌کرد، در درک مفاهیم پیچیده و حتی تشخیص چهره‌ها با مشکل مواجه بود.

رونالد دیویس، متخصص مغز و اعصاب، این پدیده را چنین توضیح می‌دهد: «مغز ما روزانه با حجم عظیمی از اطلاعات مواجه می‌شود. اگر همه این اطلاعات در ذهن ما باقی بماند، توانایی پردازش اطلاعات جدید مختل خواهد شد.»

فراموشی؛ کلیدی برای یادگیری و خلاقیت

پژوهشگران بر این باورند که فراموشی نه تنها برای جلوگیری از اشباع شدن حافظه، بلکه برای تقویت یادگیری و پرورش خلاقیت نیز ضروری است. با پاک شدن خاطرات بی‌اهمیت، مغز می‌تواند بر روی اطلاعات جدید و مهم‌تر تمرکز کند و ارتباطات عصبی جدیدی را ایجاد کند.

مطالعاتی که در مجله Science منتشر شده است، به نقش گروهی خاص از نورون‌ها در فرآیند فراموشی اشاره می‌کند. این نورون‌ها که در هیپوتالاموس قرار دارند، در هنگام خواب فعال شده و با حذف پیوندهای عصبی مرتبط با خاطرات قدیمی، به پاک شدن آن‌ها کمک می‌کنند.

این مطالعه ارزشمند، درک ما از عملکرد مغز را متحول کرده و به ما نشان می‌دهد که فراموشی یک فرایند طبیعی و ضروری است. با شناخت بهتر مکانیسم‌های عصبی فراموشی، می‌توانیم به درمان اختلالات حافظه و بهبود عملکرد مغز کمک کنیم.

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

تحریک صوتی، روشی نوین برای بهبود حافظه در بیماران آلزایمر

مطالعات اخیر نشان داده‌اند که تحریک صوتی می‌تواند به عنوان یک ابزار قدرتمند برای دستکاری امواج مغزی در حین خواب REM مورد استفاده قرار گیرد. خواب REM، مرحله‌ای حیاتی از خواب است که نقش مهمی در تثبیت حافظه و فرایندهای شناختی ایفا می‌کند.

در این مطالعات، محققان با استفاده از فناوری پیشرفته توانسته‌اند فرکانس نوسانات مغزی را که در بیماران مبتلا به آلزایمر کند می‌شود، افزایش دهند. کاهش فرکانس این نوسانات در بیماران آلزایمری با اختلال در حافظه و شناخت مرتبط است. با افزایش این فرکانس‌ها از طریق تحریک صوتی، محققان امیدوارند بتوانند عملکرد حافظه را در این بیماران بهبود بخشند.

مکانیسم عملکرد:

تطبیق صدا با امواج مغزی: در این روش، صداها به گونه‌ای طراحی می‌شوند که با الگوهای خاص فعالیت مغزی در حین خواب REM همزمان شوند. این همزمانی باعث می‌شود تا امواج مغزی به سمت فرکانس‌های مطلوب هدایت شوند.

هدف قرار دادن نوسانات مغزی: محققان با تمرکز بر نوسانات مغزی خاص، مانند امواج تتا و آلفا، که در فرآیندهای حافظه نقش دارند، توانسته‌اند نتایج بهتری را حاصل کنند.

مزایای این روش:

غیرتهاجمی بودن: تحریک صوتی روشی کاملاً غیرتهاجمی است و به بیمار آسیبی وارد نمی‌کند.

سادگی و هزینه کم: این روش به تجهیزات پیچیده و گران‌قیمتی نیاز ندارد و به راحتی قابل اجرا است.

اثربخشی بالا: مطالعات اولیه نشان داده‌اند که تحریک صوتی می‌تواند به طور قابل توجهی عملکرد حافظه را در بیماران مبتلا به آلزایمر بهبود بخشد.

کاربردهای بالقوه:

درمان آلزایمر: این روش می‌تواند به عنوان یک درمان مکمل برای بیماران آلزایمر مورد استفاده قرار گیرد.

بهبود عملکرد شناختی: تحریک صوتی می‌تواند برای بهبود عملکرد شناختی در افراد سالم نیز مفید باشد.

تسریع فرایند یادگیری: این روش ممکن است بتواند به بهبود فرایند یادگیری و حفظ اطلاعات کمک کند.

چشم‌انداز آینده:

با پیشرفت‌های بیشتر در این حوزه، می‌توان انتظار داشت که تحریک صوتی به عنوان یک ابزار درمانی موثر برای طیف وسیعی از اختلالات مغزی، از جمله آلزایمر، مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز است تا مکانیسم‌های دقیق عملکرد این روش و اثرات طولانی‌مدت آن بر روی مغز مشخص شود.

نتیجه‌گیری:

تحریک صوتی یک روش نوآورانه و امیدوارکننده برای درمان اختلالات حافظه و شناختی است. این روش با هدف قرار دادن فعالیت‌های مغزی در حین خواب، می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به آلزایمر و سایر اختلالات عصبی کمک کند.

نکات قابل توجه:

این روش هنوز در مراحل اولیه تحقیق است و برای استفاده گسترده در درمان نیاز به مطالعات بالینی بیشتری دارد.
اثربخشی این روش ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد.
این روش به عنوان جایگزینی برای درمان‌های موجود نیست و باید در کنار سایر روش‌های درمانی مورد استفاده قرار گیرد.

🔗منبع

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

الگوپذیری، نیروی محرکه‌ای است که در شکل‌گیری مغز انسان نقش اساسی ایفا می‌کند. ما اغلب به دنبال الگوهایی هستیم که بتوانیم از آن‌ها الهام بگیریم و به موفقیت برسیم. این تمایل به دنبال کردن مسیر افرادی مانند استیو جابز، اگرچه قابل درک است، اما تضمینی برای موفقیت نیست.

علوم اعصاب نشان می‌دهد که مغز ما به شدت به دنبال الگوهای شناخته شده است. این ویژگی مغز می‌تواند توضیح دهد که چرا ایده‌های نوآورانه اغلب با مقاومت روبرو می‌شوند. مغز ما برای حفظ کارایی خود، تمایل دارد به الگوهای موجود بچسبد و از تغییرات ناگهانی و غیرمنتظره اجتناب کند.

تاریخ علم مملو از مثال‌هایی است که نشان می‌دهد ایده‌های نوآورانه در ابتدا با مخالفت مواجه شده‌اند. پذیرش نظریه صفحات تکتونیک، نمونه‌ای واضح از این موضوع است. این مثال نشان می‌دهد که حتی ایده‌هایی که بعدها به عنوان انقلاب‌های علمی شناخته می‌شوند، در ابتدا ممکن است با شک و تردید روبرو شوند.

اما آیا هر ایده نامتعارف پتانسیل یک انقلاب علمی را دارد؟ علوم اعصاب نشان می‌دهد که مغز ما برای ارزیابی ایده‌های جدید از مکانیسم‌های پیچیده‌ای استفاده می‌کند. عوامل مختلفی مانند پیش‌فرض‌ها، باورهای قبلی و حتی ساختار عصبی مغز می‌توانند بر این ارزیابی تأثیر بگذارند.

مقایسه سرنوشت نظریه‌های برگسون و انیشتن نشان می‌دهد که عوامل فرهنگی و اجتماعی نیز می‌توانند نقش مهمی در پذیرش یا رد یک ایده ایفا کنند. نفوذ برگسون بر آکادمی علوم سوئد، نمونه‌ای از تأثیر قدرت و نفوذ اجتماعی بر تصمیم‌گیری‌های علمی است.

در نهایت، خلاقیت و نوآوری فرایندهای پیچیده‌ای هستند که به عوامل متعددی بستگی دارند. اگرچه الگوپذیری می‌تواند مفید باشد، اما نباید به عنوان تنها راه رسیدن به موفقیت در نظر گرفته شود. برای ایجاد تغییرات واقعی، نیازمند تفکر انتقادی، جسارت و توانایی چالش کشیدن باورهای موجود هستیم.

در مجموع، الگوپذیری نیروی قدرتمندی است که می‌تواند هم به عنوان یک محرک و هم به عنوان یک مانع عمل کند. برای رسیدن به موفقیت و ایجاد تغییرات مثبت، باید تعادل مناسبی بین الگوپذیری و تفکر مستقل برقرار کنیم.

توجه:

این متن با هدف ارائه اطلاعات جامع و قابل فهم برای مخاطب عمومی توسط دنیای علوم اعصاب تهیه شده است.

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

سه هورمون کلیدی که احساسات ما را شکل می‌دهند.

دوپامین، سروتونین و اکسی‌توسین، سه نوروترانسمیتر (پیک‌های عصبی) هستند. که نقش اساسی در ایجاد احساسات مختلف مانند عشق، شادی، افسردگی و اضطراب دارند.

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

00:00