'دوز جذبی یا دُز جذبی'


(به انگلیسی: Absorbed dose) کمیتی در فیزیک پزشکی است.
بر طبق تعریف، انرژی جذب شده از پرتو را بر واحد جرم ماده جذب کننده دز جذبی گویند.
E
D = -------
M

🔺یکای SI آن #گری است که همان "ژول بر کیلوگرم" است.


@NuclearEngineering

'انتقال خطی انرژی' (LET)


عبارت است از:
"آهنگ انتقال انرژی از پرتوهای یونیزان در واحد طول به بافت های بدن"

🔺در واقع LET بیان کیفیت اشعه و مقدار فاکتور کیفیت را بیان میکند که در حفاظت در برابر اشعه بکار میرود.

🔺واحد LET کیلو الکتون ولت بر میکرومتر KeV/μm است.

🔺مقدار LET یک پرتو یونیزان به سرعت(V) و بار الکتریکی(Q) آن پرتو یا ذره بستگی دارد:
Q^2
LET=---------
V


@NuclearEngineering

‍ ‍ ‍ #RBE

دز پرتوهای ایکس با انرژی250KeV
برای ایجاد یک تاثیر بیولوژیکی
RBE=---------------------------------------
دز پرتو مورد نظر برای ایجاد یک
تاثیر بیولوژیکی یکسان


🔺مقدار RBE به LET بستگی داره بطوریکه با افزایش LET مقدار RBE نیز افزایش میابد.

↩️ از طرفی به طور تجربی دیده شده که مقدار RBE با افزایش LET برای سلولهای پستانداران تا صد KeV/μm افزایش و سپس کاهش می یابد.

⬅️ دلایل افزایش مقدار RBE در
صد KeV/μm را مربوط به اندازه مولکول هدف ( DNA ) و مقدار DNA بیان شده است
☑️ علت کاهش RBE بعد از LET حدود 100keV/um اثر دز داده شده بیش از مقدار مورد نیاز برای کشتن سلولها
یا به عبارتی overkill effect است; که احتمالا به دامنه فرکانس و طول موج پرتو مورد نظر جهت ایجاد سطح مقطع مناسب و موثر برمیگردد.

@NuclearEngineering

'دُز معادل' (Equivalant Dose)


🔺فاکتور وزنی اشعه:
Radiation Weithting Factor(WR)
تاثیر بیولوژیکی پرتوهای یونیزان به ازاء هر واحد دوز جذبی (مثلا گری) یکسان نمیباشد.

🔺فاکتور نوع اشعه یا فاکتور وزنی اشعه (WR) بدین منظور پیشنهاد شده است.

🔺حاصلضرب دز جذبی (Dx) در فاکتور وزنی اشعه (WR) را "دز معادل" مینامند:
(HT) دُز معادل= Dx✖️WR

🔺اگر دز جذبی بر حسب گری باشد, دز معادل بر حسب سیورت (SV) و اگر بر حسب راد(rad) باشد دز معادل بر حسب رم( rem) خواهد بود.


@NuclearEngineering

'دز موثر' (Effective_Dose)

وقتی تمام بدن بطور یکنواخت تحت تابش قرار می گیرد احتمال خطرات تصادفی مانند ایجاد سرطان و نواقص ارثی با میزان دز متناسب فرض می شود.
چون تابش یکنواخت تمام بدن کمتر اتفاق می افتد و بافتهای متفاوت دارای حساسیت متفاوت در ایجاد خطرات تصادفی نسبت به اشعه می باشند.

لذا سازمان ICRP اصطلاح فاکتور وزنی بافت یا
Tissue Weighting Factor (WT)
را معرفی کرده است.

🔺این فاکتور نسبت خطرات ایجاد شده برای هر بافت را نسبت به خطرات ایجاد شده در اثر تابش یکنواخت تمام بدن را به ما می دهد.

🔺حاصلضرب دز معادل جذبی هر بافت در فاکتور وزنی بافت را
"دز موثر" (E) گویند.
E = HT ✖️ WT

🔺واحد دز موثر سیورت(SV) میباشد.


@NuclearEngineering

'یکاهای دوزیمتری و فیزیک تشعشع'


🔴واحدهای مورد نیاز در فیزیک تشعشع و دزیمتری:

🔺#الکترون_ولت (ev):

وقتی که یک الکترون تحت پتانسیل الکتریکی یک ولت شتاب می گیرد، انرژی آن برابر با یک "الکترون ولت" خواهد شد.

▪️انرژی پرتوهای یونیزان را معمولاً بر حسب کیلو الکترون ولت (Kev) بیان می کنند.
▪️رابطه بین الکترون ولت و ژول(J) واحد متداول در انرژی برابر است با:

1eV = 1.602*10^-19 J
1keV = 1.602*10^-16 J
1MeV = 1.602*10^-13 J


🔺#رونتگن (R)

"رونتگن واحد پرتو در هوا است."

▪️#اکسپوژر (Exposure) عبارت است از:
"شدت پرتو یا اشعه در هوا"

▪️یک "رونتگن" عبارت است از:
"مقدار اشعه ای که بتواند 9^2.08*10 جفت یون(ionpair) را در یک سانتی متر مکعب هوا به وجود بیاورد."

1R = 2.08*10^9 ionpair / cm3

اما تعریف رسمی آن برحسب مقدار بار الکتریکی ایجاد شده در واحد جرم هوا می باشد

R=2.58*10^-4 C/Kg

که بار الکتریکی ایجاد شده بر اثر یونیزاسیون مولکولهای هوا توسط اشعه می باشد.

▪️تعریف دیگر #رونتگن(R) و روابط مربوطه:

یک رونتگن, اندازه ای از پرتو X یا ¥ است که در هر سانتیمتر مکعب از هوا در شرایط استاندارد(S.T.P) یعنی صفر درجه سلسیوس و 760Torr (1Torr=1mmHg), یک یکای الکترو استاتیک(esu) از هر دو علامت + و یا — ایجاد نماید.

یک #استات‌کولن (statC)، یکای بار الکترواستاتیک سی‌جی‌اس (esu)، با حدود 10-^10×3.33566 کولن برابر است.

ُ#کولن (با نشان C):

یکای بار الکتریکی در اس‌آی است و حدوداً با بار 18^10×6.241511 پروتون یا بار18^10 ×6.241511- الکترون برابر است.

1(esu)
1(R)=----------------------------
1cm^3 air(S.T.P)


1(Coulomb)=3×10^9 esu


1(ion pair)=1.6×10^-19 Coloumbs=4.8×10^-10 esu


=جرم یک cm^3 هوا در S.T.P
0.001293 gr=1.293×10^-6 Kg


C
1(R)=2.58×10^-4 —---------—
Kg(air)


ion pair
1(R)=2.083×10^9 —------------—
cm^air)


ion pair
1(R)=1.61×10^12 —-------------
gr(air)

▪️وسایل اندازه گیری تشعشع در دزیمتری معمولاً بر حسب "رونتگن" #کالیبره می شوند.


🔺#گری (Gray,Gy) و #راد (Rad)

گری و راد واحد اشعه دوز جذبی (absorbed dose) در ماده می باشند.

تاثیرات بیولوژیکی معمولاً با استفاده از دز جذبی محاسبه می شود.

معمولاً دز دریافت شده به وسیله انسان و حیوانات آزمایشگاهی را بر حسب گری یا راد بیان می آنند .

▪️یک "گری" عبارت است از:
"جذب یک ژول انرژی در جرم یک کیلوگرم "

1rad = 100 erg/gr = 10^-2 j/kg
1Gy = 1 j/kg
1Gy = 100 rad


🔺#سیورت(Sievert, Sv) و #رم (Rem)

دز بیولوژیکی بر حسب سیورت و رم بیان می شود . سیورت و رم واحدهای دز معادل equivalent dose هستند.

▪️به دلیل اینکه تاثیرات بیولوژیکی پرتوهای مختلف با یکدیگر یکسان نمی باشند ، لذا:

"دز معادل" را از حاصلضرب دز جذبی D (گری و راد) در فاکتور کیفیت (Quality factor) یا Q که برحسب نوع اشعه مقدار آن متفاوت می باشند ، به دست می آورند.

مثلاً Q برای اشعه X یا گاما برابر با یک و برای ذرات آلفا برابر با 20 می باشد:

دز معادل = فاکتور کیفیتQ ✖️ دز جذبیD


🔺حاصلضرب دز معادل جذب (HT ) هر بافت در فاکتور وزنی بافت(WT) را "دز موثر" (E) گویند.

دوز موثرE = فاکتور وزنی بافت✖️دوز معادل

▪️واحد دوز معادل و دوز موثر سیورت(SV) میباشد

یک سیورت برابر با 100 رم می باشد


🔺#کوری (Curie, Ci)

کوری واحد رادیو اکتیویته می باشد و آنرا برای بیان مقدار اکتیویته مواد رادیو اکتیو به کار می برند .

▪️یک "کوری" عبارت است از :

"اکتیویته مقداری از مواد رادیواکتیویته که در هر ثانیه 10^3.7*10 اتم از آن عنصر استحاله (disintegration) یا تجزیه (decay) گردد."

واحدهای دیگری از کوری مثل میلی و میکروکوری نیز مورد استفاده قرار می گیرند.


🔺#بکرل (Becquerel, Bq)

نام واحد مخصوص اکتیویته در سیستم بین المللی (SI) می باشد و عبارتست از:
" استحاله یک اتم در ثانیه "


@NuclearEngineering

٭عید رمضان آمد و ماه رمضان رفت٭

٭صد شکر که این آمد و صد حیف که آن رفت٭


عید سعید فطر بر تمامی دوستان, سروران و اعضاء گرامی مبارک🌺💐🌹



@NuclearEngineering

روش های آشکارسازی 'نوترون های کند'


@NuclearEngineering

آشکارسازی و طیف نگاری 'نوترون های سریع'


@NuclearEngineering

مقاله انگلیسی:
'Investigation on radiation shielding parameters of bismuth borosilicate
glass from 1 keV to 100 GeV'


@NuclearEngineering

مقاله انگلیسی:
'Radiation shielding competence of silicate and borate heavy metal oxide
glasses: Comparative study'


@NuclearEngineering

مقاله انگلیسی:
'Gamma Ray Shielding Study of
Barium _Bismuthe_Borosilicate Glasses as Transparent Shielding Materials using MCNP-4C Code, XCOM Program, and Available Experimental
Data'


@NuclearEngin

مقاله انگلیسی:
'Estimation of ambient dose equivalent distribution in the 18F-FDG
administration room using Monte Carlo simulation'


@NuclearEngineering

مقاله فارسی:
'اندازه گیری و محاسبه شار نوترون های پر انرژی در مجموعه هایی از آلومینیوم،گرافیت،آب و پارافین'


@NuclearEngineering

مقاله فارسی:
'بررسی و تصحیح اثرات تغییرات توان در راکتور صفر قدرت ( HWZPR) سنگین بر روی اکتیویته نمونه های پرتودهی شده'


@NuclearEngineering

مقاله فارسی:
'اندازه گیری شدت چشمه نوترون آمرسیوم-بریلیوم'


@NuclearEngineering

دعوای فیثاغورس و انیشتین😄


@NuclearEngineering

کتاب 'روش های عددی برای حل معادله ترانسپورت'

نوشته: لویس و میلر
(مورد تدریس در دوره های فیزیک راکتور پیشرفته)


@NuclearEngineering

کتاب 'ایمنی راکتور های LWR'

نوشته: سگال
(حاوی اطلاع جامعی در زمینه Severe Accident ها)


@NuclearEngineering

اولین جزوه از سری کتب و جزوات در زمینه 'آشنایی با دینامیک سیالاتی محاسباتی(CFD)'

(Computational Fluid Dynamics)


@NuclearEngineering

🔴اطلاعیه

دوستانی که به هر دلیل از گروه بلاک شده بودند، از مسدودی خارج شده و می توانند توسط دوستانشان، به گروه اضافه شوند یا با اطلاع این امر از طریق لینک زیر به گروه بپیوندند.
ان شاالله که با رعایت قوانین گروه، زمینه آرامش و استفاده خود و سایر دوستان از فضای صرفا علمی گروه فراهم می کنید، با تشکر.

لینک گروه:
https://news.1rj.ru/str/joinchat/AAAAAEGR6TCAP4fb9qBjmg


@NuclearEngineering