به مناسبت سوم دی، روز درگذشت ابوحامد محمد غزالی

غزالی از بزرگترین اندیشمندان تاریخ اسلام است. او در جوانی مدرس بزرگترین دانشگاه وقت یعنی نظامیه بغداد بود. طی تحولی روحی، زندگی معمول را رها کرد و به سفر پرداخت. پس از بازگشت از سفر کتاب عظیم "احیاء علوم الدین" را نوشت که دین را مبتنی بر تعبد و عشق می‌داند نه استدلال عقلی.

کتاب معروف "تهافت الفلاسفه" غزالی دوران نوینی در تاریخ فلسفه آغاز کرد که با انتقاد از فلاسفه به خصوص این‌سینا و فلاسفه یونان همراه بود. تهافت الفلاسفه توسط ابن رشد به غرب راه یافت و از کتب معروف فلسفه است.

غزالی در زندگینامه خودش "المنقذ من الضلال" در مورد حقیقت‌جویی خودش می‌گوید:

"من از آغاز جوانی ...تاکنون ..همواره در این دریای ژرف غوطه‌ور بوده ... بهر گردابی فرو رفته با هر موج خروشانی دست بگریبان شده (ام). اسرار و رموز هر طائفه‌ای را جستجو کرده‌ام، ...در حقایق مسلک فلاسفه و متکلمین، صوفیه و زهاد و عباد و کفار و زنادقه پی‌جویی عمیق نکردم مگر برای پی بردن به حقیقت (آنها)"

تصویر مدفن مخروبه غزالی را درطوس نشان میدهد که بسیار مورد بی‌مهری است.

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2922

به مناسبت ۲۵ دسامبر زادروز نابغه بزرگ جهان دانش، اسحاق نیوتون

نیوتون و قانون جاذبه عمومی
http://t.me/pubethicsmums/1490

نیوتون و حسابان
http://t.me/pubethicsmums/1491

نیوتون و تقریب عدد پی
http://t.me/pubethicsmums/1492

نیوتون و اپتیک
http://t.me/pubethicsmums/1493

نیوتون و اخلاق نشر
http://t.me/pubethicsmums/1494

نیوتون و آزمایشات خطرناکی که بر روی چشمش انجام داد
http://t.me/pubethicsmums/2088

مهمترین پیشرفت‌های ریاضیات ۲۰۲۵ بر اساس
Quanta Magazine
۱.مساله ۶ هیلبرت:اثبات اینکه معادلات مختلف رفتار گازها می‌توانند از هم استخراج شوند (معادلات نیوتون برای شرایط میکروسکوپی، نویر استوکز برای ماکروسکوپی و بولتزمن بینابینی). در واقع بینهایت برخورد بین مولکول‌های گاز بر اساس قوانین نیوتن منتج به معادلات بولتزمن برای شرایط مزوسکوپی شد!

۲.سطوح هایپربولیک: خمیدگی این سطوح منفی است و اشکال بسیار پیچیده ای در ابعاد بالا دارند. میرزاخانی توانست فرمولی برای محاسبه تعداد ژئودزیک (کوتاه‌ترین خط بین دو نفطه) این سطوح بیابد. خصوصیت spectral gap نشان میدهد که سطوح چقدر به هم مرتبط هستند و بین صفر و ۱/۴ متغیر است. امسال نشان داده شد، برای اکثر سطوح هایپربولیک این عدد ۱/۴ است یا بیشترین ارتباط بین نقاط!

۳.حدس کاکیا: اگر یک سوزن بدون بعد را بچرخانیم، کوچکترین سطحی را اشغال میکند چیست؟ نشان داده شده است که بعضی چرخش ها به نام مجموعه های کاکیا سطح صفر را با وجود چرخش سوزن اشغال میکنند.البته محاسبه باید برای بعد فراکتال باشد. امسال ثابت شد در فضای سه بعدی، بعد فراکتال ۳ دارد.

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2924

به مناسبت ۵ رجب سالروز قتل شیخ اشراق

شهاب الدین سهروردی ملقب به شیخ اشراق از بزرگترین اندیشمندان تاریخ ایران و اسلام است.

او فلسفه اشراق را در اواخر قرن ۶ هجری ارائه داد. کتاب مهم او "حکمت الاشراق" در مورد این فلسفه است. از نظر او موجودات همه از نور به وجود آمده اند و تابش موجودات به هم را اشراق نامید.
دلبستگی ویژه شیخ اشراق به حکمای ایران باستان و احیاء حکمت خسروانی از ویژگی‌های اوست.
جایی میگوید:
"در ایران (باستان) به غیر از مجوسان و مغان حکیمانی بودند که به حق هدایت می‌کردند و عدالت میورزیدند. ما در حکمه الاشراق، حکمت نوریه آنها را زنده کردیم و هیچ کس دیگر چنین نکرد"

با سعایت بزرگان حلب، در نهایت شیخ اشراق به دستور صلاح‌الدین ایوبی به قتل رسید. مقبره او در حلب است.


تصویر داستانی از "رساله لغت موران" اثر شیخ اشراق است.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2925

مهمترین پیشرفت سال ۲۰۲۵ بر اساس نظر مجله وزین
Science
رشد فوق‌العاده انرژی های تجدیدپذیر
سال ۲۰۲۵ میزان انرژی تولید شده از تجدیدپذیرها (باد و آب و خورشید) بیش از زغال سنگ شد!
رشد تجدیدپذیرها در ابتدای ۲۰۲۵ از میزان افزایش مصرف برق پیشی گرفت.

در واقع در بسیاری از کشورها از جمله ایالات متحده و اروپا تولید CO2 مدتهاست افزایش نیافته است و چین هم احتمالا در همین مسیر حرکت خواهد کرد
چین با سرمایه‌گذاری عظیم در انرژی های تجدیدپذیر در حال کاهش تولید CO2 است. ۱۰ درصد GDP چین مربوط به تکنولوژی انرژی های تجدیدپذیر است.

قیمت پنل‌های خورشیدی تولید چین به تدریج کاهش یافته است و حتی کشورهای فقیر نیز به سمت استفاده از آنها حرکت کرده اند

به نظر می‌رسد که حرکت به سوی انرژی های تجدیدپذیر به سرعت در حال گسترش است که خبری خوب برای کاهش گرمایش جهانی است.

http://t.me/pubethicsmums/2926

به مناسبت ۸ دی روز صنعت سیمان
سیمان از هزاران سال قبل توسط بشر استفاده می‌شده است.
با حرارت دادن سنگ آهک (کربنات کلسیم)، CO2 آن جدا شده و آهک زنده (اکسید کلسیم) باقی میماند. ترکیب آهک زنده و آب واکنش داده و با جذب CO2 از هوا به تدریج به کربنات کلسیم تبدیل شده و سفت می‌شود. مشکل عمده این است که این ترکیب در زیر آب کار نمی‌کند و نمی‌توان قالب بزرگ از آن تهیه کرد

رومیان باستان با اضافه کردن خاکستر آتشفشانی به سیمان موفق به تهیه بتن شدند که میتواند در زیر آب هم سفت شود و طول عمر بیشتری هم دارد
امروزه بتن با ترکیب سیمان، ماسه و شن تولید می‌شود. با افزودن آب به این ترکیب هیدروکسید کلسیم آزاد می‌شود که منجر به بازی شدن شدید میگردد. سپس تری‌کلسیم سیلیکات داخل بتن با آب ترکیب شده و کریستال‌های محکمی بین اجزای بتن تشکیل می‌دهد. در واقع آب باعث سخت شدن بتن می‌شود و به همین علت باید بتن در محیط مرطوب استفاده شود
بتن شایع ترین ماده شناخته شده توسط بشر است. سیمان علت تولید ۸٪ CO2 دنیا است. تولید هر تن سیمان یک تن CO2 آزاد میکند که در گرمایش زمین نقش عمده دارد

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2927

به مناسبت ۳۰ دسامبر زادروز یویو تو
طب سنتی چراغ راه طب نوین

امروزه شاهد هستیم که افرادی تحت عناوین طب سنتی، طب اسلامی،..؛ پارادایم های شناخته شده را زیر پا گذاشته و قصد درمان بیماری‌ها با پارادایم های یونان باستان دارند یا  این درمانها را به ائمه نسبت داده و در حال گمراه کردن مردم و ایجاد ضرر و زیان مالی و جانی هستند.
ماجرای کشف داروی آرتیمیسینین برای درمان مالاریا باید چراغ راه ما درباره ارزش طب سنتی باشد.

در سال ۱۹۶۲، دولت چین طی پروژه ۵۲۳، به تعدادی از دانشمندان چینی ماموریت داد با استفاده از درمانهای طب سنتی چینی، دارویی موثر برای مالاریا بیابند. در سال ۱۹۷۲، یویو تو موفق شد پس از آزمایش تعداد زیادی گیاه ذکر شده در منابع سنتی چینی، داروی موثر را بیابد. ماده موثر آرتمیسینین که از گیاه "خاراگوش چینی" استخراج شد باعث نجات جان میلیونها انسان گردید.
درمان مالاریا در چین با این دارو قدمت هزاران ساله داشته است (اولین بار "گه هانگ" در سال ۳۴۰ میلادی در کتاب 肘後備急方 به آن اشاره کرده است).
"تو" در سال ۲۰۱۵ موفق به دریافت جایزه نوبل شد.
فیلم درباره این کشف بزرگ است.
#نوابغ_علم

http://t.me/pubethicsmums/2928

به مناسبت ۳۱ دسامبر زادروز آندریاس وسالیوس.

حدود ۱۰۰۰ هزار، دانش پزشکی مقهور نوشته های جالینوس بود و شک درباره جالینوس عملا معادل یک جرم علمی بود!
آندریاس وسالیوس با زحمت فراوان و تشریح اجساد انسان موفق شد اشتباهات جالینوس را گوشزد کرده و عملا دانش کالبدشناسی را از زیر یوغ پزشکی جالینوسی نجات دهد.
مشکل عمده جالینوس تشریح حیوانات و تعمیم یافته هایش به انسان بود!
کتاب عظیم
De Humani Corporis Fabrica Libri Septem
با تصاویر بی‌نظیر از آناتومی انسان حاصل کار اوست.
نکات جالب:
۱- تا قبل از وسالیوس تصور می‌شد زنها یک‌ دنده کمتر از مردها دارند و نیز تعداد دندانهای زنها از مردها کمتر است!!
۲- رساله دکتری وسالیوس بر روی کتاب "المنصوری فی الطب" زکریای رازی است. رازی اولین کسی در تاریخ است که در کتاب "الشکوک علی جالینوس" اشتباهات جالینوس را گوشزد کرده است.

فیلم در مورد اهمیت وسالیوس در تاریخ علم پزشکی است
https://youtu.be/3FX07HzYyqI

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2929

به مناسبت ۱ ژانویه سالروز اعلام لغو برده داری در ایالات متحده

زوجی که ۳۸۰۰ سال پیش، فرزندان خود را به بردگی فروختند!

بایگانی شخصی فردی به نام "گیمیل-نینکاراک" که سلمانی شخصی پادشاهی در بین النهرین بوده است، حاوی قراردادهایی تکان دهنده از خرید و فروش بردگان است!

زنی به نام "کوئه" ذکر میکند که "همسرش از آنها دور است و او مجبور است برای مخارج زندگی، دختر خود "بالابیا" را به زنی دیگر در ازای مقداری پول واگذار کند! تا بتواند از دو ۳ فرزند دیگرش نگهداری کند"

قرار آنها به نتیجه نمی‌رسد. همسر کوئه باز می‌گردد ولی وضعیت اقتصادی آنها با تولد فرزندی دیگر بدتر می‌شود

در قرارداد می‌بینیم
"زاداما و زوجه‌اش (کوئه) چهار فرزند خود (دو پسر و دو دختر): بالابیا، بالابلو، ایشماداگان و بالااومی را به بردگی با قیمت ۶۰ شکل نقره به بالوملک می‌فروشند! بالااومی هنوز شیرخوار است!^

انتهای قرارداد را پدر و مادر با اثر پای خود امضاء می‌کنند!
اثر پای سه کودک بزرگتر نیز در انتهای قرارداد ات می‌شود(تصویر به اشتراک گذاشته شده).

برده‌داری لکه ننگی در تاریخ بشر است

#ادرس_کانال
http://t.me/pubethicsmums/2930

۱۲ دی ماه به مناسبت سالمرگ مصباح یزدی، روز علوم انسانی اسلامی نامیده شده است!
یا نمی‌دانند مصباح کیست یا نمی‌دانند دانش چیست یا خیلی طناز هستند

دخالت ایدئولوژی در دانش همواره نتایج اسفبار دارد.
اضافه کردن پسوند "اسلامی" به علوم مختلف (مانند اقتصاد اسلامی یا مقاومتی) از مثال‌های بارز دخالت ایدئولوژی در دانش است که نتایج آن روز به روز بیشتر در کشور پیدا می‌شود!

نمونه مشابه در آلمان نازی:
در سال ۱۹۳۷، یوهانس استارک فیزیکدان آلمانی برنده جایزه نوبل و از حامیان حزب نازی در روزنامه رسمی اس اس
Das Schwarze Korps 
در مقاله تحت عنوان "یهودیان سفید در علم"
Weiße Juden in der Wissenschaft

به ماکس پلانک، سومرفلد و به خصوص ورنر هایزنبرگ به علت حمایت از نظریات فیزیکدانان یهودی خصوصا انیشتن،‌میتازد و آنها را یهودی سفید معرفی میکند. مقاله به خصوص به هایزنبرگ می تازد و او را "اوزیتسکی" فیزیک مینامد. اوزیتسکی به جرم جاسوسی و لو دادن مسلح شدن مجدد آلمان محکوم شده بود و در سال ۱۹۳۵ برنده جایزه نوبل صلح شد! پس از این اتفاق دریافت جایزه نوبل در آلمان نازی ممنوع شده بود!

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2931

به مناسبت ۴ ژانویه روز جهانی بریل

زین الدین آمدی نحوی و فقیه نابینای قرن هشتم هجری اولین مورد از خط برجسته برای نابینایان را در تاریخ ابداع کرده است. او کتابفروشی هم داشته است.

صلاح الدین صفدی در کتاب "نَكْت الهِمْيان في نُكَت العميان" به توصیف خط برجسته او می‌پردازد.

اذا اشتری’ کتاباً بشئ معلوم اخذ قطعه ورقه خفیه و فتل منها فتیله لطیفه وصنعها حرفاً او اکثر من حروف الهجاء لعدد ثمن الکتاب بحساب الجمل ثم یلصق ذلک علی طرف جلد الکتاب من داخل و یلصق فوقه ورقه بقدره لنتأبدّ. فاذا شذّ عن ذهنه کمیه ثمن کتاب ما من کتبه مسّ الموضع الذی عَلّمه فی ذلک الکتاب بیده فیعرف ثمنه من تنبیت العدد الملصق فیه.

بر خلاف خط بریل که یک خط سمبولیک است، خط برجسته آمدی از لوله کردن خمیر کاغذ و درست کردن شکلی شبیه حروف ایجاد می‌شده است و آمدی برای دانستن نام کتابها و قیمت آنها از خط برجسته استفاده میکرده است.

http://t.me/pubethicsmums/2932

یه مناسبت ۴ ژانویه، زادروز می بریت موزر.
کشف GPS موجود در مغز موجودات زنده و جایزه نوبل ۲۰۱۴

در سال ۱۹۷۱، John O'Keefe توانست سلول‌هایی را در هیپوکامپ کشف کند که نقشه‌ای از محیط اطراف را ترسیم می‌کردند و در حافظه موش ذخیره می‌کردند. او نام این سلول‌ها را Place cells گذاشت.
در سال ۲۰۰۴، زوج نروژی
Edvard & May-Brit Moser،
در ناحیه entorhinal cortex موفق به کشف سلول‌هایی شدند که به صورت شش‌ضلعی هایی منظم شده بودند و بر اساس سرعت حرکت موجود زنده در محیط، مکان دقیق موجود را مشخص می‌کردند. نام این سلول‌ها را Grid cells گذاشتند.

در سال ۲۰۱۴، سه دانشمند فوق به خاطر کشف چگونگی مکان یابی جانوران و GPS درونی مغز، موفق به دریافت جایزه نوبل شدند.

فیلم درمورد همین اکتشافات بحث می‌کند.
https://youtu.be/GmFspbHHZ_w


در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2933

ملکه پروشات زنی در مرکز وقایع امپراطوری هخامنشی در قرن چهار ق م

ملکه پروشات همسر داریوش دوم (در فیلم به اشتباه خشایارشا ذکر شده) و مادر اردشیر دوم هخامنشی یود.

او بسیار قدرتمند و بیرحم بود. در جنگ قدرت بین پسرانش، اردشیر دوم و کوروش کوچک، طرف کوروش را گرفت ولی کوروش علی‌رغم حمایت او شکست خورده و کشته شد. او انتقام سختی از مسببین مرگ کوروش گرفت.

پس از ازدواج اردشیر دوم با زنی به نام استاتیرا، درگیری بین این دو زن قدرتمند دربار به‌ تدریج بالا گرفت.

استاتیرا و پروشات به علت بدبینی به هم از یک غذا می‌خوردند تا کسی دیگری را مسموم نکند.
پروشات حیله ای به کار برد و با چاقویی که فقط یک طرف آن زهرآلود یود، مرغ یریانی را دو تکه کرد و تکه مسموم را استاتیرا خورد و یه طرز فجیعی کشته شد.
اردشیر دوم مادرش را تبعید کرد و در تبعید عمرش به سر آمد.

پسر استاتیرا یعنی اردشیر سوم هخامنشی پس از پدرش یه سلطنت رسید.

درگیری استاتیرا و پروشات از ماجراهای معروف دنیای باستان بوده است و در "حیات مردان نامی" پلوتارک جاودانه شده است.

کلیپ قسمتی از یک فیلم روسي در مورد کشته شدن استاتیرا است.

http://t.me/pubethicsmums/2934

به مناسبت ۷ ژانویه سالروز سقوط خمرهای سرخ

خمرهای سرخ گروهی با ایدئولوژی کمونیستی بودند که از سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۹ با وحشی‌گری و جنایت بر کامبوج حکومت کردند.

پس از در دست گرفتن قدرت، آنها ایدئولوژی جامعه بدون طبقه کشاورزی را در کامبوج به اجرا گذاشتند. تمام شهروندان موظف به پوشیدن لباس یک شکل بودند و به مناطق روستایی کوچانده شدند. آنها موظف به کار بر روی مزارع برنج و تولید مقادیر غیر قابل دسترس برنج بودند. پس از شکست تولید عظیم برنج! و محصولات کشاورزی، خمرهای سرخ به رهبری پول پوت، با اندیشه دشمن داخلی به جان مردم کامبوج افتادند و هر کسی را تصور می‌کردند خائن است اعدام کردند!
یک چهارم جمعیت کامبوج از بین رفتند!
در سال ۱۹۷۹ با درگیری ویتنام و کامبوج، جنگی بین دو کشور رخ داد که به سقوط خمرهای سرخ و چندین سال جنگ داخلی انجامید.


فیلم در مورد این برگ تاریک از تاریخ دنیا است
https://www.youtube.com/watch?v=8_TYFfkc_1U


در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2935

۷ ژانویه روز ملی دفع گاز

-تقریبا تمام جانوران دارای مقعد دفع گاز از مقعد دارند.

-موارد استفاده از دفع گاز در جانوران:برقراری ارتباط، دفاع، تنظیم میزان شناوری و ...

-حجم زیادی از گازهای گلخانه ای از گاز دفعی جانوران است

-گاز دفعی بیشتر به خاطر هوای بلعیده شده و میزان کمی به خاطر فعالیت باکتری‌های روده است

-۹۹٪ گاز دفعی اکسیژن نیتروژن دی اکسید کربن و متان و بی‌بو است. ۱٪ شامل مواد گوگرددار بدبو است (ناشی از تخمیر در روده) مصرف تخم مرغ و گوشت تخمیر بیشتر و بوی بیشتر ایجاد میکنند. دفع گاز با حجم بالا معمولا با صدا و کم‌بو و دفع گاز با حجم کم معمولا بدون صدا و با بوی زیاد است

-دفع گاز در محل‌های عمومی معمولا شرم‌آور است و در محیطهای خصوصی ممکن است باعث خنده و شوخی شود.‌این مساله در فرهنگهای مختلف متفاوت است

-فلاسفه در مورد دفع گاز
فیثاغورث: دفع زیاد گاز باعث دفع روح از مقعد می‌شود
لوتر: با دفع گاز میتوان شیطان را دور کرد
بنجامین فرانکلین: مقاله "Farting proudly" را نوشت و امیدوار بود که دانشمندان روشی برای کاهش بوی گاز دفعی پیدا کنند تا "دفع گاز به مطبوعی عطر باشد"


http://t.me/pubethicsmums/2936