نمونه‌ای دیگر از فرمانی از احمد شاه قاجار در ۱۳۴۱ق

شاهنشاه کل ممالک ایران

https://news.1rj.ru/str/Qajarstudies

در قدیمی‌ترین صدای به‌جای‌مانده در ایران نیز مظفرالدین شاه می‌گوید: مملکت ایران

اینجا آورده‌ام👇

ضبط صداى مظفرالدين شاه قاجار در روز سه شنبه ٢٢ ذى القعده ى ١٣٢٣ ق مطابق با ١٦ ژانويه ١٩٠٦ ميلادى به دست متصدیان ضبط گرامافون به نام برادران هامپه (فرانتس هامپه Franz Hampe و ماكس هامپه Max Hampe) در حضور صدراعظم (شاهزاده سلطان عبدالمجيد ميرزا عين الدوله اتابك اعظم)، وزير امور خارجه (ميرزا نصرالله خان مشير الدوله) و برخى ديگر از وزراء و نيز در حضور آقاى جان تِيلِر (John Taylor) شارژدافُر اِتازونى (نايب كنسول سفارت آمريكا در تهران) به روايت ميرزا عبدالحسين خان سپهر مَلِك المورخين لسان السلطنه در كتاب مرآت الوقايع مظفرى👆

پژوهش از محسن محمدى و رضا كسروى


https://news.1rj.ru/str/Qajarstudies

برچسب همان صفحه ى گرامافون

فرمايشات بندگان مستطاب اعليحضرت قَدَر قَدْر [قدرت؟] اقدس شاهنشاهى مظفرالدين شاه خَلّد الله مُلكه و سلطنته ميباشد كه مورخه شانزدهم ماه ژانويه ١٩٠٦ در گراموفون بظهور پيوست.

با سپاس از دكتر محسن محمدى

https://news.1rj.ru/str/Qajarstudies

صداى مظفرالدين شاه قاجار👆

صداى شاهزاده سلطان عبدالمجيد ميرزا عين الدوله اتابك اعظم صدراعظم دولت عليه ايران👆

صداى ميرزا نصرالله خان مشيرالدوله وزير امور خارجه ى ايران👆

به اشتراك گذارى فايل صداها از محسن محمدى

با سپاس از ناصر قره باغى

به دنبال همين ضبط صدا و به تاريخ همان ماه ذيقعده ى ١٣٢٣ ق (١٩٠٦ ميلادى)👆

فرمان سلطنتى (فرمان مظفرالدين شاه قاجار) در تجليل از خدمات انجمن ضبط اصوات در آمِريك (ايالات متحده ى آمريكا: اِتازونى) و اعطاى تسهيلات براى فروش گرامافون هاى خود در ايران

منبع تصوير: جلوه هاى هنر ايرانى در اسناد ملى به كوشش سيد حسن شهرستانى؛ سازمان اسناد ملى ايران؛ ١٣٨١ خورشيدى

انتخاب و اشتراك گذارى از دكتر محسن محمدى

اما ضبط صدا در ايران سابقه ى بيشترى هم دارد؛ ١١ سال پيش از ضبط صداى مظفرالدين شاه، صداى پدرش ناصرالدين شاه و برخى ديگر از رجال و درباريان هم ضبط شده كه شرح آن را از خاطرات شخص شاه بخوانيد (متأسفانه اين صداها به دليلِ ضبط روى موم قاعدتاً از بين رفته اند)👇

فُنُگراف در یادداشت های ناصرالدین‌شاه:

روز شنبه ١٨ رمضان ١٣١٣ ق: امروز صبح حمّام رفتیم، از حمّام که بیرون آمدیم به اطاقِ‌برلیان رفتیم، ناهاری خوردیم. هوا ابر و بارانِ سخت و سرمایِ شدیدی بود. قدری کارِ متفرقه کردیم. بعد وزیرمختارِ اتازونی، یک‌نفر سیّاحِ ینگِ‌دنیایی [آمريكايى] که اسبابِ فُنُگرافِ اختراعی موسیو ادیسونِ معروف را دارد و از اختراعاتِ تازه و با الکتریک درست می‌شود به حضور آورد، دیدیم. خیلی فُنُگرافِ عجیب و غریبی بود. با موم حرفِ آن ضبط می‌شود، خیلی مشکل است درست کردن این اسباب و بهم آویختن و راه‌انداختن او.

خلاصه، در حضور ما میزی گذاردند و اسباب فُنُگراف را گذارده، بعد راه انداخت. صدای ساز و اُپرا امریکا که در شیکاگو زده بودند و در فُنُگرافِ او ضبط شده بود، بنا کرد زدن؛ خیلی تماشائی و خوب بود. مثل صدایِ بلبل، آوازها و سازهای خوب و خوش می‌زد. خیلی لذّت بردیم. مثلاً در شیکاگو، زنِ آوازه‌خوان ساز می‌زده و می‌خوانده که خیلی معروف و خوشگل هم بوده است، صدای ساز و آواز او را ضبط کرده‌اند، حالا همین‌جا در حضور ما می‌زد؛ خیلی خوب بود.

نظم‌السّلطنه، حاکم اردبیل، در بادکوبه این شخص را دیده است، در فُنُگرافِ او حرف زده، پیغامات به نصرت‌السّلطنه و غیره داده است؛ الان حرف او را در حضور ما با فُنُگراف تکرار کرد، امّا خیلی خنک و بی‌مزّه و کثیف؛ ترکی‌ فارسی حرف زده است. ما هم در فُنُگراف قدری فارسی و فرانسه حرف زدیم، خیلی خوب صدای ما را پس داد.

شمرده و واضح و خوب حرف زدیم و جواب داد. عزیزالسّلطان هم حرف زد. در این بین قوام‌الدّوله وزیرخارجه آمد، قدری هم برای او ساز زد، تماشا داد. الحق خیلی صنعتِ عجیب و غریبی کرده است. بعد رفتیم به گالری...

ایضاً :

سه‌شنبه ٢٧ شوال ١٣١٢ق: صبح رفتیم حمّامِ سرتن‌شوری و بعد آمدیم اطاقِ‌برلیان. صدراعظم [ميرزا على اصغر خان امين السلطان] آمد و خیلی صحبت کردیم و حرف زدیم. بعد ناهاری خوردیم و رفتیم گالری. امین‌خلوت دندانش درد می‌کرد، نیامده بود. کاغذِ زیادی داشتیم، نشستیم و همه را خواندیم.

شیخ‌الاسلامِ شیراز را صدراعظم به حضور آورد. شیرازیِ کوچکی است، ریشِ محرابی دارد، رنگ بسته بود؛ پسری هم دارد، سرگیری عمّامۀ کوچکی دارد، به عین سرگیرِ شیخ‌الاسلام. آدمِ بامزّۀ زرنگی است؛ نشست قدری صحبت کردیم. بعد با صدراعظم و شیخ‌الاسلام رفتیم اطاقِ فُنُگراف. ایلخانیِ بجنورد، نصرت‌الملک و حاجی نصرالله‌خان ایلخانیِ‌قشقائی حرف زده بودند، حرف آنها را فُنُگراف پس داد، گوش کردیم. بعد صدراعظم و شیخ‌الاسلام را گذاشتیم که توی فُنُگراف حرف بزنند و خودمان دوباره آمدیم گالری...

(نقل و تلخیص از روزنامه خاطرات ناصرالدین‌شاه، سال ١٣١٢ق.، به کوشش مجیدعبدامین)

https://news.1rj.ru/str/Qajarstudies

توضيحات تكميلى از دكتر محسن محمدى: بنيان گذار شركت گرامافون يك نفر آلمانى مهاجر به امريكا به نام اميل بِرلينِر (Emile Berliner) بود. گرامافون شرکتی چند ملیتی بود؛ هم در امریکا شعبه داشت و هم در انگليس؛ بعد حتی در ریگای روسیه، هانوفر آلمان و کلکته هند هم کارخانه زد. البته شعبه انگلیسِ شرکت درگیر ضبط موسیقی در ایران بود، اما ضبط های سال ١٩٠٦ در ايران ابتدا در هانوفِر آلمان تکثیر شدند و البته بعدها در ریگا و کلکته هم مجدداً تکثیر شدند. دو برادرى كه در حضور نايب كنسول آمريكا در ايران صداى مظفرالدين شاه قاجار را ضبط كردند، يعنى فرانتس هامپه (‏Franz Hampe) و ماكس هامپه (Max Hampe) آلمانى بودند، ولى براى شعبه ى انگليسِ شركت گرامافون كار مى كردند.

https://news.1rj.ru/str/Qajarstudies

متن پياده شده ى صداهاى ضبط شده در ١٩٠٦ ميلادى در كاخ گلستان (پياده سازى متن از رضا كسروى؛ با سپاس از محسن محمدى):

١) متن سخنان مظفرالدين شاه قاجار:

جناب اشرف اتابك اعظم [سلطان عبدالمجيد ميرزا عين الدوله اتابك اعظم، صدراعظم دولت عليّه ايران]
از خدماتِ سابق و لاحِق شما [خدماتِ گذشته و بعدىِ شما] كه تا به حال ٤٠ سال است خدمت مى كنيد، از همه ى خدمات شما راضى هستم؛ به خصوص از خدمات اين سه چهار ساله اى كه در صدارتِ خودتان مى كنيد و ان شاء الله عوضِ اينها را همه را به شما مرحمت خواهيم فرمود و شما هم ابداً ذره اى در خدمات خودتان ان شاء الله قصور نخواهيد كرد و مرحمت ما را به اعلاى درجه نسبت به خودتان بدانيد و ان شاء الله الرحمن بعد از ١٠٠ سال كه خدمت بكنيد، اميدوار هستم كه هميشه خوب باشه و اين خدماتى كه به من مى كنيد و به مملكت ايران مى كنيد، البته خداوند او را بى... [كمى مكث] بى عوض نخواهد گذاشت و ان شاء الله عوض او را هم خدا و هم سايه ى خدا [شاه را "ظل الله" يعنى سايه ى خدا مى دانستند] كه خودمان باشم به شما خواهم داد و از خدمات همه ى اين وزراء هم راضى هستيم و شما هم خدمات همه را حقيقتاً خوب عرض مى كنيد و همه را به موقع عرض مى كنيد.

٢) متن سخنان صدراعظم (سلطان عبدالمجيد ميرزا عين الدوله اتابك اعظم):

اين غلامِ خانِزاد به شكرانه ى مراحمِ همايونى كه در مدت ٤٠ سال شاملِ حال اين ذره ى بى مقدار شده است، اگر كه ١٠٠ سال عمر داشته باشم و خدمتگذارى بكنم، باز از عهده ى شكر مراحم شاهانه برنيامده و از خداوند اين غلام خانزاد و ساير وزراى عظام توفيق خدمتگزارى به ولى نعمتِ كُلّ خودمان مى خواهيم كه ان شاء الله در سايه ى مبارك همايونى، اسباب ترقىِ دولت و اهالى مملكتِ ايران به وجه احسن فراهم آيد و خداوند ذات اقدس همايونى را به سلامت بدارد كه نكته اى از دقايق را در مرحمتِ نسبت به خانِزادان فروگذار نفرموده اند.

٣) متن سخنان وزير خارجه (ميرزا نصرالله خان نائينى مشيرالدوله):

همينطور كه اعليحضرتِ اقدسِ همايون فرمايش فرمودند و جنابِ اشرفْ اتابكِ اعظم به عرض رسانيدند، اميدواريم خداوند قُوه و قدرت عطاء بفرمايد كه به مراسمِ جانْ نثارى و رضاىِ خاطرِ مبارك بپردازيم.



https://news.1rj.ru/str/Qajarstudies