به نام دانش و قلم.
به کانال کارگروه ترجمه و تألیف کمیته دانشجویی توسعه آموزش (SCMED) دانشگاه علوم پزشکی بابل خوش‌آمدید!
اینجا جایی است برای آن‌که
متن‌ها دقیق‌تر،
مفهوم‌ها روشن‌تر،
و نوشتارها حرفه‌ای‌تر شوند.
در این کارگروه، دانشجویان علاقه‌مند به نویسندگی، ترجمه و تولید محتوا در کنار هم فعالیت می‌کنند تا:
مهارت‌های ترجمه علمی و ادبی را تقویت کنند،
متون آموزشی و پژوهشی را تألیف و بازنویسی کنند،
و پروژه‌های نوشتاری دانشگاه را با کیفیتی بهتر پیش ببرند.
ما تلاش می‌کنیم پلی باشیم میان ایده‌ها و واژه‌ها؛
جایی که هر متن، با دقت و عشق، شکل می‌گیرد.
اگر به دنیای نوشتن، ترجمه، زبان‌ها و کلمات علاقه دارید،
در این مسیر همراه ما باشید.
📚✨
@SCMED_Translation0Authorship

فن ترجمه
چگونه ترجمه‌ای دقیق‌تر و طبیعی‌تر داشته باشیم؟
ترجمهٔ خوب فقط پیدا کردن معادل‌ها نیست؛
هنر انتقال معناست — واضح، طبیعی و بدون اضافات.
در این یادداشت، سه اصل کلیدی را بررسی می‌کنیم که هر مترجم، از مبتدی تا حرفه‌ای، باید همیشه به آن‌ها توجه کند.
۱) جمله را ترجمه نکنید؛ «پیام» را ترجمه کنید.
یکی از رایج‌ترین خطاها، چسبیدن به ساختار جملهٔ مبدأ است.
در بسیاری از موارد، جملهٔ مقصد باید کوتاه‌تر، ساده‌تر و مستقیم‌تر نوشته شود.
مثال:
✘ This approach can have significant impacts on patients.
✦ «این رویکرد می‌تواند تأثیرات قابل‌توجهی بر بیماران داشته باشد.»
✔ ترجمهٔ بهتر:
«این رویکرد تأثیر مهمی بر بیماران دارد.»
چرا؟
فعل‌ها قوی‌ترند.
جمله شفاف‌تر است.
اضافه‌گویی حذف شده است.
۲) هر معادلی که «در فرهنگ لغت» هست، معادل مناسب نیست.
فرهنگ لغت فقط نقطهٔ شروع است، نه پایان کار.
واژه را باید در بافت جمله (Context) معادل‌یابی کرد.
مثال: Issue یعنی «مسئله»، «موضوع»، «چالش»، «شمارهٔ نشریه»، «مشکل»…
اما انتخاب درست بدون دیدن جمله ممکن نیست.
قاعده:
اگر ترجمه در جمله «جا نمی‌افتد»، آن معادل درست نیست—even if it’s in the dictionary.
۳) ترجمهٔ خوب، قابل‌تشخیص نیست.
بهترین ترجمه‌ها آن‌هایی هستند که مخاطب خیلی زود فراموش می‌کند ترجمه می‌خوانَد.
این یعنی:
لحن طبیعی
واژگان عمومی و روشن
پرهیز از سنگین‌نویسی
تطبیق متن با زبان مقصد، نه کپی‌برداری از زبان مبدأ
مثال:
✘ «این مطالعه هدف دارد که بررسی نماید…»
✔ «این مطالعه بررسی می‌کند…»
هر دو درست‌اند، اما دومی طبیعی‌تر، کوتاه‌تر و صیقلی‌تر است.
جمع‌بندی کوتاه
Translation = Transfer of meaning
نه انتقال واژه به واژه.
سه اصل این هفته:
پیام را ترجمه کنید، نه جمله را.
به فرهنگ لغت اکتفا نکنید؛ بافت جمله مهم‌تر است.
طبیعی‌نویسی مهم‌ترین ویژگی یک ترجمهٔ حرفه‌ای است.
📚✨
@SCMED_Translation0Authorship

📝کارگروه ترجمه و تألیف کمیته دانشجویی توسعه آموزش علوم پزشکی (SCMED) بابل برگزار میکند:


🖇📚وبینار راهنمای جامع تألیف و ترجمه کتاب

این وبینار، راه میانبرِ رسیدن از "فکر نوشتن✨" به "کتاب چاپ‌شده📖" است!

👤 مدرس: سعید داوری دولت آبادی (مولف و مدرس کارگاه‌های تألیف و ترجمه)

📅 زمان: 19 آذر، ساعت ۱۶ تا ۱۸
💻در بستر:گوگل میت

💥در این وبینار می آموزیم:

•چرا یک کتاب، طلایِ رزومه شماست؟
• نقشه راه تبدیل ایده به کتاب
• ترفندهای سرمایه‌گذاری و فروش
•منتورینگ و مشاوره در نوشتن کتاب

🎁 هزینه شرکت: رایگان
📄 گواهی حضور: رایگان

✅ لینک ثبت‌نام


🆔️ @SCMED_BMU
🆔️ @SCMED_Translation0Authorship

چگونه یک مقالهٔ علمی را درست بخوانیم؟

۱) اول عنوان (Title) و چکیده (Abstract) — اما بدون قضاوت
هدف این مرحله فقط این است که بفهمی موضوع چیست، نه این‌که تصمیم بگیری مقاله خوب است یا بد.
✔ عنوان = محدوده موضوع
✔ چکیده = خلاصهٔ سؤال پژوهش + روش + نتایج + جمع‌بندی
نکته:
چکیده همیشه کامل نیست؛ تصمیم‌گیری نهایی روی چکیده اشتباه بزرگی است.
۲) برو سراغ سؤال اصلی تحقیق
بهترین سؤال‌ها این شکلی‌اند:
واضح
مهم
قابل اندازه‌گیری
بپرس:
دقیقاً چه چیزی را می‌خواهند اندازه بگیرند؟
مشکل اصلی چیست؟
پاسخ مقاله قرار است به چه پرسشی جواب بدهد؟
۳) روش‌ها (Methods) مهم‌ترین بخش مقاله‌اند
۹۰٪ کیفیت یک مقاله را روش آن تعیین می‌کند، نه نتیجهٔ آن.
به این‌ها نگاه کن:
نوع مطالعه (RCT؟ کوهورت؟ Cross-sectional؟)
حجم نمونه کافی است؟
معیار ورود و خروج؟
ابزار اندازه‌گیری معتبر بوده؟
آیا برای خطاها و عوامل مخدوش‌کننده کاری کرده‌اند؟
اگر روش مقاله مشکل داشته باشد، نتیجه هرچقدر هم زیبا باشد ارزش علمی ندارد.
۴) نتایج (Results) را مثل خبره‌ها بخوان
نتیجه خوب باید:
واضح باشد
عدد داشته باشد
با نمودار یا جدول همراه باشد
از زبان «پیشنهادی» استفاده کند نه «قطعی»
بپرس:
آیا نتایج «معنی‌دار آماری» هستند؟
آیا «معنی‌دار بالینی» هم هستند؟ (این دوتا یکی نیست!)
آیا اندازه اثر منطقی است؟
۵) بحث (Discussion) را با شک بخوان
اینجاست که نویسندگان گاهی شروع می‌کنند به:
بزرگ کردن یافته‌ها
توجیه ضعف‌ها
نتیجه‌گیری بیش از حد
تو باید:
ادعاها را با داده‌ها بسنجی
اگر حرفی در بحث هست که در نتایج نیست = مشکوک
محدودیت‌های واقعی را بررسی کنی
۶) نتیجه‌گیری (Conclusion) همیشه باید فروتن باشد
یک مقالهٔ علمی خوب هیچ‌وقت نمی‌گوید:
«این درمان قطعاً مؤثر است»
بلکه می‌گوید:
«نتایج اولیه امیدوارکننده است، اما مطالعات بیشتر لازم است.»
اگر نتیجه‌گیری خیلی مطمئن و اغراق‌شده بود = پرچم قرمز.
۷) سریع‌ترین راه حرفه‌ای‌خواندن مقاله
این ترتیب را همیشه حفظ کن:
عنوان + چکیده
سؤال پژوهش
روش‌ها
نتایج
جمع‌بندی
بعد اگر خواستی متن کامل
یعنی از مقدمه (Introduction) شروع نکن!
این اشتباه رایج دانشجوهاست.
📚✨
@SCMED_Translation0Authorship

چطور یک پاراگراف علمی قوی بنویسیم؟

نوشتن مقاله فقط کنار هم گذاشتن جملات نیست؛ هر پاراگراف باید یک «واحد منطقی کامل» باشد. این یعنی از یک ایدهٔ مرکزی شروع کنیم، آن را توضیح دهیم، بعد شواهد علمی بیاوریم و در نهایت یک جمع‌بندی کوچک داشته باشیم.

🎯 ساختار طلایی پاراگراف علمی

جملهٔ موضوعی — Topic Sentence
جمله‌ای که به خواننده می‌گوید این پاراگراف دربارهٔ چیست.
مثال:
«یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش کیفیت شواهد در مطالعات بالینی، سوگیری انتخاب (Selection Bias) است.»

“Selection bias is one of the primary factors that reduces the quality of evidence in clinical studies.”

توضیح و گسترش — Explanation
یک یا دو جمله که مفهوم را باز کند.
مثال:
«این نوع خطا زمانی رخ می‌دهد که افراد واردشده در مطالعه، نمایندهٔ واقعی جمعیت هدف نباشند.»

“This bias occurs when the participants included in the study do not accurately represent the target population.”

شواهد — Evidence
آمار، یافتهٔ مطالعه، یا یک نتیجهٔ معتبر.
مثال:
«برای مثال، در مطالعه مروری سال ۲۰۲۲ ( رفرنس) نشان داده شد مطالعاتی که روش تصادفی‌سازی ضعیف دارند تا ۳۰٪ بیش از حد اثر درمان را برآورد می‌کنند.»

“A 2022 review (Reference) showed that poorly randomized trials overestimate treatment effects by up to 30%.”

جمع‌بندی کوچک — Mini-Conclusion
جمله‌ای که پاراگراف را «می‌بندد» و به متن انسجام می‌دهد.
مثال:
«بنابراین رعایت روش‌های استاندارد انتخاب نمونه برای حفظ اعتبار نتایج ضروری است.»

“Therefore, adhering to proper sampling strategies is essential for maintaining the validity of study results.”

📌 نکته مهم
اگر پاراگراف تو «فقط اطلاعات» دارد اما ایدهٔ مرکزی ندارد، یا شواهد ندارد، علمی محسوب نمی‌شود.
اگر پایان پاراگراف ناگهانی است و جمع‌بندی ندارد، سیر مقاله از بین می‌رود.
📚✨
@SCMED_Translation0Authorship

ساختار استاندارد برای نوشتن کتاب علمی

یک کتاب خوب فقط مجموعه‌ای از مطالب نیست؛ یک سیستم منظم از فکر، ساختار و آموزش است.
🔸۱) مقدمهٔ کتاب؛ نقشهٔ راه ذهنی نویسنده
در مقدمه باید به چند پرسش کلیدی پاسخ دهید:
چرا این کتاب نوشته می‌شود؟
چه نیازی را برطرف می‌کند؟
مخاطبان دقیقاً چه کسانی هستند؟
چه چیزی این کتاب را از سایر منابع متمایز می‌کند؟
🔸۲) طراحی فصل‌ها؛ قلب اصلی کتاب
برای اینکه کتاب منسجم و قابل‌پیگیری باشد، بهتر است همهٔ فصل‌ها یک ساختار ثابت داشته باشند:
ساختار پیشنهادی فصل:
مقدمهٔ فصل
مباحث اصلی (به شکل بخش‌به‌بخش)
نکات کلیدی
مثال‌های کاربردی
جمع‌بندی کوتاه
🔸۳) منابع و Reading List
هر کتاب علمی ارزش خود را از منابعش می‌گیرد.
فهرستی از کتاب‌ها، مقالات و منابع معتبر، در پایان کتاب قرار دهید.
🔸۴) پیوست‌ها؛ ابزارهای کمکی خواننده
واژه‌نامهٔ اصطلاحات
جدول‌ها و خلاصه‌ها
راهنمای تصویری
این‌ها خواندن کتاب را سریع‌تر و حرفه‌ای‌تر می‌کنند.
🔸۵) شیوه‌نامهٔ کتاب؛ رمز یکدستی تیمی
اگر کتاب گروهی نوشته می‌شود، یک Style Guide داخلی ضروری است:
یکپارچگی ترجمهٔ اصطلاحات
استاندارد نوشتاری ثابت
فرمت تصاویر و نمودارها
روش ثابت رفرنس‌دهی
این کار از شلختگی علمی جلوگیری می‌کند.
🌱 جمع‌بندی
نوشتن کتاب یک پروژهٔ بزرگ است،
اما با یک ساختار استاندارد،
تبدیل می‌شود به کاری کاملاً قابل مدیریت.
📚✨
@SCMED_Translation0Authorship

🔶 بخش‌های اصلی یک مقاله علمی — IMRaD

بیشتر مقاله‌های معتبر پزشکی و علوم زیستی با ساختار IMRaD نوشته می‌شوند.
این ساختار کمک می‌کند متن شما منظم، قابل‌فهم و قابل داوری باشد.
🟦 1) Introduction – مقدمه
توضیح مشکل، اهمیت آن، شکاف موجود، و سؤال پژوهش.
ساختار ساده:
‌چی هست؟ (Background)
چرا مهمه؟ (Significance)
مشکل چیه؟ (Gap)
سؤال / هدف پژوهش (Aim)

❝ Despite advances in imaging, early diagnosis of splenic ischemia remains challenging. Previous studies have focused mostly on late-stage findings. Therefore, we aimed to… ❞
«با وجود پیشرفت‌های تصویربرداری، تشخیص زودهنگام ایسکمی طحال هنوز چالش‌برانگیز است. اکثر پژوهش‌ها بر یافته‌های مراحل دیررس تمرکز داشته‌اند. هدف این مطالعه…»
🟦 2) Methods – روش‌ها
توضیح دقیق چگونه مطالعه انجام شده تا قابل تکرار باشد.
نکات:
نوع مطالعه
محل و زمان
معیارهای ورود/خروج
روش جمع‌آوری داده‌ها
روش تحلیل آماری
ملاحظات اخلاقی

❝ We conducted a retrospective cohort study including 84 patients with… Data were analyzed using logistic regression… ❞

«این مطالعه به‌صورت گذشته‌نگر و بر روی ۸۴ بیمار انجام شد… داده‌ها با استفاده از رگرسیون لجستیک تحلیل شدند.»
🟦 3) Results – یافته‌ها
گزارش نتایج واقعی بدون تفسیر.
قوانین:
عدد بده
داشتن p-value مشخص
جدول و نمودار، نه توضیحات اضافه

❝ Ischemia was present in 32% of patients. The thrombosis rate was significantly higher in… (p=0.01) ❞
«ایسکمی در ۳۲٪ بیماران مشاهده شد. میزان ترومبوز در گروه… به‌طور معنی‌داری بالاتر بود (p=0.01).»
🟦 4) Discussion – بحث
توضیح معنا، اهمیت و مقایسه نتایج با مطالعات قبلی.
جزئیات ضروری:
خلاصهٔ کوتاه از نتایج اصلی
مقایسه با مطالعات قبلی
تفسیر علمی
نقاط قوت و محدودیت‌ها
جمع‌بندی و پیشنهادات

❝ Our findings suggest that early CT signs can be predictive of… This aligns with the study by Smith et al., who reported… ❞

«یافته‌ها نشان می‌دهد که علائم CT اولیه می‌توانند پیش‌بینی‌کننده… باشند. این نتایج با مطالعهٔ Smith و همکاران همخوانی دارد که…»
🟦 5) Conclusion – نتیجه‌گیری
نتیجه‌گیری باید پاسخ مستقیم و کوتاه به سوال پژوهش باشد؛
بدون اضافه کردن هیچ اطلاعات جدید، بدون دادهٔ تازه، بدون رفرنس جدید.
📌 ساختار پیشنهادی نتیجه‌گیری:
یادآوری پیام اصلی مطالعه
اینکه چرا این یافته مهم است
کاربرد بالینی / علمی
پیشنهاد برای پژوهش‌های آینده

❝ Early CT findings may help predict splenic ischemia in patients with suspected celiac artery thrombosis... These results highlight the importance of timely imaging in emergency settings... Future studies with larger samples are needed to confirm these findings. ❞
«به‌نظر می‌رسد یافته‌های اولیهٔ CT می‌توانند در پیش‌بینی ایسکمی طحال در بیماران با شک به ترومبوز شریان سلیاک کمک‌کننده باشند... این موضوع اهمیت تصویربرداری به‌موقع در بخش اورژانس را نشان می‌دهد... انجام مطالعات بیشتر برای تأیید این نتایج ضروری است.»
🔸 ساختار IMRaD کمک می‌کند نوشتهٔ علمی شما هم استاندارد باشد و هم قابل‌قضاوت.
اگر در نوشتن هر بخش (مقدمه، روش‌ها، یافته‌ها، بحث، نتیجه‌گیری) مشکل داری، طبیعی است — این مهارتی است که با تمرین و مقایسهٔ نمونه‌های خوب به‌مرور قوی می‌شود.
📚✨
@SCMED_Translation0Authorship

کوتاه‌نویسی علمی
حذف بدون از دست دادن معنا
نوشتار علمی خوب، کوتاه‌تر از حد انتظار است.
نه به‌خاطر ساده‌نویسی، بلکه چون هر کلمه باید «کار» انجام دهد.
یکی از رایج‌ترین خطاها در نوشتن و ترجمهٔ علمی،
نوشتن جملاتی است که درست‌اند، اما ضروری نیستند.
🎯 اصل کلیدی
اگر حذف یک کلمه یا عبارت
🔹 معنی جمله را تغییر ندهد
🔹 یا دقت علمی را کم نکند
آن کلمه اضافه است.
✂️ مثال ۱: حذف عبارات کش‌دار
✘ This study aims to investigate the effects of…
✔ This study investigates the effects of…
✘ «این مطالعه با هدف بررسی اثراتِ … انجام شده است.»
✔ «این مطالعه اثراتِ … را بررسی می‌کند.»
📌 معنا یکی است، اما نسخهٔ دوم:
کوتاه‌تر
مستقیم‌تر
حرفه‌ای‌تر است
✂️ مثال ۲: حذف واژه‌های کم‌اثر
✘ It is important to note that the results indicate…
✔ The results indicate…
✘ «لازم به ذکر است که نتایج نشان می‌دهد…»
✔ «نتایج نشان می‌دهد…»
عبارت‌هایی مثل: «لازم به ذکر است»، «باید توجه داشت»، «قابل ذکر است»
تقریباً همیشه قابل حذف‌اند.
⚠️ هشدار مهم
کوتاه‌نویسی ≠ حذف دقت علمی
عدد، روش، محدودیت و نتیجه هرگز نباید قربانی کوتاه‌شدن شوند.
🌱 جمع‌بندی
نوشتار علمی قوی:
کمتر حرف می‌زند
واضح‌تر می‌گوید
و سریع‌تر به اصل مطلب می‌رسد.
📚✨
@SCMED_Translation0Authorship

افعال قوی در نوشتار علمی
بسیاری از متن‌های علمی «درست» هستند،
اما ضعیف به نظر می‌رسند. نه به‌خاطر محتوا، بلکه به‌خاطر افعال.
در نوشتار علمی، فعل ستون فقرات جمله است.
🎯 اصل کلیدی
هر جا می‌توانی،
به‌جای فعل‌های عمومی و خنثی،
از فعل‌های دقیق و فعال استفاده کن.
❌ افعال ضعیف (کم‌اثر)
is / are
have
make
show
be associated with
have an effect on
این‌ها اشتباه نیستند،
اما اغلب بهترین انتخاب نیستند.
✅ افعال قوی (دقیق و علمی)
✘ The results show a significant increase in survival.
✔ The results demonstrate a significant increase in survival.
✘ This drug has an effect on blood pressure.
✔ This drug reduces blood pressure.
✘ There is an association between X and Y.
✔ X is associated with Y.
✔ X correlates with Y.
🔹 مثال فارسی
✘ «این مطالعه نشان می‌دهد که درمان مؤثر است.»
✔ «این مطالعه اثربخشی درمان را تأیید می‌کند.»
✘ «دارو باعث کاهش فشار خون می‌شود.»
✔ «دارو فشار خون را کاهش می‌دهد.»
📌 هر چه فعل دقیق‌تر باشد،
جمله کوتاه‌تر و حرفه‌ای‌تر می‌شود.
⚠️ نکتهٔ ظریف
از فعل‌های خیلی قاطع بی‌دلیل استفاده نکن:
prove ❌ (مگر شواهد بسیار قوی)
confirm ❌ (در مطالعات مشاهده‌ای)
جایگزین‌های امن‌تر:
suggest
indicate
support
demonstrate
🌱 جمع‌بندی
نوشتار علمی قوی با فعل‌های دقیق زنده می‌شود.

@SCMED_Translation0Authorship