🎆🎆🎆 🎆🎆🎆🎆 🎆🎆🎆

امروز خورشید دقیقاً بالای خط استوا قرار دارد و به هر دو نیمکره شمالی و جنوبی میزان برابری از نور روز را می‌دهد. این تعادل نادر تنها دو بار در سال اتفاق می‌افتد! دفعه بعدی در ماه سپتامبر، هنگام اعتدال پاییزی خواهد بود.

برای کسانی که در نیمکره شمالی هستند، این رویداد آغاز رسمی بهار را نشان می‌دهد که با طولانی‌تر شدن روزها، شکوفایی گل‌ها و هوای گرم‌تر همراه است! در همین حال، در نیمکره جنوبی، این رویداد شروع پاییز را به همراه دارد که حس آرامش و هوای خنک را به ارمغان می‌آورد.

فارغ از اینکه کجا هستید، امروز یادآور این است که زمین همیشه در حال حرکت است و فصل‌های جدید و آغازهای تازه را برای ما به ارمغان می‌آورد!

🎆 نوروز‌ باستانی پیروز. 🎆


✈️ @TechnoSciCom

✏️ دایره دارای ۳۶۰ درجه است، چون بابلی‌های باستان با استفاده از سیستم عددی مبنای ۶۰ خود، سال خورشیدی تقریباً ۳۶۵ روزه را مشاهده کردند و عدد ۳۶۰ را به عنوان یک تقریب ریاضیاتی مناسب انتخاب کردند.

◀️ عدد ۳۶۰ دارای مقادیر زیادی مقسوم‌علیه است و انجام محاسبات را ساده‌تر می‌کرد. ارتباط میان نجوم و هندسه بعدها توسط ریاضی‌دانان یونانی رسمیت یافت.

✈️ @TechnoSciCom

وجود پاد ماده (antimatter) نخستین‌بار در سال ۱۹۲۸ پیش‌بینی شد.

فیزیک‌دانی به نام پل دیراک معادله‌ای ارائه داد که مکانیک کوانتومی را با نظریه‌ی نسبیت خاص اینشتین ترکیب می‌کرد. این معادله‌ی به‌ظاهر ساده، نکته‌ای شگفت‌انگیز را نشان داد: ذراتی که دقیقاً شبیه الکترون هستند اما دارای بار مثبت‌اند. دیراک فکر نکرد که این نتیجه یک اشتباه در محاسبات اوست، بلکه اعلام کرد این ذرات که آن‌ها را «پادماده» نامید، باید واقعاً در جهان ما وجود داشته باشند.

در سال ۱۹۳۲، دانشمندی به نام کارل اندرسون شواهد واقعی برای این موضوع پیدا کرد، زمانی که در آزمایش‌هایش این ذرات (که امروزه به آن‌ها پوزیترون گفته می‌شود) را مشاهده کرد.

✈️ @TechnoSciCom

🔭 زمانی که آرنو پنزیاس و رابرت ویلسون تلاش می‌کردند با استفاده از یک آنتن رادیویی بزرگ، سیگنال‌های مایکروویوی ارسال شده از منظومه شمسی ما را دریافت کنند، با یک صدای پس‌زمینه‌ی آزاردهنده روبرو شدند که مانع کارشان می‌شد.

🔭 آن‌ها پس از یک سال تلاش خستگی‌ناپذیر و دقیق برای شناسایی و حذف تمامی منابع احتمالی این نویز ناخواسته — از سیگنال‌های رادیویی شهرهای همسایه گرفته تا لانه‌سازی کبوترها در آنتن شیپوری شکل — سرانجام به این نتیجه رسیدند که این تداخل به دلیل وجود امواج مایکروویو در سراسر جهان است که دمایی در حدود سه درجه بالاتر از صفر مطلق دارند.

📶 این نویز نه از زمین و نه حتی از کهکشان ما سرچشمه می‌گرفت. بلکه تابشی کیهانی بود که از انفجار بزرگ (Big Bang) به جا مانده بود!
همین درخشش پس از بیگ‌بنگ، بعدها به صورت برفک‌های تصویری در تلویزیون‌های آنالوگ نیز قابل مشاهده بود.

📡 تصویری که مشاهده می‌کنید، نقشه‌ی کامل آسمان از نوسانات دمایی (نشان داده شده با تغییر رنگ‌ها) در تابش زمینه‌ی مایکروویوی کیهانی است که در طی نه سال گردآوری شده است.

در سال ۱۹۷۸، پنزیاس و ویلسون به خاطر «کشف تابش زمینه‌ی مایکروویوی کیهانی» جایزه‌ی نوبل فیزیک را دریافت کردند.

✈️ @TechnoSciCom

گاوس دقیقاً ۲۴۸ سال پیش در چنین روزی به دنیا آمد.

✈️ @TechnoSciCom

نظریه نسبیت خاص اینشتین: انقباض طول

طولی که در یک چارچوب مرجع ساکن اندازه‌گیری می‌شود (L₀)، هنگامی که از چارچوبی در حال حرکت با سرعت 𝑣 نسبت به آن مشاهده شود، کوتاه‌تر به نظر می‌رسد. طول مشاهده‌شده (L) در چارچوب متحرک نسبت به طول اصلی آن در چارچوب ساکن، کمتر دیده می‌شود.

در سرعتی معادل ۹۹٫۵٪ سرعت نور، این انقباض به‌طور چشمگیری محسوس می‌شود:
L ≈ L₀/10

یعنی یک جسم که با سرعتی نزدیک به سرعت نور حرکت می‌کند، از دید یک ناظر ساکن، تقریباً یک‌دهم طول واقعی خود به نظر می‌رسد.

✈️ @TechnoSciCom

امروز، صد و هفتمین زادروز یکی از بزرگ‌ترین فیزیک‌دانان تاریخ، مفسر برجسته علم و برنده جایزه نوبل، ریچارد فاینمن است.

فاینمن نقش برجسته‌ای در گسترش مکانیک کوانتومی، فیزیک ذرات و مکانیک آماری ایفا کرد.

او در سال ۱۹۶۵ به‌دلیل پژوهش‌های پیشگامانه‌اش در زمینه الکترودینامیک کوانتومی و معرفی نمودارهای فاینمن، موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک شد.

✈️ @TechnoSciCom

چگونه مبدأ جهان را با فضولات کبوتر اشتباه گرفتند

🪐در ۲۰ مه ۱۹۶۴، اولین اندازه‌گیری‌هایی که به وضوح وجود تابش زمینه کیهانی (CMB) را نشان می‌دادند، انجام شد.

🪐 دو اخترشناس رادیویی، رابرت ویلسون و آرنو پنزیاس، همه دلایلی را که می‌توانست باعث وجود نویز پس‌زمینه‌ی عجیبی در داده‌های آن‌ها شود، بررسی و رد کردند تا اینکه متوجه شدند چند کبوتر در نزدیکی آنتن سکونت دارند. آن‌ها فکر کردند شاید فضولات کبوترها که سطح آنتن را پوشانده، باعث ایجاد اختلال در سیگنال‌ها شده است. بنابراین، کبوترها را دور کردند و آنتن را کاملاً تمیز کردند. اما کبوترها دوباره برگشتند! با این حال، حتی در غیاب کبوترها نیز، ویلسون و پنزیاس به اندازه‌گیری‌ها ادامه دادند و متوجه شدند نویز پس‌زمینه همچنان وجود دارد.

📡در نهایت مشخص شد که منبع این نویز، نه کبوترها بودند و نه حتی منشأ زمینی یا کهکشانی داشت. این نویز، در حقیقت تابشی بود که از بیگ بنگ به جا مانده بود. همین پس‌تاب کیهانی حتی به صورت نویز برفکی روی تلویزیون‌های آنالوگ نیز قابل مشاهده بود.

در سال ۱۹۷۸، ویلسون و پنزیاس به دلیل کشف تابش زمینه کیهانی برنده جایزه نوبل فیزیک شدند.

✈️ @TechnoSciCom

💡 نیکولا تسلا ۱۶۹ سال پیش در چنین روزی (پنج‌شنبه) متولد شد. این تصویر از تسلا، که در سال ۱۸۹۴ گرفته شده، اولین عکسی است که با نور فسفرسانس (فسفرسان) گرفته شده است. مدت زمان نوردهی آن: هشت دقیقه بوده است.

✈️ @TechnoSciCom

جان آرچیبالد ویلر، فیزیکدان برجسته آمریکایی، ۱۱۴ سال پیش در چنین روزی به دنیا آمد. او در سال ۱۹۶۷ اصطلاح «سیاه‌چاله» را برای نخستین‌بار مطرح کرد، ایده‌ی خلاقانه‌ی «جهان تک‌الکترونی» را ارائه داد، و استاد راهنمای دو تن از بزرگ‌ترین فیزیکدانان معاصر یعنی ریچارد فاینمن و کیپ ثورن بود. ویلر نقشی بی‌بدیل در شکل‌گیری مفاهیم نوین در فیزیک نظری، به‌ویژه در زمینه‌ی نسبیت عام و فیزیک کوانتومی داشت.

✈️ @TechnoSciCom

جورج گرین دقیقاً ۲۳۲ سال پیش در چنین روزی متولد شد. او را اغلب «رامانوجان فیزیک» می‌نامند. گرین، فرزند یک آسیابان در ناتینگهام بود و بیشتر آموزش‌های خود را به‌صورت خودآموخته فرا گرفت. در سن ۳۵ سالگی، آسیاب خود را اجاره داد و مقاله‌ای با عنوان «رساله‌ای در کاربرد تحلیل ریاضی در نظریه‌های الکتریسیته و مغناطیس» نوشت. در این اثر، مفاهیمی چون فرمول گرین، تابع گرین، و پتانسیل را معرفی کرد که پایه‌گذار نظریه پتانسیل در فیزیک شدند.

او این رساله را با کمک مالی دوستان خود، به صورت یک جزوه کوچک منتشر کرد. جالب اینکه گرین تنها پس از این موفقیت بود که برای ادامه تحصیل رسمی به دانشگاه کمبریج رفت. در آنجا چند مقاله دیگر در زمینه فیزیک ریاضی نوشت، با این حال نخستین اثرش همچنان معروف‌ترین کار او باقی ماند. متأسفانه، او در سن ۴۸ سالگی درگذشت.

سال‌ها بعد، تاریخ‌نگاران منابعی را که گرین در دوره‌ی خودآموزی در ناتینگهام به آن‌ها دسترسی داشته بررسی کردند. در میان یافته‌هایشان، ثبت جالبی در کتابخانه باشگاه آقایان محلی به چشم خورد: کتاب «رساله مکانیک آسمانی» از لاپلاس. اگر این اثر، پایه یادگیری او بوده باشد، هنوز مشخص نیست او چگونه زبان فرانسوی را آموخته، آن هم با توجه به اینکه پیش از نوشتن اثر معروف خود، هرگز به مدرسه نرفته بود.

✈️ @TechnoSciCom

ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS) دارای سطح صدای پس‌زمینه‌ی مداومی در حدود ۷۰ دسی‌بل است که توسط سامانه‌های پشتیبانی حیات، فن‌ها، پمپ‌ها و تجهیزات علمی که به‌صورت ۲۴ ساعته و ۷ روز هفته فعال هستند، تولید می‌شود.

برای محافظت از شنوایی و جلوگیری از خستگی، فضانوردان اغلب از هدفون‌های حذف‌کننده‌ی نویز یا گوش‌گیرهای سفارشی استفاده می‌کنند.

✈️ @TechnoSciCom

در سال ۱۹۶۰، فریمن دایسون سازه‌ای عظیم را پیشنهاد داد که بتواند تمام انرژی خورشید را جذب کند — «کره‌ی دایسون». این همان چیزی است که یک تمدن نوع دوم (در مقیاس کارداشف) به آن نیاز دارد.
اگر رشد مصرف انرژی ما با نرخ حدود ۲.۵٪ سالانه ادامه یابد (مانند بازه‌ی ۱۹۶۰ تا ۲۰۲۵)، در حدود ۱۲۰۰ سال آینده به انرژی یک ستاره کامل نیاز خواهیم داشت.
کره‌ی دایسون داستان علمی‌تخیلی نیست — بلکه پیش‌بینی آینده است.

✈️ @TechnoSciCom

آلبرت اینشتین در چنین روزی، در سال ۱۹۰۵، رساله دکترای خود را در دانشگاه زوریخ ارائه داد.

کمی بعد، او چهار مقاله انقلابی منتشر کرد که ایده‌های بنیادینی از جمله نظریه نسبیت خاص و فرضیه کوانتای نور را معرفی کردند. اینشتین در سال ۱۹۲۱ موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک شد، «به‌پاس خدماتش به فیزیک نظری، و به‌ویژه برای کشف قانون اثر فوتوالکتریک.»

📄 رساله دکترای اینشتین به زبان آلمانی:
http://bit.ly/2Nhm8DV

📘 ترجمه انگلیسی:
http://bit.ly/2z2pDeq

✈️ @TechnoSciCom

هایپرفاکتوریال پنجم:
۵⁵ × ۴⁴ × ۳³ × ۲² × ۱¹ = ۸۶۴۰۰۰۰۰ میلی‌ثانیه است که دقیقاً برابر با یک روز کامل است!

✈️ @TechnoSciCom

در چنین روزی، ۲۳ ژوئیه ۱۹۹۹، سازمان ناسا تلسکوپ فضایی چاندرا (Chandra X-ray Observatory) را به مدار زمین فرستاد. این رصدخانه به افتخار فیزیک‌دان برجسته سابرامانیان چاندراسخار، برنده جایزه نوبل فیزیک، نام‌گذاری شده است.

تلسکوپ چاندرا به دانشمندان کمک می‌کند تا ساختار و تحول کیهان را مطالعه کنند؛ از جمله ستارگان نوترونی، سیاه‌چاله‌ها و ابرنواخترها، پدیده‌هایی که چاندراسخار نظریه‌پردازی درباره‌ی آن‌ها را پایه‌گذاری کرده بود.

چاندراسخار در سال ۱۹۸۳ موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک شد «به‌دلیل مطالعات نظری‌اش درباره فرآیندهای فیزیکی مهم در ساختار و تحول ستارگان».

🔭 بیشتر درباره مرگ ستارگان بخوانید:
https://bit.ly/3ZoWwvG

✈️ @TechnoSciCom

قضیه ویلسون:
عدد p اگر و تنها اگر عددی اول باشد، آنگاه
(p−1)!+1
بر p بخش‌پذیر است.

✈️ @TechnoSciCom