در چنین روزی، ۲۳ ژوئیه ۱۹۹۹، سازمان ناسا تلسکوپ فضایی چاندرا (Chandra X-ray Observatory) را به مدار زمین فرستاد. این رصدخانه به افتخار فیزیک‌دان برجسته سابرامانیان چاندراسخار، برنده جایزه نوبل فیزیک، نام‌گذاری شده است.

تلسکوپ چاندرا به دانشمندان کمک می‌کند تا ساختار و تحول کیهان را مطالعه کنند؛ از جمله ستارگان نوترونی، سیاه‌چاله‌ها و ابرنواخترها، پدیده‌هایی که چاندراسخار نظریه‌پردازی درباره‌ی آن‌ها را پایه‌گذاری کرده بود.

چاندراسخار در سال ۱۹۸۳ موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک شد «به‌دلیل مطالعات نظری‌اش درباره فرآیندهای فیزیکی مهم در ساختار و تحول ستارگان».

🔭 بیشتر درباره مرگ ستارگان بخوانید:
https://bit.ly/3ZoWwvG

✈️ @TechnoSciCom

قضیه ویلسون:
عدد p اگر و تنها اگر عددی اول باشد، آنگاه
(p−1)!+1
بر p بخش‌پذیر است.

✈️ @TechnoSciCom

اروین شرودینگر ۱۳۸ سال پیش در چنین روزی متولد شد. در سال ۱۹۳۳، به خاطر مشارکت‌های پیشگامانه‌اش در مکانیک کوانتومی، جایزه نوبل فیزیک را دریافت کرد.

✈️ @TechnoSciCom

یک آنگستروم معادل یک ده میلیاردم متر است. این واحد اغلب برای اندازه‌گیری اندازه اتم‌ها، مولکول‌ها و طول موج‌های نور استفاده می‌شود.

✈️ @TechnoSciCom

🌗در این روز در سال ۱۸۷۷، ستاره‌شناس آساف هال، فوبوس، یکی از دو قمر مریخ را تنها ۶ روز پس از مشاهده دیموس کشف کرد!

✈️ @TechnoSciCom

🎉 بروک تیلور امروز دقیقاً ۳۴۰ سال پیش در لندن به دنیا آمد 🎉

او در سال ۱۷۱۵ «سری تیلور» را معرفی کرد تا تابع‌های پیچیده را با چندجمله‌ای‌هایی که از مشتق‌های تابع در یک نقطه ساخته می‌شوند، تقریب بزند.

ایده‌ی اصلی این است که هر تابع به‌اندازه‌ی کافی هموار را می‌توان به‌صورت محلی به‌شکل مجموع بی‌نهایت جمله‌های چندجمله‌ای بیان کرد؛ رویکردی که تحلیل و محاسبه را ساده‌تر می‌کند.

✈️ @TechnoSciCom

Why is iⁱ ≃ 0.2078…?

✈️ @TechnoSciCom

در سال ۱۸۰۸، ریاضیدان فرانسوی، کریستین کرامپ، علامت "!" را به عنوان نماد فاکتوریل برای راحتی چاپگر معرفی کرد. قبل از او، اویلر، استرلینگ و دیگران از نمادهای طولانی‌تری مانند 𝑛⋅(𝑛−۱)⋅(𝑛−۲)⋯۱ استفاده می‌کردند.

✈️ @TechnoSciCom

جایزه نوبل فیزیک امسال به بررسی ویژگی‌های کوانتومی در مقیاس انسانی اختصاص دارد.

برندگان جایزه فیزیک ۲۰۲۵، جان کلارک (John Clarke)، میشل اچ. دوورِه (Michel H. Devoret) و جان ام. مارتینیس (John M. Martinis)، با انجام مجموعه‌ای از آزمایش‌ها نشان دادند که ویژگی‌های شگفت‌انگیز و غیرعادی دنیای کوانتوم را می‌توان در سامانه‌ای به‌اندازه‌ای بزرگ بازتولید کرد که در دست جای گیرد.

سامانه الکتریکی ابررسانای آن‌ها قادر بود از یک حالت به حالت دیگر تونل‌زنی کند، گویی مستقیماً از میان دیواری عبور می‌کند. همچنین آن‌ها نشان دادند که این سامانه انرژی را فقط در بسته‌های گسسته و مشخص جذب و گسیل می‌کند، درست همان‌طور که نظریه مکانیک کوانتومی پیش‌بینی کرده بود.

🔗 برای اطلاعات بیشتر:

بیانیه مطبوعاتی

اطلاعات عمومی

اطلاعات تخصصی

✈️ @TechnoSciCom

جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۵ به آزمایش‌هایی تعلق گرفت که نشان دادند پدیده تونل‌زنی کوانتومی را می‌توان در مقیاس ماکروسکوپی و شامل ذرات بسیار زیاد نیز مشاهده کرد.

برندگان امسال، جان کلارک (John Clarke)، میشل دووره (Michel Devoret) و جان مارتینیس (John Martinis)، با استفاده از یک مدار الکتریکی ابررسانا آزمایشی طراحی کردند که این پدیده‌ها را به‌صورت ملموس نشان می‌دهد.

تراشه‌ای که مدار روی آن قرار داشت، تقریباً یک سانتی‌متر اندازه داشت. پیش‌تر، تونل‌زنی و کوانتیده شدن انرژی فقط در سامانه‌هایی با چند ذره مطالعه شده بود، اما در این آزمایش، این پدیده‌ها در سامانه‌ای کوانتومی شامل میلیاردها جفت کوپر (Cooper pairs) دیده شدند که کل ابررسانا را در تراشه پر می‌کردند. به این ترتیب، این آزمایش توانست اثرات مکانیک کوانتومی را از مقیاس میکروسکوپی به مقیاس ماکروسکوپی منتقل کند.

🔗 برای اطلاعات بیشتر:

بیانیه مطبوعاتی

اطلاعات عمومی

اطلاعات تخصصی

✈️ @TechnoSciCom

یک سامانه‌ی مکانیک کوانتومی در پشت یک مانع می‌تواند سطوح مختلفی از انرژی داشته باشد، اما تنها قادر است مقادیر مشخص و گسسته‌ای از این انرژی را جذب یا گسیل کند. به بیان دیگر، سامانه کوانتیزه شده است.

تونل‌زنی در سطوح انرژی بالاتر آسان‌تر رخ می‌دهد تا در سطوح پایین‌تر؛ بنابراین، از دید آماری، سامانه‌ای که انرژی بیشتری دارد مدت زمان کمتری در حالت محبوس باقی می‌ماند در مقایسه با سامانه‌ای با انرژی کمتر.

برندگان امسال جایزه نوبل فیزیک، با طراحی آزمایش‌هایی مبتنی بر یک مدار الکتریکی ابررسانا، توانستند هر دو پدیده‌ی تونل‌زنی کوانتومی و کوانتیزه شدن سطوح انرژی را در سامانه‌ای نشان دهند که به‌قدری بزرگ است که می‌توان آن را در دست نگه داشت.

✈️ @TechnoSciCom

وقتی توپی را به سمت دیوار پرتاب می‌کنید، مطمئن هستید که توپ به سمت شما بازمی‌گردد.
اما اگر ناگهان توپ در آن سوی دیوار ظاهر شود، بی‌نهایت شگفت‌زده خواهید شد!

در مکانیک کوانتومی چنین پدیده‌ای را تونل‌زنی (Tunnelling) می‌نامند و همین نوع رفتار است که باعث شده دنیای کوانتوم را عجیب و غیرقابل‌درک بدانند.

برندگان جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۵، یعنی جان کلارک (John Clarke)، میشل اچ. دووره (Michel H. Devoret) و جان ام. مارتینیس (John M. Martinis)، با انجام مجموعه‌ای از آزمایش‌ها نشان دادند که ویژگی‌های شگفت‌انگیز دنیای کوانتوم را می‌توان به‌صورت ملموس در سامانه‌ای بزرگ به اندازه‌ی یک دست مشاهده کرد.

سامانه‌ی الکتریکی ابررسانای آن‌ها قادر بود از یک حالت به حالت دیگر تونل‌زنی کند، گویی مستقیماً از میان یک دیوار عبور می‌کند.
آن‌ها همچنین نشان دادند که این سامانه انرژی را تنها در بسته‌های گسسته و مشخص جذب و گسیل می‌کند، دقیقاً همان‌طور که نظریه مکانیک کوانتومی پیش‌بینی کرده بود.

✈️ @TechnoSciCom