«بولتن خبری»
▪️اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران در رسانه‌ها

🔺چهارشنبه ۱۷ شهریور ماه ۱۴۰۰

http://www.newswire.ir/bulletin/8529ab7e30

▪️آیا اقتصاد ایران واقعا ۱۹۲ میلیارد دلار شده است؟

✍️حامد قدوسی، اقتصاددان

1️⃣ منتظر این بودم که با اعلام عدد «جی‌دی‌پی دلاری ایران به قیمت بازاری دلار توسط بانک جهانی» تیترهای ژورنالیستی و هیجانی زیادی حول آن شکل بگیرد و ظاهرا گرفته است و احتمالا در روزهای آینده هم خبرهای زیادی حول آن دست به دست خواهد شد. ولی هر کسی که با شیوه تولید ناخالص داخلی آشنا باشد می‌داند که این عدد دقیق نیست! وظیفه کسی هم که خود را «اقتصاددان» معرفی می‌کند این نیست که چشم بسته آن را به مخاطب بفروشد بل‌که باید توضیح دهد که این عدد از کجا آمده و چرا قابل اعتماد هست یا نیست.

2️⃣ اول توضیح یک خطی غیرفنی بدهیم که چرا این عدد احتمالا غلط است. نرخ دلار بازار آزاد را در این چند سال همه به خاطر داریم، از ۳۵۰۰ به حدود ۱۲۰۰۰ و بعد به حدود ۲۵۰۰۰ تومان رسیده است. خیلی روشن و غم‌انگیز. حالا به هزینه سلمانی یا کرایه تاکسی یا کلاس زبان یا معاینه پزشک عمومی فکر کنید. آیا هزینه کوتاه‌کردن موی سر (و این نوع خدمات دیگر) در این ۴-۵ سال، نزدیک هشت برابر شده است؟ بعید می‌دانم. خب این چه ربطی به بحث ما دارد؟ این که یک خدمت مشخص (مثلا کوتاه کردن موی سر) در سال ۱۳۹۵ و سال ۱۳۹۹ به «قیمت ریالی روز» در حساب‌های ملی ثبت می‌شود ولی وقتی تقسیم بر نرخ دلار در این دو سال شود، «عدد دلاری» خیلی متفاوتی در دو سال به ما می‌دهد، در حالی که ماهیت فیزیکی خدمت یا مصرف (جزیی از تولید ناخالص ملی) دقیقا همان است و باید با یک عدد دلاری/ریالی در دو سال ثبت شود. فکر می‌کنم با این مثال ساده خوانندگان گرامی نکته نقد را حدس زده باشند.

3️⃣ پس چه اتفاقی افتاده؟ به خاطر مجموعه شرایط (از جمله تحریم‌ها)، قیمت دلار در این سال‌ها بسیار جهش کرده است که خب باعث تورم بالایی هم در جامعه شده است ولی قیمت بسیاری از خدمات و کالاهای داخلی لزوما با نرخ دلار بالا نرفته است. در نتیجه وقتی تولید ناخالص داخلی را اول به ریال حساب کنیم و بر دلار آزاد تقسیم کنیم، طبعا ارزش دلاری جی‌‌دی‌پی را خیلی پایین‌تر از واقعیت حساب می‌کنیم.

4️⃣ این خطای شناخته‌شده و بدیهی در محاسبه تولیدناخالص داخلی کشورهای فقیر و در حال‌توسعه و خصوصا کشورهای با یارانه زیاد است. برای همین است که معیار جی‌دی‌پی در این کشورها باید بر اساس شاخص PPP (شاخص قدرت خرید) بیان شود تا بتواند بین نرخ دلار مورد استفاده برای تبدیل و ارزش جهانی محصولات/خدمات داخلی آن‌ها ارتباط برقرار کند. با معیار PPP، ارزش تولید ناخالص داخلی ایران حدود «۱۰۰۰ میلیارد دلار» است!

5️⃣ حالا اگر بر حسب تغییرات درصدی سالیانه نگاه کنیم، اقتصاد ایران متاسفانه در سال‌های اخیر با رکود و رشد منفی مواجه بوده و کیک اقتصاد ایران در حال کوچک‌ شدن است. این یک واقعیت است. یک واقعیت خیلی مهم‌تر و جد‌ی‌تر افت «رابطه مبادله Terms of Trade» است که خودش را در کاهش شدید قدرت خرید محصولات خارجی برای مردم ما نشان می‌دهد. بلی قدرت خرید خانوار متوسط ایرانی برای «کالاهای مبادله‌پذیر جهانی» مثل گوشی تلفن و لپ‌تاپ و طلا... به شدت افت کرده است. مردم این را با گوشت و پوست خود لمس می‌کنند.

6️⃣ خب حالا دو آیتم ۵ (افت شدید قدرت خرید دلاری) و ادعاهای آیتم‌های قبلی را چه طور کنار هم بگذاریم؟ نکته این است که تولیدناخالص داخلی دو جزء اصلی دارد: خدمات و محصولات داخلی و مبادله خارجی. قسمت اول جی‌دی‌پی نسبتا اینرس است و به این راحتی کم و زیاد نمی‌شود (موجودی خانه‌ها و راه‌ها و مدرسه‌ها و پزشکان و معلمان و کارخانه‌ها و مزرعه‌ها و ... یک شبه کم و زیاد نمی‌شود.) ولی قسمت دوم (کالاهای وارداتی) با شوک‌های تجارت خارجی یک‌شبه خیلی بالا و پایین می‌شود. چون جی‌‌دی‌پی از جمع این قسمت تشکیل می‌شود، حتی در شرایط رکود هم افت آن تدریجی است و این طور نیست که ظرف دو سه سال، اندازه یک اقتصاد ناگهان یک سوم شود! (البته غیرمتخصصان چنین گزاره‌هایی را بیان می‌کنند.)

7️⃣ حالا اگر به آمار تولید ناخالص داخلی ایران به صورت ریالی (با قیمت‌های ثابت سال پایه) یا دلاری با معیار PPP نگاه کنیم، افت آن را می‌بینیم ولی این افت تدریجی است و اندازه اقتصاد ایران در یک دهه چیزی حدود ۲۰-۳۰ درصد کوچک شده است. ولی خب کاهش ۳۰ درصدی در ده سال خیلی متفاوت از یک سوم شدن ظرف ۲-۳ سال است. خود همین کاهش ۳۰ درصدی هم اصلا چیز کمی نیست.

8️⃣ حالا این‌که آیا اندازه اقتصاد ایران رتبه ۱۸ دنیا است یا ۵۰ ام، اصلا مساله ما نیست و به درد سیاست‌مداران و تبلیغات‌چی‌ها می‌‌خورد. مساله واقعی و دردناک این است که اقتصاد ایران رشد منفی دارد، نرخ تشکیل سرمایه منفی است، سفره مردم به سرعت در حال کوچک‌شدن است و فقر رو به گسترش است. این‌ها خودش را در کل جی‌دی‌پی به سرعت نشان نمی‌دهد ولی در اجزای آن نشان می‌دهد.

(منبع: کانال تلگرام نویسنده)

@TEHRANCHAMBER

▪️خروج تدریجی پیمانکاران ایرانی از بازار انرژی عراق

▫️حمیدرضا صالحی، عضو هیات نمایندگان اتاق تهران و دبیرکل فدراسیون صادرات انرژی ایران

🔺به‌رغم حضور مستمر ایران در برقراری امنیت عراق طی سال‌های اخیر و شکل‌گیری برخی همکاری‌های اقتصادی میان دو کشور، حضور رئیس‌جمهور ایران در اجلاس اخیر بغداد می‌توانست سرانجام روشنی برای نقش‌آفرینی پیمانکاران ایرانی در بازار انرژی عراق داشته باشد که متاسفانه این اتفاق رخ نداد.

🔺دولت‌ها در ایران، تمایل و باوری به حضور شرکت‌ها در بازارهای هدف منطقه و دیگر نقاط جهان ندارند. اگر رویه و استراتژی دولت در ایران اصلاح نشود، بازار بزرگ انرژی عراق را از دست خواهیم داد در حالی که دیگر کشورها در بالاترین سطح سیاسی به حمایت از شرکت‌های خود برای گسترش بازار در عراق به رقابت مشغول هستند.

🔺شرکت فرانسوی توتال اخیراً برای اجرای چهار پروژه بزرگ نفتی قراردادی با دولت عراق امضا کرده و می‌تواند اجرای پروژه‌های مورد توافق در این قرارداد را به شرکت‌های ایرانی به عنوان پیمانکار دوم واگذار کند، با این حال شرط اولیه این است که پیمانکاران ایران در وندورلیست وزارت نفت عراق جایگاه داشته باشند که این نیز به تلاش وزارت نفت و دولت ایران برای مذاکره با دولت عراق برمی‌گردد. اتفاقی که متاسفانه تاکنون هیچ‌گاه رخ نداده‌است.

https://tccim.ir/story/?nid=69797

▪️تجارت اقتصادهای گروه ۲۰ در نیمه نخست ۲۰۲۱

✍🏻 معاونت بررسی‌های اقتصادی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران

🔺در نیمه نخست ۲۰۲۱ ، صادرات و واردات کالایی گروه ۲۰، به ترتیب حدود ۸.۳ هزار میلیارد دلار و ۸.۲ هزار میلیارد دلار بوده که نسبت به نیمه نخست سال قبل با افزایش حدود ۳۲ درصدی و ۲۹ درصدی همراه شده است.

🔺در میان اعضای گروه ۲۰، طی نیمه نخست سال ۲۰۲۱، ارزش صادرات کالایی اتحادیه اروپا با سهم حدود ۳۹ درصدی (۳.۲ هزار میلیارد دلار) از سایر اعضا بیشتر است. پس از آن چین و آمریکا هر یک با سهم‏ های ۲۰.۲ درصد (۱.۷ هزار میلیارد دلار) و ۱۰.۲ درصد (۸۴۲ میلیارد دلار) در رده‌های دوم و سوم قرار دارند.

🖇لينک دسترسی به فایل:
https://tccim.ir/Images/Docs/fl_1683.pdf

⏳مدت زمان لازم برای مطالعه گزارش: ۱۴.۴ دقیقه

@TEHRANCHAMBER

▪️تعطیلی ۵۰ درصد از کارخانه‌های تولید کنسرو

▫️مسعود بختیاری نایب‌رئیس سندیکای صنایع کنسرو

🔺طبق برآوردهای صورت گرفته، میزان تولید کنسرو ماهی در ایران در چهار سال پیش، حدود ۶۰۰ میلیون قوطی در سال بود. این میزان در سال گذشته و در خوش‌بینانه‌ترین وضع موجود، به حدود ۳۰۰ میلیون قوطی رسید و برآورد ما این است که این میزان طی امسال به ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیون قوطی کاهش یابد.

🔺یکی از عوامل موثر در تعطیلی بخش عمده‌ای از واحدهای تولیدی کنسرو ماهی، افزایش تدریجی قیمت ماهی طی چند سال اخیر است. در حال حاضر قیمت هر کیلوگرم ماهی وارداتی برای مصرف در صنایع کنسرو کشور، تا ۵۰ هزار تومان افزایش یافته و میزان واردات در این بخش نیز محدود است، اما جهش قیمت ماهی وارداتی اثر مستقیم بر قیمت ماهی صید داخل دارد به طوری که در حال حاضر نرخ ماهی صید داخل نیز به ۳۹ تا ۴۰ هزار تومان در هر کیلوگرم رسیده است.

🔺بسیاری از کارخانه‌های تولیدی کنسرو تعطیل شده‌ یا با نیمی از ظرفیت کار می‌کنند. کاهش تقاضا از سوی مصرف‌کننده به دلیل افزایش قیمت‌ تولیدات این بخش یک دلیل عمده است. مصرف‌کنندگان این فرآورده غذایی عمدتا از طبقه متوسط به پایین بودند و با افزایش قیمت‌ها که به دلیل شرایط سخت تولید، ناگزیر بود، کنسرو ماهی از سبد غذایی این خانوارها به تدریج حذف شد.

https://tccim.ir/story/?nid=69821

▪️بازدهی بازارها، چهارشنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۰

✍🏻معاونت بررسى‌هاى اقتصادى اتاق بازرگانى، صنايع، معادن و كشاورزى تهران

🖇لینک دریافت فايل:
http://www.tccim.ir/economic/index.aspx

⏳ متوسط زمان لازم برای مطالعه مطلب: ۱ دقیقه

@TEHRANCHAMBER

▪️امیدواری‌ فعالان اقتصادی به احیای تعاملات با وزارت خارجه

▫️سیدحسین سلیمی، رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و افغانستان

🔺وزیر امور خارجه در دیدار با نمایندگان بخش خصوصی در اتاق بازرگانی ایران و اتاق‌های مشترک، پس از شنیدن مشکلات و موانع تجارت با شرکای تجاری به ویژه در کشورهای همسایه، از آمادگی خود و وزارتخانه متبوعش برای رسیدگی به مشکلات موجود و رفع آن با همکاری اتاق بازرگانی و بخش‌خصوصی فعال در عرصه تجارت خارجی خبر داد و تصریح کرد که طی جلسات آتی با نمایندگان اتاق بازرگانی که از این پس قرار است به طور مستمر برگزار شود، گزارش پیشرفت رسیدگی به مطالبات و راهکارهای مطرح شده از سوی اتاق بازرگانی به اطلاع فعالان این بخش خواهد رسید.

🔺در این نشست، موضوع عدم الحاق ایران به FATF و ناکامی‌های ناشی از بلاتکلیفی در پیوستن به این سازوکار بین‌المللی که همچنان گریبان‌گیر تجار و بازرگانان ایران است، مطرح شد. وزیر امور خارجه نیز تایید کرد که عدم پیوستن ایران به FATF مشکلاتی را برای نقل و انتقالات پولی فعالان اقتصادی ایجاد کرده و این معضل باید سریع‌تر برطرف شود، با این حال، چگونگی برخورد با این معضل به مجمع تشخیص مصلحت نظام واگذار شده‌است.

🔺برای تداوم تجارت کالا و خدمات ایران با کشور همسایه شرقی، باید روابط سیاسی با ثبات با ان کشور برقرار باشد و صادرکنندگان ایران این اطمینان را به طور کامل دریافت کنند که مراودات آنها با بازار افغانستان در امنیت کامل برقرار خواهد ماند.

https://tccim.ir/story/?nid=69828

▪️آب نیست، در اقتصاد کشاورزی مداخله نکنید!

▫️عباس کشاورز، سرپرست سابق وزارت جهاد کشاورزی

🔺تولید یک میلیون تن گوشت قرمز در کشور که در فهرست برنامه‌های وزیر جدید جهاد کشاورزی گنجانده شده، منجر به مصرف ۱۵ میلیارد مترمکعب آب می‌شود، در حالی که ایران بحران شدید کمبود آب را پیش‌روی خود می‌بیند.

🔺برای تولید یک کیلوگرم گوشت قرمز نیاز به ۱۵ تن آب است، بنابراین تولید یک میلیون تن گوشت در کشوری که به دلیل سیاست‌های غلط با شتاب به سمت کسری در منابع آبی می‌رود، واقع‌بینانه نیست.

🔺دولتمردان باید ظرفیت اکولوژی ایران را به هنگام تصمیم‌گیری‌ها مدنظر قرار دهند چرا که «هرآنچه که به عنوان برنامه روی کاغذ نوشته شود را نمی‌توان کاشت».

🔺طبق آمارهای وزارت نیرو، طی دهه ۶۰ خورشیدی میزان روان‌آب‌ها در کشور حدود ۹۰ میلیارد مترمکعب بود که در حال حاضر به ۴۷ میلیارد مترمکعب رسیده است.

🔺میزان برداشت اضافه از آب‌های زیرزمینی در کشور نیز به سالانه ۶ میلیارد مترمکعب بالغ شده و این در حالی است که طبق همین آمار، به میزان ۱۳۵ میلیارد مترمکعب نیز پیش‌خور کرده‌ایم که اگر احیایی صورت نگیرد، فاجعه رخ خواهد داد.

🔺کمتر کسی تصور می‌کرد که خوزستان ایران با منابع عظیمی آبی که در اختیار داشت، امروز از خشکسالی در رنج باشد در حالی که میزان بارندگی‌ها در این استان طی سال‌های اخیر کمتر از ۱۴ سال قبل نبود. گلستان و بخش‌هایی از خراسان شمالی نیز امروز درگیر کم آبی شدید شده‌اند. بنابراین، بروز این بحران را باید در تصمیمات نادرستی دانست که طی چند دهه گذشته پیاده‌سازی شده‌است.

🔺بالا رفتن سهم کشاورزی در اقتصاد ملی، در هر کشوری، نشان‌دهنده عقب‌ماندگی اقتصاد در آن کشور است، چرا که اندازه اقتصاد کشاورزی، محدود و کوچک است و در تمام دنیا نیز همین‌گونه است.

🔺افزایش ارزش صادرات بخش کشاورزی به میزان ۲ برابر نیز در شرایط کنونی، شدنی نیست و الزامات دیگری برای تحقق آن نیاز است که قراردادهای بلندمدت و روابط سیاسی پایدار بخشی از آن است.

🔺 افزایش ارزش صادرات بخش کشاورزی به میزان ۲ برابر نیز در شرایط کنونی، شدنی نیست و الزامات دیگری برای تحقق آن نیاز است که قراردادهای بلندمدت و روابط سیاسی پایدار بخشی از آن است.

https://tccim.ir/story/?nid=69805

▪️جان باختن ۵۰۵ بیمار کرونایی در شبانه‌روز گذشته

🔺از دیروز تا امروز ۱۸ شهریور ۱۴۰۰ و بر اساس معیار‌های قطعی تشخیصی، ۲۶ هزار و ۸۲۱ بیمار جدید مبتلا به کووید۱۹ در کشور شناسایی و سه هزار و ۶۳۸ نفر از آن‌ها بستری شدند. مجموع بیماران کووید۱۹ در کشور به ۵ میلیون و ۲۳۷ هزار و ۷۹۹ نفر رسید.

🔺متاسفانه در ۲۴ ساعت گذشته، ۵۰۵ بیمار کووید۱۹ جان خود را از دست دادند و مجموع جان باختگان این بیماری به ۱۱۲ هزار و ۹۳۵ نفر رسید.

@TEHRANCHAMBER

▫️ با همکاری موسسه آموزش و توسعه منابع انسانی و مرکز داوری اتاق بازرگانی تهران برگزار می‌شود

▪️دوره‌های پودمانی آموزش داوری و حقوقی

🔺موسسه آموزش و توسعه منابع انسانی و مرکز داوری اتاق بازرگانی تهران، حسب نیاز جامعه اقتصادی کشور به متخصصان و کارشناسان حقوقی برای تدوین قراردادها، رسیدگی به تخلفات و پرهیز از گرفتار شدن شرکت در بند و تبصره‌های قانون، اقدام به برنامه‌ریزی و تدوین یک دوره پودمانی آموزش‌های حقوقی کرده‌اند که به زودی برگزار می‌شود.

🔺در نشستی که در اتاق تهران با حضور رئیس مرکز داوری و مدیرعامل موسسه آموزش برگزار شد، در خصوص ضرورت برگزاری این دوره‌ها با توجه به مشکلات متعدد بنگاه‌های اقتصادی در مباحث حقوقی، حل اختلاف و داوری بحث و مقرر شد به زودی برنامه آموزشی این دوره‌ها برای استفاده فعالان اقتصادی اطلاع‌رسانی شود.

🔺به گفته رئیس مرکز داوری اتاق تهران،‌ دوره‌های آموزشی مورد نظر به صورت هدفمند برنامه‌ریزی شده و به مسائل مهمی که در اقتصاد ما مغفول مانده ، مانند حقوق مالکیت معنوی یا فضای حقوقی استارت‌آپ‌ها که بحث تقریبا جدیدی در اقتصاد ایران است، می‌پردازد و شرکت کردن در این دوره‌ها می‌تواند برای کارشناسان و مدیران حقوقی بنگاه‌ها بسیار آموزنده و کاربردی باشد.

https://tccim.ir/story/?nid=69824