📝 سلسله یادداشت های دکتر رضا منصوری درباره علم نوین
What is Science?
علم چیست؟
🔸بخش دوم: علم در جامعه های بدون اجتماع علمی
II. Science in the societies without scientific community
🔸یادداشت هشتم:
🔹دانش ضمنی کالای عمومی نیست
Implicit knowledge is not a public good
در بخش مدل های شبه اقتصادی علم تاکید کردم که دانش ضمنی و سرمایهء نمادین ضمنی در مدل های هدف-وسیله-نتیجه مخفی مانده است. شاید به این دلیل که واضعان آن وابسته اند به اجتماع علمی جهانی؛ در نتیجه به تاثیر فقدان این دانش ضمنی در کشوری که اجتماع علمی ندارد بی توجه اند. دانش صریح و مکتوب منتج از گفتمانِ علم است که دانشِ ضمنی در آن نقش تعیین کننده ای دارد. هنگامی که اجتماع علمی ناموجود است از این دانش ضمنی هم خبری نیست. انتقال دانش صریح، دانش مکتوب، در غیاب دانش ضمنی همواره ناقص است، شبیه به خرید یک کارخانه بدون در اختیار داشتن دانش فنی! عنوان سندرم دورهء نقل در کتابم ناظر به همین نکته است.
با توجه به نقش دانش ضمنی، نميتوان تعبير دانش علمی به معني كالاي عمومي را در مدلهاي شبه اقتصادي علم بدون قيد و شرط پذيرفت. كشورهاي جهان سوم گاهي به اين واقعيت اشراف ندارند كه استفاده از اين كالاي عمومي بينالمللي، كه دانش بشري نام دارد، مستلزم چه ابزار و لوازمي است؛ و تازه در بهترين شرايط كه بتوان اين دانش را درك و منتقل كرد، تنها دانش صريح منتقل شده است؛ دانش ضمني و سرماية نمادين ضمني و توانايي دانشگران در اجتماع علمي بينالمللي قابل انتقال نيست. سرماية نمادين ضمني را تنها ميتوان با تمرين فرايند هدف- وسيله- نتيجه كسب كرد، كه اين ديگر يك كالاي عمومي نيست. كشورهاي جهان سوم كه كوشيدهاند علم را به كشور خود وارد كنند اكثراً در بهترین شرایط در مرحلة نقل دانش، كه نقل نتيجه در چارچوب هدف- وسيله- نتيجه است، متوقف شدهاند و به فكر ايجاد دانش ضمني و تمركز بر سرماية نمادين ضمني نيفتادهاند. اعزام دانشجو به خارج به سبكي كه در صدسال گذشتة ايران مرسوم بوده است همیشه همراه با اين بي توجهي به نقش سرماية نمادين ضمني بوده است. چرخش بينشي كه ايران نیاز دارد توجه به آموزش و پژوهش مورد نیاز کشور در تمام سطوح همراه با مشارکت فعال دراجتماع علمی جهانی است؛ تا این چرخش در سیاست های علم و فناوری ما تاثیر گذار نشود فرایند هدف-وسيله-نتيجه معیوب است، علم پا نگرفته است، و از دانش ضمنی خبری نخواهد بود.
🔹 این سلسله یادداشتها هرهفته عصر جمعه در همین صفحه منتشر می شود.
@UT_Central_Library
yon.ir/oYrou
What is Science?
علم چیست؟
🔸بخش دوم: علم در جامعه های بدون اجتماع علمی
II. Science in the societies without scientific community
🔸یادداشت هشتم:
🔹دانش ضمنی کالای عمومی نیست
Implicit knowledge is not a public good
در بخش مدل های شبه اقتصادی علم تاکید کردم که دانش ضمنی و سرمایهء نمادین ضمنی در مدل های هدف-وسیله-نتیجه مخفی مانده است. شاید به این دلیل که واضعان آن وابسته اند به اجتماع علمی جهانی؛ در نتیجه به تاثیر فقدان این دانش ضمنی در کشوری که اجتماع علمی ندارد بی توجه اند. دانش صریح و مکتوب منتج از گفتمانِ علم است که دانشِ ضمنی در آن نقش تعیین کننده ای دارد. هنگامی که اجتماع علمی ناموجود است از این دانش ضمنی هم خبری نیست. انتقال دانش صریح، دانش مکتوب، در غیاب دانش ضمنی همواره ناقص است، شبیه به خرید یک کارخانه بدون در اختیار داشتن دانش فنی! عنوان سندرم دورهء نقل در کتابم ناظر به همین نکته است.
با توجه به نقش دانش ضمنی، نميتوان تعبير دانش علمی به معني كالاي عمومي را در مدلهاي شبه اقتصادي علم بدون قيد و شرط پذيرفت. كشورهاي جهان سوم گاهي به اين واقعيت اشراف ندارند كه استفاده از اين كالاي عمومي بينالمللي، كه دانش بشري نام دارد، مستلزم چه ابزار و لوازمي است؛ و تازه در بهترين شرايط كه بتوان اين دانش را درك و منتقل كرد، تنها دانش صريح منتقل شده است؛ دانش ضمني و سرماية نمادين ضمني و توانايي دانشگران در اجتماع علمي بينالمللي قابل انتقال نيست. سرماية نمادين ضمني را تنها ميتوان با تمرين فرايند هدف- وسيله- نتيجه كسب كرد، كه اين ديگر يك كالاي عمومي نيست. كشورهاي جهان سوم كه كوشيدهاند علم را به كشور خود وارد كنند اكثراً در بهترین شرایط در مرحلة نقل دانش، كه نقل نتيجه در چارچوب هدف- وسيله- نتيجه است، متوقف شدهاند و به فكر ايجاد دانش ضمني و تمركز بر سرماية نمادين ضمني نيفتادهاند. اعزام دانشجو به خارج به سبكي كه در صدسال گذشتة ايران مرسوم بوده است همیشه همراه با اين بي توجهي به نقش سرماية نمادين ضمني بوده است. چرخش بينشي كه ايران نیاز دارد توجه به آموزش و پژوهش مورد نیاز کشور در تمام سطوح همراه با مشارکت فعال دراجتماع علمی جهانی است؛ تا این چرخش در سیاست های علم و فناوری ما تاثیر گذار نشود فرایند هدف-وسيله-نتيجه معیوب است، علم پا نگرفته است، و از دانش ضمنی خبری نخواهد بود.
🔹 این سلسله یادداشتها هرهفته عصر جمعه در همین صفحه منتشر می شود.
@UT_Central_Library
yon.ir/oYrou
کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
ابراهیم پورِ داوود
#تقویم_فرهنگی امروز، ۲۶ آبان ۱۳۹۷
۵۰ سال پیش در چنین روزی در سال ۱۳۴۷، استاد ابراهیم پورِ داوود درگذشت. وی، ایرانشناس، اوستاشناس و نخستین مترجم فارسیِ «اَوِستا» و استاد فرهنگ و زبانهای ایران باستان در دانشگاه تهران بود.
ابراهیم پورِ داوود در سال ۱۲۶۴ در محلهی سبزهمیدان رشت به دنیا آمد. در بیستسالگی به تهران آمد و به آموختن طب قدیم پرداخت. بعد از ۳ سال به لبنان رفت و در بیروت فراگیری زبان و ادبیات فرانسه را آغاز کرد. پس از گذشت دو سال و نیم، به زادگاه خود بازگشت و به دنبال آن به فرانسه رفت. پورِ داوود در فرانسه با محمدعلی جمالزاده ـ نویسندهی نامدار معاصر ـ آشنا شد. او در آن جا در رشتهی حقوق دانشگاه پاریس به تحصیل پرداخت. با آغاز جنگ جهانی اول، درس و تحصیل را رها کرد و مدتی در سویس بود. بعد به برلین رفت و در این شهر تحصیلاتش را در رشتهی حقوق ادامه داد. در آلمان، با خاورشناس آلمانی ـ یوزف مارکوارِت ـ آشنا شد و این آشنایی او را به تحصیل و تحقیق دربارهی ایران باستان علاقهمند کرد.
ابراهیم پورِ داوود به دنبال علاقهمندیاش به گذشتهی ایران و فرهنگ و تمدن آن، به هندوستان رفت و دو سال و نیم در آن جا ماند. او در هندوستان به انتشار بخشی از ادبیات کهن ایران پرداخت. در سال ۱۳۱۶ به ایران بازگشت و به تدریس در دانشکدهی حقوق و ادبیات دانشگاه تهران مشغول شد. پورِ داوود در ۱۳۴۲ از دانشگاه تهران بازنشسته شد و در ۱۳۴۶ عنوان استاد ممتاز این دانشگاه را به دست آورد. استاد ابراهیم پورِ داوود پس از سالها تحقیق و پژوهش توانست برای نخستین بار بخشهایی از «اَوِستا» را همراه با توضیحات، به فارسی برگرداند. ادامهی این کار او را بعدها شاگردش ـ جلیل دوستخواه ـ به پایان رساند و کامل کرد. این پژوهشگر ایران باستان تألیفات دیگری هم در حوزهی فرهنگ و تمدن ایران دارد.
استاد ابراهیم پورِ داوود، در بامداد ۲۶ آبان ۱۳۴۷ در ۸۳سالگی در تهران درگذشت و در زادگاهش ـ رشت ـ در آرامگاه خانوادگی به خاک سپرده شد.
@UT_Central_Library
بازنویسی و تنظیم: #آرش_امجدی
۵۰ سال پیش در چنین روزی در سال ۱۳۴۷، استاد ابراهیم پورِ داوود درگذشت. وی، ایرانشناس، اوستاشناس و نخستین مترجم فارسیِ «اَوِستا» و استاد فرهنگ و زبانهای ایران باستان در دانشگاه تهران بود.
ابراهیم پورِ داوود در سال ۱۲۶۴ در محلهی سبزهمیدان رشت به دنیا آمد. در بیستسالگی به تهران آمد و به آموختن طب قدیم پرداخت. بعد از ۳ سال به لبنان رفت و در بیروت فراگیری زبان و ادبیات فرانسه را آغاز کرد. پس از گذشت دو سال و نیم، به زادگاه خود بازگشت و به دنبال آن به فرانسه رفت. پورِ داوود در فرانسه با محمدعلی جمالزاده ـ نویسندهی نامدار معاصر ـ آشنا شد. او در آن جا در رشتهی حقوق دانشگاه پاریس به تحصیل پرداخت. با آغاز جنگ جهانی اول، درس و تحصیل را رها کرد و مدتی در سویس بود. بعد به برلین رفت و در این شهر تحصیلاتش را در رشتهی حقوق ادامه داد. در آلمان، با خاورشناس آلمانی ـ یوزف مارکوارِت ـ آشنا شد و این آشنایی او را به تحصیل و تحقیق دربارهی ایران باستان علاقهمند کرد.
ابراهیم پورِ داوود به دنبال علاقهمندیاش به گذشتهی ایران و فرهنگ و تمدن آن، به هندوستان رفت و دو سال و نیم در آن جا ماند. او در هندوستان به انتشار بخشی از ادبیات کهن ایران پرداخت. در سال ۱۳۱۶ به ایران بازگشت و به تدریس در دانشکدهی حقوق و ادبیات دانشگاه تهران مشغول شد. پورِ داوود در ۱۳۴۲ از دانشگاه تهران بازنشسته شد و در ۱۳۴۶ عنوان استاد ممتاز این دانشگاه را به دست آورد. استاد ابراهیم پورِ داوود پس از سالها تحقیق و پژوهش توانست برای نخستین بار بخشهایی از «اَوِستا» را همراه با توضیحات، به فارسی برگرداند. ادامهی این کار او را بعدها شاگردش ـ جلیل دوستخواه ـ به پایان رساند و کامل کرد. این پژوهشگر ایران باستان تألیفات دیگری هم در حوزهی فرهنگ و تمدن ایران دارد.
استاد ابراهیم پورِ داوود، در بامداد ۲۶ آبان ۱۳۴۷ در ۸۳سالگی در تهران درگذشت و در زادگاهش ـ رشت ـ در آرامگاه خانوادگی به خاک سپرده شد.
@UT_Central_Library
بازنویسی و تنظیم: #آرش_امجدی
کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
🔹کارگاه آموزشی استفاده از پایگاه علمی springer- شنبه ۲۶ آبان ساعت ۱۴ الی ۱۵:۳۰ - کتابخانه مرکزی.
توجه توجه- کارگاه اشپرینگر امروز برگزار نمی گردد
Forwarded from ELSEVIER IRAN
پیداکردن بهترین ژورنال برای مقالهتان
سرويس Elsevier® Journal Finder به شما کمک می کند تا ژورنالی را پیدا کنید که برای چاپ مقاله شما بهترین است. همچنین می توانید در این زمینه با بخش journal’s Aims and Scope برای راهنمایی های بیشتر در تماس باشید. در نهایت، سردبیر تصمیم خواهد گرفت که تا چه حدی مقاله شما با معیارهای ژورنال مطابقت دارد.
سرويس Elsevier Journal Finder از تکنولوژی جستجوی هوشمند و واژگان تخصصی در زمینههای پژوهشی استفاده می کند تا از این طریق مقاله شما را منطبق با ژورنالهای الزویر کند.
به سادگی، عنوان و چکیده خود را وارد کرده و زمینه پژوهشی مناسب را برای رسیدن به بهترین نتیجه انتخاب کنید.
https://journalfinder.elsevier.com/#results
سرويس Elsevier® Journal Finder به شما کمک می کند تا ژورنالی را پیدا کنید که برای چاپ مقاله شما بهترین است. همچنین می توانید در این زمینه با بخش journal’s Aims and Scope برای راهنمایی های بیشتر در تماس باشید. در نهایت، سردبیر تصمیم خواهد گرفت که تا چه حدی مقاله شما با معیارهای ژورنال مطابقت دارد.
سرويس Elsevier Journal Finder از تکنولوژی جستجوی هوشمند و واژگان تخصصی در زمینههای پژوهشی استفاده می کند تا از این طریق مقاله شما را منطبق با ژورنالهای الزویر کند.
به سادگی، عنوان و چکیده خود را وارد کرده و زمینه پژوهشی مناسب را برای رسیدن به بهترین نتیجه انتخاب کنید.
https://journalfinder.elsevier.com/#results
سرکار خانم بهدخت (فاطمه) رشدیه، آخرین نوه مرحوم رشدیه، همراه دکتر حضرتی، همکارم در گروه تاریخ و معاون آموزشی دانشکده ادبیات، امروز در کتابخانه مرکزی دانشگاه، در جستجوی آثار رشدیه
@UT_Central_Library
@UT_Central_Library
جناب آقای خوانساری، از اتاق بازرگانی، و فعال در عرصه نشر و کتابهای اقتصادی. امروز در کتابخانه مرکزی.
@UT_Central_Library
@UT_Central_Library
اولین سوال آقا محمد خان قاجار پس از گشودن شیراز:
با کتابها چه کردند؟
[در آخرین روزهای دولت زندیه و در جریان کشمکشهای میان آقامحمدخان و لطفعلی خان زند, جونز برای خرید بعضی از جواهرات سلطنتی به ایران آمده است, وی در زمان پیروزی آقامحمدخان بر لطفعلی خان و ورود او به شیراز در این شهر حضور داشته و روایتش از نخستین لحظات حضور آقامحمدخان در شیراز این گونه است:]
قصد من این نیست همه ماجراهای هولناکی را که در این روزها در شیراز روی داد بازگو کنم. لیکن بیهوده نیست اگر یادآوری کنم اولین کسی که به دستور فاتح به نزد او آوردند و اولین پرسشی که بر لبان او جاری شد این بود که با کتابها چه کرده اند؟
جواب آمد:قربان از اینجا بیرون نرفته اند,
مرد اخته گفت: خوب شد که اینجا هستند. در غیر این صورت اگر آنها را با آن مرد فرنگی که برای خرید جواهرات آمده بود بیرون فرستاده بودی حالا می بایست با جان خودت و همه افراد خانواده ات جوابگو باشی. از همین جا هم دست من به مجازات کسی که به خودش جرات میداد و جواهرات را از ایران خارج میکرد میرسید.
من این داستان را از زبان میرزابزرگ هنگامی که در سال ۱۸۰۹ ما بار دیگر با یکدیگر ملاقات کردیم شنیدم و میگفت که خودش شاهد این گفتگو بوده است.
آخرین روزهای لطفعلی خان زند, سرهارفورد جونز, ترجمه هما ناطق و جان گرنی, تهران:امیرکبیر, ۱۳۵۶, ص ۶۹
@UT_Central_Library
با کتابها چه کردند؟
[در آخرین روزهای دولت زندیه و در جریان کشمکشهای میان آقامحمدخان و لطفعلی خان زند, جونز برای خرید بعضی از جواهرات سلطنتی به ایران آمده است, وی در زمان پیروزی آقامحمدخان بر لطفعلی خان و ورود او به شیراز در این شهر حضور داشته و روایتش از نخستین لحظات حضور آقامحمدخان در شیراز این گونه است:]
قصد من این نیست همه ماجراهای هولناکی را که در این روزها در شیراز روی داد بازگو کنم. لیکن بیهوده نیست اگر یادآوری کنم اولین کسی که به دستور فاتح به نزد او آوردند و اولین پرسشی که بر لبان او جاری شد این بود که با کتابها چه کرده اند؟
جواب آمد:قربان از اینجا بیرون نرفته اند,
مرد اخته گفت: خوب شد که اینجا هستند. در غیر این صورت اگر آنها را با آن مرد فرنگی که برای خرید جواهرات آمده بود بیرون فرستاده بودی حالا می بایست با جان خودت و همه افراد خانواده ات جوابگو باشی. از همین جا هم دست من به مجازات کسی که به خودش جرات میداد و جواهرات را از ایران خارج میکرد میرسید.
من این داستان را از زبان میرزابزرگ هنگامی که در سال ۱۸۰۹ ما بار دیگر با یکدیگر ملاقات کردیم شنیدم و میگفت که خودش شاهد این گفتگو بوده است.
آخرین روزهای لطفعلی خان زند, سرهارفورد جونز, ترجمه هما ناطق و جان گرنی, تهران:امیرکبیر, ۱۳۵۶, ص ۶۹
@UT_Central_Library
ضمن عرض تبريك مجدد به كليه دوستداران " كتاب و كتابخواني "، همچنين پيشكسوتان عرصه "علم اطلاعات و دانش شناسي" اعم از اساتيد، كارشناسان و دانشجويان محترم علاقه مند به اين رشته به استحضار ميرساند، نمايشگاهي با عنوان: "تاريخ كتابداري در ايران" از تاريخ٩٧/٠٨/٢١ لغايت ٩٧/٠٩/٢١ در راهرو طبقه همكف كتابخانه مركزي و مركز اسناد دانشگاه تهران، داير ميباشد، لذا از كليه مراجعين محترم جهت بازديد از اين نمايشگاه دعوت بعمل مي آيد.
@UT_Central_Library
@UT_Central_Library
کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
منوچهر بزرگمهر
#تقویم_فرهنگی امروز، ۲۷ آبان ۱۳۹۷
۳۲ سال پیش در چنین روزی در سال ۱۳۶۵، منوچهر بزرگمهر ـ حقوقدان و مترجم در حوزهی فلسفه - درگذشت.
منوچهر بزرگمهر فرزند میرزا یوسف خان ملقب به علیمالسلطنه، در سال ۱۲۸۹ در تهران زاده شد. پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی و متوسطه، علوم قدیمه را نیز نزد استادان زمان آموخت. ۲ سال هم در مدرسهی حقوق تحصیل کرد. در سال ۱۳۱۰ برای ادامهی تحصیل به انگلستان رفت و پس از دریافت دانشنامهی لیسانس حقوق از دانشگاه بیرمنگام، به ایران بازگشت. بزرگمهر در ایران، در وزارت معارف، وزارت خارجه، شرکت راهآهن و شرکت نفت آبادان و تهران به کار پرداخت. از سال ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۵ در دانشگاه تدریس کرد، مقالات متعددی نوشت و ۱۴ کتاب فلسفی را از انگلیسی به فارسی برگرداند، از آن میان: «تحلیل ذهن» و «علم ما به عالم خارج» از برتراند راسل و «تاریخ فلسفه؛ از ولف تا کانت» اثر فردریک چارلز.
بزرگمهر در شمار پیشگامانی بود که تازههای فلسفی غرب را به ایرانیان شناساند و در شناسایی فلسفهی تحلیلی و فیلسوفان تجربهگرای غرب در ایران، نقش بزرگی داشته است. منوچهر بزرگمهر همچنین در جلسات درس هفتگى در فلسفهى تطبیقى كه از سال ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۷ ادامه داشت، با حضور استاد مرتضى مطهرى و حمید عنایت (و به پیشنهاد او) شركت میکرد. این جلسات بعدها به مجلس درس منظومه بدل شد که دو جلد شرح مبسوط منظومه از آن حلقهى درس و بحث باقى مانده است.
منوچهر بزرگمهر در ۲۷ آبان ۱۳۶۵ در ۷۶سالگی در آمریکا درگذشت. کتابی با نام «منوچهر بزرگمهر»، به قلم احمد راسخی لنگرودی منتشر شده که به بازشناسی فعالیتها، آثار و دیدگاههای منوچهر بزرگمهر میپردازد.
@UT_Central_Library
بازنویسی و تنظیم: #آرش_امجدی
۳۲ سال پیش در چنین روزی در سال ۱۳۶۵، منوچهر بزرگمهر ـ حقوقدان و مترجم در حوزهی فلسفه - درگذشت.
منوچهر بزرگمهر فرزند میرزا یوسف خان ملقب به علیمالسلطنه، در سال ۱۲۸۹ در تهران زاده شد. پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی و متوسطه، علوم قدیمه را نیز نزد استادان زمان آموخت. ۲ سال هم در مدرسهی حقوق تحصیل کرد. در سال ۱۳۱۰ برای ادامهی تحصیل به انگلستان رفت و پس از دریافت دانشنامهی لیسانس حقوق از دانشگاه بیرمنگام، به ایران بازگشت. بزرگمهر در ایران، در وزارت معارف، وزارت خارجه، شرکت راهآهن و شرکت نفت آبادان و تهران به کار پرداخت. از سال ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۵ در دانشگاه تدریس کرد، مقالات متعددی نوشت و ۱۴ کتاب فلسفی را از انگلیسی به فارسی برگرداند، از آن میان: «تحلیل ذهن» و «علم ما به عالم خارج» از برتراند راسل و «تاریخ فلسفه؛ از ولف تا کانت» اثر فردریک چارلز.
بزرگمهر در شمار پیشگامانی بود که تازههای فلسفی غرب را به ایرانیان شناساند و در شناسایی فلسفهی تحلیلی و فیلسوفان تجربهگرای غرب در ایران، نقش بزرگی داشته است. منوچهر بزرگمهر همچنین در جلسات درس هفتگى در فلسفهى تطبیقى كه از سال ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۷ ادامه داشت، با حضور استاد مرتضى مطهرى و حمید عنایت (و به پیشنهاد او) شركت میکرد. این جلسات بعدها به مجلس درس منظومه بدل شد که دو جلد شرح مبسوط منظومه از آن حلقهى درس و بحث باقى مانده است.
منوچهر بزرگمهر در ۲۷ آبان ۱۳۶۵ در ۷۶سالگی در آمریکا درگذشت. کتابی با نام «منوچهر بزرگمهر»، به قلم احمد راسخی لنگرودی منتشر شده که به بازشناسی فعالیتها، آثار و دیدگاههای منوچهر بزرگمهر میپردازد.
@UT_Central_Library
بازنویسی و تنظیم: #آرش_امجدی