اما به چه سمت و سویی؟ آیا ماجرا صرفا به سرانجام رسیدنِ رویاهای نئولیبرالیسم است، یا گذار از نئولیبرالیسم به بربریت سرمایه‌دارانه‌ی دیگری؟ آیا رشد پرشتاب تکنولوژی‌های دیجیتال صرفا گامی است در ادامه‌ی روند طولانی اتوماسیون و «ادغام واقعی» کار در سرمایه، یا قضیه اساسا نه گذار به بربریت سرمایه‌دارانه‌ی دیگر، که حرکت به سوی بربریت مطلقا دیگری مثلا از نوع «تکنوفئودالیسم» است؟‌ و این‌ها همه برای «ما»ی ایرانی دلالتی مضاعف نیز دارد، چون اگرچه از یک سو به نظر می‌رسد که زمان‌مندی تغییر اساسی در این جغرافیای ملی بسیار کوتاه‌تر و پرشتاب‌تر از تحولات جهانی باشد، از سوی دیگر، این هم هست که بسته به سمت و سوی این تحولات، فاشیسم دینی ممکن است نه پدیده‌ای متعلق به یک گذشته‌، که تصویری پیش‌گویانه و نمونه‌وار از جهانِ فاشیستیِ آینده از کار درآید.

آیدین کیخایی، عضو هیئت علمی فلسفه در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، و استاد مدعو اندیشه‌ی اجتماعی و سیاسی دانشگاه یورک در کاناداست. زمینه‌ی کاری و مطالعات او در حوزه‌ی فلسفه‌ی قاره‌ای و نظریه‌ی انتقادی با تمرکز بر مارکس و آدورنو است. برنامه‌ی پژوهشی بلندمدت او بازاندیشی عناصر نظریه‌ی انتقادی در بستر جغرافیای پیرامونی نظام جهانی سرمایه‌داری است و در حال حاضر بر دو پروژه‌ی مشخص متمرکز است: پروژه‌ی نخست تلاشی است برای مفهوم‌پردازی استتیکی در حوزه‌ی آنچه «موسیقی ایرانی» خوانده می‌شود. و پروژه‌ی دوم نیز معطوف است به نقد ایدئولوژی در بستر دولت نولیبرال غیر هژمونیک. او همچنین در سال‌های اخیر، با ارائه‌ی دروس دانشگاهی، دوره‌های متن‌خوانی و کارگاهی، در زمینه‌های نظریه‌ی انتقادی مکتب فرانکفورت، مارکس، دیالکتیک، استتیک، نولیبرالیسم، و نظریه‌های جهانی شدن سرمایه‌داری تدریس کرده است.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
نابرابری، دمکراسی و ذهنیت روزمره
به‌هدایت علی راغب
( ۴ جلسه)

@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
نابرابری، دمکراسی و ذهنیت روزمره
به‌هدایت علی راغب
( ۴ جلسه)
 
همه‌گیری کرونا دامن «همه» را به طور برابر نگرفت. پس از تصورات اولیه در روزهای نخست که می‌گفتند «همه» حتی ثروتمندان را هم می‌کشد، دیگر روشن شده که چنین حرفی بی­معناست. این بار هم اختلاف طبقاتی حرف اول را ‌زد. طبقات پایین جامعه بیشترین هزینه‌‌ی مادی و معنوی را دادند و بحران اقتصادی پیش از کرونا در دوران پس از آن تشدید شد تا جایی که امروزه هر لحظه زنگ ناقوس فروپاشی اقتصادی به گوش می‌رسد.

در همان روزگار، بر اساس گزارش مجله‌ی فوربس در سال ۲۰۲۰ میلادی، تعداد ابرثروتمندان در ایران ۶/۲۱ درصد رشد کرده بود در حالی‌که که متوسط رشد تعداد این گروه از ثروتمندان در جهان در همین بازه‌ی زمانی، تنها ۳/۶ درصد بوده است. اکنون که چند سالی از فروکش کردن بحران کرونا می‌گذرد، امکان خرید جت شخصی برای ثروتمندان ایرانی، گواهی دیگر بر افزایش نابرابری و بی‌عدالتی در سطح کشور است، در حالی که گرانی و تورم، حقوق بازنشستگان، مسائل زیست‌محیطی، حجاب و آزادی‌های مدنی گریبان مردم را گرفته است.
 
از طرفی مشکلات دموکراسی و نابرابری بیش‌ازپیش به موضوعی اضطراری در سراسر جهان تبدیل شده است. به طوری که وجود بحران ویژگی معرفِ سیاست امروز است که آینده‌ی بشریت را تهدید می‌کند. تهدیدی که دائماً در زندگی روزمره بازتولید و تقویت می‌شود. در این دوره می‌کوشیم با پرداختن به بحث نابرابری (با تمرکز بر نابرابری اقتصادی) و تأثیر آن در زندگی روزمره و سپهر سیاست، اذهان عمومی را برانگیزیم و در جهت فهمی عمیق‌تر از «روشنگری برابری‌طلبانه» قدم برداریم.
 
جلسه‌ی اول: تعریف نابرابری، آمار و پیامدهای آن در زندگی روزمره

در این جلسه، با تعریف انواع نابرابری و ارائه‌ی آمارهای کلیدی، به بررسی تأثیرات آن بر زندگی روزمره و سیاست پرداخته می‌شود. هدف این است که شرکت‌کنندگان درک بهتری از ابعاد مختلف نابرابری و پیامدهای آن پیدا کنند.
  - تعریف انواع نابرابری
  - آمار و شاخص‌های جهانی نابرابری
  - پیامدها و تأثیر نابرابری بر زندگی روزمره (دسترسی به آموزش، سلامت، مسکن و امنیت)
 
جلسه‌ی دوم: نظریه‌ها و اندیشمندان حوزه‌ی نابرابری با تمرکز بر عدالت توزیعی
 
این جلسه به معرفی نظریه‌پردازان اصلی حوزه‌ی نابرابری و عدالت توزیعی اختصاص دارد. با نقد و بررسی این نظریه‌ها، تلاش می‌شود تا محدودیت‌ها و نقاط قوت آن‌ها در مواجهه با مسائل امروزی بررسی شود.
  - مروری بر نظریه‌های کلاسیک و مدرن نابرابری (از افلاطون تا رالز)
  - مفهوم عدالت توزیعی؛ موافقان و مخالفان
 
جلسه‌ی سوم: سازوکارهای ذهنی پذیرش و بازتولید نابرابری و ستم در زندگی روزمره

در این جلسه، به بررسی سازوکارهای ذهنی و اجتماعی می‌پردازیم که باعث می‌شوند افراد در زندگی روزمره نابرابری و ستم را بپذیرند و حتی آن را بازتولید کنند.
  - روان‌شناسی اجتماعی نابرابری: چرا افراد نابرابری را می‌پذیرند؟
  - نقش ایدئولوژی و گفتمان در توجیه نابرابری
  - بازتولید نابرابری در خانواده، آموزش و رسانه

جلسه‌ی چهارم: نابرابری و دموکراسی
 
 این جلسه به بررسی نقش ساختارها و نظام‌های سیاسی در ایجاد یا تشدید نابرابری اقتصادی اختصاص دارد. با نقد دموکراسی‌های موجود، راه‌حل‌هایی برای کاهش نابرابری در سطح ملی و جهانی پیشنهاد می‌شود.
  - نقش دولت‌ها و نظام‌های سیاسی در ایجاد یا کاهش نابرابری
  - نقد دموکراسی‌های واقعاً موجود از منظر نابرابری اقتصادی

علی راغب دانش‌آموخته‌ی جامعه‌شناسی در هر سه مقطع دکترا، کارشناسی ارشد و کارشناسی از دانشگاه تهران است. رساله‌ی دکترای وی درباره‌ی پذیرش و بازتولید نابرابری اقتصادی از منظر طبقه‌ی متوسط رو‌به‌بالا و پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد وی درباره‌ی بازنمایی قهرمان در رمان‌های پرفروش پس از انقلاب ۱۳۵۷ است. کتاب‌های پاسداران نابرابری (در دست انتشار)، مشروطه‌ی همگان و تهی‌شدن از مشروطه و چندین مقاله‌ي علمی-پژوهشی از جمله تألیفات وی و کتاب‌های نابرابری و هزارتوهای دموکراسی، شکاف دیجیتال سوم، جامعه‌شناسی تاریخی تطبیقی دین ماکس وبر، و پیامدهای ناخواسته‌ی کنش اجتماعی، و چندین مقاله در حوزه‌ی سوسیالیسم و بی‌ثبات‌کاری از جمله ترجمه‌های او هستند.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
عناصر و نظریه‌های شعر؛
از کلاسیک تا معاصر
به‌هدایت پروین سلاجقه
( ۶ جلسه)

@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
عناصر و نظریه‌های شعر؛
از کلاسیک تا معاصر
به‌هدایت پروین سلاجقه
( ۶ جلسه)
 
مطالعه و نظریه‌پردازی در‌باره‌ی آن‌چه زبان شاعرانه را از زبان قراردادی و روزمره متمایز می‌کند از قدیم‌ترین ایام تا کنون، همواره بالاترین توجه را در مطالعات ادبی به خود اختصاص داده است. اندیشمندان زیادی در پی آن بوده‌اند تا چگونگی راز تبدیل شدن زبان قراردادی به زبان شعر را دریابند و یا در پی پاسخ به این پرسش باشند که آیا زبان شعر، ماهیتا از مواد و عناصری جدا از زبان ارتباطی، و تنها در ساحت شعر شکل می‌گیرد و بی‌واسطه پدید می‌آید یا خیر؟

گروه اول، ادامه‌دهندگان نظریه‌های ارسطو در باب شعرند، که در پی پیدا کردن عناصری افزوده به زبان بود که زبان ارتباطی و روزمره را به شعر تبدیل می‌کنند و گروه دوم، انبوه ادامه‌دهندگان راه افلاطون‌ند که زبان شعر را در منش خود استعاره‌ای از اصل مصداق‌های خارج از خود می دانند که قبل از آن که از جنس زبان باشند از جنس استعاره‌ای از یک استعاره‌اند. این دو نظریه، در بنیاد خود به قدری کامل و پوشش‌دهنده‌اند که هرکدام پیوسته در طول تاریخ، نظریه‌های شعر را به سمت‌و‌سوی خود فراخوانده و زیربنای اصلی نظریه‌پردازی‌هایی چند سویه سویه قرار گرفته‌اند.
 
هدف این کارگاه معرفی و آموزش عناصر اصلی شعر و شناخت ماهیت و‌ چگونگی نقش و کارکرد آنها در زبان شاعرانه  است. همچنین در این کارگاه، عمده‌ی مباحث مهم نظریه‌های شعر، از کلاسیک تا معاصر در دو حوزه‌ی غرب و شرق، به شکل اجمالی مطرح می‌شود. درسگفتارها در این کارگاه به شکلی ارائه می‌شوند که به غیر از منتقدان شعر و پژوهش‌گران این حوزه، برای کسانی که ذوق آفرینش شعر دارند نیز مفید باشد. بنابرین ارائه‌ی مباحث به‌گونه‌ای‌ست که چگونگی کارکرد عناصر زبان شاعرانه به روش عملی در کارگاه‌ها نمایش داده ‌شود تا میزان و معیاری باشد در دست منتقدان شعر برای نقد اشعار، و در دست شاعران برای شناخت بهتر عناصر شعر و ظرفیت‌های آن، و افزودن به غنای زبان شعری خود.

جلسه‌ی اول:
تاریخچه‌ی نظریه‌ها‌ی شعر از دیدگاه ارسطو، افلاطون و دیگر اندیشمندان حوزه‌ی غرب تا شروع قرن بیستم، با تکیه بر چگونگی تحول دو کلان نظریه‌ی ارسطو و افلاطون

جلسه‌ی دوم:
نظریه‌ی شعر در حوزه‌ی شرق و ‌چگونگی تأثیرپذیری آن از دیدگاه‌های ارسطو / ایجاد تحول در عینی‌سازی عناصر شعر و چگونگی کارکرد آن‌ها در دو حوزه‌ی غرب و شرق

جلسه‌ی سوم:
دو عنصر دخل و تصرف‌کننده در زبان: تشبیه و مجاز مرسل در نظریه‌های کلاسیک و معاصر

جلسه‌ی چهارم:
بررسی تاریخچه‌ی نظریه‌ی استعاره و چندو‌چون تحولات و انواع آن، با توجه به مطالعات ترنس هاوکس و چگونگی کارکرد این عنصر مهم در محور جانشینی زبان‌، به منظور برکشیدن آن به سطح زبان شاعرانه

جلسه‌ی پنجم:
عناصر شعری از دیدگاه زبان‌شناسی همگانی و نشانه‌شناسی / معرفی دو عنصر مهم نماد و اسطوره در شعر

جلسه‌ی ششم:
تأثیر نظریه‌های قرن بیستم در چگونگی شکل‌گیری زبان شاعرانه و مباحثی چون: هنجار‌گریزی و انواع آن، شعر‌شناسی شناختی، استعاره‌ی مفهومی و آشنایی‌زدایی.

دكتر پروين سلاجقه، نويسنده، شاعر، منتقد، پژوهشگر و استاد دانشگاه است. زمینه‌های پژوهشی او در حیطه‌ی نظریه و نقد ادبی در داستان، شعر و متون ادبی است. از وی تا كنون، دوازده اثر در زمينه‌ی نقد، داستان، شعر و پژوهش و همچنین بيشتر از چهل مقاله‌ی علمی- تخصصی و پژوهشی در نظريه و نقد ادبی منتشر شده ‌است. آثار او برنده‌ی جوایز متعددی بوده است. از جمله جايزه‌ی منتقد برتر ايران در شعر معاصر، از طرف بنياد هنرمندان و نويسندگان برای نوشتن كتاب  اميرزاده‌ی كاشی‌ها که در نقد شعر شاملو است؛ جايزه‌ی كتاب سال برای تأليف كتاب  از اين باغ شرقی، جايزه‌ی كتاب سال ادبی سازمان حفاظت محيط زيست، برای نوشتن كتاب  قصه‌ی تالاب و چندین جایزه‌ی معتبر دیگر در سطح ملی. کتاب  از اين باغ شرقی و چندین اثر دیگر او به عنوان دروس مرجع و كمك درسی در فضای آموزشیِ رسمی و غير رسمی به دانشجويان و علاقه‌مندان تدريس می‌شود.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
درباره‌ی سیاست استتیک؛
۵- رهایی؛ موضوع بازشناسی یا عدم توافق؟
به‌هدایت مهسا اسداله‌نژاد
( ۵ جلسه)

@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
درباره‌ی سیاست استتیک؛
۵- رهایی؛ موضوع بازشناسی یا عدم توافق؟
به‌هدایت مهسا اسداله‌نژاد
( ۵ جلسه)

غایت اندیشه‌ی انتقادی دست‌یابی به رهایی‌ است. حتی اگر غایت‌اش هم نباشد، اندیشه‌ی انتقادی جز به چیستی و چگونگی مبارزاتِ رهایی‌بخش نمی‌اندیشد. اما ناهم‌گونی در اندیشه‌ی انتقادی از آن جایی برمی‌آید که پرسش‌هایی درباره‌ی این‌که «رهایی چیست؟» و «چه کسانی»، به «چه شکلی» می‌توانند به آن دست پیدا کنند، پاسخ‌های متفاوتی می‌یابند. در سال‌هایِ اخیر، شاید با رُشد جنبش‌های خُرد اجتماعی که دیگر سودایِ «رهایی همگان» را در سر ندارند، بازشناسی‌شدن یا به‌رسمیت‌ شناخته‌‌شدن (Recognition) موضوع رهایی شده است. به نظر می‌رسد هر صدایی از هر جایی که بلند می‌شود، یا می‌کوشیم تا بلند شود، یک سودا در سر می‌پروراند: می‌خواهم به رسمیت شناخته شوم، می‌خواهم دیده شوم، می‌خواهم هویتم تأیید شود و به حقوق خود دست پیدا کنم؛ منِ جزئی با مختصاتِ روشن و تاریخ روشنم می‌خواهم آزاد شوم.

ژاک رانسیر که در این دوره‌‌  یک‌ طرف بحث است، فکر می‌کند اگر همه‌ی همتِ اندیشه‌ی انتقادی معطوف به بازشناسی شود، آن‌گاه شیره‌ی اندیشه‌ی انتقادی کشیده شده و پتانسیل رهایی‌بخشی برای آن نمی‌ماند. از دیدِ او بازشناسی در پیِ تثیبتِ هویت (Identity) است؛ درحالی‌که اندیشه‌ی انتقادی از اساس به امکانِ نااین‌همانی (Non-identity) گره خورده است. برای اندیشه‌ی انتقادی مسئله این است که چیزها چطور دیگر آن‌گونه که هستند نباشند، نه آن‌که چیزها آن‌طور که هستند در جایِ خود تثبیت شوند. او اصطلاح خود را برای توضیح مبارزه‌ی رهایی‌بخش دارد: Disagreement. ترجمه شده‌ است به «عدم توافق». آن‌جایی که درونِ «خود»ِ یک چیز دوپارگی و شکاف وجود دارد. اگر رهایی‌ معنادار باشد، از دلِ همین دوپارگی و شکاف خود با خود شکل می‌گیرد. او در فهمش از رهایی متأثر از یک الگویِ استتیکی‌ست؛ به‌نحوی که رهایی از اساس قسمی گسست از وضعیتِ خود است.

در اندیشه‌ی انتقادیِ معاصر، اکسل هونِت، از نسل سوم مکتب فرانکفورت، به‌عنوانِ فیلسوفِ بازشناسی شناخته می‌شود. از نظر او انسان بنیاداً در پیِ بازشناسی خود است؛ در همه‌جا دغدغه‌ی به‌رسمیت‌ شناخته‌شدن دارد و همین رانه‌ی بازشناسی‌ است که او را برمی‌انگیزاند: هم در روابط صمیمی و شخصی، هم در کار و مناسباتِ بازتولیدی و هم در جامعه‌ی مدنی و فعالیت سیاسی. از دید اکسل هونت آنچه انسان از آن رنج می‌کشد، بازشناسی‌نشدن است و اگر اندیشه‌ی انتقادی در پیِ کاستن از رنج است، نمی‌تواند بازشناسی را اساسِ خود قرار ندهد. برای او که بیشتر متأثر از یورگن هابرماس به‌عنوان نسل دوم از مکتب فرانکفورت است، امر سیاسی به فلسفه‌ی اخلاق و فلسفه‌ی حقوق گره خورده‌ است و الگویِ رهایی متأثر از یک الگویِ هرمنوتیکی‌ست: من و تو در مواجهه با هم تا کجا می‌توانیم یک‌دیگر را بفهمیم و فهمِ معنا/هویتِ یک‌دیگر چطور در بسترِ اخلاقی-حقوقی ممکن می‌شود و رنگ‌وبویِ عادلانه می‌یابد.

در سال ۲۰۰۹ با میزبانیِ کریستف منکه، که خود نیز یک نسلِ سومی از مکتب فرانکفورت است و اخیراً مجلد «نظریه‌‌ی رهایی» از او به فارسی منتشر شده است، رانسیر و هونت روبه‌رویِ یک‌دیگر قرار گرفتند. البته نخست بین‌شان ‌متن‌هایِ نظری رد و بدل شد و سپس گفتگویِ شفاهی‌ رخ داد و دست‌آخر درباره‌ی مفروضاتِ خود از اندیشه‌ی انتقادی نوشتند. مجموعه‌ی این تبادلات نظری در مجلدی با عنوان «Recognition or disagreement» به چاپ رسید. در دوره‌ی حاضر که در پنج جلسه برگزار می‌شود تلاش می‌کنیم تا اهمِ بحث‌های این رویارویی را مطرح کنیم و دست‌آخر با بهره‌گرفتن از خودِ نظریه‌ی کریستف منکه، به‌عنوان یک نسل سومی که ردِ پایِ بنیامین و آدورنو در فهم او از رهایی پررنگ است، به سمتِ تأکید بر رهایی به‌مثابه‌یِ قسمی گُسستن حرکت کنیم.
 
جلسه‌ی اول: رانسیر و روش برابری: سیاست و بوطیقا
جلسه‌ی دوم: ملاحظاتِ انتقادی رانسیر بر نظریه‌ی بازشناسی هونِت
جلسه‌ی سوم: هونِت و فقر آزادی: امکانات و محدودیت‌های حیات اخلاقی
جلسه‌ی چهارم: ملاحظات انتقادی هونِت بر رویکرد فلسفی رانسیر
جلسه‌ی پنجم: رهایی هم‌چون عدم توافق-گُسست

اطلاعات بیشتر👇

مهسا اسداله‌نژاد، متولد ۱۳۶۹، دانش‌آموخته‌ی دکتریِ جامعه‌شناسی سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس است. عنوان پایان‌نامه‌ی ارشد او «تخیل و امکان نقد واقعیت عینی؛ مطالعه‌ی موردی هانری کربن و استلزامات سیاسی و اجتماعی عالم مثال» نام داشت. او در این پایان‌نامه به دنبال آن بود تا نشان دهد که چگونه تخیل فعال در سنتِ فلسفه‌ی اسلامی (عالم مثال) به واقعیت‌گریزی اجتماعی و سیاسی منتهی می‌شود و در ازایِ این واقعیت‌گریزی چه جهان سیاسی-اجتماعیِ‌ِ باطنی‌گرایی خلق می‌کند. او در پایان‌نامه‌ی دکتری به مطالعه‌ی تاریخ شکل‌گیری دولت جمهوری اسلامی، از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۸، پرداخته است.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
پارالوژی‌های کانتی؛
بررسی شرح استراوسون از نظریه‌ «نفس» در کانت
به‌هدایت پوریا‌ گل‌شناس
‌‌ ( ۴ جلسه)

@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
پارالوژی‌های کانتی؛
بررسی شرح استراوسون از نظریه‌ «نفس» در کانت
به‌هدایت پوریا‌ گل‌شناس
‌‌ ( ۴ جلسه)


کانت پس از بنیادگذاری بخش ایجابی فلسفه‌ی نقادی‌اش، در بخش دوم نقد نخست، نقد و بررسی رویکردهای سنتی متافیزیکی را می‌آغازد. یکی از بنیادی‌ترین دستاوردهای فلسفه‌ی نقادی کانت زمانی آشکار می‌گردد که با «من می‌اندیشم» دکارتی رویارو می‌شود. «نفس» (soul) یا «خود» (self) در فلسفه‌ی نقادی کانت چه جایگاهی دارد؟ کانت در این بخش، انگاره‌ی دکارتی «من» به‌سان جوهر نفسانیِ بسیط و نامادی و دارای هویت شخصی را به‌سان «پارالوژی‌ها» یا «دلیل‌ورزی‌های نادرست» پیش می‌نهد و امکان اثبات نفس دکارتی و روان‌شناسی عقلانی را از نگرگاه فلسفه‌ی نقادی و در سپهر خردِ نگرورز انکار می‌کند و در عوض، روان‌شناسی تجربی را به‌جای آن می‌نشاند.

به دیگر سخن، در فلسفه‌ی کانت «من» نه هیچ شیء جداشناخته و موجود واقعی بلکه صرفاً شرط محض تجربه و نشانگر یگانگی آگاهی است. اما مفهوم «خود» نقشی بسیار بنیادین در سپهرهای گوناگون اندیشه‌ی آدمی می‌آفریند؛ این پرسش‌ها را به دیده آورید: «من کیستم؟» پیش‌نهادن پرسش «من چیست؟» به‌سان یک پایندگار یا جوهر. آیا می‌توانم من فی‌نفسه را به تصور آورم یا تصور من همواره با ادراک‌های دیگر در پیوند است؟ آیا از راه درون‌نگری و تأمل دکارتی و بر پایه‌ی شهود درونی و عقلانی می‌توانم به وجود یک موجود اندیشنده پی ببرم؟ «آیا من یک چیز ساده‌ و بسیط هستم؟» پیش‌نهادن پرسش از «من» به‌سان امری نامادی و تقسیم ناپذیر. «آیا من می‌توانم به دو شخص تقسیم شوم؟» آیا من دارای یک هویت شخصی پایدارم؟ و از دیگر سو، اگر نفس نامادی است، پس نامیرا است: «چگونه می‌توانم به مرگ خویش بیندیشم؟»

پارالوژی‌های کانت توجه بسیاری از فیلسوفان جدید از جمله پی.اف. استراوسون و جاناتان بنت را به خود جلب کرده است. استراوسون که خوانشی تجربه‌گروانه از کانت پیش می‌نهد، پارالوژی‌ها را گواهی گویا می‌یابد برای اثبات بنیاد شرح بازسازانه‌ی خودش از فلسفه‌ی کانت که آن را به‌سان یک تجربه‌گرایی پیچیده تفسیر می‌کند و ایده‌گروی ترافرازنده‌ی کانت را از رهگذر همین خوانش نقد می‌کند. در این کارگاه پس از شرح پارالوژی‌های کانت به شرح استراوسون خواهیم پرداخت.
 
جلسه‌ی نخست- بازنگری عمومی: شناخت تجربی چگونه ممکن است؟
شرح بنیادهای کانت در منطق ترافرازنده درباره‌ی امکان تجربه.

جلسه‌ی دوم- روان‌شناسی عقلانی چیست؟
آیا من یک جوهر بسیط نامادی دارای هویت شخصی‌ام؟ بررسی دلیل‌ورزی‌های دکارتی و شرح پیوند «من» با «یگانگی خوداندریافت» در استنتاج ترافرازنده.
 
جلسه‌ی سوم- پارالوژی‌های کانت
شرح «من» به‌سان شرط محض امکان تجربه: تیر خلاص به دکارت.
 
جلسه‌ی چهارم- متافیزیک تجربه
شرح خوانش استراوسون از پارالوژی‌های کانت.
 
پوریا گل‌شناس زاده‌ی ۱۳۷۱، دانش‌آموخته‌ی کارشناسی ارشد «منطق» از دانشگاه علامه طباطبائی و دانشجوی دکتری «فلسفه‌ی معاصر غرب» در همان دانشگاه است. عنوان پایان‌نامه‌ی ارشد او «صدق در فلسفه‌ی ترافرازنده‌ی کانت» و عنوان رساله‌ی دکتری او «ارزیابی انتقادی خوانش تحقیق‌گروانه‌ی استراوسون از کانت» است. حوزه‌های کاری او فلسفه‌ی تحلیلی، فلسفه‌ی کانت و تجربه‌گروی انگلیسی است و از میان آثاری که به فارسی ترجمه کرده است می‌توان به «نظریه‌ی همخوانی صدق در فلسفه‌ی کانت» اثر لوری جی آندروود (۱۴۰۰)، «مارکس و اخلاق» اثر آلن وود و دیگران (۱۳۹۸)، «یادداشت‌هایی درباره‌ی سوسیالیسم» اثر جان استوارت میل (۱۴۰۲)، «پرسش‌ها‌یی درباره‌ی قانون طبیعت» اثر جان لاک (۱۴۰۲)، «هنر، شناخت و ارزش» اثر پیتر لامارک و دیگران (۱۴۰۳)، «تحلیل و متافیزیک» اثر پی. اف. استراوسون (۱۴۰۳) اشاره کرد. او همچنین در دانشگاه آزاد تهران غرب به عنوان استاد مهمانْ فلسفه و زیباشناسی درس می‌دهد.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
درباره‌ی نظریه‌های توطئه:
دیگری فریبکار و آنان که فریب نمی‌خورند
به‌هدایت جواد گنجی

@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
درباره‌ی نظریه‌های توطئه:
دیگری فریبکار و آنان که فریب نمی‌خورند
به‌هدایت جواد گنجی

نظریه‌های توطئه از جهان حاشیه‌ای و تاریک پیشین خود به در آمده‌اند و پا به فضای عمومی و حتی عرصه‌ی سیاست‌های رسمی گذاشته‌اند و اینک صدای خود را واضح و بلند به گوش همگان می‌رسانند. بازار نظریه‌هایی از جنس نظریه‌ی توطئه هیچگاه چنین رونقی را تجربه نکرده است. علل و عوامل گوناگونی را می‌توان برشمرد که ممکن است در نگاه اول توضیحی بسنده برای پدیده «نظریه توطئه» به نظر رسند. واقعیت‌هایی چون سلطه‌ی علم و تکنولوژی، تجزیه‌ی پیوندهای اجتماعی، بیرون ‌افتادن جماعت عظیمی از آدمیان از نظام‌های اجتماعی و خارج شدن‌شان از حلقه‌ی تصمیم‌گیری‌های سرنوشت‌ساز، احساس عجز و ناتوانی عمومی، بی‌ثباتی اقتصادی، بحران‌های زنجیره‌ای و گسترده و نظایر این‌ها، همه ممکن است تا حدی به کار تبیین نظریه‌های توطئه آیند و زمینه‌های بحث درباره آن‌ها را روشن کنند، اما هیچ‌یک برای تحلیل منطق حاکم بر این نظریه‌ها کافی و رسا نیست.

با بررسی موشکافانه انواع نظریه‌های توطئه، که اینک تنوعی شگفت‌انگیز یافته‌اند، لاجرم به نقطه‌ای می‌رسیم که در آن، دیگر محتواهای مشخص این نظریه‌ها یا صحت و سقم فاکت‌های ارائه‌شده در آنها ارزش تحلیلی چندانی ندارند. این نقطه همان‌جایی است که پای یک «دیگری» فریب‌کار وسط می‌آید، نقطه‌ای که در آن همه‌ی نظریه‌های توطئه به هم می‌رسند. در واقع، فقط تحلیل رابطه‌ی پیچیده‌ی نظریه‌پردازان توطئه با عاملیتی که ژاک لاکان نامش را «دیگری بزرگ» می‌گذارد می‌تواند پرده از ماهیت نظریه‌ی توطئه و نسبت آن با چیزی به نام «دانش» و «نظریه» بردارد.

در واقعیت موجود و بسته به شرایط مشخص هر جا، سوژه‌هایی به گوناگونی یهودیان، آدم فضایی‌ها، چپ‌ها، سرویس‌های اطلاعاتی و امنیتی، جمع کوچکی از الیت‌ها، ایلومیناتی و ... می‌توانند در جای این «دیگری» بنشینند. اما جالب توجه است که نظریه‌های توطئه با هر شکل و محتوایی، برخلاف دیگر دیدگاه‌های انتقادی، هیچگاه خود را واقعاً درگیر تحلیل انتقادی فاکت‌ها و واقعیت و ساختاربندی آن نمی‌کنند و بی‌واسطه می‌روند به سراغ به اصطلاح واقعیت اساسی پنهان شده در پس واقعیت «رسمی» و «ظاهری». در این‌جا، مسأله‌ی غامضی چون چگونگی شکل‌گیری ساختار واقعیت و پدیدارشدن اوهام از ابتدا حل‌وفصل شده است و همه‌چیز با توسل و ارجاع به صحنه‌گردان و عامل اصلی توطئه توضیح داده می‌شود.

ولی ظاهراً این عامل توطئه، با وجود تدابیر و ساز و کارهای به غایت پیچیده‌ای که برای تأمین منافع و پیشبرد مقاصدش به کار می‌گیرد، از ابتدا تنها یک هدف بنیادی دارد و بس: فریب دادن بی‌وقفه‌ی ما به هر قیمت. هرچیز دیگری فرع بر این هدف اصلی است. در نهایت، همیشه در پشت صحنه یک دیگری «شرور» و «فریب‌کار» نشسته است که واقعیت ما را دستکاری می‌کند و غایتی جز فریب دادن ما ندارد. این به واقع نیاز وجودی نظریه‌های توطئه است که حتماً دیگری اهریمنی فریب‌کاری وجود داشته باشد. می‌توان چنین گفت که در دوران استیلای شک و ناباوری نظریه‌های توطئه تلاش‌هایی از سر استیصال‌ند برای حفظ عاملیت دیگری بزرگ در مقام موجودی منسجم و بی‌فقدان. این دیگری فقط به شرطی دارای انسجام است که همیشه در فریب دادن ما کامیاب شود. دیگری بزرگ منسجم فقط می‌تواند فریب‌کاری بزرگ باشد و وجود یک دیگری شرور طبعا بسی بهتر است از وجودنداشتن چیزی به اسم دیگری بزرگ.

در این دوره، به سراغ نظریه‌های توطئه می‌رویم و این مسئله را تا حد ممکن موشکافی می‌کنیم که نظریه‌پردازان توطئه چگونه به توطئه «باور» می‌آورند و دانش و یقین ایشان از کجا می‌آید.
 
اطلاعات بیشتر👇

جواد گنجی متولد سال ۱۳۵۶ و فارغ‌التحصیلِ جامعه‌شناسی است. عمده‌ی فعالیت‌های او بر پژوهش و ترجمه در حوزه‌ی روانکاوی و فلسفه به ویژه بر روانکاوی فرویدی-لاکانی متمرکز است. از آثار و ترجمه‌های او می‌توان به همکاری با فصلنامه ارغنون و مجموعه کتاب‌های رخداد، کتاب «گئورگ زیمل» اثر دیوید فریزبی، کتاب «جامعه‌شناسی معرفت و آگاهی‌اش؛ نقد مکتب فرانکفورت از جامعه‌شناسی معرفت»، کتاب «کین‌توزی» اثر ماکس شلر، کتاب «بازگشت امر سیاسی» اثر شانتال موف و کتاب «فلسفه‌ی پول» اثر گئورگ زیمل اشاره کرد. او در دهه‌ی گذشته و در زمینه‌ی تدریس، درسگفتارهای بسیاری را در مؤسسه‌ی پرسش ارائه کرده است.


لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار آفلاین)
خوانش هستی و زمان؛
۲- «در جهان بودن، مسأله این است»
به‌هدایت احسان پویافر
( ۵ جلسه)

@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
خوانش هستی و زمان؛
۲- «در جهان بودن، مسأله این است»
به‌هدایت احسان پویافر
( ۵ جلسه)

پرسش از هستیْ پرسش بنیادین و مرکزی هایدگر است و در راه این پرسش شیوه‌های بودن یا نبودن آدمی نیز نشان داده می‌شود، زیرا هستی و دازاین متعلق به یکدیگرند، دازاین اساسا روشن‌گاه هستی، نگهبان-شبان هستی است و این نگهبانیِ هستیْ پاسداشت و مراقبت از آزادی خود آدمی نیز هست؛ شبانِ هستی بودنْ مجال می‌دهد که آدمی در یک تعین مشخص متصلب نشود. از سویی تاریخ تعین‌های هستْی تاریخ تعین‌ و واقع‌بودگی آدمی نیز هست، وقوف و ساخت‌گشایی از همین تعین‌های تاریخ هستی سبب می‌شود آدمی در پرتاب‌شدگی‌اش طرح‌انداری کند یعنی در نسبتی زمانی (گذشته، حال و آینده) خود را بروز دهد.
 
آدمی با نسبت‌مندی و پروامندی براساس حیث زمانی هستی مناسباتش با جهان-هستی را در پرتاب‌شدگی‌اش همواره به شیوه‌ای برعهده می‌گیرد. این برعهده گرفتن خود سبب می‌شود طرح‌افکنی آدمی شیوه‌ای از آن خودش داشته باشد. چنین مواجهه‌ای گونه‌ای از آنِ خود بودن به معنای تفردی منزوی نیست بلکه در جهانی مشترک (در زیست جهان مشترک یا به عبارت درست‌تر در در-جهان-بودن) رخ می‌دهد و به اطوار یا تقدیر تاریخی هستی متکی است. از این حیث تاریخ سوبژکتیو، تاریخ تئولوژی، تاریخ تکنیک و هوش مصنوعی، تاریخ روح، تاریخ اراده  و سایر تعین‌های هستی ‌بخشی از تاریخ هستی است که تعین‌ساز آدمی نیز هست؛ تعین‌هایی که به نحو اراده‌گرایانه نمی‌توان از آن گریخت بلکه با فهم حیث‌ زمانی هستی می‌توان به شیوه آری-نه‌گویی از متافیزیکی شدن آن پرده‎برداری کرد تا ذاتِ مجال‌دادگیِ هستی و آزادی آدمی گشوده نگه داشته شود.

در هر حال هایدگر با  کتاب هستی و زمان با تحلیل اگزیستانسیال آدمی می‌خواهد راهی هموار کند و نشان ‌دهد که آدمی همواره خود را در جهانی می‌یابد، به عبارتی او در-جهان-بودن است. چنین فهمی از آدمی با تلقی آدمی همچون سوژه یا هر امر در خودی که جهان و نسبت گرفتن با آن را به مثابه ابژه‌ای که برابرایستایش هست متفاوت می‌کند. این فهم واقعی یا پدیدارین از آدمی او را نسبت به تاریخ‌مندی و زمان‌مندی هوشیار می‌کند و از نگاه ماهیت‌گرا دور. آدمی اساسا در- جهان- هست؛ او درگیر و دل‌مشغول با چیزهای جهان و درگیر آدم‌ها، خودش و چیزها است؛ او سوژه‌ای تنها نیست که با جهان از سر شناخت بدوا وارد شود؛ او با در- جهان-بودنش به سوی چیزها می‌رود و متافیزیکِ هر دوران نیز اگر از حیث تاریخی دیده شود تاریخ بروز هستی است، تاریخی که (Wesung) باشندگی هستی و زمان را قابل فهم می‌کند و آدمی را در نسبت با هستی آماده برای رخدادی از سرآغاز دیگر می‌کند. فهم این راه با پرسش از هستی ممکن می‌شود.
 
براین اساس در این دوره تلاش داریم بند نه تا بیست و هفتم «هستی و زمان» را خوانش و شرح دهیم؛

جلسه‌ی اول: مروری بر مقدمه‌ی کتاب( هشت بند اول) و شرح وظیفه‌ی یک تحلیل بنیادینِ تمهیدی از دازاین.
جلسه‌ی دوم: در-جهان- بودن به مثابه قوام بنیادین دازاین.
جلسه‌ی سوم: جهانیت جهان (ارجاع و نشانه-درگیری و دلالت‌مندی).
جلسه‌ی چهارم: حیث‌پیرامونی جهان‌پیرامونی، مکان‌مندی و دازاین.
جلسه‌ی پنجم: در-جهان-بودن به‌مثابه هم‌بودی، خودْ بودن و هم‌گنان.

احسان پويافر، فارغ‌التحصیلِ کارشناسی حقوق و زبان و ادبيات آلمانی و دکتری فلسفه‌ی تربيت است. او تز دکترايش را درباره‌ی «پديدارشناسی تربيت بر مبنای بازخوانی مفاهيم حال وهوای (اشتيمونگ) بنيادين و پروا نزد هايدگر» نوشته است. عمده تحقيقات او در حوزه‌ی پديدارشناسی و از نقطه عزيمت‌هاي هايدگر -البته نه لزوما خود هايدگر- است، او اينك در حال پژوهش درباره‌ی نسبت راديكاليسمِ بنيادينِ ماركس و هايدگر به مثابه يك امكان بنيادين است. از او مقالاتی در نشريات مختلف به چاپ رسيده است. همچنين از او ترجمه‌ی کتاب «سوژه و دازاين» از فردريش ويلهلم فون هرمان (آخرين دستيار مارتين هايدگر) از آلمانی به فارسی ترجمه و چاپ شده است. اکنون علاوه بر تدريس و پژوهش در حوزه‌ها‌ی پديدارشناسی و فلسفه با موضوعات پيش‌گفته، ترجمه‌ی مقالاتی از جلد ۹ مجموعه آثار گادامر با عنوان «زیبایی‌شناسی و شاعرانگی» و نيز ترجمه کتابی با عنوان «تاريخ فرهنگی آب» از اوته گوتسونی را در دست انجام و اتمام دارد.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آآفلاین)
فرجام‌شناسی و انقلاب: الهیات آینده‌ی معوّق
به‌هدایت ابراهیم رنجبر
( ۶ جلسه)

@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آآفلاین)
فرجام‌شناسی و انقلاب: الهیات آینده‌ی معوّق
به‌هدایت ابراهیم رنجبر
( ۶ جلسه)

در این درس‌گفتار به بررسی تاریخ تکوینِ هستی‌شناسی فرجام‌شناسانه خواهیم پرداخت و نشان می‌دهیم که تصور هر گونه تغییر کلی و البته ناگهانی، هر گونه تحول بنیادین، از دل ایده‌های مختلفی هم‌چون هزاره‌باوری، آخرت‌شناسی، منجی‌گرایی و فرجام‌شناسی پدیدار شده است. در طول تاریخ الهیات نیز جدال‌هایی صورت گرفته است که نشان می‌دهد انتظار آینده‌ای که هرگز نخواهد آمد، همواره موجب شده نیروهای گروه‌ها از تغییر در وضع کنونی باز بماند و در وضعیت حیاتی کاملا خنثی قرار بگیرد.
 
درواقع سیر تطور فرجام‌شناسی به نحوی پیش رفته که جنبه‌های مختلف حیات سیاسی‌-هستی‌شناسانه را در برگرفت. از منظر هستی‌شناسی، فرجام‌شناسی ما را با امر نا-متحقق مواجه می‌کند. هر نوشته‌ی فرجام‌شناسانه با وضعیتی استثنایی آغاز می‌شود، یعنی نویسنده مکاشفه‌ی خود را در وضعیتی می‌یابد که مدار امور از نظم همیشگی‌اش خارج شده و زمان معمولی، همان زمانی که با آن خو گرفته‌ایم، به تعلیق درمی‌آید و مناظر ابدیت گشوده می‌شود. فقط در چنین صورتی است که می‌توان امر نا-متحقق را دید؛ پس از بررسی این ساحت از مکاشفه، هم‌سو با خوانش آگامبن از امر تحقق‌ناپذیر، در می‌یابیم که بقای وضعیت مکاشفه‌ای، و فرجام امور و واپسین روز، نه به عدم تحقق بلکه به تحقق‌ناپذیری آن گره خورده است و همین امر تحقق‌ناپذیر است که مجال تحقق هر چیزی را فراهم می‌آورد.

در این دوره نخست به طرح این پرسش خواهیم پرداخت که متن مکاشفه‌ی یوحنا در خود چه داشت که آخرین کتاب مجموعه‌ی عهد جدید شد و نشان خواهیم داد که این کتاب وضعیت رستگاری را به موقعیتی همواره گشوده تبدیل می‌کند. به همین سبب به سراغ ادبیات مکاشفه‌ای و البته ادبیات هرمسی و گنوسی می‌رویم. سپس به دریافت‌های مختلفی که از این کتاب در تحولاتی مانند شورش دهقانان یا خوانش آگوستین از رستگاری شده، خواهیم پرداخت و این نکته بر ما معلوم خواهد شد که مذهب پروتستان و ایده‌ی آمادگی برای آینده‌ای نامعلوم وضعیتی کاملاً فرجام‌شناسانه است.

بر همین اساس لازم است با ماهیت وضعیت مکاشفه‌ای از منظری فلسفی روبرو شد. در همین راستا مفهوم خورای افلاطون و امر تحقق‌ناپذیر آگامبن را نیز بررسی خواهیم کرد تا اساسا نشان بدهیم که چطور هیچ‌گاه نباید وضعیت آرمانی مطلق محقق شود تا مجال بروزِ امورِ نسبتا آرمانی فراهم آید. در این دوره نشان می‌دهیم که نگاه فرجام‌شناسانه تا چه اندازه در تاروپود دوره‌های مختلف اندیشه‌ی فلسفی و الهیاتی رخنه کرده است.
 
جلسه‌ی نخست- بررسی ادبیات مکاشفه‌ای در کتاب مقدس
جلسه‌ی دوم-بررسی ادبیات هرمسی و گنوسی 
جلسه‌ی سوم- خورا و تحقق‌ناپذیری: معمای ناگشوده‌ی افلاطون
جلسه‌ی چهارم- تقابل طبیعت و رحمت در اندیشه‌ی آگوستین: گناه آغازین کار چه کسی است؟ ما یا پدرمان؟
جلسه‌ی پنجم-فرجام‌شناسی در آلمان: الهیات انقلابی مونتسر و شورش دهقانان لسینگ، هگل، مارکس
جلسه‌ی ششم- آنچه رومی‌ها در مخالفت‌شان با فرجام‌شناسی مسیحی به ما آموختند: خنثی‌سازی فرجام‌شناسی یا پیدایش هستی‌شناسی از دل حقوق رومی

ابراهیم رنجبر، متولد ۱۳۶۹ و دکتری فلسفه از دانشگاه علامه طباطبایی، مترجم، مدرس و پژوهش‌گر حوزه‌ی فلسفه و زبان‌های یونانی و لاتین است. او در دوره‌ی کارشناسی ارشد به الگوی هستی‌شناسی پارمنیدس و ملاصدرا پرداخت و در دوره دکتری نیز به ترجمه‌ی متن یونانی سروش‌های کلدانی و بررسی الگوی هستی‌شناختی آن، و هستی‌شناسی پیشامدی، مشغول شد. از ترجمه‌های او می‌توان به جنت و ملکوت، فلسفه چیست و حجره از جورجو آگامبن، شوریدگی و ماخولیا از ساوریو آنسالدی و فرجام‌شناسی غربی از یاکوب تاوبس اشاره کرد. او همچنین مقالاتی را عمدتا در حوزه‌ی فلسفه‌ی یونان، رنسانس و باروک به رشته‌ی تحریر در آورده‌است که در مجلات علمی-پژوهشی منتشر شده‌اند. از میان آن‌ها می‌توان به این عناوین اشاره کرد: نا-دیگری: خداوند در فلسفه‌ی نیکولاس کوزانوس (ابراهیم رنجبر، حسین کلباسی اشتری، فصلنامه‌ی فلسفه‌ی دین، بهار ۱۴۰۳)، رساله درباره نور: بررسی دیدگاه رابرت گروستست درباره حقیقت نور در رساله‌ی De Luce (پژوهش‌نامه‌ی انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، بهار ۱۴۰۳)

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

آدورنو‌خوانی با:
مهسا اسداله‌نژاد، سمیرا الیاسی، آیدین کیخایی، نوید نادری، سیدمهدی یوسفی
جستار در مقام فرم
پنجشنبه ۱ خرداد ۱۴۰۴، ۱۴ تا ۲۰ (۱ جلسه)

این روزها سخن گفتن از جُستار و جُستارنویسی باب روز شده است. «شب‌ها» و «فستیوال‌ها» و «مدرسه‌ها» و «کارگاه‌های» جستارخوانی و جستارنویسی برگزار می‌شود، و حتی مسابقه‌ها و جایزه‌های جستارنویسی هم شکل گرفته‌اند. جستار گاه «گونه‌ای ادبی» تلقی می‌شود و در مقام یکی از انواع «ناداستان» در کنار «داستان» قرار می‌گیرد و بر «روایی» بودنش تأکید می‌شود؛ گاه به عنوان بدیلی پویا در برابر «مقاله‌نویسیِ» خشکِ دانشگاهی می‌نشیند؛ و گاه حتی ذیل «نوشتن کاربردی» طبقه‌بندی می‌شود.

اطلاعات بیشتر👇

تلاش برای یافتن و تجربه کردنِ فرم‌های تازه‌ی نوشتن البته تلاشی است موجه و قابل ستایش. در این میان، جذابیتِ جستار نیز قابل درک است: به لحاظ مفهومی،‌ «اسمی» که در درون خود به «کنشی» بی‌پایان ارجاع می‌دهد، و به لحاظ تاریخی، نوعی نوشتار سیال، مضمون‌محور، و عمدتاً کوتاه که نام‌های مشهوری مانند دو مونتنی، امرسون، بنیامین، وولف، الیوت، سونتاگ، لیسپکتور، فرنزن، مسکوب، براهنی، و مختاری و ... را نیز به دنبال می‌کشد. اما این توصیفات کلی به خودی‌خود چیز زیادی به ما نمی‌گوید، مسئله چگونگی تعین‌بخشیدن به آن‌ها است: کنشِ بی‌پایان جستار در جست‌و‌جوی چیست؟ سیالیت آن از کجا می‌آید؟ مضامین آن کدام‌اند؟

اکنون اگر با این پرسش‌ها به استفاده‌های رایج از جستار نگاه کنیم، مکرراً به تعابیری از این دست بر می‌خوریم: روایت زندگی، بیان احساسات درونی، خاطره‌نویسی، خیال‌پردازی مبتنی بر تجربه‌ی شخصی، ارائه‌ی نظرگاه منحصربه‌فرد نویسنده، و .... ظاهراً جستار چیزی از جنس دل‌نوشته تلقی می‌شود، حرکتی از درون به بیرون، یا شاید بهتر باشد بگوئیم پرتابی از درونِ نویسنده به امید فرود آمدن در درون خواننده. مصداق همان حکایت از دل برآمدن و بر دل نشستن.
 
اگر چنان که ما تصور می‌کنیم، برداشت غالب از جستار چنین چیزی باشد، آن وقت تفسیر آدورنو از «جستار در مقام فرم» را می‌توان دفاعی از جستار علیه جستارنویسان خواند. او در عین اینکه همچنان از زندگی و پویایی و سیالیت و روش‌ستیزیِ فرم جستار سخن می‌گوید، کنش بی‌پایان جستار را، نه به‌سادگی تلاشی برای بیان درونیتِ ناب سوژه‌، که بازتابِ پی‌گیریِ همواره ناتمام ابژه می‌داند. برای او جستار نوشتاری‌ست که در جست‌وجوی بی‌وقفه‌ی ابژه فرم می‌گیرد. 
 
در این کارگاه یک‌روزه، با همراهی مهسا اسداله‌نژاد، سمیرا الیاسی، آیدین کیخایی، نوید نادری، و سیدمهدی یوسفی، جستارِ آدورنو درباره‌ی جستار را می‌خوانیم. شرکت در این کارگاه رایگان، اما ثبت‌نام در آن ضروری است.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این کارگاه‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
تاریخ نو شعر قدیم؛
۲-روان‌کاوی زبان و تاریخ فاجعه
به‌هدایت امیر کمالی
( ۶ جلسه)

@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
تاریخ نو شعر قدیم؛
۲-روان‌کاوی زبان و تاریخ فاجعه
به‌هدایت امیر کمالی
( ۶ جلسه)

بنا بر اعتبارات متعدد، دوره‌ی میانی شعر کلاسیک فارسی مهم‌ترین دوره‌ی تاریخ آن است. نامدارترین شاعران تاریخ شعر فارسی بین قرن‌های ششم تا نهم زیسته‌اند. اما این ایام، به‌جز مسائل ادبی و فرهنگی، در بردارنده‌ی برخی از مهم‌ترین رویدادهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی نیز بوده‌ست. این مقطع را ما با پختگی شعر خراسانی زیر قلم و زبان عطار و مولانا، و تولد و سپس بلوغ درخشان سبک عراقی می‌شناسیم. اما آیا تمام سخن در خط و خال و طره‌ی معشوقکان شوخ و شیرین خلاصه می‌شود؟ چطور می‌شود واکنشی از این روح‌های حساس به آن هجمه‌ی خانمان‌سوز مغول، یا‌ از مسائلی  همچون قحطی‌ها، شکنندگی اقتصادهای مبتنی بر کشاورزی یا  از تغییرات پر آشوب سلاسل حاکمان در آن نشانی نباشد؟ اگر هست، کجاست که نشانی از آن در هزاران صفحه‌ی تحلیل و تفسیر از شعر این دوره دیده نمی‌شود؟

دوره‌ی دوم سلسله‌گفتار «تاریخ نو شعر قدیم» به قرون شش تا نهم اختصاص دارد. طی شش جلسه می‌کوشیم ظرائف تاریخی، سیاسی و اجتماعی این قرن‌ها را از عمیق‌ترین لایه‌های درونی شعرِ این عصر استخراج کنیم. این تلاش در حقیقت علاوه بر کندوکاوهای خاستگاه‌پژوهانه، نیاز به شنیدن صدای پنهان شعر دارد. اما ویژگی اصلی این صدای پنهان، این‌بار نه اشراقی و عرفانی بلکه بیشتر شبیه گفتار مراجع (آنالیزان) نزد روانکاو است. بنظر می‌رسد نقد راستین شعرِ گذشته، زمانی که این شعر خود را از تراز ادبیات به اسطوره برکشیده (یا فرو می‌کاهد)، ممکن نمی‌شود مگر از طریق روانکاوی آن. و اما روانکاوی شعر چه می‌تواند باشد؟! 
 
امیر کمالی دانش‌آموخته‌ی زبان و ادبیات فارسی از دهه‌ی هشتاد کار تالیف و ترجمه در حوزه‌ی نقد ادبی و فلسفه‌‌ی انتقادی را آغاز کرد. در سال‌های پایانی دهه‌ی هشتاد در روزنامه‌های شرق، اعتماد و بهار جستارهای تالیفی و ترجمه منتشر ساخت. کتاب «ازمصائب معنا» حاصل پیگیری او در حوزه‌ی زبانشناسی انتقادی و روش فیلولوژی بود. در ادامه از منظر فلسفه‌ی انتقادی به نقد خاستگاه شعر مدرن فارسی در نیما یوشیج پرداخت که حاصلش کتاب «مانیفست خاموشان» بود. ترجمه‌‌ی «انسان بی‌محتوا» از جورجو آگامبن، و مجموعه مقالاتی در باب فلسفه‌ی جستارنویسی با عنوان «سیاست جستار» از وی منتشر شده‌است. وی هم اکنون عضو هیئت نویسندگان سایت تز یازدهم است. نقدی سیاسی فلسفی بر داستان‌های بهرام صادقی در هیئت کتابی با عنوان «جستارهایی در فهم بهرام صادقی»آثاری است که وی در آستانه‌ی چاپ و انتشار دارد.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses