🗨همه چیز از خانواده شروع می‌شود
اهمیت حکمرانی خانوادگی در کسب‌وکارهای خانوادگی

گزارشی از سخنرانی دکتر سید محمدجواد مهدوی در هفتمین همنشینی خانوادگی انجمن ترویج

بخش نخست

ما سال‌ها دربارۀ مدیریت، ساختار سازمانی، بهره‌وری، فروش و شاخص‌های مالی گفت‌وگو کرده‌ایم، اما کمتر از «حکمرانی خانوادگی» سخن گفته‌ایم؛ همان بخشی که اگر تضعیف شود، هیچ نظام مدیریتی و هیچ مدل اقتصادی نمی‌تواند یک کسب‌وکار خانوادگی را نجات دهد.

1️⃣خانواده: ریشۀ پایداری در کسب‌وکار
اجازه بدهید از یک نکتۀ ساده آغاز کنم. بسیاری از شرکت‌های موفق، نه از دل سرمایه‌های بزرگ، بلکه از دل خانواده‌های منسجم و ارزش‌محور بیرون آمده‌اند. خانواده نخستین نهاد تصمیم‌گیر است. خانواده است که فرهنگ سازمان را می‌سازد، جانشین‌پروری را ممکن می‌کند و انگیزۀ بقا را منتقل می‌نماید.
اما متأسفانه در کشور ما، به‌رغم سابقۀ طولانی کسب‌وکارهای خانوادگی، هنوز حکمرانی خانوادگی به‌صورت علمی و نظام‌مند شناخته نشده است. بسیاری از ما برای شاخص‌های مالی، تولیدی و بازار خود عدد و نمودار داریم، ولی برای شاخص‌های خانوادگی هیچ معیاری نداریم. خانواده همان بخشی است که همه‌چیز از آن آغاز می‌شود، اما معمولاً آخرین جایی است که به آن توجه می‌کنیم.

2️⃣مدل سه‌حلقه‌ای حکمرانی خانوادگی
اجازه بدهید چارچوبی را یادآوری کنم که در سراسر دنیا به‌عنوان مدل پایۀ کسب‌وکار خانوادگی شناخته می‌شود؛ مدل سه‌حلقه‌ای خانواده، مالکیت و کسب‌وکار.
در این مدل:
▫️خانواده مرکز ارزش‌ها، آموزش و روابط انسانی است؛
▫️مالکیتْ ساختار سهام‌داری و جانشینی را تعیین می‌کند؛
▫️و بیزینس، یا همان فعالیت اقتصادی، خروجی نهایی تمام تصمیمات است.
این سه حلقه به‌ظاهر جدا از هم‌اند، اما در عمل کاملاً در هم تنیده‌اند. هرگاه یکی از این حلقه‌ها از دیگری جدا شود، کسب‌وکار دچار تعارض، بی‌ثباتی یا فروپاشی می‌شود. حکمرانی خانوادگی یعنی تنظیم این سه حوزه با محوریت خانواده و ارزش‌های مشترک.

3️⃣کمبود شاخص در خانواده
در صنعت، ما همیشه عدد و شاخص داریم: فروش، سود، نقدینگی، رضایت مشتری. اما آیا تا به حال فکر کرده‌ایم شاخص‌های خانواده چیست؟
شاخص سلامت رابطه، میزان گفت‌وگو، سطح اعتماد، نرخ مشارکت نسل‌ها... هیچ‌یک را اندازه نمی‌گیریم. وقتی چیزی را اندازه نمی‌گیریم، نمی‌توانیم مدیریت کنیم.
به تجربه می‌گویم: بسیاری از بحران‌های کسب‌وکارهای خانوادگی ریشه در اختلافات عاطفی، نبود گفت‌وگو و کاهش اعتماد در درون خانواده دارد، نه در حساب‌های بانکی یا عملکرد فروش. حکمرانی خانوادگی از همین‌جا آغاز می‌شود؛ از تعریف و سنجش شاخص‌های خانوادگی.

4️⃣بحران در شاخص‌های اجتماعی خانواده
اما اجازه بدهید کمی وسیع‌تر نگاه کنیم. شاخص‌های خانواده در سطح ملی هم نگران‌کننده است. میانگین سن ازدواج بالا رفته، نرخ فرزندآوری پایین آمده و نسبت طلاق به ازدواج افزایش یافته است.
این‌ها فقط آمار نیستند، بلکه نشانه‌هایی از کاهش انسجام خانواده‌اند. اگر خانواده در سطح جامعه تضعیف شود، نمی‌توان انتظار داشت که در سطح کسب‌وکار خانوادگی، حکمرانی سالمی شکل بگیرد.
من همیشه می‌گویم: خانوادۀ سالم سازمان سالم می‌سازد. سلامت اقتصادی، بدون سلامت عاطفی ممکن نیست.

5️⃣شاخص‌های صنعت در برابر شاخص‌های خانواده
ما مدیران یاد گرفته‌ایم شاخص‌های مالی را با دقت پیگیری کنیم. وقتی فروش کاهش می‌یابد، جلسه می‌گذاریم؛ وقتی نقدینگی کم می‌شود، تصمیم فوری می‌گیریم. اما آیا وقتی در خانواده گفت‌وگو کاهش پیدا می‌کند یا اعتماد فرو می‌ریزد، جلسه‌ای برگزار می‌کنیم؟
در بحران‌های سازمانی، همه آماده‌اند؛ اما در بحران‌های خانوادگی، هیچ سازوکار تصمیم‌گیری وجود ندارد. این دقیقاً همان خلأ حکمرانی خانوادگی است.
در یکی از شرکت‌های بزرگ، بعد از بحران‌های اخیر، مدیران برای خانواده‌های کارکنان نیز پروتکل‌های پشتیبانی طراحی کردند. این یعنی فهم درست از حکمرانی؛ یعنی درک این نکته که خانواده بخشی از ساختار تصمیم‌سازی است، نه صرفاً نهاد عاطفی حاشیه‌ای.

6️⃣چالش نسل‌ها
یکی از مهم‌ترین چالش‌های حکمرانی خانوادگی، اختلاف نسلی است. نسل جدید دیگر مثل گذشته نمی‌اندیشد و نمی‌پذیرد.
در گذشته، پدربزرگ و مادربزرگ مرجع تصمیم بودند؛ احترامشان ضمانت تداوم بود. اما امروز اقتدار جای خود را به گفت‌وگو داده است. اگر گفت‌وگو نباشد، هیچ اقتداری باقی نمی‌ماند.
فرزندان امروز در جهانی متفاوت رشد کرده‌اند؛ رسانه‌ها، فضای مجازی، سبک زندگی و الگوهای فکری‌شان تغییر کرده است. اگر خانواده برای انتقال آگاهانۀ ارزش‌ها برنامه نداشته باشد، در نسل دوم و سوم، ریشۀ مشترک از بین خواهد رفت.

‼️ ادامه دارد...

#کسب_و_کارهای_خانوادگی
#انجمن_ترویج_کسب_و_کارهای_خانوادگی_ایران
#همنشینی_خانوادگی
#حکمرانی_خانوادگی
✔️ کانال رسمی انجمن ترویج کسب‌وکارهای خانوادگی ایران⬇️
🆔@fbpairan
FBPA Instagram

📖 حاجی‌‌‌‌‌‌‌ترخانی‌‌‌‌‌‌‌ها: سرگذشت یک خانواده کارآفرین

👤 تقی حاجی‌‌‌‌‌‌‌ترخانی و برادرش، حاج کاظم در پاساژ گل در پامنار، فعالیت‌های متعدد تجاری داشتند. آنها در کسب‌وکار کوشا و مورد اعتماد و امین مردم بودند. از میان سه برادر، کاظم (۱۳۸۷ - ۱۳۰۰) فعالیت اقتصادی و ثروت بیشتری داشت. اوعلاوه بر تقی شریک و کارمند برادرش بود. شرکت توزیع و حمل‌ونقل کالا، کارگاه تولید قند حبه، مشارکت در سرمایه‌گذاری کارخانه قند فریمان و ثابت خراسان، بخشی از فعالیت‌های اقتصادی کاظم حاجی‌‌‌‌‌‌‌ترخانی بود. همچنین املاک زیادی در گلشهر کرج داشت.
مغز سرمایه‌گذاری خانوادگی کاظم حاجی ترخانی بود، اما مدیریت آن‌ با تقی بود. شرکت آنها با حدود ۱۵۰ تا۲۰۰۰ کامیون‌دار ارتباط داشت که در سطح کشور، سیمان، روغن و... توزیع می‌کردند...👇

🔗ادامه مطلب

منبع: دنیای اقتصاد

#کسب_و_کارهای_خانوادگی
#انجمن_ترویج_کسب_و_کارهای_خانوادگی_ایران
#تاریخ
#کسب_و_کارهای_خانوادگی_در_ایران

✔️ کانال رسمی انجمن ترویج کسب‌وکارهای خانوادگی ایران⬇️
🆔@fbpairan
FBPA Instagram

قسمت نوزدهم پادکست پاپیروس منتشر شد
تداوم کسب و کار خانوادگی
#کسب_و_کار_خانوادگی #تداوم #جانشینی #مدیرعامل #رهبری #مالکیت
https://papyruspodcast.ir/?p=5141
@papyruspodcast

پادکست پاپیروس
قسمت نوزدهم - تداوم کسب و کار خانوادگی
#تداوم #کسب_و_کار_خانوادگی #مدیریت #جانشینی
@papyruspodcast

🗨همه چیز از خانواده شروع می‌شود
اهمیت حکمرانی خانوادگی در کسب‌وکارهای خانوادگی

گزارشی از سخنرانی دکتر سید محمدجواد مهدوی در هفتمین همنشینی خانوادگی انجمن ترویج

بخش دوم

ما سال‌ها دربارۀ مدیریت، ساختار سازمانی، بهره‌وری، فروش و شاخص‌های مالی گفت‌وگو کرده‌ایم، اما کمتر از «حکمرانی خانوادگی» سخن گفته‌ایم؛ همان بخشی که اگر تضعیف شود، هیچ نظام مدیریتی و هیچ مدل اقتصادی نمی‌تواند یک کسب‌وکار خانوادگی را نجات دهد.

7️⃣بازسازی انسجام خانوادگی
من همیشه می‌گویم خانواده مثل موجود زنده است؛ اگر به او رسیدگی نکنیم، ضعیف می‌شود. در گذشته، سنت‌هایی وجود داشت که انسجام را حفظ می‌کرد: دیدارهای خانوادگی، سفرهای جمعی، گردهمایی‌ها و مراسم مذهبی.
اما حالا این سنت‌ها تقریباً از بین رفته‌اند. ما باید دوباره این سازوکارها را زنده کنیم. شوراهای خانوادگی، نشست‌های سالانه، یا حتی صرف یک وعده شام دوره‌ای با حضور همه اعضا می‌تواند پیوندها را بازسازی کند.
اگر می‌خواهیم کسب‌وکارمان بماند، باید خانواده‌مان را منسجم نگه داریم. هیچ کسب‌وکاری از خانواده‌ای آشفته جان سالم به در نمی‌برد.

8️⃣آموزش و نقش رسانه‌ها
تحولات رسانه‌ای، خانواده‌ها را از مسیر تربیت سنتی خارج کرده است. مدرسه و دانشگاه نقش خود را از دست داده‌اند و رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به مرجع تربیت تبدیل شده‌اند.
امروز دیگر نمی‌توان گفت که تربیت فقط وظیفه والدین است؛ تربیت در هر لحظه در جریان است، از صفحه موبایل گرفته تا جمع دوستان. اگر خانواده آگاهانه برنامه‌ریزی نکند، نسل جدید در مسیری پیش می‌رود که ارتباطش با ریشه‌های خانوادگی قطع می‌شود.
ما باید یاد بگیریم چگونه از رسانه برای آموزش نسل بعد استفاده کنیم، نه اینکه در برابر آن منفعل بمانیم.

9️⃣نهادینه‌سازی حکمرانی خانوادگی
حکمرانی خانوادگی فقط توصیه اخلاقی نیست؛ یک ضرورت مدیریتی است. همان‌طور که سازمان‌ها هیئت‌مدیره دارند، خانواده نیز باید ساختار تصمیم‌گیری داشته باشد.
ما می‌توانیم «شورای خانوادگی» تشکیل دهیم، «منشور خانواده» بنویسیم و اصول و ارزش‌های خود را مکتوب کنیم. باید شاخص‌هایی چون سطح گفت‌وگو، رضایت اعضا، اعتماد متقابل و میزان مشارکت نسلی را بسنجیم.
اگر برای سودآوری شاخص داریم، برای انسجام خانوادگی هم باید شاخص داشته باشیم. بدون داده و سنجش، هیچ حکمرانی‌ای ممکن نیست.

🔟جمع‌بندی: خانواده به‌عنوان قلب حکمرانی
دوستان عزیز، اجازه بدهید جمع‌بندی کنم. حکمرانی خانوادگی، فقط دربارۀ مدیریت دارایی‌ها نیست؛ دربارۀ مدیریت دل‌هاست.
خانوادۀ سالم پویایی سازمان را تضمین می‌کند. بحران‌های خانوادگی معمولاً از بحران‌های اقتصادی خطرناک‌ترند، چون بنیان اعتماد را می‌سوزانند.
ما باید یاد بگیریم همان‌طور که بعد از بحران مالی جلسه اضطراری برگزار می‌کنیم، بعد از بحران عاطفی هم کنار هم بنشینیم. همان‌طور که برای سود برنامه داریم، برای احساس هم باید برنامه داشته باشیم. خانواده، نخستین حلقۀ تصمیم‌سازی و آخرین پناهگاه بحران است. اگر این حلقه سالم بماند، همۀ حلقه‌های دیگر دوام خواهند آورد.

👈 قسمت پیشین همین مطلب: https://news.1rj.ru/str/fbpairan/358

#کسب_و_کارهای_خانوادگی
#انجمن_ترویج_کسب_و_کارهای_خانوادگی_ایران
#همنشینی_خانوادگی
#حکمرانی_خانوادگی
✔️ کانال رسمی انجمن ترویج کسب‌وکارهای خانوادگی ایران⬇️
🆔@fbpairan
FBPA Instagram

📌ویژه‌نامه کسب‌وکارهای خانوادگی

📕فصلنامه راهبرد و راهکار مشاوره مدیریت

🗓 شماره ۸، تابستان ۱۴۰۴

فهرست گزیده مطالب
🔸معنی کسب‌وکار خانوادگی در قرن ۲۱
🔸تداوم کسب‌وکار خانوادگی
🔸کسب‌وکار خانوادگی: چالش‌ها و مسئولیت‌های نهادی
🔸سرمایه‌گذاری و سرمایه‌پذیری در کسب‌وکارهای خانوادگی
🔸آیا کسب‌وکار خانوادگی شما برای آینده است؟
🔸۵ مدل مالکیت کسب‌وکار خانوادگی
🔸۵۰۰ کسب‌وکار خانوادگی بزرگ جهان
🔸کسب‌وکار خانوادگی در آینه هنر هفتم

#کسب_و_کارهای_خانوادگی
#کسب_و_کارهای_خانوادگی_درجهان #کسب_و_کارهای_خانوادگی_ایران
#حکمرانی_خانوادگی
✔️ کانال رسمی انجمن ترویج کسب‌وکارهای خانوادگی ایران⬇️
🆔@fbpairan
FBPA Instagram

🎙پادکست

الگوی کهکشانی کسب‌وکارهای خانوادگی و چالش‌های کلیدی آن

در این پادکست، که با اتکا بر آثار آلفردو دِماسیس، به‌ویژه کتاب مهم او با عنوان کتاب کسب‌وکار خانوادگی ساخته شده است، بر چالش‌های حیاتی پیش روی خانواده‌های کارآفرین در محیط «بحران‌های چندگانه» تمرکز می‌شود. دماسیس نیاز به فاصله گرفتن از دیدگاه سنتی و مدل سه‌دایره‌ای کسب‌وکار خانوادگی، و اتخاذ مدل «کهکشان خانواده کارآفرین» را مطرح می‌کند، و به بررسی عمیق مفاهیمی می‌پردازد که فراتر از شرکت اصلی، اداره دارایی‌ها و ثروت و همچنین مسائل مربوط به انتقال نسل‌ها را در بر می‌گیرد. علاوه بر این، پرسش‌هایی کلیدی پیرامون ثروت اجتماعی-عاطفی و نقش جهت‌گیری بلندمدت و انعطاف‌پذیری در تضمین کامیابی میان‌نسلی را مطرح می‌کند. وی، نهایتاً، نقش جدیدی به نام «خالقان خانواده» را معرفی می‌کند که به عنوان معماران تکامل این کهکشان عمل می‌کنند.

#کسب_و_کارهای_خانوادگی
#کسب_و_کارهای_خانوادگی_درجهان #کسب_و_کارهای_خانوادگی_ایران
#حکمرانی_خانوادگی
#مسئولیت_اجتماعی
#جانشین‌پروری
#پادکست
✔️ کانال رسمی انجمن ترویج کسب‌وکارهای خانوادگی ایران⬇️
🆔@fbpairan
FBPA Instagram

📣 سلسله رویدادهای توسعه پایدار برای ایران

اهمیت کسب‌وکارهای خانوادگی برای توسعه پایدار ایران

🗓‌ شنبه، ۱۰ آبان ۱۴۰۴
🏢 سالن سمینار ساختمان شماره ۲ پژوهشکده سیاست‌گذاری دانشگاه شریف

📶 حضوری و مجازی

🔷 اطلاعات بیشتر و ثبت نام:
🛜sdschool.ir/fbsdiran

☎️ ۰۹۱۲۹۴۵۸۰۹۵

✔️ کانال رسمی انجمن ترویج کسب‌وکارهای خانوادگی ایران⬇️
🆔@fbpairan
FBPA Instagram

🟢‌ رویدادی پیرامون نسبت کسب‌وکارهای خانوادگی و توسعه پایدار ایران عزیزمان

👈تاریخ صنعتی‌شدن ایران از دیرباز تا امروز، با نقش‌آفرینی خانواده‌های کارآفرین گره خورده است. این خانواده‌ها نه‌تنها خاستگاه اولیۀ بسیاری از صنایع مادر بوده‌اند، بلکه با تکیه بر ارزش‌های خانوادگی چون صداقت، تعهد، و نگاه بلندمدت، نقش مؤثری در تثبیت و ماندگاری صنایع کشور داشته‌اند. بسیاری از نشان‌های تجاری محبوب و خاطره‌ساز ملی ما ایرانیان، ریشه در چنین کسب‌وکارهایی دارد که خیلی‌هایشان بعد از گذشته دهه‌ها، پیشروان بخش‌های مختلف صنعتی نیز هستند.


🗓 شنبه ۱۰ آبان- ساعت ۱۷ تا ۱۹:۳۰
(حضوری و مجازی)

⬅توضیحات بیشتر و ثبت نام (الزامی برای شرکت در رویداد):
sdschool.ir/fbsdiran

✔️ کانال رسمی انجمن ترویج کسب‌وکارهای خانوادگی ایران⬇️
🆔@fbpairan
FBPA Instagram

📊آمار

🇮🇳
۱۰ کسب‌وکار برتر خانوادگی در هند

#کسب_و_کارهای_خانوادگی
#کسب_و_کارهای_خانوادگی_درجهان
#هند

✔️ کانال رسمی انجمن ترویج کسب‌وکارهای خانوادگی ایران⬇️
🆔@fbpairan
FBPA Instagram

📚‍ تاریخ بنیان‌گذاران صنایع ایران به روایت علی‌اصغر سعیدی

✍محمد فاضلی

✅ شما هم حتماً کتاب‌هایی درباره کارآفرینان و بنیان‌گذاران شرکت‌های بزرگ ژاپنی یا کره‌ای خوانده‌اید، کسانی نظیر هوندا، ماتسوشیتا یا سایر بنیان‌گذاران شرکت‌های موفق ژاپنی یا کره‌ای، یا در فضای مجازی به تصاویر و جملاتی از آن‌ها برخورده و حتماً پیش خودتان فکر کرده‌اید آیا این گونه افراد در ایران وجود داشته یا دارند؟

✅ کاستی‌های تاریخ اقتصادی – بالاخص کمبود نگارش آثاری درباره شخصیت‌های کارآفرین اقتصادی در ایران – فضایی ایجاد کرده گویی افراد کارآفرین، خلاق، میهن‌دوست و سخت‌کوش ایرانی اصلاً وجود ندارند یا بسیار نادرند.

✅ علی‌اصغر سعیدی، جامعه‌شناس و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، کار مهمی انجام داده است. سعیدی تاکنون با انتشار چهار جلد کتاب از مجموعه «موقعیت تجار و صاحبان صنایع در ایران عصر پهلوی» به‌واقع کار بزرگی انجام داده و شرحی دقیق بر تاریخ فعالیت اقتصادی چهار خاندان از تجار و صنعتگران ایرانی نوشته است که هر کدام سهمی بزرگ در توسعه صنعتی ایران دهه ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ داشتند. این آثار عبارتند از:
🔹زندگی و کارنامه علی خسروشاهی (بنیان‌گذار شرکت مینو، کارآفرین صنایع غذایی و آرایشی و بهداشتی) – انتشار: سال ۱۳۹۴
🔹سرمایه‌داری خانوادگی خاندان لاجوردی. (فعال در زمینه صنایع غذایی، شوینده، نساجی و اولین توسعه‌دهندگان استفاده از کامپیوتر در ایران)
🔹زندگی و کارنامه محمدرحیم متقی ایروانی. (بنیان‌گذار کفش ملی)
🔹زندگی و کارنامه حاج محمد تقی برخوردار. (بنیان‌گذار قوه پارس، پارس الکتریک و کارخانجات متعدد لوازم خانگی)

✅ من کمتر جامعه‌شناس ایرانی می‌شناسم که این گونه با پشتکار و در بیش از یک دهه، روی موضوع واحدی متمرکز شده و چهار اثر وزین در آن موضوع منتشر کرده باشد. سعیدی ترکیبی از تحلیل اسناد تاریخی، مدارک فعالیت‌های اقتصادی، مصاحبه با فعالان اقتصادی و بازماندگان‌شان، اسناد دادگاه‌های مصادره اموال کارآفرینان بعد از انقلاب (در هر چهار مورد) و سایر روش‌ها را برای ارائه شرحی دقیق از تاریخ صنعتی‌شدن ایران عصر پهلوی به‌کار گرفته است.

✅ علی‌اصغر سعیدی، اگرچه به ساختارها بی‌توجه نیست، اما اثر عاملیت، کنشگری و خلاقیت فعالان اقتصادی مطالعه‌شده را به دقت نشان می‌دهد. او ساختار رفتار اقتصادی این کارآفرینان را آشکار می‌کند. سعیدی هم‌چنین تاریخ صنعتی‌شدن ایران را پیش چشم خواننده قرار می‌دهد و از این مسیر به حس توانمند بودن ملی کمک می‌کند. تصور می‌کنم او در پی الگوسازی هم بوده است و پیوند عمیق صنعتی‌شدن جامعه ایران در دهه ۱۳۴۰ با جامعه آن روز را نیز نشان می‌دهد.

✅ روایت علی‌اصغر سعیدی از صنعتی‌شدن ایران در دهه ۱۳۴۰ و داستان مصادره اموال کسانی که می‌توانستند کارآفرینی و صنعت ملی ایران را بنا نهند، ابعاد پنهانی از تاریخ اقتصادی ناسازگار با صنعتی‌شدن را نیز آشکار می‌کند. او هم‌چنین شأن خلاقیت، تجربه، دانش و بالاخص اخلاق در فعالیت اقتصادی را نیز به خوبی بررسی می‌کند.

✅ ایرانیانی که از کفش ملی، بیسکوییت‌های مینو، لوازم خانگی پارس، و پارچه‌های ایرانی خاطرات بسیار دارند، با خواندن این آثار حسی از غرور، نوستالژی و غصه‌ای از فروپاشی هسته «اولین‌ها» در صنعت ایران را تجربه خواهند کرد.

✅ علی‌اصغر سعیدی اگر فقط همین چهار جلد کتاب را می‌نوشت (آثار دیگری نیز از وی منتشر شده است)، سهمی قابل توجه در جامعه‌شناسی و تاریخ اقتصادی صنعتی‌شدن ایران می‌داشت و قابل تقدیر و احترام بود. شما نیز از خواندن حاصل تلاش‌های او در این چهار اثر، لذت فراوان خواهید برد و نیز غصه بسیار خواهید خورد. خواندن این کتاب‌ها برای مالکان و مدیران شرکت‌های خصوصی، فعالان و کارآفرینان اقتصادی جوان و مدیران استارت‌آپ‌ها، و مدیران دولتی بسیار درس‌آموز خواهد بود.

✅ (این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران نیز ارسال کنید.)
@fazeli_mohammad
#کسب_و_کارهای_خانوادگی
#کسب_و_کارهای_خانوادگی_در_ایران
#تاریخ
#معرفی_کتاب
✔️ کانال رسمی انجمن ترویج کسب‌وکارهای خانوادگی ایران⬇️
🆔@fbpairan
FBPA Instagram