PRO-rk3566-rk3568 Link:https://pan.baidu.com/s/1D-E478YtUf3oYq3Bs3VJ2g Extraction Code:2345
Baidu
百度网盘 请输入提取码
百度网盘为您提供文件的网络备份、同步和分享服务。空间大、速度快、安全稳固,支持教育网加速,支持手机端。注册使用百度网盘即可享受免费存储空间
RP-RV1126-RV1109 Network disk Link:https://pan.baidu.com/s/1gHEFfIW0lcHNtc9jguJS5Q Extraction Code
Baidu
百度网盘 请输入提取码
百度网盘为您提供文件的网络备份、同步和分享服务。空间大、速度快、安全稳固,支持教育网加速,支持手机端。注册使用百度网盘即可享受免费存储空间
🟡 نهج البلاغه حکمت ۸۹ - راه اصلاح امور دنیا ...
🔴 قَالَ آيَةُ اَللهِ اَلْعُظْمَى أَمِيرُاَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ ابي طَالِبٍ صَلَوَاتُ اَللهِ عَلَيْهما : مَنْ أَصْلَحَ مَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ اللَّهِ، أَصْلَحَ اللَّهُ مَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ النَّاسِ؛ وَ مَنْ أَصْلَحَ أَمْرَ آخِرَتِهِ، أَصْلَحَ اللَّهُ لَهُ أَمْرَ دُنْيَاهُ؛ وَ مَنْ كَانَ لَهُ مِنْ نَفْسِهِ وَاعِظٌ، كَانَ عَلَيْهِ مِنَ اللَّهِ حَافِظٌ.
🟠 حضرت آیت الله العظمی امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب صلوات الله علیهما می فرمایند : كسى كه ميان خود و خدا اصلاح كند، خداوند ميان او و مردم را اصلاح خواهد كرد، و كسى كه امور آخرت را اصلاح كند، خدا امور دنياى او را اصلاح خواهد كرد، و كسى كه از درون جان واعظى دارد، خدا را بر او حافظى است.
🔴 قَالَ آيَةُ اَللهِ اَلْعُظْمَى أَمِيرُاَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ ابي طَالِبٍ صَلَوَاتُ اَللهِ عَلَيْهما : مَنْ أَصْلَحَ مَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ اللَّهِ، أَصْلَحَ اللَّهُ مَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ النَّاسِ؛ وَ مَنْ أَصْلَحَ أَمْرَ آخِرَتِهِ، أَصْلَحَ اللَّهُ لَهُ أَمْرَ دُنْيَاهُ؛ وَ مَنْ كَانَ لَهُ مِنْ نَفْسِهِ وَاعِظٌ، كَانَ عَلَيْهِ مِنَ اللَّهِ حَافِظٌ.
🟠 حضرت آیت الله العظمی امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب صلوات الله علیهما می فرمایند : كسى كه ميان خود و خدا اصلاح كند، خداوند ميان او و مردم را اصلاح خواهد كرد، و كسى كه امور آخرت را اصلاح كند، خدا امور دنياى او را اصلاح خواهد كرد، و كسى كه از درون جان واعظى دارد، خدا را بر او حافظى است.
### 📘 مقاله آموزشی: تاثیر فرکانس سوئیچینگ در رگولاتورهای باک
---
## 🔰 مقدمه
در دنیای الکترونیک قدرت، یکی از مهمترین اجزای طراحی منابع تغذیه سوئیچینگ، فرکانس سوئیچینگ است. این پارامتر تعیین میکند که ترانزیستورهای داخلی رگولاتور با چه سرعتی روشن و خاموش شوند و انرژی چگونه از ورودی به خروجی منتقل گردد. شاید در نگاه اول فقط یک عدد ساده به نظر برسد، اما در عمل، بالا یا پایین بودن فرکانس سوئیچینگ تأثیرات گستردهای بر اندازه قطعات، راندمان، نویز، پاسخ گذرا و حتی هزینه نهایی مدار دارد.
---
## ⚡️ فرکانس سوئیچینگ بالا
وقتی رگولاتور با فرکانسهای بالا (مثلاً بالای 1 مگاهرتز) کار میکند، چند ویژگی مهم دیده میشود:
- 📏 اندازه کوچکتر قطعات: چون انرژی در هر سیکل کمتر منتقل میشود، برای رسیدن به همان ریپل ولتاژ میتوان از اندوکتور و خازنهای کوچکتر استفاده کرد. این موضوع باعث میشود طراحی جمعوجورتر و مناسب برای دستگاههای قابلحمل باشد.
- 🚀 پاسخ گذرای سریعتر: فرکانس بالا یعنی کنترل سریعتر تغییرات بار. وقتی مصرفکننده ناگهان جریان بیشتری بخواهد، رگولاتور سریعتر واکنش نشان میدهد و افت ولتاژ کمتر خواهد بود.
- 📡 نویز و EMI بیشتر: سوئیچینگ سریعتر باعث تولید طیف فرکانسی وسیعتر و نویز الکترومغناطیسی قویتر میشود. بنابراین طراحی PCB باید دقیقتر باشد و نیاز به فیلترهای EMI بیشتر خواهد بود.
- 🔋 راندمان کمتر در بار سنگین: هر بار روشن و خاموش شدن ترانزیستورها مقداری انرژی تلف میکند. وقتی این عمل با سرعت بالا انجام شود، تلفات سوئیچینگ افزایش یافته و راندمان در جریانهای بالا کاهش مییابد.
---
## 🐢 فرکانس سوئیچینگ پایین
در مقابل، رگولاتورهایی که با فرکانسهای پایینتر (مثلاً 500 تا 600 کیلوهرتز) کار میکنند، ویژگیهای متفاوتی دارند:
- 📏 اندازه بزرگتر قطعات: برای رسیدن به ریپل مشابه، نیاز به اندوکتور و خازن بزرگتر است. این موضوع باعث میشود مدار حجیمتر شود و برای کاربردهای کوچک مناسب نباشد.
- 🕐 پاسخ گذرای کندتر: تغییرات بار سریع ممکن است باعث افت ولتاژ لحظهای شود، چون کنترلکننده فرصت کمتری برای واکنش دارد.
- 📡 نویز و EMI کمتر: فرکانس پایینتر یعنی طیف نویز محدودتر و طراحی EMI سادهتر. این مزیت در سیستمهایی که حساسیت بالایی به نویز دارند بسیار مهم است.
- 🔋 راندمان بهتر در بار سنگین: چون تعداد دفعات سوئیچینگ کمتر است، تلفات سوئیچینگ کاهش مییابد و راندمان در جریانهای بالا بهتر خواهد بود.
---
## ⚖️ مقایسه و انتخاب
انتخاب فرکانس سوئیچینگ یک توازن (Trade-off) بین چند عامل است:
- اگر کوچکی مدار و سرعت پاسخ مهم باشد (مثلاً در موبایل یا لپتاپ)، فرکانس بالا انتخاب میشود.
- اگر راندمان بالا و نویز کمتر مهم باشد (مثلاً در تجهیزات صنعتی یا سیستمهای حساس به EMI)، فرکانس پایین مناسبتر است.
- در بسیاری از طراحیها، طراحان یک نقطه میانه انتخاب میکنند تا هم راندمان قابلقبول داشته باشند و هم اندازه قطعات خیلی بزرگ نشود.
---
## 📌 نکات عملی در طراحی
- اندوکتور: در فرکانس بالا میتوان از اندوکتورهای کوچکتر استفاده کرد، اما باید دقت کرد جریان اشباع آن کافی باشد.
- خازن خروجی: در فرکانس بالا، خازنهای سرامیکی کم ESR بهترین گزینه هستند. در فرکانس پایین، خازنهای الکترولیتی یا تانتالیوم هم قابلاستفادهاند.
- طراحی PCB: در فرکانس بالا، مسیرهای کوتاه و زمین گسترده اهمیت بیشتری دارند تا نویز کاهش یابد.
- کاربرد: در دستگاههای قابلحمل و کمجا معمولاً فرکانس بالا ترجیح داده میشود، در حالی که در منابع تغذیه صنعتی یا تجهیزات مخابراتی فرکانس پایین رایجتر است.
---
## 🎯 نتیجهگیری
فرکانس سوئیچینگ یک عدد ساده نیست؛ بلکه کلید اصلی طراحی در منابع تغذیه سوئیچینگ است. انتخاب درست آن میتواند تفاوت بین یک مدار کارآمد و یک مدار پرنویز یا پرهزینه باشد. همیشه باید بین اندازه، راندمان، نویز و هزینه تعادل برقرار کرد.
---
## 🔰 مقدمه
در دنیای الکترونیک قدرت، یکی از مهمترین اجزای طراحی منابع تغذیه سوئیچینگ، فرکانس سوئیچینگ است. این پارامتر تعیین میکند که ترانزیستورهای داخلی رگولاتور با چه سرعتی روشن و خاموش شوند و انرژی چگونه از ورودی به خروجی منتقل گردد. شاید در نگاه اول فقط یک عدد ساده به نظر برسد، اما در عمل، بالا یا پایین بودن فرکانس سوئیچینگ تأثیرات گستردهای بر اندازه قطعات، راندمان، نویز، پاسخ گذرا و حتی هزینه نهایی مدار دارد.
---
## ⚡️ فرکانس سوئیچینگ بالا
وقتی رگولاتور با فرکانسهای بالا (مثلاً بالای 1 مگاهرتز) کار میکند، چند ویژگی مهم دیده میشود:
- 📏 اندازه کوچکتر قطعات: چون انرژی در هر سیکل کمتر منتقل میشود، برای رسیدن به همان ریپل ولتاژ میتوان از اندوکتور و خازنهای کوچکتر استفاده کرد. این موضوع باعث میشود طراحی جمعوجورتر و مناسب برای دستگاههای قابلحمل باشد.
- 🚀 پاسخ گذرای سریعتر: فرکانس بالا یعنی کنترل سریعتر تغییرات بار. وقتی مصرفکننده ناگهان جریان بیشتری بخواهد، رگولاتور سریعتر واکنش نشان میدهد و افت ولتاژ کمتر خواهد بود.
- 📡 نویز و EMI بیشتر: سوئیچینگ سریعتر باعث تولید طیف فرکانسی وسیعتر و نویز الکترومغناطیسی قویتر میشود. بنابراین طراحی PCB باید دقیقتر باشد و نیاز به فیلترهای EMI بیشتر خواهد بود.
- 🔋 راندمان کمتر در بار سنگین: هر بار روشن و خاموش شدن ترانزیستورها مقداری انرژی تلف میکند. وقتی این عمل با سرعت بالا انجام شود، تلفات سوئیچینگ افزایش یافته و راندمان در جریانهای بالا کاهش مییابد.
---
## 🐢 فرکانس سوئیچینگ پایین
در مقابل، رگولاتورهایی که با فرکانسهای پایینتر (مثلاً 500 تا 600 کیلوهرتز) کار میکنند، ویژگیهای متفاوتی دارند:
- 📏 اندازه بزرگتر قطعات: برای رسیدن به ریپل مشابه، نیاز به اندوکتور و خازن بزرگتر است. این موضوع باعث میشود مدار حجیمتر شود و برای کاربردهای کوچک مناسب نباشد.
- 🕐 پاسخ گذرای کندتر: تغییرات بار سریع ممکن است باعث افت ولتاژ لحظهای شود، چون کنترلکننده فرصت کمتری برای واکنش دارد.
- 📡 نویز و EMI کمتر: فرکانس پایینتر یعنی طیف نویز محدودتر و طراحی EMI سادهتر. این مزیت در سیستمهایی که حساسیت بالایی به نویز دارند بسیار مهم است.
- 🔋 راندمان بهتر در بار سنگین: چون تعداد دفعات سوئیچینگ کمتر است، تلفات سوئیچینگ کاهش مییابد و راندمان در جریانهای بالا بهتر خواهد بود.
---
## ⚖️ مقایسه و انتخاب
انتخاب فرکانس سوئیچینگ یک توازن (Trade-off) بین چند عامل است:
- اگر کوچکی مدار و سرعت پاسخ مهم باشد (مثلاً در موبایل یا لپتاپ)، فرکانس بالا انتخاب میشود.
- اگر راندمان بالا و نویز کمتر مهم باشد (مثلاً در تجهیزات صنعتی یا سیستمهای حساس به EMI)، فرکانس پایین مناسبتر است.
- در بسیاری از طراحیها، طراحان یک نقطه میانه انتخاب میکنند تا هم راندمان قابلقبول داشته باشند و هم اندازه قطعات خیلی بزرگ نشود.
---
## 📌 نکات عملی در طراحی
- اندوکتور: در فرکانس بالا میتوان از اندوکتورهای کوچکتر استفاده کرد، اما باید دقت کرد جریان اشباع آن کافی باشد.
- خازن خروجی: در فرکانس بالا، خازنهای سرامیکی کم ESR بهترین گزینه هستند. در فرکانس پایین، خازنهای الکترولیتی یا تانتالیوم هم قابلاستفادهاند.
- طراحی PCB: در فرکانس بالا، مسیرهای کوتاه و زمین گسترده اهمیت بیشتری دارند تا نویز کاهش یابد.
- کاربرد: در دستگاههای قابلحمل و کمجا معمولاً فرکانس بالا ترجیح داده میشود، در حالی که در منابع تغذیه صنعتی یا تجهیزات مخابراتی فرکانس پایین رایجتر است.
---
## 🎯 نتیجهگیری
فرکانس سوئیچینگ یک عدد ساده نیست؛ بلکه کلید اصلی طراحی در منابع تغذیه سوئیچینگ است. انتخاب درست آن میتواند تفاوت بین یک مدار کارآمد و یک مدار پرنویز یا پرهزینه باشد. همیشه باید بین اندازه، راندمان، نویز و هزینه تعادل برقرار کرد.
### 📘 مقاله آموزشی: تفاوت نسل قدیم و جدید رگولاتورهای سوئیچینگ
🔰 مقدمه
رگولاتورهای سوئیچینگ وظیفه دارند ولتاژ ورودی را به ولتاژ مورد نیاز مدار تبدیل کنند. در طول زمان تکنولوژی آنها تغییر کرده است. نسلهای قدیمی مثل LM2596 هنوز پرکاربردند، اما نسلهای جدید با اندازه بسیار کوچک و راندمان بالا عرضه میشوند. چرا با وجود توان خروجی مشابه، اینقدر تفاوت در اندازه و عملکرد وجود دارد؟
🕰 نسل قدیم
⚡️ فرکانس سوئیچینگ پایین (حدود 150 کیلوهرتز)
📏 نیاز به اندوکتور بزرگ و خازنهای الکترولیتی حجیم
🔌 غیر سنکرون، یعنی نیاز به دیود شاتکی خارجی → مدار بزرگتر و تلفات بیشتر
📦 بستهبندی بزرگ (TO-220 یا ماژول آماده)
✅ مزایا: تحمل ولتاژ ورودی بالا تا حدود 40 ولت، طراحی ساده و مقاوم، نویز کمتر به دلیل فرکانس پایین
❌ معایب: راندمان پایینتر، اندازه بزرگ، پاسخ گذرای کندتر
🚀 نسل جدید
⚡️ فرکانس سوئیچینگ بالا (600 کیلوهرتز تا 1.4 مگاهرتز)
📏 اندوکتور و خازن کوچکتر کافی است (MLCC سرامیکی)
🔌 سنکرون، یعنی دیود حذف شده و MOSFET داخلی وظیفه یکسوسازی را انجام میدهند → راندمان بالاتر
📦 بستهبندی کوچک (SOT-23 یا QFN)
✅ مزایا: راندمان بالا، پاسخ گذرای سریعتر، اندازه کوچک و مناسب برای دستگاههای قابلحمل
❌ معایب: ولتاژ ورودی محدودتر (معمولاً تا 17 ولت)، EMI بیشتر به دلیل فرکانس بالا، دفع حرارت سختتر به دلیل اندازه کوچک
📡 چرا اندازه فرق دارد؟
اندازه بزرگ LM2596 به خاطر فرکانس پایین و نیاز به قطعات جانبی حجیم است. در مقابل، رگولاتورهای جدید با فرکانس بالا کار میکنند و همین باعث میشود اندوکتور و خازن کوچکتر باشند. علاوه بر این، حذف دیود خارجی و استفاده از MOSFET داخلی باعث کاهش تعداد قطعات و کوچکتر شدن مدار میشود.
⚖️ نتیجهگیری
اگر پروژهای داری که نیاز به ولتاژ ورودی بالا و مقاومت در شرایط سخت دارد، نسل قدیم مثل LM2596 هنوز انتخاب خوبی است.
اگر کوچکی مدار، راندمان بالا و پاسخ سریع مهم است، رگولاتورهای جدید گزینه بهتری هستند.
انتخاب بین این دو بستگی به نیاز پروژه دارد: صنعتی و مقاوم → نسل قدیم. قابلحمل و کمجا → نسل جدید.
---
### 🔍 نمونههایی از رگولاتورهای جدید
⚡️ TPS563249 (Texas Instruments) → رگولاتور 3 آمپر، فرکانس ثابت 1.4 مگاهرتز، بستهبندی کوچک.
⚡️ TPS562201 (Texas Instruments) → رگولاتور 2 آمپر، فرکانس 580 کیلوهرتز، راندمان بالا در بار سبک.
⚡️ MT2492 (Aerosemi) → رگولاتور 2 آمپر، فرکانس 600 کیلوهرتز، راندمان تا 96%.
⚡️ MP1584 (MPS) → رگولاتور 3 آمپر، فرکانس 1.5 مگاهرتز، بسیار کوچک و محبوب در ماژولهای آماده.
🔰 مقدمه
رگولاتورهای سوئیچینگ وظیفه دارند ولتاژ ورودی را به ولتاژ مورد نیاز مدار تبدیل کنند. در طول زمان تکنولوژی آنها تغییر کرده است. نسلهای قدیمی مثل LM2596 هنوز پرکاربردند، اما نسلهای جدید با اندازه بسیار کوچک و راندمان بالا عرضه میشوند. چرا با وجود توان خروجی مشابه، اینقدر تفاوت در اندازه و عملکرد وجود دارد؟
🕰 نسل قدیم
⚡️ فرکانس سوئیچینگ پایین (حدود 150 کیلوهرتز)
📏 نیاز به اندوکتور بزرگ و خازنهای الکترولیتی حجیم
🔌 غیر سنکرون، یعنی نیاز به دیود شاتکی خارجی → مدار بزرگتر و تلفات بیشتر
📦 بستهبندی بزرگ (TO-220 یا ماژول آماده)
✅ مزایا: تحمل ولتاژ ورودی بالا تا حدود 40 ولت، طراحی ساده و مقاوم، نویز کمتر به دلیل فرکانس پایین
❌ معایب: راندمان پایینتر، اندازه بزرگ، پاسخ گذرای کندتر
🚀 نسل جدید
⚡️ فرکانس سوئیچینگ بالا (600 کیلوهرتز تا 1.4 مگاهرتز)
📏 اندوکتور و خازن کوچکتر کافی است (MLCC سرامیکی)
🔌 سنکرون، یعنی دیود حذف شده و MOSFET داخلی وظیفه یکسوسازی را انجام میدهند → راندمان بالاتر
📦 بستهبندی کوچک (SOT-23 یا QFN)
✅ مزایا: راندمان بالا، پاسخ گذرای سریعتر، اندازه کوچک و مناسب برای دستگاههای قابلحمل
❌ معایب: ولتاژ ورودی محدودتر (معمولاً تا 17 ولت)، EMI بیشتر به دلیل فرکانس بالا، دفع حرارت سختتر به دلیل اندازه کوچک
📡 چرا اندازه فرق دارد؟
اندازه بزرگ LM2596 به خاطر فرکانس پایین و نیاز به قطعات جانبی حجیم است. در مقابل، رگولاتورهای جدید با فرکانس بالا کار میکنند و همین باعث میشود اندوکتور و خازن کوچکتر باشند. علاوه بر این، حذف دیود خارجی و استفاده از MOSFET داخلی باعث کاهش تعداد قطعات و کوچکتر شدن مدار میشود.
⚖️ نتیجهگیری
اگر پروژهای داری که نیاز به ولتاژ ورودی بالا و مقاومت در شرایط سخت دارد، نسل قدیم مثل LM2596 هنوز انتخاب خوبی است.
اگر کوچکی مدار، راندمان بالا و پاسخ سریع مهم است، رگولاتورهای جدید گزینه بهتری هستند.
انتخاب بین این دو بستگی به نیاز پروژه دارد: صنعتی و مقاوم → نسل قدیم. قابلحمل و کمجا → نسل جدید.
---
### 🔍 نمونههایی از رگولاتورهای جدید
⚡️ TPS563249 (Texas Instruments) → رگولاتور 3 آمپر، فرکانس ثابت 1.4 مگاهرتز، بستهبندی کوچک.
⚡️ TPS562201 (Texas Instruments) → رگولاتور 2 آمپر، فرکانس 580 کیلوهرتز، راندمان بالا در بار سبک.
⚡️ MT2492 (Aerosemi) → رگولاتور 2 آمپر، فرکانس 600 کیلوهرتز، راندمان تا 96%.
⚡️ MP1584 (MPS) → رگولاتور 3 آمپر، فرکانس 1.5 مگاهرتز، بسیار کوچک و محبوب در ماژولهای آماده.
🟡 حکم نماز پشت سر کسی که دین را وسیله درآمد کرده است ...
🔴 قَالَ آيَةُ اَللهِ اَلْعُظْمَى اَلْإِمَامُ اَلْبَاقِرُ صَلَوَاتُ اَللهِ عَلَيْهِ : لا يُصَلّى خَلفَ مَن يَبتَغِي عَلَى الأذانِ وَ الصلاةِ الأجرَ ، و لا تُقبَلُ شَهادَتُهُ.
🟠 حضرت آیت الله العظمی امام باقر صلوات الله علیه می فرمایند : پشت سر كسى كه براى اذان و نماز مزد مى طلبد ، نبايد نماز خواند و شهادتش نيز پذيرفته نيست.
📚الكافی،ج۷ص۳۹۶ح۱۱
🔴 قَالَ آيَةُ اَللهِ اَلْعُظْمَى اَلْإِمَامُ اَلْبَاقِرُ صَلَوَاتُ اَللهِ عَلَيْهِ : لا يُصَلّى خَلفَ مَن يَبتَغِي عَلَى الأذانِ وَ الصلاةِ الأجرَ ، و لا تُقبَلُ شَهادَتُهُ.
🟠 حضرت آیت الله العظمی امام باقر صلوات الله علیه می فرمایند : پشت سر كسى كه براى اذان و نماز مزد مى طلبد ، نبايد نماز خواند و شهادتش نيز پذيرفته نيست.
📚الكافی،ج۷ص۳۹۶ح۱۱
## 🎬 بخش اول: مبانی مدیریت حافظه در لینوکس روی T113-S3
🔹 وقتی روی بردهای کوچک مثل Allwinner T113-S3 کار میکنیم، اولین محدودیت جدی همیشه RAM هست. این تراشه معمولاً با حافظهای در حد 64MB تا 128MB عرضه میشه. برای همین هر کیلوبایت حافظه ارزشمند محسوب میشه و باید دقیق بدونیم لینوکس چطور اون رو مدیریت میکنه.
🔹 لینوکس برخلاف سیستمعاملهای ساده، هیچوقت RAM رو خالی نمیذاره. فلسفهاش اینه: «اگر حافظه آزاد باشه، یعنی هدر رفته». پس همیشه سعی میکنه RAM رو با cache و buffers پر کنه تا سرعت سیستم بالا بره. این باعث میشه وقتی با دستورهایی مثل
---
### 🧠 مفاهیم کلیدی حافظه در لینوکس
✨ MemTotal
کل حافظه موجود روی برد. مثلاً روی T113-S3 معمولاً حدود 112MB نشون داده میشه. این سقف واقعی RAM هست.
✨ MemFree
حافظهای که کاملاً خالیه و هیچ استفادهای نداره. این عدد معمولاً پایینتر از چیزی هست که انتظار داریم چون لینوکس دوست داره RAM رو پر از دادههای مفید نگه داره.
✨ Buffers
این بخش برای نگهداشتن دادههای I/O استفاده میشه. مثلاً وقتی از کارت SD یا USB میخونی، کرنل دادهها رو در buffer نگه میداره تا سریعتر پردازش بشن. روی بردهای کوچک معمولاً چند کیلوبایت تا چند مگابایت هست.
✨ Cached
این بخش خیلی مهمه. وقتی یک فایل ویدیویی یا صوتی رو پخش میکنی، کرنل بخشهایی از اون فایل رو در cache نگه میداره. دفعه بعد که دوباره همون فایل رو باز کنی، به جای خوندن از دیسک، مستقیم از RAM میخونه و سرعت خیلی بیشتر میشه. این حافظه آزادشدنیه و اگر برنامه جدیدی نیاز داشته باشه، کرنل سریعاً cache رو خالی میکنه.
✨ Available
این ستون در خروجی
---
### 📊 مثال واقعی روی T113-S3
قبل از پخش یک فایل ویدیویی:
بعد از پخش:
🔹 در نگاه اول فکر میکنی مصرف RAM دو برابر شده (از 27MB به 51MB).
🔹 ولی در واقع بخش زیادی از این افزایش مربوط به cache و buffers هست. یعنی کرنل فایل ویدیویی رو در RAM نگه داشته تا اگر دوباره پخش بشه سریعتر اجرا بشه.
🔹 پس این حافظه هدر نرفته، بلکه یک جور سرمایهگذاری برای سرعت سیستم محسوب میشه.
---
### 🔧 ابزارهای بررسی حافظه در Tina Linux
- free -m
سادهترین ابزار برای دیدن وضعیت RAM. ستون available رو همیشه معیار قرار بده.
- cat /proc/meminfo
جزئیات کامل حافظه رو نشون میده: Active, Inactive, Slab, CMA و غیره. برای دیباگ خیلی مهمه.
- top / htop
مصرف لحظهای RAM و CPU توسط هر پردازش رو نشون میده. روی بردهای کوچک خیلی کمک میکنه بفهمی کدوم برنامه بیشترین مصرف رو داره.
---
### ⚡️ چرا این موضوع حیاتی هست روی T113-S3
- چون RAM خیلی محدوده، اگر برنامهها درست مدیریت نشن، سریع به خطای OOM (Out Of Memory) میرسی.
- اگر فقط به عدد used نگاه کنی، ممکنه فکر کنی سیستم رم نداره، در حالی که available هنوز بالاست.
- اگر cache و buffers رو درست درک نکنی، ممکنه اشتباه فکر کنی حافظه هدر رفته، در حالی که اینها دقیقاً برای بهینهسازی سرعت سیستم طراحی شدن.
---
### ✨ نتیجه بخش اول
روی بردهای کوچک مثل T113-S3 با لینوکس Tina، باید همیشه به MemAvailable نگاه کنی، نه فقط MemFree یا MemUsed.
Cache و buffers دشمن نیستند، بلکه دوست سیستم هستند. اونها حافظه رو پر میکنن تا سرعت بالا بره، و هر وقت لازم باشه آزاد میشن.
🔹 وقتی روی بردهای کوچک مثل Allwinner T113-S3 کار میکنیم، اولین محدودیت جدی همیشه RAM هست. این تراشه معمولاً با حافظهای در حد 64MB تا 128MB عرضه میشه. برای همین هر کیلوبایت حافظه ارزشمند محسوب میشه و باید دقیق بدونیم لینوکس چطور اون رو مدیریت میکنه.
🔹 لینوکس برخلاف سیستمعاملهای ساده، هیچوقت RAM رو خالی نمیذاره. فلسفهاش اینه: «اگر حافظه آزاد باشه، یعنی هدر رفته». پس همیشه سعی میکنه RAM رو با cache و buffers پر کنه تا سرعت سیستم بالا بره. این باعث میشه وقتی با دستورهایی مثل
free یا top نگاه میکنیم، عدد used خیلی زیاد باشه و فکر کنیم حافظه کم داریم، در حالی که واقعیت چیز دیگهست. ---
### 🧠 مفاهیم کلیدی حافظه در لینوکس
✨ MemTotal
کل حافظه موجود روی برد. مثلاً روی T113-S3 معمولاً حدود 112MB نشون داده میشه. این سقف واقعی RAM هست.
✨ MemFree
حافظهای که کاملاً خالیه و هیچ استفادهای نداره. این عدد معمولاً پایینتر از چیزی هست که انتظار داریم چون لینوکس دوست داره RAM رو پر از دادههای مفید نگه داره.
✨ Buffers
این بخش برای نگهداشتن دادههای I/O استفاده میشه. مثلاً وقتی از کارت SD یا USB میخونی، کرنل دادهها رو در buffer نگه میداره تا سریعتر پردازش بشن. روی بردهای کوچک معمولاً چند کیلوبایت تا چند مگابایت هست.
✨ Cached
این بخش خیلی مهمه. وقتی یک فایل ویدیویی یا صوتی رو پخش میکنی، کرنل بخشهایی از اون فایل رو در cache نگه میداره. دفعه بعد که دوباره همون فایل رو باز کنی، به جای خوندن از دیسک، مستقیم از RAM میخونه و سرعت خیلی بیشتر میشه. این حافظه آزادشدنیه و اگر برنامه جدیدی نیاز داشته باشه، کرنل سریعاً cache رو خالی میکنه.
✨ Available
این ستون در خروجی
free -m یا /proc/meminfo مهمترین عدد هست. نشون میده واقعاً چقدر RAM برای برنامههای جدید در دسترسه. حتی اگر used بالا باشه، available میتونه زیاد باشه چون cache و buffers آزادشدنی هستند. ---
### 📊 مثال واقعی روی T113-S3
قبل از پخش یک فایل ویدیویی:
Mem: 27004K used, 85668K free, 3312K buff, 5640K cached
بعد از پخش:
Mem: 51632K used, 61040K free, 5992K buff, 13420K cached
🔹 در نگاه اول فکر میکنی مصرف RAM دو برابر شده (از 27MB به 51MB).
🔹 ولی در واقع بخش زیادی از این افزایش مربوط به cache و buffers هست. یعنی کرنل فایل ویدیویی رو در RAM نگه داشته تا اگر دوباره پخش بشه سریعتر اجرا بشه.
🔹 پس این حافظه هدر نرفته، بلکه یک جور سرمایهگذاری برای سرعت سیستم محسوب میشه.
---
### 🔧 ابزارهای بررسی حافظه در Tina Linux
- free -m
سادهترین ابزار برای دیدن وضعیت RAM. ستون available رو همیشه معیار قرار بده.
- cat /proc/meminfo
جزئیات کامل حافظه رو نشون میده: Active, Inactive, Slab, CMA و غیره. برای دیباگ خیلی مهمه.
- top / htop
مصرف لحظهای RAM و CPU توسط هر پردازش رو نشون میده. روی بردهای کوچک خیلی کمک میکنه بفهمی کدوم برنامه بیشترین مصرف رو داره.
---
### ⚡️ چرا این موضوع حیاتی هست روی T113-S3
- چون RAM خیلی محدوده، اگر برنامهها درست مدیریت نشن، سریع به خطای OOM (Out Of Memory) میرسی.
- اگر فقط به عدد used نگاه کنی، ممکنه فکر کنی سیستم رم نداره، در حالی که available هنوز بالاست.
- اگر cache و buffers رو درست درک نکنی، ممکنه اشتباه فکر کنی حافظه هدر رفته، در حالی که اینها دقیقاً برای بهینهسازی سرعت سیستم طراحی شدن.
---
### ✨ نتیجه بخش اول
روی بردهای کوچک مثل T113-S3 با لینوکس Tina، باید همیشه به MemAvailable نگاه کنی، نه فقط MemFree یا MemUsed.
Cache و buffers دشمن نیستند، بلکه دوست سیستم هستند. اونها حافظه رو پر میکنن تا سرعت بالا بره، و هر وقت لازم باشه آزاد میشن.
## 📟 بخش دوم: ابزارهای مشاهده و تفسیر حافظه در لینوکس روی T113-S3
وقتی روی بردهای کوچک مثل T113-S3 کار میکنیم، باید دقیقاً بفهمیم کرنل لینوکس چطور حافظه رو مدیریت میکنه. ابزارهای پایهای مثل
---
### 📈 دستور free
دستور
- total: کل حافظه موجود روی برد (مثلاً 112MB روی T113-S3)
- used: مجموع مصرف برنامهها + کرنل + cache و buffers
- free: حافظه کاملاً خالی
- buffers: حافظهای که برای عملیات I/O مثل کارت SD یا USB استفاده میشه
- cached: دادههای فایلها یا مدیا که اخیراً استفاده شدن و برای دسترسی سریعتر نگه داشته شدن
- -/+ buffers/cache: این خط خیلی مهمه چون مصرف واقعی برنامهها رو نشون میده.
- used واقعی = مصرف برنامهها بدون احتساب cache و buffers
- free واقعی = حافظهای که واقعاً در دسترسه برای برنامههای جدید
🔹 نکته: همیشه به ستون available نگاه کن چون معیار واقعی برای سلامت سیستم هست. اگر available بالاست، حتی اگر used زیاد باشه، سیستم هنوز RAM کافی داره.
---
### 📋 فایل /proc/meminfo
این فایل جزئیات کامل حافظه رو نشون میده. فیلدهای کلیدی:
- MemTotal / MemFree: کل RAM و میزان کاملاً آزاد
- MemAvailable: ظرفیت واقعی در دسترس برای برنامههای جدید
- Buffers / Cached: حافظه آزادشدنی برای I/O و فایلها
- Active / Inactive: صفحات اخیراً استفادهشده یا بلااستفاده
- AnonPages: صفحات ناشناس (heap/stack برنامهها) → مصرف واقعی اپلیکیشنها
- Slab: حافظه داخلی کرنل برای ساختارهای مدیریتی
- SReclaimable: بخش قابل آزاد شدن
- SUnreclaim: بخش غیرقابل آزاد شدن
- CmaTotal / CmaFree: حافظه پیوسته رزروشده برای سختافزارهایی مثل VPU/GPU؛ روی بردهای ویدئویی خیلی مهمه
- CommitLimit / Committed_AS: ظرفیت تعهد حافظه مجازی در برابر میزان تعهدشده فعلی؛ اگر نزدیک بشن، خطر OOM وجود داره
🔹 روش سریع تحلیل:
- اول MemAvailable رو ببین
- نسبت AnonPages به Cached رو بررسی کن
- Slab رو زیر نظر بگیر، اگر خیلی بزرگ شد ممکنه مشکل کرنل یا درایور باشه
- CmaFree رو هنگام کارهای ویدئویی بررسی کن چون تخصیصهای بزرگ نیاز به حافظه پیوسته دارن
---
### 🕹 دستور top
ابزار تعاملی برای دیدن مصرف پردازشهاست. ستونهای مهم:
- %MEM / RES: مصرف واقعی RAM یک پردازش
- VSZ: حافظه مجازی؛ معیار خوبی برای فشار RAM نیست
- STAT: وضعیت پردازش (R اجرا، S خواب سبک، T توقف)
- load average: میانگین بار سیستم؛ اگر بالا باشه همراه با I/O میتونه فشار حافظه ایجاد کنه
🔹 تکنیک عملی:
- مرتبسازی بر اساس MEM برای پیدا کردن مصرفکنندههای بزرگ RAM
- بررسی قبل و بعد سناریوها (مثلاً پخش ویدیو) برای دیدن اثر caching
---
### 🧼 آزادسازی دستی cache و buffers
برای تست و دیباگ میتونی cache و buffers رو خالی کنی:
- پاک کردن pagecache فقط:
- پاک کردن dentries و inodes فقط:
- پاک کردن هر دو:
🔹 نکته: این کار فقط برای آموزش و تست هست. در حالت عادی کرنل خودش مدیریت میکنه. بعد از پاکسازی، اجرای دوباره همون فایل کندتر میشه چون cache از نو ساخته میشه.
---
### ✨ جمعبندی بخش دوم
- برای تصویر سریع از RAM از
- برای تحلیل دقیق از
- برای دیدن مصرف لحظهای پردازشها از
- پاکسازی cache و buffers رو فقط برای تست انجام بده، نه بهصورت دائمی
وقتی روی بردهای کوچک مثل T113-S3 کار میکنیم، باید دقیقاً بفهمیم کرنل لینوکس چطور حافظه رو مدیریت میکنه. ابزارهای پایهای مثل
free, top, و فایل /proc/meminfo کلید فهمیدن این موضوع هستند. در این بخش یاد میگیریم چطور خروجیها رو بخونیم و تفسیر کنیم.---
### 📈 دستور free
دستور
free -m سادهترین راه برای دیدن وضعیت RAM هست. ستونهای مهم:- total: کل حافظه موجود روی برد (مثلاً 112MB روی T113-S3)
- used: مجموع مصرف برنامهها + کرنل + cache و buffers
- free: حافظه کاملاً خالی
- buffers: حافظهای که برای عملیات I/O مثل کارت SD یا USB استفاده میشه
- cached: دادههای فایلها یا مدیا که اخیراً استفاده شدن و برای دسترسی سریعتر نگه داشته شدن
- -/+ buffers/cache: این خط خیلی مهمه چون مصرف واقعی برنامهها رو نشون میده.
- used واقعی = مصرف برنامهها بدون احتساب cache و buffers
- free واقعی = حافظهای که واقعاً در دسترسه برای برنامههای جدید
🔹 نکته: همیشه به ستون available نگاه کن چون معیار واقعی برای سلامت سیستم هست. اگر available بالاست، حتی اگر used زیاد باشه، سیستم هنوز RAM کافی داره.
---
### 📋 فایل /proc/meminfo
این فایل جزئیات کامل حافظه رو نشون میده. فیلدهای کلیدی:
- MemTotal / MemFree: کل RAM و میزان کاملاً آزاد
- MemAvailable: ظرفیت واقعی در دسترس برای برنامههای جدید
- Buffers / Cached: حافظه آزادشدنی برای I/O و فایلها
- Active / Inactive: صفحات اخیراً استفادهشده یا بلااستفاده
- AnonPages: صفحات ناشناس (heap/stack برنامهها) → مصرف واقعی اپلیکیشنها
- Slab: حافظه داخلی کرنل برای ساختارهای مدیریتی
- SReclaimable: بخش قابل آزاد شدن
- SUnreclaim: بخش غیرقابل آزاد شدن
- CmaTotal / CmaFree: حافظه پیوسته رزروشده برای سختافزارهایی مثل VPU/GPU؛ روی بردهای ویدئویی خیلی مهمه
- CommitLimit / Committed_AS: ظرفیت تعهد حافظه مجازی در برابر میزان تعهدشده فعلی؛ اگر نزدیک بشن، خطر OOM وجود داره
🔹 روش سریع تحلیل:
- اول MemAvailable رو ببین
- نسبت AnonPages به Cached رو بررسی کن
- Slab رو زیر نظر بگیر، اگر خیلی بزرگ شد ممکنه مشکل کرنل یا درایور باشه
- CmaFree رو هنگام کارهای ویدئویی بررسی کن چون تخصیصهای بزرگ نیاز به حافظه پیوسته دارن
---
### 🕹 دستور top
ابزار تعاملی برای دیدن مصرف پردازشهاست. ستونهای مهم:
- %MEM / RES: مصرف واقعی RAM یک پردازش
- VSZ: حافظه مجازی؛ معیار خوبی برای فشار RAM نیست
- STAT: وضعیت پردازش (R اجرا، S خواب سبک، T توقف)
- load average: میانگین بار سیستم؛ اگر بالا باشه همراه با I/O میتونه فشار حافظه ایجاد کنه
🔹 تکنیک عملی:
- مرتبسازی بر اساس MEM برای پیدا کردن مصرفکنندههای بزرگ RAM
- بررسی قبل و بعد سناریوها (مثلاً پخش ویدیو) برای دیدن اثر caching
---
### 🧼 آزادسازی دستی cache و buffers
برای تست و دیباگ میتونی cache و buffers رو خالی کنی:
- پاک کردن pagecache فقط:
sync; echo 1 > /proc/sys/vm/drop_caches
- پاک کردن dentries و inodes فقط:
sync; echo 2 > /proc/sys/vm/drop_caches
- پاک کردن هر دو:
sync; echo 3 > /proc/sys/vm/drop_caches
🔹 نکته: این کار فقط برای آموزش و تست هست. در حالت عادی کرنل خودش مدیریت میکنه. بعد از پاکسازی، اجرای دوباره همون فایل کندتر میشه چون cache از نو ساخته میشه.
---
### ✨ جمعبندی بخش دوم
- برای تصویر سریع از RAM از
free -m استفاده کن، ولی همیشه ستون available رو معیار قرار بده - برای تحلیل دقیق از
/proc/meminfo استفاده کن و روی فیلدهای کلیدی مثل AnonPages، Slab و CMA تمرکز کن - برای دیدن مصرف لحظهای پردازشها از
top استفاده کن - پاکسازی cache و buffers رو فقط برای تست انجام بده، نه بهصورت دائمی
## ⚙️ بخش سوم: رفتار خودکار کرنل در آزادسازی حافظه و مکانیزم OOM روی T113-S3 با لینوکس Tina
در این بخش میخوایم بفهمیم وقتی فشار حافظه زیاد میشه، کرنل لینوکس روی تراشه T113-S3 چه کار میکنه، چطور حافظه رو آزاد میکنه، و مکانیزم OOM (Out Of Memory) چطور وارد عمل میشه
---
### 🧠 رفتار خودکار کرنل در مدیریت حافظه
- لینوکس همیشه سعی میکنه RAM رو پر نگه داره، چون حافظه خالی به درد نمیخوره
- وقتی برنامهای نیاز به RAM جدید داره، کرنل اول سراغ cache و buffers میره و اونها رو آزاد میکنه
- اگر باز هم کافی نبود، کرنل صفحات Inactive رو آزاد میکنه (صفحات فایلمحور که دوباره میتونن از دیسک بارگذاری بشن)
- اگر فشار ادامه پیدا کنه، کرنل شروع به swap میکنه (اگر swap وجود داشته باشه). روی بردهای کوچک مثل T113-S3 معمولاً swap وجود نداره، پس مرحله بعدی مستقیم OOM هست
---
### 🚨 مکانیزم OOM (Out Of Memory)
- وقتی هیچ حافظهای باقی نمونده و کرنل نمیتونه نیاز جدید رو برآورده کنه، مکانیزم OOM فعال میشه
- OOM یک پردازش رو انتخاب میکنه و اون رو میکشه تا حافظه آزاد بشه
- انتخاب قربانی بر اساس معیارهایی مثل:
- میزان مصرف RAM (پردازشهای بزرگتر احتمال بیشتری دارن)
- اهمیت پردازش (مثلاً init یا پردازشهای سیستمی حیاتی معمولاً کشته نمیشن)
- امتیاز OOM که کرنل برای هر پردازش محاسبه میکنه
🔹 روی بردهای کوچک مثل T113-S3، نبود swap باعث میشه OOM خیلی سریعتر فعال بشه، چون هیچ فضای پشتیبان برای جابجایی صفحات وجود نداره
---
### 📊 علائم فشار حافظه
- MemAvailable پایین میاد → نشانه نزدیک شدن به بحران
- AnonPages زیاد میشه → یعنی برنامهها واقعاً RAM رو مصرف کردن، نه فقط cache
- Slab و SUnreclaim بالا میره → مصرف کرنل زیاد شده، ممکنه مشکل درایور یا فایلسیستم باشه
- Load average بالا همراه با کاهش free → سیستم زیر فشار شدید قرار گرفته
---
### 🔧 راهکارهای عملی روی T113-S3
- همیشه MemAvailable رو پایش کن، نه فقط MemFree
- اگر برنامههای سنگین اجرا میکنی (مثل پخش ویدیو یا پردازش تصویر)، اندازه بافرها رو کنترل کن تا RAM بیجهت پر نشه
- اگر OOM فعال شد و پردازشهای مهم رو کشت، میتونی با تنظیم oom_score_adj برای پردازشها مشخص کنی کدومها قربانی بشن و کدومها محافظت بشن
- برای کارهای ویدئویی، حواست به CmaFree باشه چون سختافزار نیاز به حافظه پیوسته داره. اگر CMA پر بشه، تخصیص شکست میخوره حتی اگر MemAvailable بالا باشه
---
### ✨ جمعبندی بخش سوم
- کرنل لینوکس روی T113-S3 حافظه رو هوشمندانه مدیریت میکنه: اول cache و buffers، بعد صفحات inactive، و در نهایت OOM
- نبود swap روی بردهای کوچک باعث میشه OOM سریعتر فعال بشه
- پایش MemAvailable، AnonPages، Slab و CMA بهترین راه برای تشخیص فشار حافظه است
- با تنظیم درست و مدیریت مصرف برنامهها میتونی جلوی بحران OOM رو بگیری
در این بخش میخوایم بفهمیم وقتی فشار حافظه زیاد میشه، کرنل لینوکس روی تراشه T113-S3 چه کار میکنه، چطور حافظه رو آزاد میکنه، و مکانیزم OOM (Out Of Memory) چطور وارد عمل میشه
---
### 🧠 رفتار خودکار کرنل در مدیریت حافظه
- لینوکس همیشه سعی میکنه RAM رو پر نگه داره، چون حافظه خالی به درد نمیخوره
- وقتی برنامهای نیاز به RAM جدید داره، کرنل اول سراغ cache و buffers میره و اونها رو آزاد میکنه
- اگر باز هم کافی نبود، کرنل صفحات Inactive رو آزاد میکنه (صفحات فایلمحور که دوباره میتونن از دیسک بارگذاری بشن)
- اگر فشار ادامه پیدا کنه، کرنل شروع به swap میکنه (اگر swap وجود داشته باشه). روی بردهای کوچک مثل T113-S3 معمولاً swap وجود نداره، پس مرحله بعدی مستقیم OOM هست
---
### 🚨 مکانیزم OOM (Out Of Memory)
- وقتی هیچ حافظهای باقی نمونده و کرنل نمیتونه نیاز جدید رو برآورده کنه، مکانیزم OOM فعال میشه
- OOM یک پردازش رو انتخاب میکنه و اون رو میکشه تا حافظه آزاد بشه
- انتخاب قربانی بر اساس معیارهایی مثل:
- میزان مصرف RAM (پردازشهای بزرگتر احتمال بیشتری دارن)
- اهمیت پردازش (مثلاً init یا پردازشهای سیستمی حیاتی معمولاً کشته نمیشن)
- امتیاز OOM که کرنل برای هر پردازش محاسبه میکنه
🔹 روی بردهای کوچک مثل T113-S3، نبود swap باعث میشه OOM خیلی سریعتر فعال بشه، چون هیچ فضای پشتیبان برای جابجایی صفحات وجود نداره
---
### 📊 علائم فشار حافظه
- MemAvailable پایین میاد → نشانه نزدیک شدن به بحران
- AnonPages زیاد میشه → یعنی برنامهها واقعاً RAM رو مصرف کردن، نه فقط cache
- Slab و SUnreclaim بالا میره → مصرف کرنل زیاد شده، ممکنه مشکل درایور یا فایلسیستم باشه
- Load average بالا همراه با کاهش free → سیستم زیر فشار شدید قرار گرفته
---
### 🔧 راهکارهای عملی روی T113-S3
- همیشه MemAvailable رو پایش کن، نه فقط MemFree
- اگر برنامههای سنگین اجرا میکنی (مثل پخش ویدیو یا پردازش تصویر)، اندازه بافرها رو کنترل کن تا RAM بیجهت پر نشه
- اگر OOM فعال شد و پردازشهای مهم رو کشت، میتونی با تنظیم oom_score_adj برای پردازشها مشخص کنی کدومها قربانی بشن و کدومها محافظت بشن
- برای کارهای ویدئویی، حواست به CmaFree باشه چون سختافزار نیاز به حافظه پیوسته داره. اگر CMA پر بشه، تخصیص شکست میخوره حتی اگر MemAvailable بالا باشه
---
### ✨ جمعبندی بخش سوم
- کرنل لینوکس روی T113-S3 حافظه رو هوشمندانه مدیریت میکنه: اول cache و buffers، بعد صفحات inactive، و در نهایت OOM
- نبود swap روی بردهای کوچک باعث میشه OOM سریعتر فعال بشه
- پایش MemAvailable، AnonPages، Slab و CMA بهترین راه برای تشخیص فشار حافظه است
- با تنظیم درست و مدیریت مصرف برنامهها میتونی جلوی بحران OOM رو بگیری
## 🛠 بخش چهارم: بهینهسازی مصرف RAM و تکنیکهای عملی روی T113-S3 با لینوکس Tina
در این بخش میخوایم یاد بگیریم چطور از حافظهی محدود تراشه T113-S3 بهترین استفاده رو ببریم. چون این بردها معمولاً فقط 64 تا 128 مگابایت RAM دارن، هر کیلوبایت ارزشمند محسوب میشه.
---
### 🎯 اصول کلی بهینهسازی RAM
- برنامههای سبکتر اجرا کن: هرچه باینریها کوچکتر باشن، مصرف RAM کمتر میشه. استفاده از ابزارهای ساده مثل
- کتابخانههای مشترک: مطمئن شو برنامهها به جای لینک استاتیک، از کتابخانههای مشترک (
- بستن پردازشهای اضافی: روی بردهای کوچک هر پردازش اضافی مثل daemon یا سرویس پسزمینه میتونه چند مگابایت RAM بگیره. فقط سرویسهای ضروری رو فعال نگه دار.
- مدیریت فایلسیستم: استفاده از فایلسیستمهای سبک مثل
---
### 📊 مدیریت cache و buffers
- cache دشمن نیست: کرنل عمداً RAM رو پر میکنه تا سرعت بالا بره. ولی اگر نیاز فوری باشه، آزاد میشه.
- پاکسازی دستی برای تست: با
- کنترل اندازه cache: با تنظیم پارامترهای
---
### 🚨 جلوگیری از OOM (Out Of Memory)
- پایش MemAvailable: همیشه این عدد رو زیر نظر داشته باش. اگر خیلی پایین بیاد، یعنی نزدیک بحران هستی.
- تنظیم oom_score_adj: میتونی برای پردازشهای مهم مثل
- محدود کردن مصرف برنامهها: با
---
### 🎥 سناریوهای واقعی روی T113-S3
- پخش ویدیو: وقتی ویدیو پخش میکنی، cache بالا میره. این طبیعی هست. اگر دوباره همون ویدیو رو اجرا کنی، سریعتر میشه چون از RAM خونده میشه.
- اجرای چند برنامه همزمان: اگر چند پردازش سنگین مثل پخش ویدیو و اجرای سرور همزمان باشن، احتمال OOM بالا میره. بهتره زمانبندی کنی و یکی یکی اجرا کنی.
- کار با VPU/GPU: حافظه CMA (Contiguous Memory Allocator) برای سختافزار رزرو شده. اگر CmaFree کم بشه، تخصیص شکست میخوره حتی اگر MemAvailable بالا باشه. پس باید اندازه CMA رو در کرنل درست تنظیم کنی.
---
### ✨ جمعبندی بخش چهارم
- روی بردهای کوچک مثل T113-S3 باید همیشه RAM رو بهینه مصرف کنی.
- cache و buffers رو به عنوان ابزار سرعت ببین، نه هدررفت.
- پایش MemAvailable و مدیریت OOM حیاتی هست.
- با تنظیم درست سرویسها، کتابخانهها و پارامترهای کرنل میتونی از همین حافظه محدود بهترین استفاده رو ببری.
در این بخش میخوایم یاد بگیریم چطور از حافظهی محدود تراشه T113-S3 بهترین استفاده رو ببریم. چون این بردها معمولاً فقط 64 تا 128 مگابایت RAM دارن، هر کیلوبایت ارزشمند محسوب میشه.
---
### 🎯 اصول کلی بهینهسازی RAM
- برنامههای سبکتر اجرا کن: هرچه باینریها کوچکتر باشن، مصرف RAM کمتر میشه. استفاده از ابزارهای ساده مثل
busybox به جای نسخههای کامل خیلی کمک میکنه. - کتابخانههای مشترک: مطمئن شو برنامهها به جای لینک استاتیک، از کتابخانههای مشترک (
.so) استفاده کنن تا حافظه بین چند پردازش تقسیم بشه. - بستن پردازشهای اضافی: روی بردهای کوچک هر پردازش اضافی مثل daemon یا سرویس پسزمینه میتونه چند مگابایت RAM بگیره. فقط سرویسهای ضروری رو فعال نگه دار.
- مدیریت فایلسیستم: استفاده از فایلسیستمهای سبک مثل
squashfs یا ubifs باعث میشه کرنل کمتر RAM برای cache مصرف کنه. ---
### 📊 مدیریت cache و buffers
- cache دشمن نیست: کرنل عمداً RAM رو پر میکنه تا سرعت بالا بره. ولی اگر نیاز فوری باشه، آزاد میشه.
- پاکسازی دستی برای تست: با
echo 1/2/3 > /proc/sys/vm/drop_caches میتونی cache یا buffers رو خالی کنی، ولی این کار فقط برای دیباگ مفیده. در حالت عادی کرنل خودش مدیریت میکنه. - کنترل اندازه cache: با تنظیم پارامترهای
vm.swappiness یا vm.vfs_cache_pressure میتونی رفتار کرنل رو تغییر بدی. مثلاً اگر vfs_cache_pressure رو بالا ببری، کرنل سریعتر cache دایرکتوریها و inodeها رو آزاد میکنه. ---
### 🚨 جلوگیری از OOM (Out Of Memory)
- پایش MemAvailable: همیشه این عدد رو زیر نظر داشته باش. اگر خیلی پایین بیاد، یعنی نزدیک بحران هستی.
- تنظیم oom_score_adj: میتونی برای پردازشهای مهم مثل
init یا سرویسهای حیاتی مقدار منفی بذاری تا کرنل اونها رو نکشه. - محدود کردن مصرف برنامهها: با
ulimit میتونی سقف مصرف حافظه برای هر پردازش تعیین کنی تا یک برنامه کل RAM رو نبلعه. ---
### 🎥 سناریوهای واقعی روی T113-S3
- پخش ویدیو: وقتی ویدیو پخش میکنی، cache بالا میره. این طبیعی هست. اگر دوباره همون ویدیو رو اجرا کنی، سریعتر میشه چون از RAM خونده میشه.
- اجرای چند برنامه همزمان: اگر چند پردازش سنگین مثل پخش ویدیو و اجرای سرور همزمان باشن، احتمال OOM بالا میره. بهتره زمانبندی کنی و یکی یکی اجرا کنی.
- کار با VPU/GPU: حافظه CMA (Contiguous Memory Allocator) برای سختافزار رزرو شده. اگر CmaFree کم بشه، تخصیص شکست میخوره حتی اگر MemAvailable بالا باشه. پس باید اندازه CMA رو در کرنل درست تنظیم کنی.
---
### ✨ جمعبندی بخش چهارم
- روی بردهای کوچک مثل T113-S3 باید همیشه RAM رو بهینه مصرف کنی.
- cache و buffers رو به عنوان ابزار سرعت ببین، نه هدررفت.
- پایش MemAvailable و مدیریت OOM حیاتی هست.
- با تنظیم درست سرویسها، کتابخانهها و پارامترهای کرنل میتونی از همین حافظه محدود بهترین استفاده رو ببری.
## 🔍 بخش پنجم: نکات پیشرفته و ترفندهای عملی برای دیباگ و مانیتورینگ حافظه روی T113-S3 با لینوکس Tina
در این بخش میریم سراغ تکنیکهای پیشرفتهتر. اینها کمک میکنن نهتنها وضعیت RAM رو ببینی، بلکه بتونی مشکلات پنهان رو کشف کنی و سیستم رو پایدارتر نگه داری.
---
### 🧩 بررسی دقیق رفتار حافظه با ابزارهای کرنل
- dmesg: لاگهای کرنل رو ببین. اگر OOM فعال شده باشه یا تخصیص حافظه شکست خورده باشه، پیامها اینجا ثبت میشن.
- vmstat: وضعیت حافظه، پردازنده و I/O رو در یک نگاه نشون میده. ستونهای
- sar -r (اگر بسته sysstat نصب باشه): تاریخچه مصرف RAM رو در طول زمان نشون میده. برای تحلیل فشار حافظه در سناریوهای طولانی خیلی مفیده.
---
### 🛠 ترفندهای دیباگ حافظه
- ردگیری مصرف پردازشها: با
- بررسی نشت حافظه: اگر یک برنامه به مرور RAM بیشتری مصرف کنه و آزاد نکنه، نشانهی نشت حافظه هست. روی بردهای کوچک این خیلی خطرناک میشه. ابزارهایی مثل
- پایش Slab: اگر مقدار
---
### 🚨 مدیریت بحران حافظه
- استفاده از earlyoom: یک ابزار سبک که قبل از فعال شدن OOM کرنل، پردازشهای سنگین رو میکشه تا سیستم قفل نشه. روی بردهای کوچک خیلی کاربردیه.
- تنظیم overcommit: با تغییر
- مقدار 0: سیاست پیشفرض، کرنل بر اساس heuristic تصمیم میگیره.
- مقدار 1: همیشه اجازه تخصیص میده (خطرناک روی بردهای کوچک).
- مقدار 2: فقط تا حد CommitLimit اجازه میده (ایمنتر).
---
### 🎥 نکات ویژه برای کارهای مدیا روی T113-S3
- CMA (Contiguous Memory Allocator): برای سختافزارهایی مثل VPU/GPU حیاتی هست. اگر CmaFree کم بشه، حتی با MemAvailable بالا، تخصیص شکست میخوره. پس باید اندازه CMA رو در کرنل درست تنظیم کنی.
- زمانبندی پردازشها: بهتره کارهای سنگین مثل پخش ویدیو یا پردازش تصویر رو همزمان با سرویسهای دیگه اجرا نکنی. اینطوری فشار RAM کمتر میشه.
- پایش لحظهای: قبل و بعد از اجرای مدیا، خروجی
---
### ✨ جمعبندی بخش پنجم
- ابزارهای پیشرفته مثل
- پایش Slab و CMA بهت کمک میکنه مشکلات پنهان کرنل یا سختافزار رو کشف کنی.
- با تنظیم سیاستهای overcommit و استفاده از ابزارهایی مثل earlyoom میتونی جلوی بحران OOM رو بگیری.
- روی بردهای کوچک مثل T113-S3، مدیریت دقیق حافظه تفاوت بین یک سیستم پایدار و یک سیستم پر از خطا رو رقم میزنه.
در این بخش میریم سراغ تکنیکهای پیشرفتهتر. اینها کمک میکنن نهتنها وضعیت RAM رو ببینی، بلکه بتونی مشکلات پنهان رو کشف کنی و سیستم رو پایدارتر نگه داری.
---
### 🧩 بررسی دقیق رفتار حافظه با ابزارهای کرنل
- dmesg: لاگهای کرنل رو ببین. اگر OOM فعال شده باشه یا تخصیص حافظه شکست خورده باشه، پیامها اینجا ثبت میشن.
- vmstat: وضعیت حافظه، پردازنده و I/O رو در یک نگاه نشون میده. ستونهای
si و so برای swap هستن (روی T113-S3 معمولاً صفر). ستونهای cache و buff تغییرات لحظهای رو نشون میدن. - sar -r (اگر بسته sysstat نصب باشه): تاریخچه مصرف RAM رو در طول زمان نشون میده. برای تحلیل فشار حافظه در سناریوهای طولانی خیلی مفیده.
---
### 🛠 ترفندهای دیباگ حافظه
- ردگیری مصرف پردازشها: با
ps -o pid,ppid,cmd,%mem,%cpu میتونی ببینی هر پردازش چقدر RAM مصرف میکنه. - بررسی نشت حافظه: اگر یک برنامه به مرور RAM بیشتری مصرف کنه و آزاد نکنه، نشانهی نشت حافظه هست. روی بردهای کوچک این خیلی خطرناک میشه. ابزارهایی مثل
valgrind یا mtrace برای دیباگ در محیط توسعه مفید هستن. - پایش Slab: اگر مقدار
SUnreclaim در /proc/meminfo خیلی زیاد بشه، یعنی کرنل یا درایورها حافظهای گرفتن که قابل آزادسازی نیست. این میتونه نشانهی مشکل در فایلسیستم یا درایور باشه. ---
### 🚨 مدیریت بحران حافظه
- استفاده از earlyoom: یک ابزار سبک که قبل از فعال شدن OOM کرنل، پردازشهای سنگین رو میکشه تا سیستم قفل نشه. روی بردهای کوچک خیلی کاربردیه.
- تنظیم overcommit: با تغییر
/proc/sys/vm/overcommit_memory میتونی سیاست تخصیص حافظه رو کنترل کنی. - مقدار 0: سیاست پیشفرض، کرنل بر اساس heuristic تصمیم میگیره.
- مقدار 1: همیشه اجازه تخصیص میده (خطرناک روی بردهای کوچک).
- مقدار 2: فقط تا حد CommitLimit اجازه میده (ایمنتر).
---
### 🎥 نکات ویژه برای کارهای مدیا روی T113-S3
- CMA (Contiguous Memory Allocator): برای سختافزارهایی مثل VPU/GPU حیاتی هست. اگر CmaFree کم بشه، حتی با MemAvailable بالا، تخصیص شکست میخوره. پس باید اندازه CMA رو در کرنل درست تنظیم کنی.
- زمانبندی پردازشها: بهتره کارهای سنگین مثل پخش ویدیو یا پردازش تصویر رو همزمان با سرویسهای دیگه اجرا نکنی. اینطوری فشار RAM کمتر میشه.
- پایش لحظهای: قبل و بعد از اجرای مدیا، خروجی
free -m و /proc/meminfo رو ذخیره کن تا دقیقاً ببینی چه بخشی از RAM مصرف شده. ---
### ✨ جمعبندی بخش پنجم
- ابزارهای پیشرفته مثل
vmstat, sar, و لاگهای dmesg برای تحلیل عمیق حافظه ضروری هستن. - پایش Slab و CMA بهت کمک میکنه مشکلات پنهان کرنل یا سختافزار رو کشف کنی.
- با تنظیم سیاستهای overcommit و استفاده از ابزارهایی مثل earlyoom میتونی جلوی بحران OOM رو بگیری.
- روی بردهای کوچک مثل T113-S3، مدیریت دقیق حافظه تفاوت بین یک سیستم پایدار و یک سیستم پر از خطا رو رقم میزنه.
رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : سَيأتي على اُمَّتِي زَمانٌ لا يَبقى مِن القرآنِ إلاّ رَسمُهُ ، و لا مِنَ الإسلامِ إلاّ اسمُهُ ، يُسَمَّونَ بهِ و هُم أبعَدُ الناسِ مِنهُ ، مَساجِدُهُم عامِرَةٌ و هِي خَرابٌ مِن الهُدى ، فُقَهاءُ ذلكَ الزَّمانِ شَرُّ فُقَهاءَ تحتَ ظِلِّ السماءِ ، مِنهُم خَرَجَتِ الفِتنَةُ و إلَيهِم تَعُودُ .حديث
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : به زودى روزگارى بر امّت من فرا مى رسد كه از قرآن جز نوشته هايش و از اسلام جز نامش باقى نمى ماند. خود را مسلمان مى نامند در حالى كه دورترين مردم از اسلامند؛ مسجدهايشان [از بنا ]آباد است، اما از هدايت خراب (تُهى) مى باشد. فقيهان (دين شناسان) آن روزگار بدترين فقيهانِ زير اين آسمان كبودند، فتنه و گمراهى از آنها بر مى خيزد و [باز ]به آنها بر مى گردد.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : به زودى روزگارى بر امّت من فرا مى رسد كه از قرآن جز نوشته هايش و از اسلام جز نامش باقى نمى ماند. خود را مسلمان مى نامند در حالى كه دورترين مردم از اسلامند؛ مسجدهايشان [از بنا ]آباد است، اما از هدايت خراب (تُهى) مى باشد. فقيهان (دين شناسان) آن روزگار بدترين فقيهانِ زير اين آسمان كبودند، فتنه و گمراهى از آنها بر مى خيزد و [باز ]به آنها بر مى گردد.