پس از افزایش آهک جهت تنظیم pH در مقدار 5/10، مقدار 6/0 گرم سیانور (با غلظت 1000 ppm) به آنها افزوده شد. قبل از شروع کار pH متر با pHهای استاندارد کالیبره شده و سپس pHهای طبیعی اندازه گیری شد. برای کلیه بطری ها، pH طبیعی بین 6/7 تا 7/7 متغیر بود و پس از تنظیم pH، این بطری ها روی دستگاه چرخاننده قرار گرفته و بعد از مدتی بار دیگر pHهای آنها اندازه گیری شد. در صورت پایین بودن pH در اثر مصرف آهک، آنقدر آهک ریخته شد تا pH مورد نظر یعنی (5/10) به دست آمد. البته این عمل در طول مدت سیانوراسیون تکرار گردید. عملیات لیچینگ به مدت 24 ساعت با سرعت همزنی متناسب (حدود 360 دور در دقیقه) انجام شد. بعد از مدت مذکور و حل شدن طلا درسیانور، مقداری از محلول برای تعیین میزان طلای موجود در آن و میزان سیانور مصرف شده برداشته شد.
ضمناً pH نهایی و میزان مصرف آهک برای نمونه های مختلف اندازه گیری شد. پالپ باقیمانده توسط فیلتر خلأ فیلتر شده و محلول آن جدا گردید. جامد در حال فیلتر با مقداری آب کاملاً شسته شد تا طلای محلولی در آن باقی نماند. نمونه های محلول و جامد (پس از خشک شدن) بطور جداگانه مورد آنالیز طلا قرار گرفتند، تا میزان طلای وارد شده به فاز محلول و طلای نامحلول موجود در خاک بدست آید. ضمناً با تیتراسیون محلول سیانوری با استفاده از نیترات نقره و استفاده از اندیکاتور KI (یدید پتاسیم)، میزان سیانور آزاد باقیمانده در محلول و به دنبال آن میزان سیانور مصرفی در هر آزمایش مطابق جدول (1) بدست آمد. نمودار مربوط به شکل (1) اثر دانه بندی بر بازیابی طلا را نشان می دهد.
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

جدول1-اثر اندازه ذرات بر بازیابی
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

شکل 1-اثر دانه بندی بر بازیابی طلا
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

** اثر pH
بایستی توجه داشت که محلول سیانوری در pHهای پایین، گاز سمی اسید سیانیدریک (HCN) آزاد می کند و هر چه pH کاهش یابد، مقدار آزاد شدن این گاز بیشتر می شود. لذا در صنعت برای جلوگیری از آزاد شدن این گاز، pHرا تا حدی بالا می برند تا آزاد شدن آن حداقل باشد]4[. از نمونه های دو کیلوگرمی خرد شده به روش تر در آسیای گلوله ای (زمان :22 دقیقه، جامد: 66 درصد) به روش تقسیم بندی شطرنجی تعداد پنج نمونة 400 گرمی با دانه بندی16/60 =d80 میکرون، جهت آزمایش در pHهای مختلف یعنی 5/9، 5/10، 11 و 12 برداشته شد. این نمونه ها به همراه 600 سی سی آب در داخل ظروف استوانه ای (بطری) به مقدارجامد 45 درصد رسیده و سپس pH طبیعی آنها اندازه گیری شد. با افزایش آهک به هر کدام، pH های مورد نظر تأمین شد.
پس از این مرحله به هر یک از بطری ها 6/0 گرم سیانور (با غلظت ppm1000) افزوده شد و سپس آنها بر روی دستگاه چرخاننده قرار داده شدند. در طول عملیات لیچینگ (24 ساعت) در زمان های مختلف، pH ها بررسی شده و در صورت کاهش، با افزایش آهک، به مقدار مورد نظر رسانده شد. پس از انجام عملیات لیچینگ و آنالیز نمونه های محلول و جامد در هر کدام، بازیابی طلا برای هر مورد مطابق جدول(2) محاسبه شد و سپس منحنی تغییرات بازیابی برحسب pH رسم گردید. لازم به ذکر است که در pH برابر با 5/10، مقدار بازیابی به طور ناگهانی کاهش می یابد. با حذف این نقطه بعنوان خطای آزمایش، منحنی مربوط به شکل (2) به دست آمد.همانطوری که مشاهده می شود در pHهای بالاتر مصرف سیانور کاهش می یابد ، در حالیکه مصرف آهک افزایش یافته است. البته لازم به ذکر می داند که پارامترهای قیمت آهک، قیمت سیانور و بازیابی طلا پارامترهای مؤثر در بهینه سازی pH می باشند.
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

جدول2-اثر PHبر بازیابی
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

شکل2- اثر pH بر بازيابي
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

#T024_PR003 05/11/1395
با سلام
* سري مطالب فرآوري مواد معدني * شماره 3
* بهينه سازي عوامل مؤثر بر بازيابي نمونه کانسنگ طلاي طرقبه به روش سيانوراسيون * قسمت 2
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

نويسندگان: رحمان احمدي، منوچهراوليازاده، محمد نوع پرس

** اثر غلظت سیانور
در مقیاس صنعتی غلظت سیانور حدود 05/0 درصد و یا حدود یک پوند در یک تن محلول می باشد. محلول های غلیظ تر باعث تسریع در استخراج طلا نمی شود و از آنجائیکه اتلاف شیمیایی و مکانیکی محلول قوی تر سیانوری بیشتر می باشد، لذا بهتر آن است که غلظت سیانور را در حداقل ممکن حفظ نمود]4[.
نمونه های حاصل از آسیای گلوله ای، تعداد پنج نمونة 400 گرمی جهت انجام عملیات سیانوراسیون با غلظت های متفاوت سیانور (1000، 2000، 3500، 6000، 8000) به روش شطرنجی تهیه شدند. دانه بندی تمام این نمونه ها در حدود 16/60=d80 میکرون در نظر گرفته شد، و pH در مقدار 5/10 ثابت گردید. این نمونه های 400 گرمی به همراه 600 سی سی آب به جامد 40 درصد رسانده شدند و سپس pH طبیعی آنها اندازه گیری شد. اندازة pH با افزایش آهک در تمام مدت سیانوراسیون ثابت نگه داشته شد. بعد از تنظیم pH به تمامی بطری ها به ترتیب به مقدار 6/0، 2/1، 6/3 و 8/4 گرم سیانور اضافه شد. عیارسنجی و آنالیز نمونه های محلول و جامد، تأثیر غلظت سیانور بر بازیابی با رسم نمودار مربوط به شکل (3) مورد بررسی قرار گرفت.
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

شکل3- اثر غلظت سيانور بر بازيابي طلا
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

** آزمایش فروشویی زمانی
در این آزمایش 2 نمونه از ماده معدنی تا ابعاد 16/60=d80 میکرون خرد شد و در داخل دو ظرف استوانه ای در باز ریخته شد. پس از تنظیم درصد جامد (40%) وبا تنظیم pH (برابر 5/10) بوسیلة آهک، سرعت همزنی عملیات سیانوراسیون تنظیم شد. pH های طبیعی در ابتدای کار یادداشت گردید و 5/10=pH در طول زمان فروشویی ثابت نگه داشته شد. در این روش پالپ شامل 2 لیتر آب و 33/1333 گرم جامد بود. آزمایش سیانوراسیون با افزایش سیانور با غلظت (ppm)1000 آغاز شد.
برخلاف آزمایش های قبلی که زمان سیانوراسیون 24ساعت بود، این آزمایش به مدت 48 ساعت انجام شد. پس از سپری شدن زمان های 2 ، 4 ، 8 ، 12، 24 ، 36 و 48 ساعت از زمان شروع آزمایش توسط بشر استوانه ای کوچکی، نمونه هایی در حدود 30 میلی لیتر از ظرف برداشته شد و پس از فیلتر کردن، محلول آنها عیارسنجی شد تا مقدار طلای حل شده در محلول سیانوری معین شود.
ضمناً در هر مرحله مقدار سیانور آزاد اندازه گیری شد، تا سیانور مصرفی با اضافه نمودن سیانور به پالپ جبران شود. پس از پایان آزمایش، پالپ را فیلتر کرده و مقدار طلای موجود در جامد باقیمانده تعیین گردید. با در دست داشتن نتایج این آزمایش، منحنی بازیابی طلا برحسب زمان سیانوراسیون مطابق شکل(4) رسم گردید. این آزمایش در دو ظرف موازی انجام شد تا با مقایسه منحنی های این دو نمونه بتوان خطاهای تصادفی را حذف کرد و سطح اطمینان را افزایش داد.
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

شکل4- نمودار تعيين زمان فروشويي
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

** نتيجه گيري:
با توجه به شکل (1) بیشترین بازیابی مربوط به محدوده ابعادی با 19/75d80= میکرون و کمترین بازیابی مربوط به محدوده ابعادی با 150 d80=میکرون می باشد. آزمایش های بهینه سازی پارامتر pH، کاهش مصرف سیانور و افزایش مصرف آهک را در pH های بالا نشان می دهد. قیمت آهک، قیمت سیانور و بازیابی طلا پارامتر های مؤثری در بهینه سازی عامل pH می باشند. افزایش غلظت سیانور به میزان 2500 گرم در تن، بازیابی طلا افزایش می یابد و محلول های غلیظ تر اثر چندانی بر بازیابی طلا ندارند. با توجه به آزمایش های فروشویی زمانی، حدود70 درصد از طلا در مدت زمان کمتر از 10 ساعت وارد محلول سیانوری می شود. مقداری از طلا به میزان یک دهم گرم در تن حتی پس از 48 ساعت، در جامد باقی می ماند. با اینکه ریز بودن ذرات طلا باعث کاهش بازیابی به روشهای ثقلی می گردد، ولی این امر برای روش سیانوراسیون یک مزیت به شمار می آید. هرچه زمان سیانوراسیون کوتاهتر باشد، هزینه های مربوط به این عملیات نیز کمتر خواهد بود. زیرا می توان با انتخاب مخازن کوچکتر، با زمان ماند کوتاهتری، هزینه را به حداقل رساند]1[. مصرف سیانور و آهک، میزان خردایش و pH مورد نظر با توجه به آزمایش های انجام شده قابل محاسبه می باشند. @Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

بررسی آزمایشگاهی تاثیر زاویه شیب کناره و دانه بندی ذرات بر فرسایش نشتی سواحل رودخانه
@mining_eng

طراحی بهینه دیوار‌های خاکی میخکوبی شده بر‌مبنای تغییر مکان تحت بار‌های لرزه‌ای
@mining_eng

#T025_EX001_S1 06/11/1395
با سلام
* سري مطالب اکتشاف مواد معدني * شماره 2
* استفاده از رسيد هاى ثانويه انكسارى و مدلى سازى در اكتشاف ذخاير منگنز لايه اى با شيب كم * قسمت 1
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

نويسندگان: لطیف صمدی،بهزاد مهرابی

** زمين شناسى محدوده اكتشافى
منطقه مورد مطالعه در 25 كيلومتري جنوب غربى شهرستان قم واقع شده است. در اين محدوده كانى سازي منگنز در قسمت فوقانى سازند قرمز زيرين صورت گرفته كه از نظر ليتولوژيكى شامل مارن و در قسمتهاي فوقانى داراي ميان لايه هاي ماسه سنگى است. بر روي اين سازند آهك تخريبى فسيل دار قم واقع شده است. مرز بين دو سازند كاملا هم شيب است.
افق منگنز دار به ضخامت حداكثر 25 سانتى متر شامل كانى سازي از نوع پيرولوزيت بوده كه كمر بالاي آن يك افق ماسه سنگى به ضخامت تقريبى 1 متر است. آثار كانى سازي منگنز در يك افق پائين تر نيز مشاهده مى شود. از نظر زمين شناسى ساختمانى لايه ها با امتداد تقريبى شرقى غربى و شيب 20 درجه به سمت جنوب قرار داشته و بنظر مى رسد كه رخنمون منگنزدر يك تك شيب واقع شده است.

** وضعيت ساختارى محدوده اكتشافى
توالى معدنى به صورت يك تك شيب منتهى به دشت است كه در بخش شمالى توسط يك گسل شرقى غربى قطع شده است. شيب لايه ها در توالى در بر گيرنده لايه منگنز در منطقه مورد مطالعه حدود 20 درجه بوده و رخنمون آن در برش طولى داراي شيب حدود 60 درجه است( شكل 1 ). بر اساس مشاهدات صحرايى اين توالى بترتيب از بالا به پائين شامل لايه هايى از سنگ آهك به ضخامت متوسط 5 متر، مارن با ضخامت ظاهري 18 متر، ماسه سنگ با ضخامتى متغير حدود 1 متر، منگنز با ضخامتى حدود 25 سانتى مترو مجددا توالى از مارن و ماسه سنگ و لايه نازك 25 سانتى متري دوم منگنز است. رخنمون مورد مطالعه به روش متر و كمپاس توسط نگارندگان با دقت برداشت و بر اساس آن نيمرخى به عنوان مبناي الگوي زمين شناسى تهيه شده است.
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

شکل1-مدل سه بعدي نمايش وضعيت رخنمون ماده معدني نسبت به سنگ هاي ميزبان
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

** روش مطالعه
مطالعات اكتشافى در دو مرحله انجام گرفته است. مرحله اول شامل جمع آوري اطلاعات مربوط به شواهد زمين شناسى سطحى از وضعيت لايه بندي و اجراي لرزه نگاري مقدماتى در سازند ها جهت تعيين ميزان سرعت انتشار امواج طولى (P) در لايه هاي مختلف رخنمون سنگ ميزبان و افق كانه دار است. مرحله دوم، مطالعه اكتشافى براي رديابى گسترش احتمالى جانبى لايه منگنز در ضلع جنوبى منتهى به دشت و تعيين محدوده گسترش افق منگنز دار است.
در مرحله اول بعد از برداشت زمين شناسى با متر و كمپاس، روش لرزه نگاري انكساري براي تعيين ميزان سرعت انتشار موج طولى لايه ها در محل رخنمون كه شامل توالى از آهك تخريبى، مارن( لايه كم سرعت )و منگنز است بكار گرفته شده است. براي اين منظور سه نيمرخ لرزه اي بترتيب در سطح آهك تخريبى سطحى، درميان لايه مارنى( لايه كم سرعت )و در زون منگنز، بصورت طولى اجرا شده است. لازم به ذكر است اندازه گيري سرعت انتشار موج در افق منگنز غير هوازده انجام شده است.
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

نيمرخ لرزه AA در ميان لايه مارنى با ضخامت ظاهري 18 متر در امتداد شيب توپوگرافى مى باشد در امتداد افق اجرا شده است(شكل 1) اين لايه در حد واسط بين لايه آهك و افق منگنز دار قرار دارد. هدف از اجراي اين نيمرخ لرزه اي علاوه بر تعيين سرعت موج P در لايه مارن، دريافت نشانه گسترش افق منگنز دار در زير افق اجراي اين پروفيل در رخنمون لايه ها و تعيين سرعت انتشار موج طولى در سطح مارن و منگنز است.
موقعيت اين پروفيل در شكل)1) ارائه شده است. افق منگنز دار داراي رخنمون محدود بوده و عمليات اكتشافى شامل حفر ترانشه بر روي آن انجام گرفته است. برداشت لرزه اي با 24 ژئوفون در اين افق بدليل محدوديت هاي موجود ميسر نبوده و برداشت لرزه اي براي تعيين ميزان سرعت موج P در زون منگنز با كاشت 5 ژئوفون در نقاطى كه برونزد منگنز وجود دارد اجرا شده است. اين نيمرخ لرزه اي نيز به صورت طولى برداشت و فاصله بين ژئوفون هاي نزديك دو متر و ژئوفون هاي دور در برون زد هاي مجزاي منگنز 14 متر در نظر گرفته شده است. براي تعيين دقيق سرعت لايه اي افق منگنز دار در اين نيمرخ دولرزه نگاشت از چپ و راست برداشت شده است(شكل‌هاي 2 و 3). سرعت انتشار موج طولى در لايه منگنز از روي داده هاي رقومى محاسبه شده است. تعيين سرعت انتشار موج طولى در آهك تخريبى در ضلع شمالى رخنمون به روش لرزه نگاري انكساري طولى با 24 ژئو فون با فاصله متوالى 2 متر اجرا شده است.
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

شکل2-لرزه نگاشت لايه منگنز از تحريک سمت چپ نيمرخ
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)

شکل3-لرزه نگاشت لايه منگنز از تحريک سمت راست نيمرخ
@Mining_science_education
** (بخش معدن گروه علمي فدک)