📚برشی از کتاب «حتما شوخی می‌کنید آقای فاینمن!»

«من نمی دونم چرا، ولی همیشه حواس پرتم. مخصوصاً وقتی به مسافرت می رم، شماره تلفن‌ها، آدرس‌ها و هرچیزی که مربوط به آدم‌هایی که باهاشون کار دارم در سفر رو فراموش می‌کنم. یک بار در سال ۱۹۵۷ به کنفرانسی در مورد گرانش رفتم، که در دانشگاه کارولینای شمالی برگزار می‌شد، نمی دونم چرا به کنفرانسی منو دعوت کرده بودند که از فیلد کاری من دور بود به نسبت!

روز اول کنفرانس رو نمی تونستم خودمو برسونم، برای همین برای روز دوم بلیط گرفتم، وقتی از فرودگاه اومدم بیرون به یه راننده تاکسی گفتم: آقا منو ببر به دانشگاه کورولینای شمالی
راننده گفت: کدوم منظورته؟ دانشگاه کورولینای شمالی که توی رایلی هستش یا اونی که توی چپل هیله؟ هیچ ایده ای نداشتم! گفتم خوب اونا کجا هستند؟ گفت هر دوتاشون به یک فاصله از اینجا هستند، مسئله سخت شده بود!

هیچی همراهم نبود که از اون بفهمم کدومشونو باید برم و چون یه روز با تأخیر اومده بودم احتمال این که یه هم قطار و هم کار این اطراف به چشمم بخوره وجود نداشت. یهو یه چیزی به ذهنم رسید
به راننده گفتم: هی رفیق! گوش کن! دیروز روز اصلی کنفرانس بوده و همه احتمالاً گروهی از اینجا رفتن به دانشگاه. بزار ویژگی هم کارامو برات توصیف کنم: عمدتاً موهاشون رفته تو هوا، همیشه هی با هم صحبت و پچ پچ می کنن، توجه به اطرافشون ندارن و توجه نمی کنن دارن کجا می رن، و هی به هم چیزایی می گن که از دور چیزایی شبیه «جی میو-نیو»، «جی میو-نیو» هی ازشون شنیده میشه !!

یهو چشماش برق زد! آهان فهمیدم! شما باید به دانشگاه واقع در چپل هیل برید! دوستش رو صدا زد و بهش گفت که منو به اونجا برسونه …»

حتما شوخی می کنید آقای فاینمن-بخش هفتم ، دنیای یه فیزیکدان

🆔@science_fun

اطلاعات ابديست
(لئونارد ساسكيند)
اگر ما تمام قوانين حاكم بر يك فرايند رو داشته باشيم مي تونيم اطلاعات مربوط به گذشته اون رو بازيابي كنيم و اين يك اصل در فيزيك است كه طبق اون اطلاعات هيچوقت از بين نمي رود.
🆔@science_fun

پارادوكس اطلاعات و تابش هاوكينگ
(پيتر گاليسون،برايان گرين و كامران وفا)
اما وقتي چيزي داخل سياهچاله بيفته چي؟!اطلاعات اون موقع هم بازيابي ميشه؟
هر چيزي كه به تكينگي سياهچاله برسه (نقطه اي كه چگالي و گرانشش بينهايته) به كلي نابود مي شه و اصلا نمي تونيم تشخيص بديم كه مثلا يك توپ بوده يا يك هواپيما! از طرفي هاوكينگ معادله اي كشف كرد كه طبق اون سياهچاله كم كم جرم خودش رو از دست ميده و اصطلاحا به اون تابش هاوكينگ ميگن بنابراين ميشه نتيجه گرفت كه اطلاعات از بين ميره.

اصل هولوگرافيگ
اواخر دهه ٨٠ ميلادي دانشمندي به اسم لئونارد ساسكيند اين مسأله رو حل كرد. ساسكيند گفت اطلاعات بر خلاف تصور ما نيازي به فضاي سه بعدي نداره و اطلاعات هر چيزي رو مي تونيم در يك صفحه دوبعدي ذخيره كنيم (مثل يك هولوگرام) و در سياهچاله اطلاعات روي صفحه دوبعدي افق رويداد (مرزي كه هر چيزي ازش رد بشه ديگه از سياهچاله بيرون نمياد) ذخيره ميشه!
🆔@science_fun

سیاه چاله ،پارادوکس اطلاعات ،اصل هولوگرافیک ...
@science_fun

سیاه چاله ،پارادوکس اطلاعات ،اصل هولوگرافیک (بخش دوم)
@science_fun

يك دانشمند معروف(برخي ميگويند برتراند راسل بوده)يك روز براي شنونگان عام درباره ستاره شناسي سخنراني مي كرد.او شرح مي داد كه چگونه زمين به دور خورشيد و چگونه خورشيد هم به نوبه خود به مركز مجموعه گسترده اي از ستاره ها كه كهكشان خوانده مي شود مي گردد.در پايان سخنراني،پيرزن كوچك اندامي در عقب اتاق برخاست و گفت:آنچه به ما گفتي چرند است.دنيا در واقع يك ورق تخت است كه بر پشت يك لاك پشت غول آسا نگه داشته شده است.دانشمند با لبخندي عاقل اندرسفيه پاسخ داد:پس آن لاك پشت روي چه ايستاده؟پيرزن گفت:تو خيلي زيرك هستي،خيلي زيرك.ولي تا پايين همه اش لاك پشت است!

📚برگرفته از كتاب تاريخچه زمان استيون هاوكينگ

🆔@science_fun

گوشه ای از ریاضیات در طبیعت

🆔@science_fun

مقیاس هوش...

-نیل دگراس تایسون

@science_fun

تاريخچه نظريه ريسمان (بخش اول)

در فيزيك ايده اي وجود دارد كه به آن ميدان وحدت بخش فيزيك مي گويند و تعريف آن ساده است؛ نظريه اي كه در آن تمامي نيروها و ذرات يكپارچه اند و منشأ يكساني دارند. اولين بار اينشتين وقتي كه توانست با فرمول بندي نسبيت عام و بر اساس مفهوم خميدگي فضا-زمان گرانش را توضيح دهد به اين موضوع فكر كرد(در نسبيت فضا-زمان ايستا نيست و در حضور جرم و انرژي دچار انحراف ميشود و اين انحراف در فضا-زمان بر مسير حركت اجسام تاثير مي گذارد و ما اين اثر را به صورت شتاب يا همان نيرو ميبينيم)

از نظر اينشتين بقيه نيروها نيز بايد به طور مشابه و با در نظر گرفتن فرض هايي به صورت واحد تعريف شوند و اساساً نيروها متحد و يكپارچه شوند. اينتشين در سي سال پاياني عمرش به اين موضوع فكر كرد اما به نتيجه نرسيد.
@science_fun

تاريخچه نظريه ريسمان(بخش دوم)

در دوره اينشتين گرانش و الكترومغناطيس تنها نيروهاي بودند كه مي شناختند و در نتيجه كافي بود همين دو نيرو را متحد كنند و اولين فردي كه توانست اين كار را انجام دهد رياضيدان آلماني به نام تئودور كالوزا بود. ايده كالوزا ساده بود همانطوري كه اينشتين با اضافه كردن يك بعد و تعريف فضا-زمان چهار بعدي موفق شد گرانش را توضيح دهد كالوزا نيز با تعريف بعد پنجم براي فضا-زمان دسته اي از معادلات تنسوري (براي تعريف مقادير در ابعاد بالاتر از تنسور استفاده مي كنند) را بدست آورد كه همزمان معادلات ميدان اينشتين و معادلات ماكسول را توصيف ميكرد.

كالوزا بعد از اين اكتشاف بسيار هيجان زده شد و احساس كرد نظريه همه چيز را پيدا كرده است اما كم كم سر و كله نيروهاي جديد (هسته اي ضعيف و قوي) و ذرات جديد (ذرات مدل استاندارد) در فيزيك پيدا شد كه كالوزا آنها در نظر نگرفته بود و همين باعث شد اين نظريه به فراموشي سپرده شود تا اين كه نظريه ريسمان متولد شد.
@science_fun

تاريخچه نظريه ريسمان (بخش سوم)

در تئوري ميدان هاي كوانتومي تعداد زيادي ذره پيش بيني شده بود كه بيشتر آنها بعدها در برخورد دهنده سرن (LHC) كشف شدند.اين ذرات بنيادين هستند و حتي در برخوردهاي بسيار پرانرژي هم به اجزاي كوچكتر قابل تقسيم نيستند.(مثلا پروتون ها و نوترون ها از كوارك ساخته شده اند ولي معلوم نيست كه خود كوارك ها از چه چيزي ساخته شده اند) در واقع به جز چهار نيرو كه بايد متحد مي شدند تعداد زيادي ذره هم كشف شد كه معلوم نيست از چه چيزي ساخته شده اند!

ايده ريسمان ها از همين جا شكل گرفت. ذرات در بنيادي ترين حالت به صورت نقطه اي نيستند بلكه شبيه رشته هاي يك بعدي اند كه در حال ارتعاش اند(اين رشته ها مي توانند بسته يا باز باشند). اين ريسمان ها بسيار ريزند و يك ريسمان ١٨^١٠ بار (يك ميليارد ميليارد بار) از يك پروتون كوچكتر است بنابراين ما نمي توانيم آنها را ببينيم. ارتعاش با فركانس هاي مختلف ذراتي با جرم و بار و اسپين متفاوت را ايجاد مي كند.
@science_fun

اينشتين از مكانيك كوانتومي متنفر بود و شايد دليل اينكه موفق نشد نظريه ميدان وحدت بخش رو فرمولبندي كنه صرف نظر كردن از مكانيك كوانتومي بود.(جالبه بدونيد اينشتين به خاطر اثر فوتوالكتريك جايزه نوبل گرفت كه يك پديده كوانتوميه)
@science_fun

یک دنباله‌دار ۵ برابر سیاره مشتری اردیبهشت در کنار زمین

اخترشناسان اظهار کرده‌اند دنباله‌دار عظیمی به نام "اطلس"(C/2019 Y4 (ATLAS)) که اندازه آن پنج برابر سیاره مشتری و تقریبا نصف خورشید است اواخر ماه آوریل(اوایل اردیبهشت) در نزدیک‌ترین فاصله خود با زمین قرار خواهد گرفت و آسمان را روشن‌تر خواهد ساخت و نور آن می‌تواند حتی از سیاره زهره نیز درخشان‌تر باشد.

قطر این دنباله دار ۴۴۷ هزار و ۳۸۷ مایل است و این در حالی است که قطر خورشید ۸۶۵ هزار و ۳۷۰ و قطر سیاره مشتری ۸۶ هزار و ۸۸۱ مایل و قطر زمین ۷ هزار و ۹۱۷ مایل است. این دنباله دار خطری برای زمین ایجاد نمی‌کند زیرا حتی در نزدیکترین نقطه نیز بیش از ۷۲ میلیون مایل از سیاره ما فاصله دارد اما بسیار درخشان خواهد بود.
🆔 @science_fun

چگونه فاصله ستاره ها و سیارات را از زمین محاسبه میکنند؟

منبع:ويدوآل
🆔@science_fun

امشب و فردا صبح شاهد اَبَرماه صورتی باشید

هرگاه ماه درحالت کامل(بدر)،به نزدیک‌ترین فاصله خود از زمین می‌رسد درخشان‌تر و بزرگتر از معمول دیده می‌شود و پدیده “ابرماه” را رقم می‌زند.در واقع ماه به رنگ صورتی دیده نمی‌شود،بلکه بر اساس اعتقادات بومیان امریکا،با توجه به ماه آوریل(فروردین) و وجود شکوفه‌های یک گل وحشی صورتی رنگ که در شرق امریکای شمالی می‌روید،به ماه کامل این ماه، “صورتی” می‌گویند.
‌‌
ماه در ساعت ۲۲ و ۳۸ دقیقه شبانگاه سه‌شنبه ۱۹ فروردین،به وقت ایران به کمترین فاصله با زمین رسیده و در این زمان ۳۵۷ هزار کیلومتر با زمین فاصله خواهد داشت.همچنین این پدیده در ایران در ساعت ۷ و ۵ دقیقه صبح روز چهارشنبه ۲۰ فروردین سال ۱۳۹۹، “ماه” در وضعیت بدر قرار می‌گیرد؛بنابراین هموطنان در سه‌شنبه شب(امشب)تا بامداد چهارشنبه با “ماه کامل” مواجه هستند.ماه دقایقی قبل از ساعت ۱۹ شامگاه سه‌شنبه ۱۹ فروردین(حدود ساعت ۱۸ و ۵۶ دقیقه)دقیقا از افق شرق طلوع خواهدکرد و از آنجاکه در هنگام طلوع ماه،امکان مقایسه آن با بناها و سایر عوارض طبیعی وجود دارد، “ماه” بزرگتر به نظر می‌رسد.
‌‌ ‌
منبع:
bigbangpage.com/?p=91635
‌
🆔 @science_fun

دنياي عجيب كوانتوم(دوگانگي موج-ذره و آزمايش دو شكاف)

-برايان گرين

@science_fun

آزمايش دو شكاف اولين بار براي تاييد رفتار موجي نور استفاده شد از طرفي آلبرت اينشتين براي توضيح پديده فوتوالكتريك نشان داد كه نور بايد به صورت ذره رفتار كند يعني نور از بسته هاي كوچك و مجزاي انرژي (فوتون) تشكيل شده است. وقتي دانشمندان ديدند نور كه به عنوان يك موج شناخته شده بود به صورت ذره هم رفتار مي كند با خود فكر كردند كه آيا ذرات هم مي توانند خاصيت موج مانند داشته باشند؟
تنها راه اثبات اين موضوع آزمايش دو شكاف بود و وقتي كه به جاي نور، ذرات الكترون را به سمت دو شكاف شليك كردند نتيجه غير قابل باور بود. آنها ديدند كه الگوي تداخلي نور براي الكترون ها هم بر روي صفحه ايجاد ميشود كه اين يعني ذرات الكترون مي توانند مانند موج رفتار كنند!!!

ادامه دارد...
@science_fun

اما براي توضيح اينكه چرا الكترون مثل يك موج رفتار مي كند برخي از فيزيكدانان فرض كردند كه الكترون مثل يك موج در فضا گسترش مي يابد و حركت ميكند و اروين شرودينگر معادله حركت الكترون را بر اين اساس بدست آورد كه به معادله موج شرودينگر معروف است. اما چيزي كه اين معادله موج نشان ميدهد گسترش الكترون در فضا به شكل موج نيست بلكه به عقيده مكس بورن اين معادله يك تابع احتمال است كه احتمال حضور الكترون در فضا را نشان ميدهد چون در هر بار برخورد الكترون با صفحه ما آنرا در يك نقطه مي بينيم و براي اينكه ثابت كنند حق با بورن است حين عبور الكترون ها از دو شكاف حركت آنها را زير نظر گرفتن و فهميدند كه الگوي تداخلي ديگر وجود ندارد و الكترون ها باز به صورت ذره رفتار مي كنند و فقط بر روي دو نوار ظاهر ميشوند. به اين پديده اثر مشاهده گر مي گويند كه باعث ميشود تابع موج به يك نقطه كاهش يابد زيرا در اثر مشاهده و اندازه گيري ساير احتمالات از بين مي رود.
@science_fun

زمین با سرعت ۱۶۷۰ کیلومتر بر ساعت دور خودش می‌چرخد.حرکت زمین به دور خورشید نیز با سرعت ۳۰ کیلومتر در ثانیه یک سال طول میکشد،حرکت خورشید به دور کهکشان راه شیری با سرعت نزدیک به ۲۳۰ کیلومتر بر ثانیه انجام می شود و دویست میلیون سال طول خواهد کشید تا یک دور کامل به دور راه شیری بچرخد.

حتی کهکشان ما نیز ساکن نیست و با سرعت ۱۰۰ کیلومتر در ثانیه به سمت کهکشان آندرومدا حرکت می‌کند.اما سرعت همه‌ی این اجرام کمتر از سرعت تابش پس زمینه کیهانی است.گروه محلی با سرعت نسبی برابر با ۶۰۰ کیلومتر بر ثانیه نسبت به این تابش اولیه و باستانی حرکت می‌کند.

🆔 @science_fun

دنيای عجيب كوانتوم(اصل عدم قطعیت)

طبق اصل عدم قطعیت هایزنبرگ نمی توان دقیقا در یک لحظه از تکانه(سرعت) و مکان یک ذره آگاهی پیدا کرد. ورنر هایزنبرگ اظهار داشت که مشاهده ی یک ذره، ویژگی های آن را تغییر می دهد و داشتن اطلاعات دقیق را ناممکن می سازد. بنابراین رفتار گذشته و آینده هیچ یک از ذرات بنیادی را نمی توان دقیقا پیش بینی کرد، یعنی قطعیت از بین می رود.

در سال ۱۹۲۷، هایزنبرگ متوجه شد که نظریه کوانتوم چند پیش بینی غیر عادی دارد، او نشان داد آزمایش ها هیچ وقت نمی توانند کاملا مستقل انجام شوند زیرا اندازه گیری روی نتیجه تاثیر می گذارد. او این رابطه بین اندازه گیری و نتیجه را با عنوان « اصل عدم قطعیت» بیان کرد. شما نمی توانید بطور همزمان هم مکان و هم تکانه(یا معادل آن انرژی اش در یک زمان مشخص) یک ذره را اندازه گیری کنید و اگر یکی از این دو کمیت را بطور دقیق بدانید دیگری کاملا نامعین است.

🆔@science_fun

حیات در جستجوی حیات...

تنها در كهكشان راه شيری چهارصد ميليارد ستاره وجود دارد. در ميان اين همه ستاره آيا می توان گفت خورشيد ما تنها ستاره ای است كه دارای سياره قابل زيست است؟
شايد منشأ حيات و هوشمندی بسيار غير محتمل باشد يا شايد تمدن ها همه جا سر بر می آورند...

-کارل سیگن
🆔@science_fun