شانزدهم دی‌ماه، سالگرد درگذشت نیما یوشیج (۱۲۷۶-۱۳۳۸)

در شب سرد زمستانی

در شب سرد زمستانی
کورهٔ خورشید هم، چون کورهٔ گرم چراغ من نمی‌سوزد.
و به مانند چراغ من
نه می‌افروزد چراغی هیچ،
نه فروبسته به یخ ماهی که از بالا می‌افروزد.

من چراغم را در آمدرفتن همسایه‌ام افروختم در یک شب تاریک
و شب سرد زمستان بود،
باد می‌پیچید با کاج،
در میان کومه‌ها خاموش
گم شد او از من جدا زین جادهٔ باریک.
و هنوزم قصه بر یاد است
وین سخن آویزهٔ لب:
«که می‌افروزد؟ که می‌سوزد؟
چه کسی این قصه را در دل می‌اندوزد؟»
در شب سرد زمستانی
کورهٔ خورشید هم، چون کورهٔ گرم چراغ من نمی‌سوزد.

@theapll

نشست با حافظ امروز برگزار نمی‌شود.

@theapll

هفدهم دی‌ماه، روز بزرگداشت خواجوی کرمانی

بستیم دل در آن سرِ زلفِ دراز باز
گشتیم صید آن صنم دلنواز باز

اکنون که در کشاکش زلفت فتاده‌ایم
ما و کمند عشق و شبان دراز باد

@theapll

بیست و سوم دی، زادروز سید محمدعلی جمالزاده (۱۲۷۰-۱۳۷۶)
@theapll

بیست‌وهشتم دی‌ماه، زادروز میرجلال‌الدین کزّازی (۱۳۲۷)

شاهنامه، بی‌هیچ گزافه و گمان، بی‌هیچ چون و چند، نامۀ ورجاوند و بی‌مانند فرهنگ ایران است. پلی است، سُتوار و ستبر و سترگ، برآورده بر مَغاک‌های زمان و رشتۀ پیوندی است ناگسستنی که پیشینیان را با پسینیان پیوسته و همبسته می‌دارد. از آن است که این نامۀ نامور را شیرازه و شالودۀ تاریخ و فرهنگ ایران می‌توانیم دانست؛ تاریخ و فرهنگی گَشَن‌بیخ و گران‌سنگ، برین‌پایه و فزون‌مایه که بستر و بهانۀ ناز و نازش هر ایرانی است. راستی را، اگر شاهنامه نمی‌بود، ما آنچه هستیم نمی‌توانستیم بود و همانند تیره‌ها و تبارهای دیگر، در سایه‌های دامن‌گسترِ تاریخ و گردهایِ گیتی‌نوردِ گسسته‌نشانی و شکسته‌نامی گم می‌شدیم و از یادها می‌رفتیم بر بادها.

برگرفته از: نامۀ باستان (ویرایش و گزارش شاهنامۀ فردوسی)، دکتر میرجلال‌الدین کزّازی، انتشارات سمت، ۱۳۸۵، ص ۴.
#شاهنامه
@theapll

بزرگداشت خاقانی برگزار می‌شود

آیین بزرگداشت خاقانی شروانی، روز شنبه، بیست و پنجم بهمن‌ماه ۱۴۰۴ در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد.

در این برنامه، غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ محمدسرور مولایی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ محمدرضا ترکی، مدیر گروه ادبیات انقلاب اسلامی؛ جواد بشری، استادیار گروه ادبیات فارسی دانشگاه تهران و گودرز رشتیانی، استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران؛ دربارۀ آثار و احوال و ویژگی اشعار خاقانی، سخنرانی خواهند کرد.

این آیین بزرگداشت از ساعت ۱۰ صبح در تالار سید جعفر شهیدی، برگزار خواهد شد و حضور علاقه‌مندان به شعر و ادب فارسی به‌ویژه خاقانی شروانی در این نشست آزاد است.
@theapll

نوزدهم بهمن‌ماه، سالگرد درگذشت ابراهیم یونسی (۱۳۰۵-۱۳۹۰)
@theapll

نسخه‌برگردان دیوان خاقانی شروانی رونمایی می‌شود

همزمان با آیین بزرگداشت خاقانی شروانی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی که شنبه بیست و پنج بهمن‌ماه برگزار می‌شود، نسخه‌برگردان دیوان خاقانی شروانی، معروف به نسخۀ کتابخانۀ لالااسماعیل رونمایی می‌شود‌. این اثر با مقدّمه و پژوهش محمّدرضا ترکی و سیّد محسن حسنی وردنجانی، در انتشارات دانشگاه تهران منتشر شده است.

ادامهٔ خبر در:
https://apll.ir/?p=19472

بیست و چهارم بهمن‌ماه، سالگرد درگذشت فروغ فرخزاد (۱۳۱۳-۱۳۴۵)
@theapll

جلد سوم کتاب‌شناسی نقد و بررسی ادبیات داستانی معاصر منتشر شد

🔸جلد سوم این کتاب‌شناسی به پنج نویسندۀ شاخص اختصاص دارد:  غلامحسین ساعدی، بهرام صادقی، غزاله علی‌زاده، هوشنگ گلشیری و احمد محمود؛ انتخاب این نویسندگان در امتداد تاریخی نویسندگان در دو جلد پیشین و مبتنی‎بر نقش کلیدی هر یک از آنان در تحوّل زبان، ساختار روایت، موضوعات ادبی و اجتماعی داستان معاصر و توجّه پژوهندگان به آثار آنان است.

🔸 این کتاب زیرِ نظر حسن میرعابدینی و به همّت فاطمه فرهودی‌‎پور در شمارگان ۵۰۰ نسخه و با قیمت دو میلیون ریال در انتشارات آثار فرهنگستان زبان و ادب فارسی، منتشر شده است.

🔴 متن کامل معرفی کتاب:
🌐 https://apll.ir/?p=19511

آذرتاش آذرنوش؛ استاد زبان عربی، شیفتۀ زبان فارسی
یادداشتی از: مریم حسینی
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

🔸 در دوران دانشجویی این افتخار را داشتم تا برای مدت کوتاهی در کلاس‌های آموزش زبان عربی استاد آذرنوش در دانشکدۀ الهیات دانشگاه تهران به‌صورت آزاد شرکت کنم. سال‌های ۱۳۶۷ یا ۱۳۶۸ بود و کتاب آموزش زبان عربی ایشان به‌تازگی منتشر شده بود. آوازۀ این کتاب و تدریس بی‌مانند وی،  من و دانشجویانی دیگر  را از دانشکدۀ ادبیات به دانشکدۀ الهیات دانشگاه تهران می‌کشاند. استادیِ تمام و کمال وی در تدریس، همه را به شگفتی می‌آورد. با صبوری و شکیبایی با تک‌تک دانشجویان به عربی مکالمه می‌کرد و آن کتاب را که به‌تازگی تألیف کرده بود و به شیوه‌ای نوین به آموزش مکالمۀ عربی اختصاص داشت تدریس می‌کرد. شیرینی و خوشی آن ساعت‌ها و روزهای روشن هنوز در خاطرم باقی است. کلاسی متفاوت با دیگر کلاس‌های آموزش زبان بود، با استادی خوش‌سیما وخوش‌پوش با چهره‌ای مهربان و امیدوار به دانشجویانش.

🔴 متن کامل یادداشت:
https://apll.ir/?p=19508

بیست و نهم بهمن‌ماه، سالگرد درگذشت نادر نادرپور (۱۳۰۸-۱۳۷۸)
@theapll

اول اسفند، زادروز عمران صلاحی (۱۳۲۵-۱۳۸۵)

@theapll

پرنیان پارسی (۱۲)

اگر مهمان شوی، مهمانِ هرکس مشو که حشمت را زیان دارد؛ و چون شوی، سخت گرسنه مشو و سیر نیز مشو که اگر نان نتوانی خوردن میزبان بیازارد و اگر به‌افراط خوری زشت باشد.

قابوس‌نامه، عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر، به اهتمام و تصحیح غلامحسین یوسفی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۵، ص ۷۵.
@theapll

ایران‌بوم (۱۵)

زمستان

🔸 زبان‌ها و گویش‌های ایرانی در پهنۀ گسترده‌ای، از دامنه‌های کوه‌های قفقاز در شمال غربی فلات ایران تا بلوچستانِ پاکستان، در جنوب شرقی ایران؛ و از دره‌های رود زَرافشان در تاجیکستان، در شمال شرقی فلات ایران، تا کرانه‌های جنوبی تنگۀ هرمز و جنوب ایران، پراکنده‌اند. سخن‌گویانِ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو در ایران، تاجیکستان، افغانستان، ازبکستان، شبه‌قارۀ هند، ترکمنستان، چین (در ایالت سین‌کیانگ)، قفقاز (گرجستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و داغستان)، ترکیه، عراق، عمان و... زندگی می‌کنند. این سرزمین‌ها در روزگاران گذشته بخشی از قلمرو سیاسی یا فرهنگی ایران‌زمین بوده‌اند.
پیوند زبان فارسی و دیگر زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، بسیار پررنگ و چشمگیر است. در «ایران‌بوم» گوشه‌هایی از این پیوندها را نشان می‌دهیم.

🔸 از «/» برای نشان دادن تلفظ‌های گوناگون بهره برده‌ایم.
@theapll

ششم اسفند، زادروز هوشنگ ابتهاج (۱۳۰۶-۱۴۰۱)
@theapll

پیام تسلیت فرهنگستان زبان و ادب فارسی به مناسبت درگذشت دکتر عبدالمجید ارفعی

دکتر عبدالمجید ارفعی، عیلام‌شناس نامدار و استاد فرهنگ و زبان‌های باستانی، پس‌از عمری تلاش علمی جان به جان‌آفرین سپرد‌.
استاد ارفعی با چیرگی بر زبان و خط عیلامی و ترجمهٔ آثار بازمانده از دورهٔ هخامنشیان به شناخت ما از آن روزگار کمکی شایان توجه کرد.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی با تجلیل از
خدمات علمی ارزشمند دکتر عبدالمجید ارفعی، درگذشت این استاد فرهیخته را به خانوادهٔ ارجمند و دوستان و شاگردانش تسلیت می‌گوید و از درگاه پروردگار مهربان برای آن استاد فقید آمرزش و آرامش روان آرزو می‌کند.

@theapll

دهخدا و خدمت ماندگارش به زبان فارسی
یادداشتی از: مریم میرشمسی
پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی

علامه علی‌اکبر دهخدا در سال ۱۲۵۸ یا ۱۲۵۹ ش. در محلهٔ سنگلج تهران در خانواده‌ای قزوینی‌تبار و میانه‌حال چشم به جهان گشود.
او زندگی پرفراز و نشیبی در کودکی و جوانی خود پشت سر گذاشت: فوت پدر در نه‌سالگی؛ تاراج میراث پدری توسط یکی از اقوام پدری؛ تحصیل به مدت ۱۰ سال در مدرسهٔ شیخ هادی نزد شیخ غلامحسین بروجردی و شرکت در جلسات درس حاج شیخ هادی نجم‌آبادی، روحانی نواندیش آن روزگار؛ سرپرستی از مادر، خواهر و برادران کوچکتر؛ تحصیل در مدرسهٔ تازه‌تأسیس علوم سیاسی؛ رفتن به اروپا به عنوان منشی سفیر ایران در بالکان و آشنایی با علوم جدید و تکمیل زبان فرانسه؛  بازگشت به ایران در بحبوحهٔ جنبش مشروطیت؛  مبارزه  در برابر خودکامگی‌های محمدعلی‌شاه قاجار از طریق قلم زدن  در روزنامهٔ صوراسرافیل و خلق شاهکارهایی با عنوان «چرندپرند» در این روزنامه؛ به توپ بسته شدن مجلس و  پناهندگی او به همراه دیگر آزادی‌خواهان به سفارت انگلیس؛ ...

🔴 متن کامل یادداشت:
https://apll.ir/?p=19582

دهم اسفندماه، زادروز مهدی اخوان ثالث (۱۳۰۶-۱۳۶۹)
@theapll