🔸سیلوی سنتی که اکنون در بیشتر دامداری‌ های ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد، به دلیل مشکلات و هزینه‌های زیادی که برای دامدار تقریباً به همراه دارد در جهان در حال منسوخ شدن می‌باشد. در این سیلو مواد علوفه‌ای را در گودالی ریخته و توسط تراکتو یا لودر کوبیده و روی آن را می‌پوشانند. امروزه مصرف ذرت علوفه‌ای بسته‌بندی شده که توسط دستگاه بسته‌بندی سیلو تهیه می‌شود به دلیل مزایای آن نسبت به روش سنتی، در سراسر جهان رواج یافته است. نحوه سیلو کردن ذرت علوفه‌ای از جمله موارد پر اهمیت و تعیین کننده در سلامت دام و صرفه جویی در هزینه خوراک است که 70 درصد از هزینه‌ها را در بر می‌گیرد.

🔸مشکلات و معایب ها سیلوی سنتی :

- در نظر گرفتن مساحتی از زمین مفید دامداری برای احداث سیلو
- هزینه‌های بالای احداث و راه اندازی
- ناممکن بودن رعایت بهداشت در مراحل ساخت
- مشکلات و هزینه‌های نگهداری و تعمیرات
- افت بالای تناژ ذرت علوفه‌ای ذخیره شده
- رعایت نشدن بهداشت در هنگام انجام عملیات سیلو
- از دست رفتن شیرابه ، عصاره و مواد مغذی
- ناممکن بودن پرس نمودن حاشیه سیلو و هدر رفت تمامی ذرت علوفه‌ای حاشیه آن
- دور ریختن لایه‌ای به قطر 10 تا 15سانتی متر از روی ذرت علوفه ای در هر برداشت از سیلو به دلیل وجود کپک و قارچ
- بدست نیامدن یک سیلوی یکنواخت

در سيلوهاي سنتي سيلاژ ذرت علوفه كه در اكثر گاوداريها و دامداريهاي كشور با هدف تخمير ، پختن و عمل اوري ذرت علوفه سبز ، بسته مي شود به دليل عدم مديريت و ساير عوامل دخيل ، هميشه اينگونه سيلوها لايه اي به قطر١٠ تا ١٥ سانتي متر از لايه هاي بيروني سيلو با قارچ و كپك همراه خواهد بود .در ادامه عكس هايي از قارچ و كپك هاي موجود در سيلوهاي مذكور درج شده است...

◀️ راهکارهای مدیریتی كه برای بالا بردن و بهبود کیفیت سیلاژ هنگام تهيه سيلو بايد مورد توجه قرار بگيرد ...

مديريت سیلو و داشتن سیلوی با کیفیت از ارکان داشتن تولید سودآور و پایدار در صنعت دامپروری است.

🔸برداشت ذرت علوفه ای با ماده خشک مناسب کل گیاه (30 تا 35%) که معمولا تحت کنترل دامدار نمی باشد.
بنابراین ذرت علوفه اي كه در ماده خشک پایین برداشت می شود ، منجر به خروج شیرابه (منبع قند قابل تخمیر) یا Seepage می شود. اندازه قطعات ذرت علوفه ای هنگام چاپر کردن مهم است ( باید متناسب با ماده خشک علوفه برداشت شده باشد تا ضمن تخمیر مناسب باعث خروج شیرابه نگردد.)

🔸رعایت ارتفاع برداشت جهت جلوگیری از آلودگی به خاک (تخمیر کلستریدیایی) و استفاده از بخش قابل هضم تر گیاه

🔸پرکردن سریع سیلو و کوبیدن و فشردن همزمان آن (که معمولا پر کردن سیلو مخصوصا در دامداری های بزرگ با سیلوهای با ظرفیت بیش از 5 هزار تن بعضی وقت ها بيش از 2 هفته طول میکشد)

🔸پوشاندن سریع پس از اتمام کوبیدن نهایی. از همه مهمتر سنگین کردن روی سیلو با لاستیک یا کیسه شن و آجر و..... می باشد که معمولا نادیده گرفته می شود.

🔸استفاده از یک افزودنی سیلو (Inoculant) که بهترین اثر را بر روی تخمیر زمانی دارد که در زمان برداشت و جلوی چاپر بر روی علوفه اسپری شود ، ولی معمولا هنگام سیلو کردن و به طور یکنواخت پاشیده می شود.

🔸رعایت ظرفیت سیلو با برداشت در زمان feed out جهت حفظ کیفیت سیلوی برداشت شده.

🔸سرعت عمل در پر کردن سیلو و پشت سر هم و بدون وقفه بودن فرآیند پر كردن سيلو.

🔸قبل از پر کردن سیلو دیوارها و کف سیلو را شعله زده شد و تمام خلل و فرج به طور کامل با آتش ضد عفونی گردید. سپس فرمالین روی سطوح اسپری شد. این عمل موجب خواهد شد تا هیچ کپکی در سیلو بر خلاف سالهای قبل مشاهده نشود و همین امر موجب افزایش و ثبات رکورد شیر گردد.

🔸شیری بودن دانه ها در هنگام خرید و دانه دار بودن.

🔸مقدار رطوبت – خرید سیلو با رطوبت مناسب. چون ذرت علوفه ای به عنوان کشت دوم بعد از جو یا گندم کشت می شود در موقع برداشت میزان ماده خشک پایین می باشد. که با پژمرده کردن قبل از سیلو کردن می توان درصد ماده خشک را افزایش داد. در سیلو با رطوبت بالا از طریق پس آب، اتلاف مواد مغذی افزایش می یابد. در این حالت به علت وسیع بودن تخمیر مقدار اسیدهای آلی تولید شده بالا است که از لحاظ تغذیه ای مطلوب نیست. همچنین سیلو با ماده خشک بالا با سرعت کمتری نسبت به سیلو با ماده خشک پایین تخمیر می شود. زیرا رطوبت پایین باعث کاهش رشد میکروبی می شود. براساس گزارشات علمی بهترین درصد ماده خشک برای سیلو 35 درصد است.

ماده خشك يعني چه :

همانطور که می دانید تمام مواد غذایی دارای مقداری آب در داخل خود هستند ، حتی مواد غذایی که خشک بنظر می رسند هم دارای مقداری آب می باشند و می دانید که این مقدار اب درموقع جیره نویسی باید در نظر گرفته شود.

مقدار کل ماده غذایی بدون در نظر گرفتن درصد رطوبت را ماده خشک می گویند که در کل شامل مجموع پروتئین ، چربی ، فیبر خام و عناصر معدنی در ماده غذایی می شود.

برای اندازه گیری درصد ماده خشک یک علوفه يا يك جيره و ... ، مقدار درصد رطوبت بدست آمده را از عدد 100 کسر کرده و مقدار ماده خشک بدست می آید.
درصد ماده خشک = 100 - درصد رطوبت

نحوه تشخیص شتر مرغ نر و ماده🖕🖕🖕🖕

اپیدمیولوژی :
ورم پستان درتمام حیوانات پستاندار ماده بروز میکند ولی در گاوهای شیری دارای اهمیت اقتصادی است وآنهم بعلت خساراتی است که به صنعت تولید شیر وفرآورده ها ی آن وارد می شود . البته در اثر بیماری ورم پستان تلفات دامی نیز وجود دارد لکن زیا ن اقتصا دی آ ن مربوط به تلفا ت به تنها ئی نیست بلکه کاهش مقدار شیر پستا ن مبتلا و اختلال در فر آوری شیر عمده ترین خسارات را تشکیل میدهد . از جمله خسارات دیگر آن انتشار ورم پستا ن در سایر دامها ی گله وبعضا ایجاد گلو درد استرپتوکوکی ویا سل و بروسلور در انسا ن است
شیوع بیماری ورم پستان در اغلب کشورهاحدود 40 در صد است که در بعضی از کشورها تا 25 در صد آنرا کاهش داده اند .
بطور متوسط ابتلا هر کارتیه (قسمت ) از پستان به بیماری سبب کاهش 8 درصد تولید شیر آن کارتیه میگردد ویطور کلی در یک گاو مبتلا سبب کاهش 15 در صد از تولیدشیر میشود. ازطرفی زیان حاصل از تغییرات ترکیب شیر مثل کاهش چربی کاهش کازئین ولاکتوز و افزایش سرم شیر وپروتئین ها وافزایش کلرور ها نیز بایستی در نظر گرفت .

عوامل ایجاد ورم پستان :
میکربها یکی از عوامل ایجاد ورم پستان هستند اما بتنهائی بعنوان عامل اولیه اورام پستان نمیباشند در بعضی موارد از شیر های بظاهر سالم هم میکرب جدا میشود عوامل ایجاد ورم پستان عبارتند از
1-عوامل مستعد کننده 2-عوامل عفونی
عوامل مستعد کننده :
الف-جراهاتیکه در سر پستانها یا پستا ن ایجاد میشود
ب- روش نگهداری (مدیریت بهداشت جایگاه .مدیریت بهداشت شیر دوشی)
پ-حساسیت مربوط به توارث
ت-روش تغذیه :
2-عوامل عفونی
استرپتوکوک ها مثل استرپتوکوک آگالاکتیه استرپتوکوک اوبریس ودیسگالاکتیه وفکالیس وپنومو نیه

استافیلوکوک ها اورئوس
کلی فرمها اشرشیا کلی اسفروفوروس نکروفوروس یا فزی فرمها
کورینه باکتریها پیو ژنس وبویس
سودوموناس ها
مایکو باکتریومها توبر کولوسیس (سل)
میکو پلاسما آگالاکتیه واریته بویس
قارچها کاندیدا کریپتو کوکوس تریکوسپرون
باستثنا سل که از طریق خون انتشار مییابد در سایر موارد عفونت پستان اغلب از طریق مجرای پستان انجام میگیرد .
عفونت در ابتدا بصورت التهاب مشخص میشود ولی تا بروز التهاب سه مرحله وجود دارد

1-هجوم 2- عفونت 3- التهاب
هجوم مر حله ایست که میکرب از خارج سر پستا نها به مجاری شیر نفوذ میکند
عفونت مرحله ایست که میکرب رشد میکند و بافت پستانی را مورد تهاجم قرار میدهد
التهاب نتیجه رشد میکرب و افزایش آ ن وتخریب بافت پستا نی و نفوذ گلبولها ی سفید یا لکوسیتها جهت دفع عفونت میباشد

مرحله هجوم
الف- دراین مرحله بستگی به حضور وتعداد باکتریها ی مولد بیماری در محیط شیر دوشی که معمولا بوسیله مبتلا کردن هر یک از قسمتها ی چهار گانه پستا ن ومیزان آ لودگی پوست و سرپستا نها سنجیده میشود
ب- تعداد دفعا تی که سر پستا نها ی گاو بویژه نوک آ نها با این باکتری ها آ لوده میشوند که وابسته به میزان رعایت بهداشت در هنگام شیر دوشی میباشد
ج- میزان ضا یعا ت اسفنکتر سر پستا نها که ورود باکتریها را در مجاری آ نها آ سان میکند و بستگی به ماشینها ی شیر دوشی ومیزان کردن نگاهداری ودرست کار کردن ماشین شیر دوشی ومراقبت از سرپستانها دارد
د- وضع اسفنکتر0سر پستا نها بویژه در مرحله پس از شیر دوشی که عضلات اسفنکتر در استراحت میباشند وشل بودن اسفنکترها سبب میشود هجوم میکربها را هم در نتیجه مکیدن و هم بواسطه تکثیر میکربی به داخل آ سا ن سا زد
ذ- حضور مواد ضد میکربی در مجرا ی سر پستا نها .
2- مرحله عفونت
الف- نوع میکرب که قدرت آ نرا در تکثیر در شیر مشخص میکند
ب- حساسیت میکرب عامل در برابر آ نتی بیو تیکها ی مورد استفاده که ممکن است مربوط به مقاومت طبیعی ویا اکتسابی میکرب در نتیجه مصرف نا مناسب آ نتی بیوتیکها حاصل شده باشد .
ج- وجود مواد حفاظت کننده در شیر (مواد ایمنی زا ) که ممکن است طبیعی باشند یا در نتیجه عفونت قبلی ویا مایه کوبی تولید گردند .
د- وجود تعداد زیادی لوکوسیت که در نتیجه تورم پستا ن قبلی ویا ضربه ها ی فیزیکی باشد.
ذ- مرحله شیر واری که عفونت در مرحله خشک شدن پستان با سهولت بیشتری صورت می گیرد زیرا در آ ن مرحله عمل فیزیکی سیلا ن وخروج شیر همراه با عفونت وجود ندارد .

2- مرحله عفونت

الف- نوع میکرب که قدرت آ نرا در تکثیر در شیر مشخص میکند

ب- حساسیت میکرب عامل در برابر آ نتی بیو تیکها ی مورد استفاده که ممکن است مربوط به مقاومت طبیعی ویا اکتسابی میکرب در نتیجه مصرف نا مناسب آ نتی بیوتیکها حاصل شده باشد .

ج- وجود مواد حفاظت کننده در شیر (مواد ایمنی زا ) که ممکن است طبیعی باشند یا در نتیجه عفونت قبلی ویا مایه کوبی تولید گردند .

د- وجود تعداد زیادی لوکوسیت که در نتیجه تورم پستا ن قبلی ویا ضربه ها ی فیزیکی باشد.

ذ- مرحله شیر واری که عفونت در مرحله خشک شدن پستان با سهولت بیشتری صورت می گیرد زیرا در آ ن مرحله عمل فیزیکی سیلا ن وخروج شیر همراه با عفونت وجود ندارد .

3-مرحله التهاب

الف- بیماری زائی وقدرت هجوم میکرب .

ب- میزان حساسیت بافت پستا ن به میکرب که ممکن است از مقاومت در نتیجه وجود پادتن ثابت بافت تا حساسیت شدید در اثر عفونت قبلی تغییر کند .

در مرحله هجوم بهتر از مراحل دیگر میتوان با توجه به پرستاری و بویژه بکار بردن روشهای بهداشتی خوب از میزا ن اشاعه تورم پستا ن کم کرد .

عوامل تاثیرگذار در سیستم ایمنی مرغ:

هدف از پرورش طیور تجارتی، رسیدن به بالاترین وزن نهایی و حداکثر تولید تخم مرغ به ازای هر واحد مصرف خوراک می باشد. بهر حال بین صفات تولیدی و پاسخهای سیستم ایمنی و صفات مربوط به مقاومت به بیماریها همبستگی منفی وجود دارد. به عنوان مثال این همبستگی منفی بین تولید و ایمنی باعث می شود که در در سویه های پرتولید عملکرد و تکامل سیستم ایمنی ضعیف تر باشد.

شاید یکی از عوامل ایجاد کننده همبستگی منفی بین صفات تولیدی و پاسخهای ایمنی در طیور، تامین همه احتیاجات فیزیولوژیکی از طریق مصرف اقلام خوراکی محدودی مانند مواد مغذی و میزان دسترسی آنها، باشد. ژنوتیپهایی با وزن نهایی حداکثر نسبت به سویه هایی با وزن نهایی پایین تر، پاسخهای ایمنی ضعیف تری را در برابر آلودگی های ناشی از ای کولای و تیتراسیون آنتی بادی سلولهای ایمنی از خود نشان می دهند. بنابراین امروزه درآمیخته های حاصل از سویه های تجارتی احتمال بروز هر نوع اختلال در پاسخهای ایمنی بیش از هر زمانی احساس می شود. علاوه بر انتخاب ژنتیکی، بعضی از عوامل غیر ژنتیکی مانند غلظت مواد مغذی جیره، قادر است که تظاهر ژنهای مسئول پاسخهای ایمنی را از طریق ایجاد تعییر در میزان بلوغ سیستم ایمنی و همچنین میزان آنتی بادی تولید شده در برابر عفونتها تغییر دهد.

1)مکانیسم های دفاعی در جوجه های گوشتی:
محیط سالن در شرایط پرورش متراکم جوجه ها، همواره شامل طیف وسیعی از میکروارگانیسم هایی می باشد که بطور مستمر با سیستم ایمنی در حال رقابت هستند. بطور کلی عوامل بیماریزای مهاجم از طریق آنتی بادی های مترشحه از نوتروفیلها و یا حاصل از میکروبهای غیرفعال و ضعیف شده(واکسنها) سرکوب شده و نهایتا این لاشه سلولی این مهاجمین از طریق عمل بیگانه خواری حذف می شوند. این مکانیزم دفاعی برای کنترل پاتوژن های خارج سلولی مانند باکتریها و همچنین در برابر عوامل بیماریزای داخل سلولی مانند ویروسها بازدهی کاملا موثری را از خود نشان داده است. برای مقابله بر علیه عوامل بیماریزای داخل سلولی همانند ویروسها، مکانیسم ایمنی بواسطه سلول(cmi) نقش کلیدی را بر عهده دارد. در این مکانیسم با توجه به اینکه امکان از بین بردن عوامل پاتوژن از طریق ترشح آنتی بادی وجود ندارد فلذا به کمک تزریق سیتوتوکسین لنفوسیتهای نوع تی به داخل سلول آلوده، نتیجتا تخریب سلول و از بین رفتن ویروسها امکان پذیر می گردد. سیستم ایمنی در برابر ورود عوامل بیماریزا، ترکیبات متنوعی را مانند پروتینهای فاز حاد، آنزیمهای پروتئولیتیک و هیدرولیتیک، رادیکالهای اکسیژن و مشتقات نیتروژن را برای از بین بردن ا پاتوژنهای مهاجم یا سلولهای آلوده تولید می کند.

جواب سوال دوستان 👇👇👇👇
براي اينكه بدانيم گاوشيري درروز چه مقداري ماده خشك مصرف مي كند ازفرمول : 0/185* وزن زنده گاو = مصرف ماده خشك روزانه گاوخشك
استفاده مي كنيم . مثلا گاوخشكي باوزن 600 كيلوگرم بايدروزانه 1/11 كيلوگرم ماده خشك مصرف نمايد.بهتراست علوفه دراين دوران بيشترازيونجه وسيلوي ذرت باشد.مصرف سيلوي ذرت دراين برهه تا 8 كيلوگرم نيزمي تواند لحاظ شود ومصرف يونجه خوشخوراك نيزتا 3 كيلوگرم درروزمشكلي رابوجودنمي آورد.به علت خوشخوراكي سيلوي ذرت بهتراست مصرف آن دراين دوره به ميزان 30 درصد كل جيره يا همان مقدارتوصيه شده دربالا انجام گيرد.

بنا به درخواست دوستان👇👇👇👇

#اسید_چرب_امگا_3
نتایج استفاده از اسید چرب امگا-3 در گاوهای تازه زا و پرتولید

🔵بهبود تولید شیر در اوایل دوره شیردهی
پاسخ تولید شیر به مکمل محافظت شده روغن ماهی خطی بوده وبا افزایش میزان مصرف ،تولید شیر افزایش می یابد.زمان آغاز تغذیه مکمل محافظت شده روغن ماهی ،بر پاسخ مشاهده شده تاثیرگذاراست.
تولید شیر در دامهای مصرف کننده از روز ابتدای شیردهی مشهودتر از سایر حیوانات است.

🔵بهبود کارایی تولید مثل
بهبود تعادل اسیدهای چرب غیر اشباع سبب افزایش نرخ باروری در تلقیح اول و دوم میشود.به یاد داشته باشیم پاسخ های تولید مثلی زمان بیشتری برای بروز نیاز دارند.
حدود 3 ماه زمان برای مشاهده اثرات مثبت برنرخ باروری گله و 9-6 ماه برای مشاهده بهبود عملکرد تولید مثلی زمان نیاز است.

🔵بهبود ماندگاری رویان
ایجاد یک سیستم ایمنی متعادل و شرایط بهتر محیط رحم بواسطه مصرف مکمل های اسیدهای چرب غیر اشباع سبب افزایش ماندگاری رویان میشود.

🔴 در اغلب موارد در فرآیند تنظیم جیره غذایی گاوهای شیری،متعادل نمودن مصرف انواع اسیدهای چرب ضروری عملی درجه دوم و دارای اهمیت کمتری نسبت به تامین و متعادل نمودن مقادیر اسیدهای آمینه و پروتئین ها ،کلسیم و فسفر ،الیاف و نشاسته محسوب میشود.

استفاده از کود مرغی در جیره دام

اول: توسط غربال اشیا فلزی کود مرغی را جدا کنید.
دوم : به آن تفاله چغندر و یا باگاس بزنید ( 5 درصد) سوم : ده درصد ملاس بزنید. چهارم: داخل کیسه ای پلاستیکی تا 14 روز در گرمای هوا سیلو کنید. پنجم: بعد از باز کردن خشک کنید و اسیاب
ششم به هنگام استفاده اندکی ملاس بزنید و داخل جیره استفاده کنید. ( 10 درصد کل جیره)

نشانیها ی بیماری ورم پستان

برحسب حدت وشدت میکرب که به پستان هجوم کرده باشد نشانیها ی بیماری متفاوت است التهاب شدید (حاد) فوق حاد که با مسمومیت خونی (سپتی سمی ) وبا واکنش عمومی همراه است یا بصورت التهاب نامشخص (تحت حاد ) یا مخفی
ویا مزمن که بتدریج بافت پستا ن فیبروزی وسفت میشود ظاهر میشوددراین حالات بستگی به نوع میکرب نشانی متفاوت است

ورم پستان محفی (تحت حاد)

در این نوع ورم پستا ن وضع ظاهری شیر سالم وعادی بنظر میرسد ودر دام هیچگونه علائم بیماری بصورت ظاهری دیده نمیشود لکن در ترکیبات شیر تغییرات زیر دیده میشود

-افزایش گلبولها ی سفید و سلولها ی بافت پستان یا سلولهای سوماتیک Somatic cell(sc)

-کاهش چربی شیر

-کاهش کازئین

-کاهش لاکتوز

-افزایش سرم شیر

-افزایش کلرورهادر شیر

-افزایش گلیکوژن

کاهش تولید شیر

در این مرحله بعلت عدم تشخیص وتوجه نداشتن دامدار به بهداشت شیر در اتاق شیر دوشی و توام دوشیدن دامها ی سالم وبیما ر سبب اشاعه بیماری به سایر گاوها میشود بطوریکه ظرف مدت کوتاهی 50 در صد گله به این نوع ورم پستان مبتلا میشوند

آبکی بودن مدفوع طیور نشانه بیماری است!
رطوبت بالا در مدفوع طیور نشانه خوبی از سلامت واحد مرغداری نیست و اگر این موضوع در حال افزایش و قابل توجه باشد به منزله وضع بحران در پرورش مرغها است که باید اقدامهای سریع به اجرا درآید.
باتوجه به فرایند هضم مواد جیره غذایی در روده مرغها بین 4 تا 8 ساعت، در صورت مشاهده شدن چنین وضعیتی باید با سرعت تمام و با نظارت کامل طی 48 ساعت اقدامهای درست برای درمان پرندگان شروع شود.
مشکل فضولات مرطوب برای مدیران مرغداریها در زمره مسائلی است که میتواند به عوامل فراوانی مرتبط باشد. در بسیاری از موارد، شناخت این عوامل نیازمند داشتن تجارب و مهارتهای لازم از سوی مدیران مرغداری ها است. موضوع فضولات مرطوب یک پروسه مراقبتی و راهنماییکننده بوده که باید به سوالات کلیدی بسیاری پاسخ دهد.

علل رودهای یا کلیوی
به طور کلی، علل فضولات مرطوب میتواند به 2 شکل رودهای و کلیوی دستهبندی شوند. فاکتورهای متفاوتی از قبیل برونشیتهای عفونی ویروسی ( IB) و یا اوکراتوکسینها قادر به آسیب وارد آوردن به کلیهها بوده که موجب افزایش ادرار و مرطوب شدن فضولات میشوند. همچنین افزایش ادرار امکان دارد به علت مصرف زیاد آب و یا به هم خوردن توازن الکترولیتها باشد.
ممکن است سیستم گوارشی تحت تاثیر تعداد زیادی از پاتوژنهایی که موجب آسیب وارد آوردن به این سیستماند قرار گرفته و تغیراتی در فضولات مرغ ها به وجود آورند. از سویی عوامل غیر عفونی وجود دارند که میتوانند سیستم گوارشی را تحت تاثیر قرار دهند.


علائمی که از بیماری در مدفوع طیور خبر میدهد
اولین چیزی که باید به آن توجه کرد وضع ظاهری مدفوع مرغها میباشد و نکاتی از قبیل مواد غذایی هضم نشده در مدفوع، مقدار آب موجود در آن و رنگ آن را باید مدنظر قرار داد.
به عنوان مثال در صورتی که مدفوع زیاد آبکی و با رنگ روشن باشد، بدون آنکه ترکیبات سفید رنگ در آن دیده شود، میتواند به علت آسیب وارده به کلیهها باشد. امکان دارد که مدفوع دارای یک پوشش نارنجی رنگ بوده که تصور میشود به دلیل کنده شدن سلولهای دیواره مخاطی رودهها باشد. این حالت میتواند نشان دهنده آب زیاد در سیستم رودهای به علت عفونتهای ناشی Eimera maxima و سایر باکتریها باشد، اگرچه در صورتی که مرغ ها به مدت 2 ساعت قادر به خوردن غذا نباشند نیز چنین حالتی نیز در مدفوع آنها دیده میشود. وجود مواد غذایی هضم نشده در مدفوع پرنده نیز میتواند نشانه مشکل رودهای و هضم ضعیف غذا باشد.
اندازهگیری مقدار آب در مدفوع کار مشکلی است چرا که مدفوع میتواند آب زیادی از محیط اطراف جذب کند. یکی از روشهای اندازهگیری رطوبت مدفوع قرار دادن کاغذهای جذبکننده رطوبت بر روی زمین و سپس جمعآوری آنها پس از ریخته شدن مدفوع بر روی آنها است.
آب جذب شده توسط کاغذ از خود یک دایره قابل رویت بر جا میگذارد که به عنوان معیار اندازهگیری و ثبت مقدار آب در مدفوع است.
اگرچه اندازه این دایره میتواند براساس نوع کاغذ، سن پرنده و زمان دفع و سایر موارد دیگر، متفاوت باشد، اما در هنگامی که به صورت قاعدهمندی به کار گرفته شود میتواند نشانگر بخشی از علل رطوبت بالا در مدفوع پرندگان و بدتر شدن وضع آنها در آن زمان باشد.
بررسی بقایای موجود در قسمت مرکزی مدفوع میتواند سرنخهایی از به وجود آمدن این مشکل نشان دهد که شامل مواد غذایی هضم نشده و یا محتویات رودهای است.
مرغها امکان دارد که به دلیل هرگونه عفونتی از غذا خوردن امتناع کرده اما به خوردن آب ادامه دهند که منجر به مدفوع آبکی میشود. بنابراین توجه به نحوه مصرف مواد غذایی و آب در هنگام تولید مدفوع مرطوب دارای اهمیت است. خوردن غذا باید به طور روزانه افزایش یافته اما مصرف آب باید وضع ثابتی داشته باشد.




عفونی یا غیر عفونی؟
به طور کلی علل ایجاد مدفوع مرطوب را به 2 شکل میتوان دستهبندی کرد: عفونی و غیر عفونی.
تعداد زیادی از عوامل بیماریزا میتوانند در سیستم گوارشی ایجاد آلودگی کرده و مستقیما موجب تغییراتی در مدفوع پرندگان شوند. مدفوع مرطوب ممکن است در نتیجه فعالیت یک عامل عفونی باشد، لکن اغلب عواملی چند جانبه داشته و مرتبط با تعدادی از پاتوژنها با اثرات منفی است.
کوکسیدوز، که در نتیجه عفونت رودهای ایجاد میشود به علت فعالیت پارازیتهای Eimeria که میتوانند موجب خونی شدن و سفت شدن مخاط و ظهور اثرات آن در مدفوع شود، میباشد.
E.maxima موجب خونریزی در روده کوچک و سفت شدن مایع مخاطی آن میشود در حالی کهE. acervullina تاثیر کمتری داشته و ممکن است به کاهش وزن به همراه آبکی شدن مدفوع بیانجامد. در صورت مشکوک بودن به کوکسیدیوز باید نمونهای از پرندگان برای آزمایش به آزمایشگاه برده شود.

چگونگی معالجه و درمان
در صورت تشخیص کوکسیدیوز، توصیه میشود تا از داروهای amprolium، toltrazuril و یا سولفونامیدها در آب خوردنی پرندگان استفاده شود و تاثیر این داروها را به دقت تحت نظر گرفت. در صورتی که مشکل همچنان بر قرار باشد، نیاز است تا یک برنامه بررسی مجدد به منظور ارتقا مدیریت بیماری در دستور کار قرار گیرد. آلودگی کنترل نشده میتواند به خسارات اقتصادی قابل توجهی منتهی شده و موجب بروز بیماریهای ثانوی شود.


بازرسی آب و غذا
در صورتی که مدفوع آبکی حالت شیوع داشته باشد باید کیفیت غذا و آب مورد شک و تردید قرار گیرد. مواد معدنی به مقدار زیاد (پتاسیم، سدیم، منزیم، سولفور و کلر) میتوانند با افزودن به آب خوراکی پرندگان کمبودهای ناشی از مدفوع مرطوب پرندگان را جبران نمایند چرا که باید توازن الکترولیتی آنها برقرار بماند. در صورت ایجاد تغییرات در مدفوع، مدفوع مرطوب باید از نظر کیفیت مواد غذایی به سرعت مورد بررسی قرار گیرد. امکان دارد که یک تغییر در جیره غذایی و یا اختلال در مخلوط کردن موجب پایین آمدن کیفیت مواد خام گردد. همچنین باید میزان نمک و سایر املاح معدنی و نیز کیفیت و کمیت پروتئین، چربیها و کربوهیدراتها اندازهگیری شود. مواد چربی بدون کیفیت و گندیده نیز میتوانند موجب تولید مدفوع مرطوب گردند. همچنین موادی از قبیل گندم، جو، چاودار و کازاوا (تاپیوکا)، به علت داشتن پلی ساکاریدهای غیر نشاستهای محلول میتوانند عامل مدفوع مرطوب باشند.
کاغذ تست مدفوع نشانگر چگونگی رطوبت مدفوع است و چنانچه غذای هضم نشده در مرکز آن وجود داشته باشد، این وضع میتواند دلایل متفاوتی داشته و نیاز به دلایل مقایسهای بیشتری دارد.
حرارت بالا و یا پایین هردو میتوانند نامطلوب باشند و مضافا مشکل مواد غذایی اهمیت بسیاری دارند. ذرات غذایی بسیار ریز موجب عبور آب از روده شده و عاملی در مدفوع مرطوب هستند. ترکیببندی مواد غذایی درشت و دانه کامل در تمام طول روده شده و عاملی در مدفوع مرطوب میباشند. ترکیببندی مواد غذایی درشت و دانه کامل در تمام طول روده، شکل کامل حرکت میکننند.
مایکوتوکسینها و مواد غذایی آلوده به قارچ نیز میتوانند عامل مدفوع مرطوب باشند. این مواد با تحت تاثیر قرار دادن کبد و کلیهها میتوانند تغییراتی به وجود آورده و موجب افزایش مصرف آب گردند.
نهایتا، شرایط محیطی نیز باید به عنوان عوامل به وجود آورنده مدفوع مرطوب مدنظر قرار گیرند. حرارت و رطوبت بالا در مرغداری میتوانند موجب افزایش مصرف آب و زیاد شدن آن در مدفوع میگردد. در صورت وجود رنگ نارنجی در مدفوع این نشانه میتواند به علت غذا نخوردن پرندگان به مدت چند ساعت باشد و ارزش آن را دارد که مورد بررسی قرار گیرد.