〽️ ارتقا رتبه دکتر محمدامین امامی، عضو هیات تحریریه نشریه پژوهه باستان سنجی به دانشیاری
@ArchaeometryJr

معرفی پایان نامه باستان سنجی(4)

📑عنوان پایان نامه: مطالعه ی باستان سنجی بقایای اسکلت های انسان پیش از تاریخ با روش آنالیز ایزوتوپ های پایدار

📂چکیده
همگام با رشد علوم و ابداع روش های دستگاهی پیشرفته که امکان بررسی های دقیق و علمی را فراهم ساخته است، باستان شناسی نیز علوم مختلف را به کار گرفته و زایش علوم میان رشته ای همچون باستان سنجی، زیست باستان شناسی، باستان شناسی بیوملکولی و غیره را منجر گشته است، که در این میان مطالعه بقایای اسکلت های انسان اهمیت ویژه ای یافته است. آنالیز ایزوتوپ های پایدار یکی از روش های علمی است که از چند دهه پیش در حوزه های مختلف علوم کاربرد روزافزونی داشته است. این روش از حدود سه دهه پیش جهت مطالعه بقایای اسکلت انسان های باستانی به کار رفته است و محققان توانسته اند از این طریق به سوالات بسیاری در خصوص شناخت آب و هوا، تغذیه و اقتصاد زیستی باستان و نیز جابجایی ها و مهاجرت های گروه های انسانی گذشته پاسخ دهند. با وجود رشد روزافزون کاربرد آنالیز ایزوتوپ های پایدار در مطالعات باستان شناسی در اکثر نقاط دنیا، پژوهش های اندکی در رابطه با استفاده از این روش در باستان شناسی ایران در دست است. در این راستا، این مطالعه بر آن است که با استفاده از آنالیز ایزوتوپ های پایدار استرانسیوم به مطالعه باستان سنجی بقایای اسکلت های انسان محوطه باستانی مسجد کبود بپردازد. در این پژوهش نمونه های دندان و استخوان ده اسکلت از اسکلت های مسجد کبود جهت بررسی بومی و یا غیر بومی بودن این اسکلت ها با دو روش آنالیز ایزوتوپ های پایدار استرانسیوم 87Sr/86Sr و آنالیز عناصر کم مقدار Sr/Ca و Ba/Ca مورد مطالعه قرار گرفته اند. نتایج آنالیز ایزوتوپ های پایدار نشان می دهد که غیر از اسکلت شماره 81/8 مابقی نمونه ها بومی هستند. با توجه به مونث بودن اسکلت مورد نظر، این مسئله را می توان نشانی از برون همسری دانست که البته بررسی این مسئله نیاز به نمونه های بیشتر و مطالعات گسترده تری دارد.
عناصر کم مقدار استرانسیوم و باریم و نسبت Sr/Ca و Ba/Ca در نمونه های اسکلت ها نیز اندازه گیری شد. برای مطالعه نتایج به دست آمده ابتدا نتایج به صورت تابع لگاریتمی ارائه شدند. پس از آن، با استفاده از نرم افزار SPSS ابتدا نرمال بودن توزیع داده ها مورد بررسی قرار گرفت که پس از حصول اطمینان از نرمال بودن توزیع داده ها، نسبت های به دست آمده با استفاده از نرم افزار SPSS و روش آزمون تی با هم مقایسه شدند. مقایسه لگاریتم Sr/Ca نمونه های استخوان با این نسبت در نمونه های دندان نشان داد که مقدار پی 0/509 بوده و بزرگتر از سطح معناداری 0/05 است (0/05 P >)؛ در نتیجه می توان گفت که اختلاف معناداری بین نسبت Sr/Ca نمونه های دندان و استخوان وجود ندارد. مقایسه لگاریتم Ba/Ca نمونه های استخوان و دندان از طریق آزمون تی نیز عدد پی 0/821 را نشان داد که این مقدار نیز بزرگتر از سطح معناداری است (0/05 P >)؛ در نتیجه می توان گفت که در اینجا نیز، تفاوت معناداری بین نسبت Ba/Ca نمونه های دندان و استخوان وجود ندارد. بنابراین نتایج آنالیز عناصر کم مقدار حاکی از بومی بودن نمونه ها است. نتایج این پژوهش که بومی بودن اسکلت های محوطه عصر آهن مسجد کبود را نشان می دهد، حاکی از سودمندی این روش در مطالعات باستان-شناسی است. علاوه بر این نتایج آنالیزهای ایزوتوپی و عنصری به دست آمده در این پژوهش را می توان در تحقیقات مختلف زمین شناسی و باستان-شناسی و دیگر علوم بین رشته ای به کار برد.

🔍واژگان کلیدی: بیوآرکئولوژی،‌ بقایای اسکلت انسان، آنالیز ایزوتوپ های پایدار، ایزوتوپ استرانسیوم، مهاجرت


📝 زندکریمی، هادی. (1393). مطالعه ی باستان سنجی بقایای اسکلت های انسان پیش از تاریخ با روش آنالیز ایزوتوپ های پایدار. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. گروه آموزشی پژوهشی باستان سنجی. دانشکده هنرهای کاربردی. دانشگاه هنر اسلامی تبریز.

@ArchaeometryJr پژوهه باستان سنجی

پایگاه اطلاعاتی «سیویلیکا» نمایه کننده نشریه پژوهه باستان سنجی
http://www.civilica.com/JournalIssue-JR_JRA-2-1=دوفصلنامه-پژوهه-باستان-سنجی.html

@ArchaeometryJr پژوهه باستان سنجی

💢مستند "اردویسور آناهیتا" فیلمی از بابک حجتی-1383
در تابستان سال 2004 تولید و ساخت مستندی در خصوص معبد آناهیتا شهر کنگاور شروع شد. این فیلم به معماری و کاوش های انجام شده در معبد نگاه ژرف تری می اندازد به نحوی که هم مخاطبین خاص و عام می توانند از این مستند بهره ببرند. در همان سال این فیلم درسومین جشنواره ziff کانادا رتبه سوم را از آن خود کرد. اطلاعات علمی و باستان شناسی ارائه شده در این فیلم حاصل تحقیقات مرحوم دکتر آذرنوش می باشد. در سال 2005 فیلم مجددا تدوین شده و صداگذاری حرفه ای می شود. حاصل این تدوین کوتاه و موجز شدن اثر و جذاب تر شدن آن بود.

💢این مستند برای اولین بار توسط نشریه پژوهه باستان سنجی به صورت عمومی پخش شده است. لینک مستند در آپارات:
http://www.aparat.com/v/NeboD

@ArchaeometryJr پژوهه باستان سنجی

معرفی پایان نامه باستان سنجی(5)

📑عنوان پایان نامه: منشأیابی مصنوعات مرمری عصر مفرغ حوزه فرهنگی هلیل رود

📂چکیده
منشایابی مصنوعات مرمری عصر مفرغ تمدن نویافته هلیل رود(جیرفت) با توجه به شاخصه های ویژه زیست بوم آن اقلیم که معادن عظیم با دسترسی سهل را ممکن ساخته است، می تواند گامی مهم در شناخت نظام تولیدی منطقه و مبادلات فرهنگی- تجاری در فلات ایران باشد که تا کنون صورت نپذیرفته است. هدف این پژوهش تلاشی برای شناخت منشأ مواد خام و فرایند تهیه آن برای ساخت ظروف مرمری و ساختارشناسی و تقسیم بندی سنگ های مرمری مورد استفاده با توجه به زیست بوم دشت جیرفت به مرکزیت کنارصندل جنوبی و حوزه آن است. طرح مورد مطالعه منشأیابی ظروف مرمری با شناخت ساختاری مواد، بومی یا غیربومی بودن آن و نحوه تهیه مواد خام است. از آن رو در بررسی های میدانی 46 قطعه از سنگ های کلسیتی(مرمری) از رخنمون های کلسیتی منطقه، رودخانه های شور و هلیل(در اطراف تپه کنارصندل) و سطح محوطه کنارصندل جنوبی جمع آوری گردید. سپس مطالعات آزمایشگاهی پتروگرافی و بررسی های کتابخانه ای اسناد زمین شناسی و باستان شناسی حوزه جیرفت مورد مطالعه قرار گرفت. از 46 نمونه مورد مطالعه، 21 نمونه برای بررسی های پتروگرافی منتخب شدند که 6 نمونه آن داده های باستانی هستند. هم چنین برای بررسی نطام تولیدی مصنوعات مرمری در جنوب شرق ایران، ابعاد ظروف مکشوفه و گزارش شده از سه محوطه شاخص جیرفت، شهداد و شهرسوخته، به منظور شناخت افتراق و اشترک و هم بستگی آثار تولیدی توسط نرم افزار آماری SPSS مورد آزمون قرار گرفتند. بررسی زمین شناسی منطقه نیز با توجه به نقشه 1/100000 زمین شناسی جیرفت (سبزواران) انجام شد. روش اصلی به کار رفته در یافته های عددی و کیفی مطالعه، تحلیل های آماری توصیفی و استنباطی، و تطبیق داده های باستانی با مواد پراکنده در حوزه دشت جیرفت با مطالعه پتروگرافی نمونه هاست. نتایج این پژوهش، بررسی اجمالی ابهامات درباره انواع سنگ های کلسیتی( مرمری) و ارئه تقسیم بندی متناسب با ساختارهای سنگ، شناسایی مرمرهای رسوبی و دگرگونی در حوزه دشت جیرفت، شناسایی آراگونیتی بودن نمونه های باستانی و قابل تطبیق بودن آن با رخنمون های زمین شناسی منطقه است. هم چنین نتیجه بررسی های آماری نشان می دهد محوطه های شهداد و شهرسوخته به لحاظ ابعاد فرم تولیدی ظروف سنگی، ارتباط معناداری با محوطه جیرفت ندارند که می تواند حاکی از تولید ظروف در کارگاه های جداگانه باشد و قابل تعمیم به بومی بودن صنعت ساخت مصنوعات مرمری در جیرفت است. یافته های پژوهش شناخت ساختاری سنگ مورد استفاده در ساخت ظروف مرمری و بومی بودن نظام تولیدی آن است. هم چنین جمع آوری مواد خام از بستر رودخانه هلیل و شاخابه های آن با توجه به وجود سنگ های پراکنده در بستر رودخانه و توان استفاده در آن صنعت، و نیز عدم شناسایی شواهد معدنکاوی باستانی و بلوکه های سنگی پرداخت شده از منطقه تاکنون، محتمل ترین شیوه تهیه ماده خام در تولید مصنوعات مرمری به نظر می رسد؛ اما با توجه به کشف چندین هزاری مصنوعات مرمری در حوزه جیرفت، آن فرض کمرنگ می شود و باید توان تولیدی منطقه با ماده خام پراکنده در بستر رودخانه مورد آزمون قرار گیرد. نتایج این پروژه می تواند در مطالعات منشأیابی مصنوعات مرمری در جنوب ایرن بالاخص جنوب شرق کاربرد داشته باشد.

🔍واژگان کلیدی:منشأیابی باستانسنجی، کانی شناسی، مصنوعات مرمری،عصر مفرغ، حوزۀ فرهنگی هلیل رود

📝 محمدی سفیدخانی، رامین. (1394). منشأیابی مصنوعات مرمری عصر مفرغ حوزه فرهنگی هلیل رود. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. گروه آموزشی پژوهشی باستان سنجی. دانشکده هنرهای کاربردی. دانشگاه هنر اسلامی تبریز.

@ArchaeometryJr پژوهه باستان سنجی

📝همراهان محترم پژوهه باستان سنجی
با توجه به عدم دسترسی برخی منابع علمی و تجهیزات مورد نیاز در حوزه باستان سنجی و مرمت آثار فرهنگی تاریخی، نشریه پژوهه باستان سنجی اقدام به راه اندازی فروشگاه آنلاین کتاب و تجهیزات مرتبط با نام "فروشگاه مجازی کتاب و تجهیزات باستان" نموده است. در همین راستا در نظر است در قدم اول نسبت به ارائه و فروش کتاب های تخصصی و سپس فروش تجهیزات و مواد مورد نیاز پژوهشگران این حوزه ها اقدام گردد.
از این رو از جنابعالی دعوت می شود از فهرست کتابهای موجود و شرایط خریدالکترونیک آن در سامانه نشریه بازدید فرمایید.

http://jra-tabriziau.ir/eshop_books.php?slc_lang=fa&sid=1

@ArchaeometryJr پژوهه باستان سنجی

http://jra-tabriziau.ir/eshop_books.php?slc_lang=fa&sid=1

@ArchaeometryJr پژوهه باستان سنجی

⭕️فروش کتاب «روش های تجزیه مواد در مرمت و حفاظت آثار تاریخی»
فروشگاه باستان
http://jra-tabriziau.ir/eshop_books.php?slc_lang=fa&sid=1

پایگاه اطلاعاتی «Science library index» نمایه کننده نشریه پژوهه باستان سنجی
http://www.scinli.com/index.php/submission-view/753

@ArchaeometryJr پژوهه باستان سنجی

💢برای اولین بار انتشار ویدئوهای ارائه سخنرانی های همایشی توسط نشریه پژوهه باستان سنجی💢
ارائه ی دکتر نیما نظافتی در سمپوزیوم بین المللی باستان سنجی ایران و آلمان

http://www.aparat.com/v/tyHez

صفحه رسمی نشریه پژوهه باستان سنجی در آپارات را دنبال کنید
http://www.aparat.com/archaeometryjr

〽️ویدئوهای HD کانال رسمی نشریه پژوهه باستان سنجی در "یوتیوب" را دنبال کنید

https://www.youtube.com/channel/UCIvtgUCapvHkdASYZm4dKtA

〽️همراهان گرامی
از جمله اهداف نشریه باستان سنجی ارتقا و بهبود سطح کمی و کیفی اطلاعات موجود در فضای علمی کشور در رابطه با باستان سنجی و علوم باستان شناختی است.
در همین راستا درست اندرکاران نشریه به غیر از وظیفه اولیه خود در رابطه با مقالات علمی داوری شده که در قالب دوفصلنامه نشر می گردند؛ اقدام به راه اندازی و بروز رسانی کانال های ارتباطی نموده اند که همگی با انتشار مصاحبه های تخصصی، سمینارهای علمی و فیلم های مرتبط و کاربردی برای پژوهشگران، معرفی کتب، تارنماهای مهم و پایان نامه های دانشجویی میپردازند. از این رو از شما دعوت میشود در صورت علاقهمندی به هر یک از این حوزه ها آمادگی خود را برای همکاری با نشریه اعلام فرمایید و در ارتقا این حوزه جدید در منابع داخلی با نشریه همراه شوید.

رایانامه:
jra@tabriziau.ac.ir

تارنما:
http://jra-tabriziau.ir

اینستاگرام:
https://instagram.com/ArchaeometryJR

تلگرام:
https://telegram.me/ArchaeometryJR

آپارات:
http://www.aparat.com/ArchaeometryJR

یوتیوب:
https://www.youtube.com/channel/UCIvtgUCapvHkdASYZm4dKtA

معرفی کتاب باستان سنجی (19)
کاربردهای شیمی تجزیه در علوم باستان شناختی

شرح معرفی در نشانی زیر
http://jra-tabriziau.ir/page.php?slct_pg_id=114&sid=1&slc_lang=fa

@ArchaeometryJr

〽️عیدانه نشریه پژوهه باستان سنجی〽️
⭕️فروش کتاب تازه منتشر شده ی «کاربردهای شیمی تجزیه در علوم باستان شناختی» در فروشگاه باستان
http://jra-tabriziau.ir/eshop_books.php?slc_lang=fa&sid=1

💢فیلم مستند زنده در خشت بی جان مسجد جامع هفتشویه

نویسنده و کارگردان: علی مسافری ضیاء الدینی محصول سال: 1385 تهیه کننده دانشگاه هنر اصفهان به سفارش همایش بین المللی هنر نبوی
(محراب با تزئینات گچی از شاهکارهای دوره ایلخانی)

💢این مستند برای اولین بار توسط نشریه پژوهه باستان سنجی به صورت عمومی پخش شده است. لینک مستند در آپارات:
http://www.aparat.com/v/BsCn4

معرفی پایان نامه باستان سنجی(6)

📑عنوان پایان نامه: همسنجی سالیابی نسبی آزمونFUN با سالیابی مطلق کربن 14 در محیط های نمکی بر اساس مطالعه نمونه استخوان های مردان نمکی معدن چهرآباد زنجان

📂چکیده
امروزه استخوان ها و دیگر بقایای انسانی و حیوانی همانند دندان و شاخ بیش از پیش مورد توجه قرار می‌گیرند و این یافته‌ها به دقت ثبت و جمع‌آوری می‌شوند. زیست شناسان، انسان دیرینه شناسان و پاتولوژیست ها روی این یافته‌ها بررسی های همه جانبه ای انجام می دهند. اولین قدم در انجام این بررسی ها تعیین قدمت یافته‌ها است. سال ‌یابی یافته‌هایی همانند استخوان امکان بررسی تقدم و تأخر یا هم‌ زمانی گونه‌های مختلف انسانی در یک محل مشخص را فراهم می کند. برای تعیین قدمت استخوان روش های مختلفی وجود دارد این روش ها را می توان به دو گروه اصلی سال یابی مستقیم و غیر مستقیم دسته بندی کرد. انتخاب روش سال یابی به میزان نمونه، محدوده زمانی قابل سال یابی با روش مد نظر، دقت مورد نیاز، تجهیزات سال یابی در دسترس و نیز هزینه های در نظر گرفته شده برای آزمایش های سال یابی بستگی دارد. پژوهش حاضر روی نمونه استخوان های اجساد شماره دو، سه و پنج مومیایی های مردان نمکی معدن چهرآباد زنجان که قبلاً با روش رادیوکربن تاریخ گذاری مطلق شده اند متمرکز است. با توجه به محدودیت نمونه برداری استخوان های مردان نمکی و با توجه به شرایط خاص این نمونه استخوان ها، روش سال یابی شیمیایی فلوئور، اورانیوم و نیتروژن(FUN) انتخاب شد. استخراج و اندازه گیری عناصر فلوئور، اورانیوم و نیتروژن و هم سنجی این داده-ها با تاریخ گذاری رادیوکربن اساس کار این پژوهش است. مومیایی های مردان نمکی جهت بررسی میزان تقدم و تأخر آن ها نسبت به یک دیگر مورد آنالیز سالیابی نسبی قرار گرفتند. در این پژوهش از دستگاه اسپکتروفتومتر جهت شناسایی و اندازه گیری میزان فلوئور، ازدستگاه ICP-MS جهت شناسایی، استخراج و اندازه گیری میزان اورانیوم و از روش CHNS و روش میکرو کجلدال جهت اندازه گیری میزان نیتروژن استفاده شد. عوامل محیطی از جمله دما، آبهای زیر زمینی، آبهای سطحی، pH، اسیدی بودن خاک و ... روی عناصر موجود در استخوان تأثیرات متفاوتی می-گذارند بنابراین امکان وجود خطا در استخراج و اندازه گیری عناصر زیاد است. عناصر فلوئور، اورانیوم و نیتروژن و نسبت آن ها با سایر عناصر(فلوئور با پنتا اکسید فسفر، نیتروژن با فسفر و کربن) با روش ها و دستگاه های فوق اندازه-گیری شد. برای مطالعه نتایج به دست آمده ابتدا نتایج به صورت نمودار در محیط Excel ترسیم و ارائه شدند. پس از آن با استفاده از نرم افزارSPSS به دلیل کم بودن نمونه ها(سه نمونه) ابتدا نرمال بودن توزیع داده ها مورد بررسی قرار گرفت که پس از حصول اطمینان از نرمال بودن توزیع داده ها و نسبت آنها به یک دیگر با استفاده از همین نرم افزار نتایج حاصله با رگرسیون خطی، نمودار لوجستیک، آزمون تی و آنالیز واریانس (ANOVA) تحلیل شدند. در این پژوهش میزان معناداری بین فلوئور به فسفات با نتایج حاصل از سالیابی کربن 14 استخوان مردان نمکی 0/045 است. میزان معناداری بین اورانیوم با نتایج کربن 14 استخوان مردان نمکی 0/041 و میزان معناداری بین کربن به نیتروژن با سال یابی کربن 14 مردان نمکی 0/038 است. همچنین میزان معناداری نیتروژن به فسفر با نتایج سالیابی کربن 14 برابر با 0/031 است که در تمامی نسبت ها سطح معناداری حاصله کوچکتر از 0/05 بوده و در نتیجه، ادعا درباره رابطه بین این متغیرها درست می باشد. با توجه به اینکه ضریب همبستگی در تمامی نتایج حاصل از SPSS بالاتر از 0/800 و نزدیک به یک هستند در نتیجه ضریب همبستگی بالا بوده و در همه نمونه ها میزان B ( چگونگی رابطه) بزرگ تر از یک است در نتیجه رابطه نتایج حاصل از آزمون نسبی FUN و نتایج حاصل از رادیوکربن مستقیم است. بنابراین نتایج آنالیز عناصر ذکر شده حاکی از وجود این عناصر در بافت استخوان با درصدهای مختلف هستند. برای تمامی نتایج حاصل از SPSS فاصله اطمینان 95% در میانگین دو امتیاز مشابه هستند. نتایج این پژوهش صحت و دقت بالای آزمون سالیابی FUN در محوطه های باستانی و همخوانی مناسب آن با روش سال یابی رادیوکربن در شرایط خاص(محیط های نمکی، شورزارها، مرداب ها، مناطق خشک کویری و سرد قطبی) را نشان می دهد.

🔍واژگان کلیدی: استخوان، معدن نمک زنجان، سال یابی، آزمون FUN، رادیوکربن.

📝 علیزاده، بیستون. (1394). همسنجی سالیابی نسبی آزمون FUN با سالیابی مطلق کربن 14 در محیط های نمکی بر اساس مطالعه نمونه استخوان های مردان نمکی معدن چهرآباد زنجان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. گروه آموزشی پژوهشی باستان سنجی. دانشکده هنرهای کاربردی. دانشگاه هنر اسلامی تبریز.

@ArchaeometryJr پژوهه باستان سنجی

〽️⚠️نشریه پژوهه باستان سنجی آمادگي خود را براي چاپ آگهي و تهيه گزارش از مجموعه تحت عملكرد افراد و موسسه های تحقیقاتی و علمی مرتبط در سامانه و کانالهای رسمی نشریه اعلام می‌دارد.
🔅 برای اطلاعات بیشتر با دفتر نشریه به شماره ۱۷۳۵-۵۴۲-۰۴۱۳ تماس بگیرید.

@ArchaeometryJr پژوهه باستان سنجی

کاربرد علوم پایه در باستان شناسی و مرمت
سخنران: دکتر سید محمد امین امامی
دانشگاه هنر اسلامی تبریز 1390

لینک قسمت اول:
http://www.aparat.com/v/BWEIK

لینک قسمت دوم
http://www.aparat.com/v/hVTur

@ArchaeometryJr پژوهه باستان سنجی