این نوشتار در سال 1399 توسط دکتر نعمت ا.... فاضلی نوشته شده است.نعمت‌الله فاضلی (زاده ۱ شهریور ۱۳۴۳، اراک) انسان‌شناس و نویسنده ایرانی است. فاضلی استاد بازنشسته پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی[۱] است. او دکترای خود را در رشته انسان‌شناسی اجتماعی از مدرسه مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن در سال ۱۳۸۳ اخذ کرد. فاضلی آثار متعددی در حوزه انسان‌شناسی، مطالعات فرهنگی، مطالعات شهری و فرهنگ ایران معاصر تألیف و ترجمه کرده است. نوشتار زیر توسط اینجانب در راستای نقد این نوشته و راهکارهای برون رفت از شرایط فعلی است. 👇👇👇👇

جغرافی‌دانان و دیپلماسی عمومی: بازاندیشی در پیوند دانش فضایی با کنشگری اجتماعی و همکنش دیجیتال
محمود خسروی استاد دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی دانشگاه سیستان و بلوچستان

جغرافی‌دانان و دیپلماسی عمومی: بازاندیشی در پیوند دانش فضایی با کنشگری اجتماعی و همکنش دیجیتال
محمود خسروی استاد دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده
این نوشتار به بررسی نقش کلیدی اما کمتر بهره‌برداری‌شده جغرافی‌دانان در دیپلماسی همگانی و تأثیرگذاری بر جامعه و تصمیم‌گیران می‌پردازد. با استناد به نقد تأمل‌برانگیز دکتر نعمت‌الله فاضلی درباره غیبت جغرافی‌دانان در گفتمان همگانی و فضاهای مجازی، این جستار از دیدگاه فلسفه جغرافیا و مسئولیت اجتماعی مورد تحلیل قرار می‌گیرد. همچنین، اهمیت ضریب تأثیر دانشگاه‌ها و نقش ارتباطات اجتماعی و پلتفرم‌های دیجیتال در ارتقای رتبه‌بندی جهانی دانشگاه‌ها در این نوشتار ادغام شده است. این نوشتار راهکارهایی عملی برای تقویت حضور جغرافی‌دانان ارائه می‌دهد و بر گنجایش آن‌ها در مواجهه با چالش‌های فضایی معاصر و ارتقای تعامل اجتماعی تأکید می‌کند.
پیشگفتار
جغرافیا، به‌عنوان دانشی که پیوندهای پیچیده میان انسان و محیط فضایی را کاوش می‌کند، توانایی سترگی برای شکل‌دهی به روایت‌های اجتماعی و اثرگذاری بر سیاست‌گذاری دارد. بااین‌حال، همان‌گونه که دکتر نعمت‌الله فاضلی در یادداشت تأمل‌برانگیز خود اشاره می‌کند، جغرافی‌دانان باوجود جامعه دانشگاهی گسترده، حضور چشمگیری در حوزه عمومی و پلتفرم‌های دیجیتال ندارند. این نوشتار دو موضوع محوری را همبندی می‌کند: خلأ حضور جغرافی‌دانان در دیپلماسی همگانی و تأثیرگذاری بر جامعه و تصمیم‌گیران، و نقش کلیدی ضریب تأثیر دانشگاه‌ها و تعاملات اجتماعی و مجازی در ارتقای جایگاه جهانی دانشگاه‌ها. هدف این نوشتار، بازتعریف نقش اجتماعی جغرافی‌دانان در عصر دیجیتال و پیوند آن با مسئولیت‌های آکادمیک است.
واکاوی یادداشت دکتر فاضلی

دکتر فاضلی به‌درستی از غیبت جغرافی‌دانان در «حوزه عمومی» خُرده‌گیری می‌کند؛ حوزه‌ای که فراتر از همایش‌های تخصصی و مجلات علمی، به گفت‌وگو با اندیشه‌های عمومی، رسانه‌ها و سیاست‌گذاری امروزین می‌پردازد. او با هم سنجی جغرافیا با علوم اجتماعی، نتیجه می‌گیرد که این رشته، باوجود سرشت اجتماعی-فضایی خود، هنوز نتوانسته نمایندگان اثرگذاری در این عرصه ارائه کند. هرچند تلاش‌های ارزشمند استادانی چون دکتر محمدحسن پاپلی یزدی در پیوند جغرافیا با جامعه قابل‌تقدیر است، ولی این کوشش‌ها نیازمند گسترش و نهادینه‌سازی است.
فلسفه جغرافیا و مسئولیت اجتماعی

از دیدگاه فلسفه جغرافیا، این علم فراتر از توصیف مکان‌ها، به واکاوی پیوندهای پیچیده میان انسان و فضا، قدرت و مکان، و هویت و محیط می‌پردازد. جغرافی‌دان نه‌تنها تحلیل‌گر پدیده‌ها، بلکه میانجی میان دانش و جامعه است. غیبت در حوزه عمومی، به‌نوعی انحراف از مسئولیت اجتماعی این رشته است. شاخه‌هایی مانند جغرافیای سیاسی، جغرافیای شهری، جغرافیای فرهنگی و جغرافیای بلایا، ظرفیت‌های فراوانی برای واکاوی مسائل روز همانند توسعه ناپایدار، مهاجرت اقلیمی، بحران منابع و سیاست‌های فضایی دارند. این توانایی‌ها، جغرافیا را به ابزاری نیرومند برای بازگفت چالش‌های امروزین تبدیل می‌کند.
چرایی‌های غیبت جغرافی‌دانان در فضای مجازی و افکار عمومی
عوامل متعددی در این غیبت نقش دارند:
1. تمرکز بر راه‌های سنتی ارتقای آکادمیک: نظام دانشگاهی ایران پژوهشگران را به تولید مقالات و کتاب‌ها سوق می‌دهد و مشارکت عمومی و رسانه‌ای را کم‌اهمیت جلوه می‌دهد.
2. نبود بهره‌گیری از دیپلماسی علمی و ابزارهای رسانه‌ای: بسیاری از جغرافی‌دانان از پلتفرم‌هایی مانند لینکدین، ریسرچ‌گیت، توییتر، اینستاگرام، تلگرام، واتساپ و پیام‌رسان‌های داخلی (مانند بله، ایتا و سروش) استفاده نمی‌کنند.
3. مقاومت در برابر تحولات جهانی: برخی جغرافی‌دانان در برابر علم‌سنجی نوین، علم داده، هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین مقاومت نشان می‌دهند.
4. بی‌توجهی تصمیم‌گیران به دانش جغرافیایی: نبود ارج‌گذاری به پژوهش‌های جغرافیایی از سوی سیاست‌گذاران، انگیزه جغرافی‌دانان را کاهش داده است.
5. ساختارهای غیر منعطف دانشگاهی: فعالیت‌های عمومی و رسانه‌ای در برخی محیط‌های دانشگاهی ارزش دانشگاهی تلقی نمی‌شود و گاه غیر جدی پنداشته می‌شود.
سپاسگزاری از استادان پیشرو

نمی‌توان از کوشش‌های برجسته استادانی چشم‌پوشی کرد. این بزرگان با کوشش‌های دانشوارانه، اجتماعی و آموزشی و انتشار آن‌ها در کتب، مجلات و فضاهای مجازی، الگوهایی الهام‌بخش برای نسل جوان جغرافی‌دانان هستند.
راهکارهای پیشنهادی
برای زدایش این خلأ، راهکارهای زیر پیشنهاد می‌شود:
• طراحی دوره‌های آموزشی درزمینهٔ ارتباطات علمی و رسانه‌ای برای دانشجویان و استادان جغرافیا.
• ارتقای سواد دیجیتال و رسانه‌ای از راه کارگاه‌های دانشگاهی و انجمنی.
• بازسازی ساختارهای پاداش دانشگاهی با ارزش‌گذاری بر مشارکت‌های اجتماعی و عمومی.
• تأسیس رسانه‌های تخصصی عامه‌فهم برای انتقال دانش جغرافیایی به جامعه.
• تشویق به تولید محتوای بین‌رشته‌ای با همکاری علوم اجتماعی، سیاست‌گذاری همگانی و فناوری اطلاعات.
• حمایت از طرح‌های پژوهشی مسئله محور و جامعه نگر.
اهمیت ضریب تأثیر دانشگاه‌ها و همکنش دیجیتال

ضریب تأثیر دانشگاه‌ها، سنجه‌ای کلیدی در سامانه‌های رتبه‌بندی جهانی مانند تایمز (THE)، QS و شانگهای، بر تأثیر اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی دانشگاه‌ها تأکید دارد. رتبه‌بندی تأثیر تایمز، دانشگاه‌ها را بر پایه اهداف توسعه پایدار (SDGs) مانند سلامت، آموزش باکیفیت، کاهش نابرابری، نوآوری و محیط‌زیست ارزیابی می‌کند. استادان، به‌عنوان نمایندگان اندیشه‌ای دانشگاه‌ها، با حضور فعال در فضای مجازی و شبکه‌های علمی (مانند لینکدین، توییتر و ریسرچ‌گیت)، تعامل دانشگاه با جامعه را تقویت کرده و ضریب تأثیر را افزایش می‌دهند. این فعالیت‌ها شامل اشتراک‌گذاری دانش، پاسخ‌گویی به نیازهای عمومی، افزایش استنادات علمی و هم‌انبازی در گفت‌وگوهای اجتماعی است. دانشگاه‌های برتر مانند MIT، آکسفورد و NUS با بهره‌گیری هوشمندانه از رسانه‌های اجتماعی، درونمایه علمی و آموزشی رایگان تولید کرده و تعامل گسترده‌تری با مخاطبان ایجاد کرده‌اند، که به افزایش اعتبار جهانی و مشارکت اجتماعی آن‌ها انجامیده است.
سودها و چالش‌ها

این رویکرد به ارتقای شهرت جهانی، پذیرش دانشجویان و منابع بین‌المللی، گسترش علم عمومی و تأثیرگذاری بالا با هزینه کم منجر می‌شود. بااین‌حال، چالش‌هایی مانند ناآشنایی با ابزارهای دیجیتال، کمبود وقت استادان و نگرش منفی به فضای مجازی نیازمند آموزش‌های تخصصی، ارزش‌گذاری رسمی بر فعالیت‌های عمومی و فرهنگ‌سازی علمی است.
نتیجه‌گیری
یادداشت دکتر فاضلی دعوتی محترمانه به تأمل و بازاندیشی است. جغرافیا، اگر در جامعه جاری نشود، پژواکش خاموش خواهد ماند. نسل نوین جغرافی‌دانان باید با سنایش به میراث علمی پیشینیان، خود را با ابزارهای نوین مجهز کرده و به روایتگران فضا و کنشگران اجتماعی تبدیل شوند. هم‌زمان، دانشگاه‌ها باید این دگرگونی فرهنگی و فناورانه را تسهیل کنند تا هم تأثیر آکادمیک و هم جایگاه اجتماعی جغرافیا ارتقا یابد. تنها در این صورت، جغرافیا می‌تواند نقش واقعی خود را در سپهر فکری، اجتماعی و سیاستی ایران بازیابد.

🔬☀️ چرا با وجود فاصله زیاد زمین از خورشید، تابستان‌ها گرم‌تر است؟👇👇👇👇

📆 امروز ۵ ژوئیه، زمین در دورترین نقطه‌اش از خورشید قرار دارد — «اَفِلیون» — اما هوا همچنان داغ و سوزان است! چرا؟ این واقعیت جالب، مفهومی رایج را زیر سؤال می‌برد: اینکه نزدیکی به خورشید تعیین‌کننده دمای هواست. اما واقعیت علمی چیز دیگری است...
👇 ادامه را بخوانید:
🌍 برخلاف تصور رایج، علت اصلی گرمای تابستان فاصله زمین از خورشید نیست، بلکه به انحراف ۲۳.۵ درجه‌ای محور زمین مربوط می‌شود. همین کجی محور باعث می‌شود که خورشید در فصل تابستان با زاویه مستقیم‌تری بتابد و مدت بیشتری در آسمان بماند، به‌ویژه در عرض‌های جغرافیایی میانی مانند تهران، نیویورک یا مادرید.
📏 در حال حاضر زمین حدود ۱۵۲ میلیون کیلومتر از خورشید فاصله دارد که حدود ۵ میلیون کیلومتر بیشتر از فاصله‌اش در زمستان است. جالب است که خورشید در این زمان حتی کم‌نورتر از زمستان به‌نظر می‌رسد!
📈 اما زاویه تابش نور خورشید در تابستان باعث می‌شود که انرژی حرارتی بیشتری به سطح زمین برسد. در نیویورک، انرژی خورشید در انقلاب تابستانی تا ۳ برابر بیشتر از انقلاب زمستانی است.
🌀 و طبق قوانین کپلر، زمین وقتی دورتر از خورشید است، کندتر در مدار خود حرکت می‌کند. این یعنی تابستان‌ها (در نیمکره شمالی) کمی طولانی‌تر از زمستان‌ها هستند.
💡 نتیجه؟
گرمای تابستان نه به فاصله زمین از خورشید، بلکه به زاویه تابش و مدت تابش خورشید مربوط است.
📌 حقایقی که شاید نمی‌دانستید:
✅ زمین در ژانویه (زمستان) به خورشید نزدیک‌تر است.
✅ تابستان نیمکره جنوبی در پِری‌هلیون رخ می‌دهد.
✅ خورشید در تابستان با زاویه‌ای عمودی‌تر می‌تابد و گرما را مؤثرتر منتقل می‌کند.
📚 #دانستنی_علمی #تابستان #خورشید #اقلیم #گرمایش_زمین #محور_زمین #افلیون #پریهلیون #انرژی_خورشیدی #کپلر #ناسا #علم_برای_همه #اقلیم شناسی #هفت اقلیم #محمود خسروی#انحراف_محور #زاویه_تابش #گرمای_زمین

📚 طوفان یا توفان؟ مسئله این است!
#هفت‌اقلیم . محمود خسروی
در روزگاری که ژرف‌بینی در نوشتار کمتر از همیشه موردتوجه است، تفاوت میان دو واژه‌ی ظاهراً مشابه ولی کاملاً متفاوت طوفان و توفان تبدیل به یکی از چالش‌های رایج در رسانه‌ها، متون علمی و حتی محاوره‌های روزمره شده است. ولی آیا این دو واژه به‌راستی قابل‌جایگزینی‌اند؟ قطعاً نه!
🔍 ریشه‌شناسی و معناشناسی:
• 🌪 طوفان واژه‌ای عربی (احتمالاً باریشه‌ای در یونانی یا عبری) است که به معنای باد و باران بسیار نیرومند به کار می‌رود. این واژه در هواشناسی، اقلیم‌شناسی، و علوم طبیعی کاربرد دارد و نوشتار آن با ط درست است.
• 🌊 توفان واژه‌ای پارسی و صفتی است که از فعل توفیدن به معنی فریاد زدن یا غرّیدن برگرفته‌شده و بیشتر در ادبیات و شعر فارسی دیده می‌شود، نه در توصیف پدیده‌های طبیعی.
🧠 مثال‌های کاربردی:
• ✅ طوفان نوح، طوفان گردوغبار، طوفان تهران
• ❌ توفان کاترینا ← نادرست! چون این واژه به پدیده‌ای طبیعی اشاره دارد، باید طوفان نوشت.
📜 نگاهی به ادبیات:
در شاهنامه فردوسی، توفان در کاربرد صفتی آمده است:
ز آواز گُردان بتوفید کوه
زمین شد ز نعل ستوران ستوه
این نشان می‌دهد که توفان به معنای صدای خروشان و نه پدیده‌ای جوی بوده است.
🌦 در علم هوا واقلیم شناسی:
واژه‌ درست برای پدیده‌های شدید جوی همانند بادهای ویرانگر و باران‌های سهمگین، طوفان است. کاربرد واژه‌ی توفان در این حوزه نادرست است و بار علمی ندارد.
🖋 سخن پایانی:
رعایت درست‌نویسی در زبان پارسی نه‌تنها نشانه‌ی ژرف‌بینی و دانش مایه زبانی ماست، بلکه در متون علمی و رسانه‌ای، تأثیر مستقیم بر دانایی و اعتبار محتوا دارد. بیایید با شناخت موشکافانه واژه‌ها، از گسترش اشتباهات نگارشی جلوگیری کنیم.
#طوفان #توفان #زبان_پارسی #هواشناسی #ادبیات_پارسی #درست_نویسی #اقلیم_شناسی #زبانشناسی #واژه_درست #غلط_رایج #زبان_شناسی #طوفان_یا_توفان #نگارش_درست

📚 طوفان یا توفان؟ مسئله این است!
#هفت‌اقلیم . محمود خسروی
در روزگاری که ژرف‌بینی در نوشتار کمتر از همیشه موردتوجه است، تفاوت میان دو واژه‌ی ظاهراً مشابه ولی کاملاً متفاوت طوفان و توفان تبدیل به یکی از چالش‌های رایج در رسانه‌ها، متون علمی و حتی محاوره‌های روزمره شده است. ولی آیا این دو واژه به‌راستی قابل‌جایگزینی‌اند؟ قطعاً نه!
🔍 ریشه‌شناسی و معناشناسی:
• 🌪 طوفان واژه‌ای عربی (احتمالاً باریشه‌ای در یونانی یا عبری) است که به معنای باد و باران بسیار نیرومند به کار می‌رود. این واژه در هواشناسی، اقلیم‌شناسی، و علوم طبیعی کاربرد دارد و نوشتار آن با ط درست است.
• 🌊 توفان واژه‌ای پارسی و صفتی است که از فعل توفیدن به معنی فریاد زدن یا غرّیدن برگرفته‌شده و بیشتر در ادبیات و شعر فارسی دیده می‌شود، نه در توصیف پدیده‌های طبیعی.
🧠 مثال‌های کاربردی:
• ✅ طوفان نوح، طوفان گردوغبار، طوفان تهران
• ❌ توفان کاترینا ← نادرست! چون این واژه به پدیده‌ای طبیعی اشاره دارد، باید طوفان نوشت.
📜 نگاهی به ادبیات:
در شاهنامه فردوسی، توفان در کاربرد صفتی آمده است:
ز آواز گُردان بتوفید کوه
زمین شد ز نعل ستوران ستوه

کتاب غلط ننویسیم
فرهنگ دشواری های زبان فارسی

ابوالحسن نجفی
━━━⊰❀❀❀❀❀⊱━━━━━━
#متفرقه
شیمی نوترون

استاد بزرگان اقلیم شناسی ایران

بنیان گذار و پدر علم جغرافیا و هواشناسی در ایران هم درست می نوشت.

ایثار علمی داوران: ستون‌های ناپیدای اعتبار علمی
نقش داوران در نظام علمی نشر مجلات علمی و کتاب‌های دانشگاهی، نقشی حیاتی اما اغلب نادیده‌گرفته شده است. فرایند داوری علمی، فعالیتی داوطلبانه، بدون پاداش مالی و در عین حال نیازمند صرف زمان، دقت تخصصی و تعهد علمی است. ایثار علمی داوران در این است که آنان دانش، تجربه، وقت و عمرگرانمایۀ خود را در خدمت ارتقای کیفیت آثار پژوهشی دیگران قرار می‌دهند، بی‌آن‌که نامی از ایشان در متن نهایی مقالات یا کتب درج شود. این تلاش فروتنانه و بدون چشمداشت، نه تنها تضمین‌کنندۀ اعتبار و کیفیت مجلات علمی و کتاب‌های دانشگاهی است، بلکه یکی از ارکان بنیادین پویایی و پیشرفت دانش در جوامع دانشگاهی و پژوهشی بشمار می‌رود. از این منظر، هر گزارش داوری را می‌توان نمادی از «ایثار علمی»، تعهد به اخلاق دانشگاهی، و مشارکت مؤثر در چرخۀ تولید دانش دانست.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی

آقای دکتر قاسم عزیزی استاد اقلیم شناسی دانشگاه تهران در اقدامی ارزنده جهت نشر دانش اقلیم شناسی و تغییر اقلیم و ارتباط با مخاطبان علاقمند به این مباحث در سطح ملی و بین المللی کانالی را ایجاد نموده اند .ضمن سپاسگزاری از این اقدام ارزشمند و آرزوی موفقیت برای ایشان امیدواریم همکاران با نظرات ارزشمند خود تعاملات علمی در این حوزه را بهبود بخشند. آدرس کانال در یوتیوپ: https://www.youtube.com/@ClimateCAM

🔥🌡 واقعیت‌هایی که امروز لمس می‌کنیم: موج گرمای بی‌سابقه و پیش‌بینی‌های "اقلیم سلامت" 🌡🔥 هفت اقلیم .محمود خسروی تیر 1404
با فرا رسیدن اواخر تیرماه ۱۴۰۴ و آغاز موج فراگیر گرمایی در کشور، تصمیم گرفتم بخش‌هایی از محتوای مجازی درس "اقلیم سلامت" که در سال‌های گذشته تولید و در کلاس‌ها مورد استفاده قرار گرفته بود را با شما به اشتراک بگذارم.
بسیاری از واقعیت‌ها بر اساس اسناد معتبر علمی در این جلسات بررسی می‌شد که اکنون نتایج آن را به وضوح مشاهده می‌کنیم:👇👇👇

ادامه👈

🔹 افزایش محسوس دما | احتمال رکوردشکنی‌های دمایی!
با توجه به ادامه دار بودن گرمای هوا که از اواخر این هفته آغاز می‌شود و تشدید آن طی هفته آینده، احتمال ثبت رکوردهای جدید دمایی وجود دارد!

🔹 طی ۱۵ روز آینده، گرمای شدید و ناهنجار، اصلی‌ترین پدیده جوی در منطقه خواهد بود که تشدید و ادامه دار بودن آن می‌تواند منجر به ثبت رکوردهای جدید دمایی شود!

🔹 احتمال ثبت گسترده‌ترین گرمای چند سال گذشته نیز وجود دارد که در این گرما، بخش وسیعی از سردسیرات کشور شاهد دماهای فراتر از ۴۰ درجه خواهند بود!

این پدیده‌ها یادآور اهمیت درک عمیق‌تر تغییرات اقلیمی و آمادگی برای آینده‌ای گرم‌تر هستند. امیدوارم این مطالب برای همه مفید باشد.

#گرمایش_جهانی #تغییرات_اقلیمی #موج_گرما #اقلیم_سلامت #تابستان۱۴۰۴ #رکورد_دما #آب_و_هوا #محیط_زیست

قصه پر غصه آب ژرف 👆👆