📆 امروز ۵ ژوئیه، زمین در دورترین نقطه‌اش از خورشید قرار دارد — «اَفِلیون» — اما هوا همچنان داغ و سوزان است! چرا؟ این واقعیت جالب، مفهومی رایج را زیر سؤال می‌برد: اینکه نزدیکی به خورشید تعیین‌کننده دمای هواست. اما واقعیت علمی چیز دیگری است...
👇 ادامه را بخوانید:
🌍 برخلاف تصور رایج، علت اصلی گرمای تابستان فاصله زمین از خورشید نیست، بلکه به انحراف ۲۳.۵ درجه‌ای محور زمین مربوط می‌شود. همین کجی محور باعث می‌شود که خورشید در فصل تابستان با زاویه مستقیم‌تری بتابد و مدت بیشتری در آسمان بماند، به‌ویژه در عرض‌های جغرافیایی میانی مانند تهران، نیویورک یا مادرید.
📏 در حال حاضر زمین حدود ۱۵۲ میلیون کیلومتر از خورشید فاصله دارد که حدود ۵ میلیون کیلومتر بیشتر از فاصله‌اش در زمستان است. جالب است که خورشید در این زمان حتی کم‌نورتر از زمستان به‌نظر می‌رسد!
📈 اما زاویه تابش نور خورشید در تابستان باعث می‌شود که انرژی حرارتی بیشتری به سطح زمین برسد. در نیویورک، انرژی خورشید در انقلاب تابستانی تا ۳ برابر بیشتر از انقلاب زمستانی است.
🌀 و طبق قوانین کپلر، زمین وقتی دورتر از خورشید است، کندتر در مدار خود حرکت می‌کند. این یعنی تابستان‌ها (در نیمکره شمالی) کمی طولانی‌تر از زمستان‌ها هستند.
💡 نتیجه؟
گرمای تابستان نه به فاصله زمین از خورشید، بلکه به زاویه تابش و مدت تابش خورشید مربوط است.
📌 حقایقی که شاید نمی‌دانستید:
✅ زمین در ژانویه (زمستان) به خورشید نزدیک‌تر است.
✅ تابستان نیمکره جنوبی در پِری‌هلیون رخ می‌دهد.
✅ خورشید در تابستان با زاویه‌ای عمودی‌تر می‌تابد و گرما را مؤثرتر منتقل می‌کند.
📚 #دانستنی_علمی #تابستان #خورشید #اقلیم #گرمایش_زمین #محور_زمین #افلیون #پریهلیون #انرژی_خورشیدی #کپلر #ناسا #علم_برای_همه #اقلیم شناسی #هفت اقلیم #محمود خسروی#انحراف_محور #زاویه_تابش #گرمای_زمین

📚 طوفان یا توفان؟ مسئله این است!
#هفت‌اقلیم . محمود خسروی
در روزگاری که ژرف‌بینی در نوشتار کمتر از همیشه موردتوجه است، تفاوت میان دو واژه‌ی ظاهراً مشابه ولی کاملاً متفاوت طوفان و توفان تبدیل به یکی از چالش‌های رایج در رسانه‌ها، متون علمی و حتی محاوره‌های روزمره شده است. ولی آیا این دو واژه به‌راستی قابل‌جایگزینی‌اند؟ قطعاً نه!
🔍 ریشه‌شناسی و معناشناسی:
• 🌪 طوفان واژه‌ای عربی (احتمالاً باریشه‌ای در یونانی یا عبری) است که به معنای باد و باران بسیار نیرومند به کار می‌رود. این واژه در هواشناسی، اقلیم‌شناسی، و علوم طبیعی کاربرد دارد و نوشتار آن با ط درست است.
• 🌊 توفان واژه‌ای پارسی و صفتی است که از فعل توفیدن به معنی فریاد زدن یا غرّیدن برگرفته‌شده و بیشتر در ادبیات و شعر فارسی دیده می‌شود، نه در توصیف پدیده‌های طبیعی.
🧠 مثال‌های کاربردی:
• ✅ طوفان نوح، طوفان گردوغبار، طوفان تهران
• ❌ توفان کاترینا ← نادرست! چون این واژه به پدیده‌ای طبیعی اشاره دارد، باید طوفان نوشت.
📜 نگاهی به ادبیات:
در شاهنامه فردوسی، توفان در کاربرد صفتی آمده است:
ز آواز گُردان بتوفید کوه
زمین شد ز نعل ستوران ستوه
این نشان می‌دهد که توفان به معنای صدای خروشان و نه پدیده‌ای جوی بوده است.
🌦 در علم هوا واقلیم شناسی:
واژه‌ درست برای پدیده‌های شدید جوی همانند بادهای ویرانگر و باران‌های سهمگین، طوفان است. کاربرد واژه‌ی توفان در این حوزه نادرست است و بار علمی ندارد.
🖋 سخن پایانی:
رعایت درست‌نویسی در زبان پارسی نه‌تنها نشانه‌ی ژرف‌بینی و دانش مایه زبانی ماست، بلکه در متون علمی و رسانه‌ای، تأثیر مستقیم بر دانایی و اعتبار محتوا دارد. بیایید با شناخت موشکافانه واژه‌ها، از گسترش اشتباهات نگارشی جلوگیری کنیم.
#طوفان #توفان #زبان_پارسی #هواشناسی #ادبیات_پارسی #درست_نویسی #اقلیم_شناسی #زبانشناسی #واژه_درست #غلط_رایج #زبان_شناسی #طوفان_یا_توفان #نگارش_درست

📚 طوفان یا توفان؟ مسئله این است!
#هفت‌اقلیم . محمود خسروی
در روزگاری که ژرف‌بینی در نوشتار کمتر از همیشه موردتوجه است، تفاوت میان دو واژه‌ی ظاهراً مشابه ولی کاملاً متفاوت طوفان و توفان تبدیل به یکی از چالش‌های رایج در رسانه‌ها، متون علمی و حتی محاوره‌های روزمره شده است. ولی آیا این دو واژه به‌راستی قابل‌جایگزینی‌اند؟ قطعاً نه!
🔍 ریشه‌شناسی و معناشناسی:
• 🌪 طوفان واژه‌ای عربی (احتمالاً باریشه‌ای در یونانی یا عبری) است که به معنای باد و باران بسیار نیرومند به کار می‌رود. این واژه در هواشناسی، اقلیم‌شناسی، و علوم طبیعی کاربرد دارد و نوشتار آن با ط درست است.
• 🌊 توفان واژه‌ای پارسی و صفتی است که از فعل توفیدن به معنی فریاد زدن یا غرّیدن برگرفته‌شده و بیشتر در ادبیات و شعر فارسی دیده می‌شود، نه در توصیف پدیده‌های طبیعی.
🧠 مثال‌های کاربردی:
• ✅ طوفان نوح، طوفان گردوغبار، طوفان تهران
• ❌ توفان کاترینا ← نادرست! چون این واژه به پدیده‌ای طبیعی اشاره دارد، باید طوفان نوشت.
📜 نگاهی به ادبیات:
در شاهنامه فردوسی، توفان در کاربرد صفتی آمده است:
ز آواز گُردان بتوفید کوه
زمین شد ز نعل ستوران ستوه

کتاب غلط ننویسیم
فرهنگ دشواری های زبان فارسی

ابوالحسن نجفی
━━━⊰❀❀❀❀❀⊱━━━━━━
#متفرقه
شیمی نوترون

استاد بزرگان اقلیم شناسی ایران

بنیان گذار و پدر علم جغرافیا و هواشناسی در ایران هم درست می نوشت.

ایثار علمی داوران: ستون‌های ناپیدای اعتبار علمی
نقش داوران در نظام علمی نشر مجلات علمی و کتاب‌های دانشگاهی، نقشی حیاتی اما اغلب نادیده‌گرفته شده است. فرایند داوری علمی، فعالیتی داوطلبانه، بدون پاداش مالی و در عین حال نیازمند صرف زمان، دقت تخصصی و تعهد علمی است. ایثار علمی داوران در این است که آنان دانش، تجربه، وقت و عمرگرانمایۀ خود را در خدمت ارتقای کیفیت آثار پژوهشی دیگران قرار می‌دهند، بی‌آن‌که نامی از ایشان در متن نهایی مقالات یا کتب درج شود. این تلاش فروتنانه و بدون چشمداشت، نه تنها تضمین‌کنندۀ اعتبار و کیفیت مجلات علمی و کتاب‌های دانشگاهی است، بلکه یکی از ارکان بنیادین پویایی و پیشرفت دانش در جوامع دانشگاهی و پژوهشی بشمار می‌رود. از این منظر، هر گزارش داوری را می‌توان نمادی از «ایثار علمی»، تعهد به اخلاق دانشگاهی، و مشارکت مؤثر در چرخۀ تولید دانش دانست.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی

آقای دکتر قاسم عزیزی استاد اقلیم شناسی دانشگاه تهران در اقدامی ارزنده جهت نشر دانش اقلیم شناسی و تغییر اقلیم و ارتباط با مخاطبان علاقمند به این مباحث در سطح ملی و بین المللی کانالی را ایجاد نموده اند .ضمن سپاسگزاری از این اقدام ارزشمند و آرزوی موفقیت برای ایشان امیدواریم همکاران با نظرات ارزشمند خود تعاملات علمی در این حوزه را بهبود بخشند. آدرس کانال در یوتیوپ: https://www.youtube.com/@ClimateCAM

🔥🌡 واقعیت‌هایی که امروز لمس می‌کنیم: موج گرمای بی‌سابقه و پیش‌بینی‌های "اقلیم سلامت" 🌡🔥 هفت اقلیم .محمود خسروی تیر 1404
با فرا رسیدن اواخر تیرماه ۱۴۰۴ و آغاز موج فراگیر گرمایی در کشور، تصمیم گرفتم بخش‌هایی از محتوای مجازی درس "اقلیم سلامت" که در سال‌های گذشته تولید و در کلاس‌ها مورد استفاده قرار گرفته بود را با شما به اشتراک بگذارم.
بسیاری از واقعیت‌ها بر اساس اسناد معتبر علمی در این جلسات بررسی می‌شد که اکنون نتایج آن را به وضوح مشاهده می‌کنیم:👇👇👇

ادامه👈

🔹 افزایش محسوس دما | احتمال رکوردشکنی‌های دمایی!
با توجه به ادامه دار بودن گرمای هوا که از اواخر این هفته آغاز می‌شود و تشدید آن طی هفته آینده، احتمال ثبت رکوردهای جدید دمایی وجود دارد!

🔹 طی ۱۵ روز آینده، گرمای شدید و ناهنجار، اصلی‌ترین پدیده جوی در منطقه خواهد بود که تشدید و ادامه دار بودن آن می‌تواند منجر به ثبت رکوردهای جدید دمایی شود!

🔹 احتمال ثبت گسترده‌ترین گرمای چند سال گذشته نیز وجود دارد که در این گرما، بخش وسیعی از سردسیرات کشور شاهد دماهای فراتر از ۴۰ درجه خواهند بود!

این پدیده‌ها یادآور اهمیت درک عمیق‌تر تغییرات اقلیمی و آمادگی برای آینده‌ای گرم‌تر هستند. امیدوارم این مطالب برای همه مفید باشد.

#گرمایش_جهانی #تغییرات_اقلیمی #موج_گرما #اقلیم_سلامت #تابستان۱۴۰۴ #رکورد_دما #آب_و_هوا #محیط_زیست

قصه پر غصه آب ژرف 👆👆

پهنه بندی خشکسالی ۱۰ سال اخیر منتهی به پایان خرداد ۱۴۰۴ در کشور، حاکی از وجود خشکسالی خفیف تا بسیار شدید است.

🔴 کارشناس صداوسیما: آلودگی هوا خوب است و مانع خطرناک‌ترین نوع سرطان می‌شود.


@Farse_news1/اخبار سِرّی

تحلیل اقلیم‌شناختی بحران گردوغبار سیستان: راهبردهای تاب‌آوری بر پایه دانش و نقش دانشگاه در سیاست‌گذاری زیست‌محیطی # هفت اقلیم.محمود خسروی لینک مشاهده کامل میزگرد از شبکه استانی هامون(https://telewebion.com/live/hamoon?e=0x13d2922a)

تحلیل اقلیم‌شناختی بحران گردوغبار سیستان: راهبردهای تاب‌آوری بر پایه دانش و نقش دانشگاه در سیاست‌گذاری زیست‌محیطی
لینک مشاهده کامل میزگرد از شبکه استانی هامون(https://telewebion.com/live/hamoon?e=0x13d2922a)
🌍 پیشگفتار: تبیین علمی یک چالش بوم‌شناختی در پی شرکت در میزگرد تخصصی "بررسی راهکارهای برون‌رفت از بحران گردوغبار" از شبکه تلویزیونی هامون(سیمای مرکز استان سیستان و بلوچستان)، بر آن شدیم تا تحلیلی جامع از بحران فزاینده طوفان‌های گردوغبار در شمال استان سیستان و بلوچستان، با تأکید بر دشت سیستان، ارائه دهیم. این پدیده، که یک چالش پیچیده اکولوژیک-اجتماعی است، ریشه در خشکسالی‌های ممتد، مدیریت ناصحیح منابع آب، و مهم‌تر از همه، خشک شدن تالاب بین‌المللی هامون به دلیل قطع جریان رودخانه هیرمند دارد. آمارها عمق این بحران را نمایان می‌سازند: ثبت ۱۸۵ روز گردوغبار شدید در زابل طی سال ۱۴۰۲ و تبدیل‌شدن بیش از ۴۰۰ هزار هکتار از بستر تالاب به کانون فعال خیزش گردوغبار ، بایستگی یک پادرمیانی دانشوارانه و یکپارچه را بیش‌ازپیش آشکار می‌سازد.
🔬 کاربرد دانش اقلیم‌شناسی و نقش نهاد دانشگاه دانشگاه‌ها به‌عنوان جایگاه‌های تولید و انتشار دانش تخصصی، نقشی بی‌بدیل در حل معضلات جامعه دارند. در رویارویی با بحران سیستان، علم اقلیم‌شناسی کاربردی، ابزارهای تحلیلی و راهبردی دقیقی فراهم می‌آورد:
• مدل‌سازی و پیش‌بینی: تحلیل الگوهای بادهای ۱۲۰ روزه ، شناسایی دقیق کانون‌های خیزش گردوغبار با به‌کارگیری داده‌های سنجش‌ازدور (Remote Sensing) و توسعه سامانه‌های هشدار سریع جهت کاهش آسیب‌پذیری جوامع محلی.
• پژوهش‌های بین‌رشته‌ای: دانشگاه با ایجاد کنسرسیوم‌های علمی متشکل از اقلیم‌شناسی، آب‌شناسی، جامعه‌شناسی و اقتصاد محیط‌زیست ، به ارائه راهکارهای فراگیری می‌پردازد که همگی ابعاد چالش را در برمی‌گیرد. این رویکرد بوم‌سازگانی، فراتر از راه‌حل‌های تک‌بعدی و مهندسی‌محور، به دنبال پایداری بلندمدت است.
💡 راهکارهای علمی-عملیاتی برای تقویت تاب‌آوری در برابر این بحران، مستلزم اجرای مجموعه‌ای از اقدامات کوتاه‌مدت و بلندمدتِ بر پایه شواهد علمی است:
• تثبیت پایدار کانون‌های بحرانی: اولویت‌بخشی به به‌کارگیری از مالچ‌های بیولوژیک و پلیمرهای زیست‌تخریب‌پذیر به‌جای مالچ نفتی و احیای پوشش گیاهی با استفاده از گونه‌های بومی و مقاوم به شوری و خشکی مانند تاغ (Haloxylon)، گز (Tamarix) و اسکنبیل (Calligonum).
• مدیریت بهینه منابع آب: به‌کارگیری شگردهای نوین آبیاری (قطره‌ای و زیرسطحی) و بهره‌گیری از
پساب تصفیه‌شده شهری و صنعتی برای آبیاری کمربندهای سبز و مرطوب‌سازی کانون‌های گردوغبار.
• تنوع‌بخشی و پایداری معیشت: پشتیبانی از مشاغل جایگزین و سازگار با اقلیم خشک، همانند بوم‌گردی، گیاهان دارویی و صنایع‌دستی ، به‌منظور کاهش وابستگی اقتصاد منطقه به کشاورزی سنتی. و سرمایه‌گذاری انرژی‌های نو و خورشیدی در جوامع روستایی به‌منظور تامین معیشت و افزایش تاب‌آوری
• دیپلماسی هوشمندانه آب: پیگیری کوششمدارانه و پیوسته حق‌آبه تالاب هامون از طریق استناد به پیمان‌نامه ۱۳۵۱ و بهره‌گیری از ظرفیت‌های حقوقی و سازمان‌های بین‌المللی، که پیش‌شرط احیای پایدار اکوسیستم منطقه است.
📢 جمع‌بندی و چشم‌انداز آینده بحران گردوغبار سیستان، آزمونی برای نظام سیاست‌گذاری و توان علمی کشور است. راه برون‌رفت از این چالش، نه در اقدامات پراکنده و گذرا، بلکه در تدوین "برنامه جامع نجات سیستان" با مدیریت یکپارچه، تخصیص بودجه پایدار، و پیوند ناگسستنی میان علم، سیاست و مشارکت اجتماعی نهفته است. آینده سیستان به احیای هامون وابسته است و احیای هامون، در گرو دیپلماسی آب مؤثر و اجرای راهبردهای علمی است.
با سپاس از همکاران عزیزم جناب آقای دکتر وحید راهداری و دکتر محمدرضا علیمرادی و جناب آقای مهدی سالارپور مجری و تهیه کننده محترم برنامه بازتاب
#اقلیم_شناسی طوفان‌های گردوغباری #سنجش_از_دور #مدیریت_بحران #تاب_آوری_اقلیمی #دیپلماسی_آب #امنیت_زیستی #دانشگاه_و_جامعه #سیاست‌گذاری_مبتنی_بر_شواهد #سیستان_و_بلوچستان #بحران_سیستان #تالاب_هامون #رودخانه_هیرمند #طوفان_گرد_و_غبار #بادهای_۱۲۰_روزه # هفت اقلیم.محمود خسروی

🌍 بحران آب در ایران: هشدارهایی که باید جدی گرفت
📌 هشدارهای خانم دکتر بنفشه زهرایی، استاد مدیریت منابع آب دانشگاه تهران و دبیر پیشین کارگروه ملی سازگاری با کم‌آبی، نه اغراق‌آمیز بلکه مبتنی بر داده‌های واقعی، تحلیل‌های علمی و تجربیات میدانی است. در ادامه، مهم‌ترین استدلال‌ها و شواهد موجود بررسی می‌شود:
1️⃣ کاهش شدید بارندگی و افت ذخایر سدها
📉 کاهش ۴۰٪ بارش در کشور در سال ۱۴۰۴ نسبت به میانگین بلندمدت.
📉 در برخی استان‌ها مانند سیستان، هرمزگان، یزد و فارس، این رقم به ۵۰ تا ۷۵٪ رسیده است.
💧 سدهای کلیدی تهران (ماملو، کرج، لار، لتیان) در پایین‌ترین سطح آبگیری یک قرن اخیر قرار دارند.
🌦 بارش‌های کم‌مقدار و موقتی (<۵ میلی‌متر) با تبخیر سریع، هیچ نقشی در تغذیه منابع آب زیرزمینی ندارند.
2️⃣ خطر خروج سدهای اصلی از مدار
⏳ سد ماملو احتمالاً تا شهریور ۱۴۰۴ از مدار خارج می‌شود؛ سایر سدهای پشتیبان نیز در آستانه ناتوانی‌اند.
📛 تجربه تلخ همدان در سال ۱۴۰۱ (خشک‌شدن کامل سد اکباتان) هشداری واقعی برای تهران است.
3️⃣ بحران منابع زیرزمینی و زمان اندک برای مداخله
⛏ هم‌اکنون ۶۰٪ آب شرب تهران از آبخوان‌ها تأمین می‌شود، اما این آبخوان‌ها دچار افت شدید سطح و کیفیت شده‌اند.
🚱 حفر چاه‌های جدید دیگر راه‌حل نیست؛ حتی منابع اضطراری نیز در فشار قرار دارند.
🕒 تنها گزینه باقی‌مانده: صرفه‌جویی فوری و فراگیر برای عبور از تابستان.
4️⃣ توقف کشاورزی، راه‌حل نیست
🚫 دکتر زهرایی تأکید دارد: تعطیلی کامل کشاورزی نیز نمی‌تواند بحران تهران را رفع کند.
💡 دلیل: منابع تأمین آب تهران (حوضه‌های کوهستانی) عمدتاً از تغییرات اقلیمی آسیب دیده‌اند، نه فقط بهره‌برداری کشاورزی.
5️⃣ تهدیدی برای گروه‌های آسیب‌پذیر
👶🧓 سالمندان، کودکان و بیماران بیش از همه از بحران کم‌آبی آسیب خواهند دید.
📉 قطعی‌های آب، افزایش هزینه‌های زندگی، اختلال در بهداشت و سلامت همگانی از پیامدهای محتمل‌اند.
6️⃣ مدیریت ناکارآمد، تشدید بحران
🏙 آبیاری فضای سبز با آب شرب همچنان ادامه دارد!
💬 راهکارهای انحرافی دهه‌های گذشته باعث مصرف ۲۵۰ میلیارد مترمکعب آب مازاد شده‌اند (به‌نقل از دکتر محمدحسین امید).
🔄 نصب پمپ‌های خانگی، تلاش دولت برای کاهش مصرف را بی‌اثر کرده است.
✅ جمع‌بندی و راهکارهای عملی
📌 هشدارهای دکتر زهرایی بر پایه آمار رسمی، داده‌های اقلیمی و تجربیات بحران‌های گذشته است.
📌 این یک «فریاد علمی» است، نه یک پیش‌بینی اغراق‌آمیز.
📢 راهکارهای فوری پیشنهادی:
🚿 کاهش زمان استحمام به حداکثر ۸ دقیقه
🛢 نصب مخزن ذخیره‌سازی در ساختمان‌ها
🏢 صرفه‌جویی فوری در دستگاه‌های اجرایی (نه اقدامات نمایشی)
🚨 اگر اقدامی صورت نگیرد، سناریوی «روز صفر آب» در تهران دیگر یک فرضیه نیست، بلکه یک آینده نزدیک است.
#بحران_آب #تهران_بی_آب #صرفه‌جویی_آبی #تغییر_اقلیم #مدیریت_منابع_آب #بنفشه_زهرایی #ایران_خشک #سد_ماملو #آب_تهران #اقلیم_ایران #روز_صفر_آب