⏺آغاز به‌ کار انجمن علمی کودکان استثنایی

✅انجمن علمی روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، به عنوان مرجع فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی در این حوزه آغاز به کار کرد.

این انجمن در زمینه انتشار محتواهای آموزشی، برگزاری کارگاه‌های پژوهشی و آموزشی، اجرای طرح‌های پژوهشی زیر نظر اعضای برجسته هیئت علمی دانشگاه‌های داخلی و خارجی، حمایت از پایان‌نامه‌های دانشجویی، ارتباط با صنعت و فناوری، توسعه دانش در این حوزه و ... فعالیت خواهد کرد.

🌱در کانال انجمن علمی کودکان استثنایی با ما همراه باشید…
| @ExChildren_Association |

⭐️کودکان استثنایی چه کسانی هستند؟

در ذهن بسیاری از افراد، واژه‌ی «کودک استثنایی» عمدتاً با کودکانی که دارای ناتوانی هستند، گره خورده است؛ اما حقیقت، بسیار گسترده‌تر، عمیق‌تر و البته الهام‌بخش‌تر از این برداشت اولیه است.

🪷کودک استثنایی به کودکی اطلاق می‌شود که از نظر توانایی‌ها یا نیازهای آموزشی، با اغلب همسالان خود تفاوت معناداری دارد. این تفاوت می‌تواند ناشی از محدودیت‌هایی در توانایی باشد، یا برعکس، به دلیل برخورداری از استعدادها و توانایی‌های چشمگیر.

بر اساس دسته‌بندی‌های به‌روز در حوزه‌ی آموزش و روان‌شناسی، کودکان استثنایی در هشت گروه اصلی جای می‌گیرند:
1️⃣کودکان با ناتوانی‌های یادگیری
از جمله نارساخوانی، نارسانویسی، و اختلال در ریاضی.
2️⃣کودکان دارای اختلالات رفتاری یا هیجانی
مانند اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD) یا اختلال نافرمانی مقابله‌ای (ODD).
3️⃣کودکان با ناتوانی‌های ذهنی
از خفیف تا شدید.
4️⃣کودکان دارای ناتوانی‌های جسمی–حرکتی یا بیماری‌های مزمن جسمی
5️⃣کودکان با مشکلات شنوایی
شامل کم‌شنوایی و ناشنوایی.
6️⃣کودکان با مشکلات بینایی
مانند کم‌بینایی و نابینایی.
7️⃣کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم
8️⃣کودکان با استعداد یا نبوغ بالا (Gifted & Talented)
این گروه نیز جزء کودکان استثنایی محسوب می‌شوند، چرا که نیازهای آموزشی خاص و متفاوتی دارند.

📌هر یک از این کودکان، جهان را از زاویه‌ای منحصربه‌فرد تجربه می‌کنند. در صورت دریافت حمایت مناسب و درک صحیح، آنان قادرند به شکوفایی برسند و اثرات شگرفی بر جامعه داشته باشند.

⚠️ضروری است که به جای برچسب‌زنی و قضاوت، با پذیرش، احترام و همراهی، زمینه را برای رشد و بالندگی این عزیزان فراهم آوریم.

🌱در کانال انجمن علمی کودکان استثنایی با ما همراه باشید…
| @ExChildren_Association |

🧠اختلالات عصب‌تحولی چیست؟

🗣آیا تاکنون کودکی را دیده‌اید که دیرتر از همسالانش شروع به صحبت کرده باشد، یا در برقراری ارتباط با دیگران دچار مشکل باشد؟ یا شاید فردی که علیرغم هوش بالا، در تمرکز کردن یا خواندن و نوشتن دچار دشواری است؟
در بسیاری از این موارد، ممکن است پای اختلالات عصب‌تحولی در میان باشد.

❓اختلالات عصب‌تحولی (Neurodevelopmental Disorders) چیست؟
اختلالات عصب‌تحولی به گروهی از اختلالات گفته می‌شود که در نتیجه تفاوت یا تأخیر در رشد مغز و سیستم عصبی مرکزی ایجاد می‌شوند. این اختلالات معمولاً در دوران اولیه رشد کودک، به‌ویژه پیش از سن مدرسه، بروز پیدا می‌کنند. این دسته از اختلالات می‌توانند بر یادگیری، رفتار، مهارت‌های ارتباطی، اجتماعی و حرکتی تأثیر بگذارند. با این حال، نکته بسیار مهم این است که:

✔️این کودکان «بیمار» نیستند؛ بلکه مغز آن‌ها اطلاعات را به شیوه‌ای متفاوت پردازش می‌کند.

📚بر اساس راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5-TR)، مهم‌ترین اختلالات عصب‌تحولی عبارت‌اند از:
⏺اختلال طیف اوتیسم (ASD)
ویژگی‌هایی مانند دشواری در تعاملات اجتماعی، مشکلات ارتباطی، و رفتارهای تکراری یا محدود.
(برخی از افراد ممکن است حرف نزنند و برخی دیگر، بسیار دقیق و رسمی صحبت کنند.)

⏺اختلال نقص توجه / بیش‌فعالی (ADHD)
شامل الگوهایی از کم‌توجهی، فعالیت حرکتی زیاد و رفتارهای تکانشی.
(نه اینکه نخواهند تمرکز کنند؛ بلکه مغز آن‌ها دائماً در حال پردازش محرک‌های مختلف است.)

⏺اختلالات یادگیری خاص
نظیر نارساخوانی (دیسلکسی)، نارسانویسی (دیسگرافی) و اختلال ریاضی (دیسکالکولیا).
(هوش طبیعی است، اما مغز در پردازش زبان یا مفاهیم عددی به شکل متفاوتی عمل می‌کند.)

⏺ناتوانی ذهنی (Intellectual Disability)
ویژگی اصلی این اختلال، محدودیت در عملکرد ذهنی و مهارت‌های زندگی روزمره است که از دوران کودکی بروز می‌یابد.

⏺اختلالات ارتباطی
شامل اختلال زبان، اختلال صدای گفتار، اختلال در فصاحت گفتار (مانند لکنت) و اختلال در ارتباط اجتماعی (Pragmatic Communication Disorder).

⏺اختلالات حرکتی عصب‌تحولی
نظیر اختلال هماهنگی رشدی (DCD)، تیک‌های حرکتی یا صوتی و سندرم تورت.

🌱نگاهی انسانی و علمی
هر کودک دارای اختلال عصب‌تحولی، توانایی‌ها، استعدادها و نیازهای منحصر‌به‌فرد خود را دارد. شناخت درست این اختلالات، و ارائه حمایت و آموزش متناسب، می‌تواند نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی آن‌ها ایفا کند.

💬به جای قضاوت یا نادیده گرفتن تفاوت‌ها، باید تلاش کنیم دنیای این کودکان را بفهمیم.
اگر جهان آن‌ها را درک کنیم، خواهیم دید که سرشار از شگفتی است…

🌱در کانال انجمن علمی کودکان استثنایی با ما همراه باشید…
| @ExChildren_Association |

🖥 الگوی مغزی توجه و تمرکز

🙂 توجه کردن فقط به معنای تمرکز کردن بر چیزی نیست، بلکه به این معناست که چه چیزی توسط مغز ما فیلتر می‌شود.
محققان با تحقیق بر روی الگوهای مغزی افرادی که سعی می‌کنند تمرکز کنند، از جمله محقق عصب‌شناس محاسباتی، مهدی اوردیخانی سیدلر، امیدوار هستند تا بتوانند با کنار هم آوردن مغز و کامپیوتر مدل‌هایی ایجاد کنند تا بتوانند برای درمان ADHD (اختلال کم‌توجهی / بیش‌فعالی) مورد استفاده قرار گیرند و به کسانی که قابلیت برقراری ارتباط را از دست داده‌اند کمک کند.
✅ در این صحبت خلاصه و جالب، بیشتر در مورد این علم هیجان انگیز بشنوید.

#TED

🌱در کانال انجمن علمی کودکان استثنایی با ما همراه باشید…
| @ExChildren_Association |

🔹 الگوی تغذیه نامناسب مادر در دوران بارداری، خطر ابتلای کودک به اختلالات اوتیسم و بیش‌فعالی (ADHD) را افزایش می‌دهد.

🍔 ما مدتهاست می‌دانیم سیگار، الکل و رژیم های غذایی ناسالم بر رشد جنین تأثیر می‌گذارد. اما اکنون، تیمی از دانشمندان دانمارکی بین الگوهای غذایی مادران طی بارداری و میزان اختلالات عصب-تحولی در ۱۰ سالگی دریافتند که بین رژیم غذایی مادر در دوران بارداری و ابتلای کودک او به اختلالات ADHD و اوتیسم رابطه وجود دارد.

🍟🍕 آنها نشان داده‌اند که رژیم غذایی غربی (الگوی غذایی غربی پر از چربی و شیرینی و کاهش مصرف میوه و سبزی و مواد تازه) در دوره بارداری با افزایش ابتلای به ADHD و اوتیسم کودکان مرتبط است.

🟡 این پژوهش نشان داده تمایل یک زن به رژیم غذایی غربی در دوران بارداری - یعنی مصرف بیشتر غذای پرچرب، شیرینی و محصولات تصفیه‌شده (فرآوری شده)، و در عین حال تمایل کمتر به مصرف ماهی، سبزیجات، میوه و غذای تازه- به نظر می‌رسد که خطر ابتلای فرزندش به ADHD یا اوتیسم را افزایش دهد.

✅ Source

🌱در کانال انجمن علمی کودکان استثنایی با ما همراه باشید…
| @ExChildren_Association |

❌⚠️چهار باور غلط دربارهٔ کودکان استثنایی


1️⃣ هوش پایین = نیاز ویژه = ناتوانی در یادگیری !

❌ باور غلط: همه کودکان با نیازهای ویژه هوش پایینی دارند.

✅ واقعیت: اکثریت این کودکان دارای هوش متوسط یا حتی بالاتر از میانگین‌اند. برای مثال، کودکان دارای اختلال یادگیری اغلب هوش طبیعی دارند ولی در مهارت‌های خاص مثل خواندن یا نوشتن به پشتیبانی نیاز دارند.

📝 بر اساس تحقیقات Arrowsmith، «میان ناتوانی یادگیری و هوش تفاوت قایل شوید؛ بسیاری از آن‌ها باهوش‌اند، فقط فرآیند یادگیری‎شان متفاوت است»

➖➖➖➖➖➖➖➖

2️⃣ نبود استقلال مادام‌العمر

❌ باور غلط: افراد با نیاز ویژه هیچ‌گاه نمی‌توانند مستقل زندگی کنند.

✅ واقعیت: با آموزش و پشتیبانی مناسب، بسیاری مستقل می‌شوند.

📝 پژوهشی از Journal of Special Education نشان داد که مداخلات زودهنگام باعث افزایش قابلیت‌های فردی و استقلال در بزرگسالی می‌شود.

➖➖➖➖➖➖➖➖

3️⃣ همگونی در نیازها

❌ باور غلط: تمام کودکان استثنایی نیازها و شرایط مشابهی دارند.

✅ واقعیت: حوزه نیازهای ویژه گسترده است و شامل اختلالاتی مانند اوتیسم، ADHD، ناتوانی‌های بینایی یا شنوایی، ناتوانی حرکتی و... می‌شود. رویکردهای فردمحور و برنامه‌ریزی آموزشی فردی (IEP) برای هر کودک ضروری‌اند.

➖➖➖➖➖➖➖➖

4️⃣ کودکان استثنایی نمی‌توانند در مدارس عادی موفق شوند.

❌ باور غلط: آن‌ها فقط باید در مدارس خاص تحصیل کنند.
✅ واقعیت: پژوهش‌ها نشان می‌دهند که با فراهم شدن خدمات حمایتی مناسب (مانند معلم رابط، منابع آموزشی خاص و آموزش فراگیر)، بسیاری از این کودکان می‌توانند در کلاس‌های عادی موفق عمل کنند.


🔻 منابع:

1. American Psychological Association (APA), 2020

2. Misconceptions About Children with Special Needs – ACC Singapore, 2023

3. Guralnick, M. J. (2017). Early Intervention and the Trajectory of Development. Journal of Special Education.

4. Turnbull, A., et al. (2020). Exceptional Lives: Special Education in Today's Schools.

5. Florian, L., & Black-Hawkins, K. (2011). Exploring inclusive pedagogy.

6. UNESCO (2020). Inclusive Education: Guidelines for Inclusion.

🌱در کانال انجمن علمی کودکان استثنایی با ما همراه باشید…
| @ExChildren_Association |

📖 اختلال یادگیری چیست؟

اختلال یادگیری (Learning Disorder) یک اختلال عصب‌تحولی است که توانایی فرد در درک، پردازش یا تولید اطلاعات آموزشی را مختل می‌کند؛ این مشکل معمولاً با وجود هوش طبیعی یا حتی بالاتر رخ می‌دهد و با ناتوانی ذهنی متفاوت است.
بر اساس معیارهای DSM-5، اختلال یادگیری خاص (Specific Learning Disorder) در سه حوزه اصلی شامل خواندن (دیسلکسیا)، نوشتن (دیسگرافیا) و ریاضی (دیسکالکولیا) تعریف می‌شود. این اختلال می‌تواند به‌صورت مزمن و پایدار در عملکرد تحصیلی فرد اختلال ایجاد کند، حتی در صورت دریافت آموزش مناسب و تلاش مستمر.

🔍 علائم رایج
دشواری در خواندن روان و درک مطلب
خطاهای مکرر در املا یا نوشتار
مشکل در انجام محاسبات پایه یا درک مفاهیم عددی
کندی در پردازش اطلاعات و ناتوانی در سازمان‌دهی مطالب
افراد مبتلا اغلب در مهارت‌های اجرایی مانند حافظه فعال، توجه، و زمان‌بندی نیز دچار چالش‌اند.

🧠 علت و سازوکار
مطالعات تصویربرداری مغزی نشان داده‌اند که تفاوت در ساختار یا عملکرد نواحی خاصی از مغز – به‌ویژه نواحی مسئول زبان، توجه و پردازش واجی – می‌تواند عامل اصلی این اختلال باشد. همچنین عوامل ژنتیکی و خانوادگی در بروز آن نقش دارند.

✔️ راهکارها
مداخله زودهنگام و طراحی برنامه‌های آموزشی فردی (IEP) از مهم‌ترین راهکارهای حمایتی هستند. فناوری‌های کمک‌آموزشی مانند نرم‌افزارهای تبدیل گفتار به نوشتار، کتاب‌های صوتی، و ابزارهای دیجیتال در بهبود عملکرد تحصیلی نقش مؤثری ایفا می‌کنند.

📚 منابع:
American Psychiatric Association (DSM-5)
Cleveland Clinic – Learning Disabilities Overview
Paudel & Acharya (2024), Assistive Technologies for Dyslexia, arXiv
Verywell Mind – Learning Disorders Explained

🌱در کانال انجمن علمی کودکان استثنایی با ما همراه باشید…
| @ExChildren_Association |

🟡 اتیسم در بزرگسالی

🔵 در سال‌های اخیر تشخیص اتیسم در بزرگسالی رایج شده است، افرادی که در بزرگسالی تشخیص اتیسم را دریافت می‌کنند معمولا در سطوح بالای طیف قرار دارند و عملکرد تحصیلی آنان می‌تواند معادل میانگین جامعه و یا حتی بالاتر باشد.

⬇️ نشانه‌هایی که می‌تواند ما را برای بررسی بیشتر و تشخیص رسمی این افراد هدایت کند عبارتند از:

۱. دشواری در فهم احساس و نیت دیگران

۲. اضطراب در موقعیت‌های اجتماعی

۳. دشواری قابل ملاحظه در پیدا کردن دوست

۴. ترجیح به تنها بودن به جای حضور در جمع

۵. دشواری در فهم شوخی و لطیفه

۶. دشواری در فهم کنایه و استعاره

۷. پیروی از رویه های کاملا تکراری در پوشش، امور روزمره و ...

۸. محدود بودن و یا نداشتن برنامه‌هایی برای تفریح و سرگرمی

۹. نداشتن و یا محدود بودن تماس چشمی در موقعیت‌های اجتماعی

۱۰. ناراحتی و نگرانی از نزدیک شدن دیگران به آن‌ها

۱۱. توجه به جزئیاتی که معمولا دیگران به آنها توجه نمی‌کنند

۱۲. برنامه ریزی دقیق و افراطی برای انجام امور

🌱 در کانال انجمن علمی کودکان استثنایی با ما همراه باشید…
| @ExChildren_Association |

❓سندرم فریاد گربه (Cri du Chat Syndrome)

🧬این یک اختلال ژنتیکی نادر است که وقتی بخشی از کروموزوم شماره ۵ حذف می‌شود، رخ می‌دهد. نوزادان مبتلا صدای گریه‌ای دارند که شبیه صدای گربه است و ممکن است در رشد، تکلم و برخی ویژگی‌های جسمی و رفتاری تاخیر داشته باشند.

🌱در کانال انجمن علمی کودکان استثنایی با ما همراه باشید…
| @ExChildren_Association |

🧠چالش‌های روانی مادران کودکان استثنایی

👶تولد فرزند معمولاً برای والدین تجربه‌ای شیرین و امیدبخش است؛ هرچند همراه با سختی‌ها و نگرانی‌ها باشد.
در این میان، انتظار برای داشتن فرزندی سالم به والدین احساس امنیت و رضایت می‌دهد. اما زمانی که والدین متوجه معلولیت فرزند خود می‌شوند، این امیدها ناگهان جای خود را به شوک، یأس و نگرانی می‌دهد و مسیر تازه‌ای از چالش‌ها آغاز می‌شود.

❗️مادر به عنوان اصلی‌ترین مراقب کودک، بیشترین فشار روانی را تحمل می‌کند؛
به‌خصوص زمانی که کودک دچار ناتوانی ذهنی باشد.
مراقبت دائمی، نیاز به فراهم‌سازی شرایط ویژه رشد، روبه‌رو شدن با رفتارهای قالبی، مشکلات زبانی، قشقرق‌ها و ضعف مهارت‌های خودمراقبتی کودک، همه و همه می‌توانند توان روانی مادر را تحلیل برده و عملکرد طبیعی او را مختل کنند. در چنین وضعیتی، احساساتی مانند گناه، ناکامی، محرومیت، غم و افسردگی در مادر شدت می‌گیرد.
این وضعیت اغلب موجب گوشه‌گیری، افت عزت‌نفس، احساس بی‌ارزشی و کاهش علاقه به ارتباطات اجتماعی می‌شود؛

⚠️عواملی که در نهایت سلامت روان مادر را تهدید می‌کنند.
نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که سلامت روان مادران کودکان استثنایی به‌طور معناداری پایین‌تر از مادران کودکان عادی است؛
و در میان گروه‌ها، مادران کودکان کم‌توان ذهنی بیشترین سطح آسیب روانی را تجربه می‌کنند.

🌱 این یافته‌ها ضرورت حمایت روانی، اجتماعی و آموزشی ویژه از مادران کودکان استثنایی را برجسته می‌کند؛
چرا که سلامت روان مادر، نقش مهمی در کیفیت زندگی و رشد کودک دارد.

📚منبع

🌱در کانال انجمن علمی کودکان استثنایی با ما همراه باشید…
| @ExChildren_Association |

👨‍🏫چگونه باید توانایی‌های کودکان استثنائی بررسی شود؟

✏️کودکان استثنائی معمولا با ناتوانمندی‌هایشان به یاد آورده می‌شوند، هرچند که آن‌ها توانایی های به خصوصی دارند که آن‌ها را از سایر افراد متمایز می‌کند.

✔️این ویدئو بخش کوتاهی از صحبت‌های دکتر دَن پیترز درباره نگاه دیگران به کودکان استثنائی‌ست؛ همچنین اینکه چطور باید به تمام نقاط قوت‌شان به طور همزمان توجه داشت...

📌در این ویدئو توضیح داده می‌شود که حتی در صورت در نظر گرفتن توانایی‌های مثبت، این کودکان دائما مورد قضاوت دیگران قرار می‌گیرند.

✍️مترجم: یکتا امیرزاده، دانشجوی کارشناسی روان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی

🌱در کانال انجمن علمی کودکان استثنایی با ما همراه باشید…
| @ExChildren_Association |

🧠اختلالات یادگیری کودکان

🔹در چند هفته ی پیش رو قصد داریم کمی بیشتر به اختلالات یادگیری کودکان بپردازیم؛ اختلالاتی که شناسایی به موقع آن‌ها از افت تحصیلی و بروز مشکلات هیجانی نظیر اضطراب جلوگیری میکنند.

📊علاوه بر پیامد های فردی، بررسی این اختلالات در کودکان اهمیت اقتصادی و اجتماعی نیز دارند چرا که هزینه های ناشی از ترک تحصیل و بیکاری از جمله زیان هایی است که بر جامعه تحمیل می شوند.

🔍از سوی دیگر، پژوهش های جدید این حوزه گامی به سوی درک گسترده تر کارکرد مغز و فرآیند های شناختی برداشته اند

✨در ادامه بیشتر در این موضوع خواهیم پرداخت و از کودکانی خواهیم گفت که دنیایشان کمی متفاوت از سایر کودکان ، اما همچنان درخشان و پر نور است.

✍️نویسنده: فاطمه علیمرادی، دانشجوی کارشناسی روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی

🌱در کانال انجمن علمی کودکان استثنایی با ما همراه باشید…
| @ExChildren_Association |