ورشکستگی آبی ایران، مقاله‌ای از کاوه مدنی، امیر آقاکوچک و علی میرچی

فایل جلسات درسی دکتر احسان دانشور، درباره حوضه آبریز، مفاهیم آب‌های زیرزمینی و سطحی و آشنایی با زمین‌شناسی حوضه کارون بزرگ.

در فایل با نقشه‌های زمین‌شناسی و اهمیت آنها در مطالعات مرتبط با آب مناطق مختلف و همچنین موقعیت آبخوان‌ها و دشت‌ها آشنا می‌شوید.

در هفته‌های گذشته، مجموعه‌ای از کلاس‌های آموزشی به‌وسیله موسسه آب و محیط زیست و بهداشت دانشگاه سازمان ملل، به همت دکتر کاوه مدنی برگزار شد که فیلم این جلسات در اینجا به اشتراک گذاشته می‌شود.

فیلم‌های این دوره تدریجا در این کانال آپلود خواهند شد.

به این نقشه زمین‌شناسی دقت کنید.
کارهای مطالعاتی در منطقه دهدز در دوره‌های مختلف انجام گرفته، از جمله در سال ۱۳۷۰ وقتی تیمی از سازمان زمین‌شناسی به این ناحیه رفت و پس از نمونه‌برداری و انجام کارهای فنی، نقشه‌ای به‌روز شده را به تیم طراحی و اجرا تحویل داد.

در زمان انجام کارهای نقشه‌برداری، خبری از سدهای کارون ۴ و کارون ۳ نبود.

رودخانه‌های بازفت و کارون پر آب بودند و منطقه هیچگونه خشکی زیادی و بی‌آبی را تجربه نکرده بود.

روستاهای منطقه دهدز، نیازمند دریافت آب از تانکرهای ارسالی از مرکز استان نبودند.

امروز، وضعیت این منطقه چگونه است؟ چند هزار نفر مجبور به مهاجرات از خانه و کاشانه‌شان شدند؟ چند هزار درخت نابود شد؟ میراث فرهنگی مردم منطقه چه شد؟ بر سر مزارع و روستاها چه آمد؟ آیا سازندگی یک طرفه بدون توجه به آینده مردم و محیط زیست ارزشش را داشت؟

Klein, Christine. (2008). On Dams and Democracy.

مقاله پروفسور کریستین کلاین در باره سدسازی و دموکراسی، نگاهی دارد به تحول دیدگاه مدیریتی آب و نقش مردم در نگه‌داشت و یا تخریب سدها.

در مقدمه مقاله می‌خوانیم:

"برای نخستین بار، در ۱ ژوئیه ۱۹۹۹، دولت فدرال دستور نابودی یک سد را صادر کرد، آن‌هم برخلاف خواست مالک که به این تخریب معترض بود. این مساله، نقطه عطفی در سیاست محیطی ایالات متحده بود که بیش از یک قرن تابع فلسفه ملی سدسازی محسوب می‌شد. در طول قرن بیستم، ایالات متحده علاقهٔ فراوانی به ساخت سد داشت. سدها بدون شک برای فرهنگ سیاسی ما ضروری بودند، به عنوان نمادهای فیزیکی جامعه دموکراتیک ما خدمت می‌کردند. علاوه بر این، آن‌ها با تولید برق، حمایت از آبیاری، ذخیره‌سازی آب، کنترل سیلاب، و وظایف تفریحی که برای یک جامعه پویا ضروری بودند، دموکراسی را ترویج می‌کردند. با این حال، تا سال ۱۹۷۰، جنبش ساخت سد آرام آرام ضعیف‌تر می‌شد. نگرانی‌ها در مورد پیامدهای منفی محیط زیستی یا نسبت هزینه به فایدهٔ ناامیدکننده باعث کاهش تأیید ساخت سدها شد، و اینجا بود که تخریب سدهایی که دیگر وجودشان توجیه‌پذیر نبود، آغاز گشت."


"یکی از رازهای ناپاک سدهای غرب این است که سدهای بزرگ «نه به علت اینکه راه‌حل مهندسی مناسب یا اقتصادی‌ترین راه‌حل برای رفع مشکل» ساخته می‌شوند... بلکه از منظر تاریخی به عنوان منبعی محبوب برای هدررفت هزینه و سوءاستفاده خرج کردن بودجه‌های برگرفته از مالیات عمومی برای حوزه‌های نمایندگان کنگره بوده است.”

اینکه نمایندگان مجلس تلاش می‌کنند برای حوزه نمایندگی خود سد و تاسیسات مدیریت آبی بیاورند، سابقه‌ای تاریخی در دیگر کشورها دارد.

متن مورد استفاده در جلسه درسی آقای حسین رئیسی، استاد دانشگاه کارلتون کانادا:

جستجوی ابزارھای حقوقی عدالت محیط زیستی برای فعالان حوزه آب

با نگاهی به اصل ۵٠ قانون اساسی، حقوق محیط زیست و حقوق آب، وظایف سازمان حفاظت محیط زیست، قانون توزیع عادلانه آب و مساله آب در لايحه برنامه ھفتم توسعه.

نسخه انگلیسی گزارش حوضه کارون: بی‌عدالتی محیط زیستی، نقض حقوق بشر، و نابودی یک رودخانه

نوشته: کامبیز غفوری، شهرام خلدی، نیک آهنگ کوثر

آذر ۱۴۰۲

نسخه فارسی را می‌توانید در لینک زیر ببینید:

https://www.abanganiran.org/single-post/karunhumanrightsreportpersian

مدیریت مهاب قدس، بخش قدرتمند مافیای آب

شرکت مهاب قدس از سویی با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی رابطه‌ای بسیار قدرتمند دارد و بسیاری از پروژه‌ها را با کمک شرکت‌های قرارگاه خاتم‌الانبیا پیش می‌برد. برخی کارشناسان و همکاران سابق مهاب قدس معتقدند که مهاب قدس از طریق ناصر ترکش‌دوز پروژه‌های قرارگاه را کامل می‌کند و سپاسد و قرارگاه، با اجرایی کردن پروژه‌ها، رسیدن مهاب قدس به پول را تضمین می‌کنند. یکی از همکاران سابق مهاب قدس که از ایران خارج شده ولی به خاطر امنیت اعضای خانواده‌اش حاضر به عنوان شدن اسمش نیست معتقد است که در مورد سد گتوند، بیشتر از اینکه به نقش قرارگاه خاتم‌الانبیابه‌عنوان پیمان‌کار پرداخته شود، باید به کارفرما و مشاور توجه کرد: "یادمان نرود که قرارگاه بعد از تصویب فاز دو طرح در کمیته تخصصی تصویب طرح های مطالعاتی وارد پروژه می‌شود کمترین نقش را در تصویب فاز دو طرح ها دارد. اتفاقا در گتوند هیچ نقشی در تصویب فاز دو نداشت. خائن اصلی گتوند همین گردانندگان چرخه باطل قبل از اجرای پروژه هستند[کارفرما و مشاور] و نه پیمانکار. در بحث سد گتوند صرف صحبت از منافع پیمان‌کار، یعنی قرارگاه، تقلیل موضوع است. حتی اگر پیمان‌کاردر تمام سدسازی ایران یک مجموعه باشد، که نیست، سوال این است که چرا کارفرمای دولتی و مشاورش نتوانسته جلوی این تخریب را بگیرد؟"

در چرخه فعلی مدیریت آب، شرکت‌های مشاور نقش مهمی در عملی و عملیاتی شدن طرح‌های رد شده وجابجایی پول‌های بزرگ دارند. وقتی منافع مشترک افرادی در راس شرکت‌های مشاور و کارفرما و جمع کوچکی از فرماندهان سپاه بررسی نشود، نقش این زنجیره در تامین پول بخشی از سپاه در خارج از کشور به‌واسطه طرح‌های مدیریت آب تامین شده، نادیده گرفته می‌شود.

مساله تضاد منافع(Conflict of Interest) معمولا در ایران امری بسیار عادی شده و یکی از مجموعه راه‌های اجرا کردن پروژه‌ها به نحوی که نتیجه‌ای برد-برد برای همه بازیگران داشته باشد، مشارکت این مجموعه‌ها در پروژه‌ها است. شرکت مهاب قدس با شناخت این مهم، حتی اگر در مواردی خود را مخالفبرخی پروژه‌ها معرفی کرده، اما وقتی پای منافع مالی به‌میان آمده، خود بیشترین نقش را در پروژه بازیکرده است. یک کارشناس سابق مهاب قدس معتقد است که خدمت این شرکت به کارفرما و پیمان‌کار، توجیه‌پذیر نشان دادن پروژه است: "در سال‌هایی که چیزی به نام ارزیابی اثرات محیط زیستی وجود خارجی نداشت، شرکت مشاور همراه با افرادی در مجموعه کارفرما، آب و نیرو، ساخت سد را توجیه می‌کردند. چه از جنبه‌های اجتماعی و اقتصادی و محیط زیستی. بعدها که ارائه ارزیابی محیط زیستی اجباری شد، کار کل پروژه ارزیابی را به همان شرکت مشاوری می‌دادند که اجرایی شدن سد از نظر مالی برایش منفعت داشت. این یعنی تضاد منافع در بدترین نوعش." با توجه به اینکه ارزیابی اثرات محیط زیستی سد گتوند، بعد از تصویب ساخته شدن سد و کلنگ‌زنی، آن هم به‌وسیله شرکت مهاب قدس انجام گرفته، قاعدتاً مسوولیت آسیب‌های وارد شده به محیط زیست و زندگی هزاران نفر از مردم خوزستان با مدیریت این مجموعه و کارشناسان دخیل در این فرایند است.

شرکت مهاب قدس در طراحی و نظارت سدهای بزرگی چون کارون ۳، کارون ۴، و گتوند، هر سه سد آثار منفی متعددی برای جوامع محلی و محیط زیست بر جای گذاشته‌اند. اما مساله مهم در مورد شرکت مهاب قدس این است که حتی اگر دولت، بی‌دقتی در پروژه‌های بزرگ چند میلیارد دلاری مانند سد گتوند را گردن این شرکت مشاور بیاندازد، مدیران مهاب می‌دانند که پروژه‌های بزرگ بعدی باز هم به این شرکت خواهد رسید.

https://www.abanganiran.org/single-post/nepotism-cronyism

مجموعه آموزشی مدیریت منابع آب برای فعالان محیط زیست (این قسمت: مأموریت هیدرولیکی و توهم توسعه)

🔗 https://youtu.be/3KmKLeujyEo

📚@KavehMadani

پادکست رادیویی دیدگاه🎧

نابودی محیط زیست ایران با جهاد سازندگی آغاز شد
گفت‌وگو با نیک‌آهنگ کوثر

سه پژوهشگر و استاد دانشگاه در گزارشی زیر عنوان «حوضه کارون: بی‌عدالتی محیط زیستی، نقض حقوق بشر، و نابودی یک رودخانه» چنین نتیجه گرفته‌اند که گروهی از اشخاص و نهادها با وجود سواستفاده از قدرت سیاسی در پروژه‌های صنعتی و کشاورزی ضد محیط زیستی، از مجازات مصون مانده‌اند.
کامبیز غفوری، شهرام خلدی و نیک‌آهنگ کوثر در گزارش یادشده سابقه «یکی از بی‌رحمانه‌ترین تلاش‌های دولتی برای نابودی محیط زیست» را به دهه نخست تاسیس جمهوری اسلامی و شروع پروژه "جهاد سازندگی" عقب برده‌اند.
@iranintltv

Listen to "باهم درباره آب حرف بزنیم - ۲۷۲ با کوشش و روایت نیک اهنگ کوثر" by تلویزیون میهن | mihan tv . https://podcasters.spotify.com/pod/show/mihantv1/episodes/--e2dmg1i

‘باهم درباره آب حرف بزنیم - ۲۷۱ با کوشش و روایت نیک آهنگ کوثر’ is on #SoundCloud https://on.soundcloud.com/Lg2ib

میز گرد تار و پود، که یک روز بعد از کارگاه آموزشی گفت‌آب برگزار شد.
قسمت نخست این میزگرد روز پنجشنبه از ایران اینترنشنال پخش شد.
برخی از موارد طرح شده در جلسات کارگاه آموزشی، مجددا در این برنامه مطرح شدند.

با حضور روزبه اسکندری، بهرنگ فروغی، مهدی کتابچی و نیک آهنگ کوثر.
@goftaab

🟢 کرخه به چه روزگاری افتاده؟ چه بلایی به اسم توسعه بر سر حوضه‌های کارون و زاینده‌رود آوردیم؟ چرا وضعیت اصفهان اسفناک شده؟ چرا انتقال آب بین حوضه‌ای - به شکلی که در ایران دنبال شده - آثار منفی غیرقابل بازگشتی دارد؟
@goftaab

برنامه این هفته - باهم درباره آب حرف بزنیم - با نگاهی به سال ۲۰۲۳ و نشست زمین در اصفهان
@goftaab

قسمت دوم برنامه تار و پود درباره بحران آب در ایران - ایران‌اینترنشنال

با حضور دکتر بهرنگ فروغی، مهندس مهدی کتاب‌چی، مهندس روزبه اسکندری و نیک آهنگ کوثر
@goftaab

بارون بارونه
آبخوان داری به زبان انیمیشن
@goftaab

خیلی خیلی زود، دیر خواهد شد!
💧@KavehMadani

هشدار یک کارشناس حوزه آب درباره بی‌آبی در ایران

۴۰ درصد از آبخوان‌ها در ایران از بین رفته و دیگر احیا نخواهد شد
داریوش مختاری، کارشناس حوزه آب در ایران هشدار داد که بارگذاری‌ها باید برداشته شوند تا آبخوان‌ها حفظ شوند

گفت‌وگو با نیک‌آهنگ کوثر، تحلیلگر حوزه آب و محیط زیست
@iranintltv