📍دیدگاه

وضعیت آموزش ابتدایی در بوته نقد

✍امیر رفسنجانی_پژوهشگر مدیریت آموزشی و‌مطالعات تطبیقی

چرا افت سواد خواندن، نوشتن و ریاضی در دوره ابتدایی یک بحران ملی( تهدیدی برای آینده اقتصادی، اجتماعی و حتی امنیتی) است؟

فروپاشی سواد پایه، تهدید خاموش برای آینده ایران

🔹فروپاشی سواد پایه در آموزش و پرورش ایران به یکی از جدی‌ترین چالش‌های پنهان نظام آموزشی تبدیل شده است، چالشی که اگرچه در ظاهر به ضعف خواندن، نوشتن و ریاضی دانش‌آموزان محدود می‌شود، اما در عمق خود نشانه‌ای از بحران حکمرانی آموزشی، بی‌ثباتی سیاست‌ها و فاصله عمیق بین مدرسه و ساختار تصمیم‌گیری است. امروز بخش قابل توجهی از دانش‌آموزان ابتدایی حتی در پایان پایه سوم قادر به خواندن روان یک متن ساده یا حل مسئله‌ای ابتدایی نیستند و این ناتوانی فقط یک کم‌توجهی آموزشی نیست، بلکه به معنای تضعیف سرمایه انسانی آینده کشور است.

🔹بررسی روندهای جهانی نشان می‌دهد کشورهایی که موفق به حفظ یا ارتقای سطح سواد پایه شده‌اند، از چند اصل مشترک پیروی کرده‌اند،، ثبات در برنامه‌درسی، تربیت معلمان متخصص ابتدایی، ارزیابی‌های منظم و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده. در مقابل، در ایران تغییرات مداوم کتاب‌ها، کمبود معلمان متخصص، تعطیلی‌های متعدد، رشد وابستگی کودکان به فضای دیجیتال و نبود یک نظام پایش معتبر موجب شد شکاف یادگیری در پایه‌های اول تا سوم گسترده شود. بسیاری از دانش‌آموزان به جای فهم واقعی، تنها مهارت بقا در امتحان را یاد گرفته‌اند، پدیده‌ای که در ادبیات جهانی از آن به عنوان سواد ظاهری یاد می‌شود.

🔹پیامدهای این فروپاشی محدود به مدرسه نیست. کاهش سواد پایه به صورت مستقیم نابرابری آموزشی را افزایش می‌دهد، انگیزه تحصیلی را تضعیف می‌کند، احتمال ترک تحصیل را بالا می‌برد و در نهایت کیفیت نیروی کار آینده را کاهش می‌دهد. از منظر اجتماعی نیز افت سواد پایه به رشد ناکامی تحصیلی، کاهش عزت‌نفس کودکان و شکل‌گیری رفتارهای پرخطر در نوجوانی منجر می‌شود. در واقع بحران یادگیری امروز، بحران اجتماعی فردا خواهد بود.

🔹راه‌حل این وضعیت نه در تغییرات شتاب‌زده و نه در تولید برنامه‌های رنگارنگ است.بازگشت به هسته سخت یادگیری یعنی تقویت خواندن عمیق، نوشتن کارآمد و ریاضی پایه باید اولویت اصلی باشد. برای تحقق این هدف نیاز به معلمان متخصص ابتدایی، برنامه‌های منظم جبران یادگیری، ارزیابی‌های دوره‌ای و استفاده هوشمند از فناوری و هوش مصنوعی در پایش و تمرین مهارت‌های پایه داریم. سیاست‌گذاری آموزشی نیز باید از بی‌ثباتی خارج شده و به سمت تصمیمات مبتنی بر داده حرکت کند. اگر امروز در احیای سواد پایه جدی عمل نکنیم، فردا با نسلی روبه‌رو خواهیم بود که نه تنها توانایی یادگیری پیشرفته را ندارد، بلکه در مواجهه با مسائل ساده زندگی نیز ناتوان خواهد بود.

🌏 تربیت و توسعه | نقد برای بهبود
@IranHumanDevelopment2

▶️ تبخیر ۴۰۰هزار میلیارد تومان/ شش اقدام و توافق ملی برای نجات نظام آموزشی

✍ دکتر مرتضی نظری

اگه میخواهیم ۴۰۰هزار میلیارد تومان بودجه آموزش و پرورش به اثر و فایده‌ای منجر بشود، باید شجاعانه بر سر چند اقدام ملی برای نجات مدرسه توافق نمود:
اول: از سیاست‌‌گذاری‌های آزموده شده و کم‌بهره دست کشید و حکمرانی آموزشی را از کنکورزدگی و حافظه محوریِ بی‌حاصل به مهارت‌‌های‌نو متمایل ساخت.
دوم: به دخالت‌های بی‌ربط و غیرتخصصی در کار آموزش و پرورش مانند استخدام‌های فله‌ای پایان داد.
سوم: مدرسه‌های رنگارنگ و فعالیت‌ها و بودجه‌های آموزشی موازی سازمان‌ها و نهادها را به نفع ارتقای مدارس دولتی ساماندهی و تجمیع کرد.
چهارم: برای تاجران کنکور و مؤسسات رقابت‌پیشه، برنامه زمان‌بندی‌شده تغییر تعیین نمود تا مسؤلانه‌تر رفتار کنند.
پنجم: با والدین و دانش‌آموزان گفت‌وگو کرد و از مدرسه داری آمرانه پرهیز نمود.
ششم: در کنار ارتقای زیرساخت‌های آموزشی و ترمیم رفاهی پایدار معلمان، مهارت‌افزایی و توسعه حرفه‌ای مداوم فرهنگیان متمرکز شد.
«آموزش با کیفیت، حق بچه‌های ایرانه»

🌏 تربیت و توسعه | نجات مدرسه
@IranHumanDevelopment2

💢 سومین کارگاه یادگیریِ خردورزانه
برای خلق تجربه آموزش اثرگذار

📚ویژه مربیان، مدیران و راهبران آموزشی

▫️مربی و راهبر: دکتر مرتضی نظری
نویسنده، مدرس و عضو هیأت مدیره انجمن علمی هوش و استعداد ایران

🗂 سرفصل‌های کارگاه یادگیری خردورزانه
۱. مبانی و اصول
۲. رویکردهای آموزشی
۳. روش‌های یاددهی و یادگیری
۴. ارزشیابی و سنجش خردورزانه
۵. چک‌لیست تدریس و مدیریتِ خردورزانه کلاس و مدرسه

🔖با همراهی و اعطای گواهی انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران

🗓 پنجشنبه و جمعه ۶ و۷ آذر ۸ تا ۱۰ صبح
آنلاین

📲ثبت نام در Chiregi.ir
لینک مستقیم ثبت‌نام

🌏 تربیت و توسعه | ضیافت خرد
@IranHumanDevelopment2

🎬 تأخیر سیاستگذاری نظام آموزشی با جامعه جدید ایران

✍ گفتاری از مرتضی نظری
   در گفت‌و‌گو با عصر ایرانی

میانگین سنی طراحان کتب درسی و سیاستگذاران آموزش و پرورش برای ۱۶ میلیون کودک و نوجوان، ۶۵ سال است.
وقتی کسانی متعلق به سه نسل گذشته، برای نسل جدید نسخه آموزشی تجویز می‌کنند، نتیجه چه می‌تواند باشد؟
بی دلیل نیست که بچه‌ها با مدرسه، درس، خواندن و نوشتن ارتباط برقرار نمی‌کنند و دلزدگی از مدرسه در بین دانش آموزان رو به افزایش است.
در این بین فرسایش روحی و روانی معلمان را برای مواجهه با نسلی دلزده و کلافه از کتاب‌های بیگانه با زندگی را کسی جز خود معلمان درک نمی‌کند.
آموزش و پرورش ایران را می توان از دور باطل انزوای سیاست‌های آزموده شده نجات داد و شوق، زندگی و پویایی را به مدارس بازگرداند.
من امیدوارم...

▫️اینستاگرام ▫️تلگرام ▫️توییترX

🌏 تربیت و توسعه | مدرسه ایرانی
@IranHumanDevelopment2

📍رویداد

نشست خانواده مدرسه

• قراره ۱۲ آذر در باشگاه اندیشه میزبان دکتر مرتضی نظری، نویسنده‌ی کتاب «مرگ مدرسه؟» باشیم.

~ در این گفت‌وگو درباره‌ی آینده‌ی آموزش، چالش‌های سیستم آموزشی و پرسش‌های مهمی که درباره‌ی مدرسه در ذهنمون هست صحبت می‌کنیم.


📩 برای حضور در این نشست، از علاقه‌مندان دعوت می‌کنیم نام و نام‌خانوادگی، شماره تماس و حوزه فعالیت یا علاقه‌مندی‌تون در حوزه آموزش رو برای ما از طریق ربات @Dobaal_bot ارسال کنید.

✍همچنین برای اینکه این نشست به دغدغه‌هامون نزدیک باشه، ازتون دعوت می‌کنیم:
سؤال‌ها، تجربه‌ها، چالش‌ها و نگرانی‌هاتون درباره مدرسه و آموزش رو با ما از طریق ربات @Dobaal_bot به اشتراک بگذارید تا در نشست حضوری، درباره‌شون گفت‌وگو کنیم.

  ~ @DobaalCompany

🌏 تربیت و توسعه | جهان آموزش
@IranHumanDevelopment2

📍یادداشت میهمان به بهانه روز دانشجو

از دانشجو تا خردجو
در جست‌وجوی مفهومی جامع‌تر

✍ محمد رستمی
معلم بازنشسته و فعال فرهنگی، ایلام

واژه دانشجو را به واژه «خردجو» تغییر نام دهید. واژهٔ «دانشجو» ناظر بر جست‌وجوی «دانش» است؛ اما دانش تنها یک بخش از ساحت آدمی را در بر می‌گیرد و عمدتاً به سطحی از حیطهٔ شناختی محدود می‌شود. در حالی که انسان، افزون بر بعد شناختی، ساحت‌های گسترده‌تری همچون حیطهٔ عاطفی (شامل احساسات، ارزش‌ها و نگرش‌ها) و حیطهٔ مهارتی یا حسی‌حرکتی (توانایی انجام اعمال و حل مسائل عملی) دارد. تمرکز انحصاری بر دانش، نگاهی تقلیل‌گرایانه به فرآیند پیچیدهٔ رشد و تعلیم و تربیت انسان است.
در برابر این مفهوم، واژهٔ «خردجو» پیشنهاد می‌شود. «خرد» برخلاف دانشِ محض، مفهومی کل‌نگر و کیفی است که ترکیبی هماهنگ از عقل و عاطفه، استدلال و احساس، چاره‌یابی و دادمندی (عدالت‌خواهی)، و نیرومندی (اراده و عمل) را در بر می‌گیرد. خرد، تنها انباشت اطلاعات نیست، بلکه توان پالایش، تلفیق و به‌کارگیری آن اطلاعات در بسترهای گوناگون انسانی و اخلاقی است.
▫️خردجو، در پی فهمِ پیوندهاست: پیوند دانش با وجدان، تخصص با مسئولیت، و خردورزی با زندگی جمعی. او فقط نمی‌آموزد؛ بلکه درک می‌کند، داوری می‌کند، و به‌کار می‌بندد. این واژه، هدف غایی آموزش را نه پر کردن ذهن از داده‌ها، که پرورش انسانِ کامل‌تر در همهٔ ابعاد وجودی‌اش می‌داند. پذیرش این مفهوم، مستلزم بازاندیشی در مأموریت دانشگاه‌ها، بازتعریف برنامه‌های درسی و تغییر روش‌های آموزش و ارزشیابی، برای تبدیل محیط‌های آموزشی به کارگاهی برای تمرین خردورزی، اخلاق و عمل مسئولانه در زندگی فردی و اجتماعی است.

🌏 تربیت و توسعه | روز دانشجو
https://news.1rj.ru/str/IranHumanDevelopment2

📍آقای محبی به جای برچسب زدن، مستندات اظهارات خود را ارائه کند

✍ مرتضی نظری

رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش در مصاحبه ای با خبرگزاری ایرنا درباره افت معدل دانش آموزان اظهاراتی داشتند، متن کامل در لینک زیر در دسترس است:
https://irna.ir/xjWb9s

دو تعبیر از مصاحبه ایشان قابل تأمل و مورد نقد بنده هست:

▫️اول اینکه گفته اند:
"کاهش یا افزایش معدل نهایی، لزوماً به معنای کاهش یا رشد سطح مهارت دانش‌آموزان نیست بلکه در واقع، این تغییر، نتیجه اصلاحات در نظام ارزشیابی، استانداردسازی و سخت‌گیری‌های بیشتر در فرآیند آزمون است."
ایشان در باب این فقره از ادعای خود هیچگونه مستندی منتشر نکردند و به نوعی از کنار اُفت معدل شدید دانش آموزان چه در دوره متوسطه و چه در نتایج آزمون های تیمز و پرلز با ذکر یک دلیل کلی گذشته‌اند. بهتر است ایشان یافته های پژوهشی یا مستنداتی که افت معدل را "نتیجه سخت بودن آزمون می داند"، منتشر کنند.

▫️دوم، در فقره ای دیگر از مصاحبه این جمله را بیان کردند:
"به جای تحلیل‌های سطحی و عجولانه، نیازمند یک ارزیابی دقیق و علمی هستیم؛ رعایت دقت و شفافیت در بررسی مسائل، مسیر پیشرفت و توسعه پایدار نظام آموزش و پرورش را هموارتر می‌کند و از بروز نگرانی‌های بی‌مورد جلوگیری خواهد کرد."

🔺نقد:
آقای دکتر محبی در جایگاه یک استاد دانشگاه و مقام اجرایی، نمی‌بایست در واکنش به حساسیت کارشناسان و رسانه‌ها نسبت به اُفت شدید معدل دانش آموزان از چنین ادبیاتی استفاده کنند.
رئیس پژوهشگاه آموزش و پرورش حتی به فرض اطمینان از درستیِ تحلیل خود، روا نیست که به کسانی که دیدگاهی متفاوت با نظر ایشان دارند، انگ و برچسبِ "سطحی و عجولانه بودن" بزنند. تعابیر و نسبت‌هایی که جز مسدود و محدودسازی باب گفت‌و‌گو، مزیت و فایده‌ دیگری ندارد.

🌏 تربیت و توسعه | آداب گفت‌و‌گو
https://news.1rj.ru/str/IranHumanDevelopment2

📍واکنش
ایران مهد خِرد و هنر و موسیقی

✍ مرتضی نظری

وزیر محترم آموزش و پرورش با اظهار «ممنوعیت پخش آهنگ در فضای مقدس مدرسه»* نشان دادند که نه درک درستی از فعالیت‌های پرورشی دارند و نه تغییراتِ نسلی را می‌شناسند. تربیتِ تمام ساحتی که هیچ!
ایران، مهد خرد، فرهنگ، هنر و موسیقی است. دانش‌آموزان را بیش از این از درس و مدرسه دل زده نکنیم.

*منبع: https://www.ilna.ir/fa/tiny/news-1722159
Xتوییتر🔺

🌏 تربیت و توسعه | هنر و موسیقی
@IranHumanDevelopment2

🔹بازتاب

در خصوص نقد اخیرم ☝️بر مصاحبه آقای دکتر علی محبی، رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش با خبرگزاری ایرنا، صبح امروز ایشان در تماسی تلفنی بیان داشتند تعبیر «سطحی و عجولانه» را برای نقدها و نظرات کارشناسان و پژوهشگران منتقد به کار نبرده‌اند و قصدشان تأکید بر ضرورت مطالعه و بررسی عمیق در موضوعاتی همچون سنجش و ارزشیابی بوده و اشاره کردند که در چشم‌انداز ترسیم شده برای پژوهشگاه، استقبال از تمام دیدگاه‌ها و اندیشه‌های تربیتی مورد تأکید قرار گرفته است.»

با تشکر از تماس و تصریح ایشان.

🌏 تربیت و توسعه | فرهنگ گفت‌وگو
@IranHumanDevelopment2

📍روابط عمومی را خصوصی نکنیم

✍ مرتضی نظری*

"ایامی که مدیر روابط عمومی آموزش و پرورش بودم، پسر جوان وزیر به بعضی خبرنگاران نزدیک میشد و با قول مصاحبه و ارتباط خبری فکر می‌کرد به پدر کمک میکند ولی در واقع کار حرفه‌ای روابط عمومی را مختل می‌کرد. روابط‌عمومی، روابطِ خصوصی نیست.
امیدوارم آقای صادقی و مشاور چند شغله وزیر، گذشته را تکرار نکنند."

🔺https://x.com/M_Nazari_Edu

🌏 تربیت و توسعه | مدیریت حرفه‌ای
@IranHumanDevelopment2

‍ 📍ویژه

حدود ۸۰۰۰ نفر از صندوق ذخیره فرهنگیان حقوق می‌گیرند
▫️کف حقوق آنان ۵۰ تا ۶۰ میلیون تومان است -یعنی سه تا چهار برابر حقوق یک معلم و سقف حقوق به ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون می‌رسد.
‍ ▫️ حق مالکانه معلمان، مطالبه‌ای ۳۰‌ساله از صندوق ذخیره فرهنگیان است که داده نشده.

▫️صندوق ذخیره، پس از گذشت ۳۰ سال از تأسیس، تاکنون ارزش افزوده ناشی از سرمایه‌گذاری‌ها، که همان «حق مالکانه» است، به فرهنگیان پرداخت نکرده.

▫️در صورت انحلال صندوق، باید تمام دارایی‌ها، ساختمان‌ها و سهام به فرهنگیان عضو صندوق تعلق گیرد. این دارایی‌ها حاصل کسر ماهانه از حقوق فرهنگیان طی ۳۰ سال است.
‍ ماهانه در مجموع حدود دویست میلیارد تومان از حقوق فرهنگیان کسر و به صندوق واریز می‌شود.

🔺منبع: گزیده ای از مصاحبه محمد داوری با خبرآنلاین👇 http://khabaronline.ir/xpfXF

🌏 تربیت و توسعه | حق مالکانه
@IranHumanDevelopment2

📍مدرسه و موسیقی

✍ دکتر مرتضی نظری

‏متأسفانه فهم نادرست برخی مسؤلان آموزش و پرورش از موسیقی و هنر در مطربی و پشت‌بند آن فساد و غرب‌زدگی خلاصه می‌شود. در حالی‌که اگر درکِ موسیقایی و نگاه هنری در مدارس مورد توجه باشد، یادگیریِ مبتنی بر کشف، برقراری ارتباط بین دروس، درک عاطفی و اجتماعی، و خلاقیت در بچه‌ها رشد می‌کند.
🔺https://x.com/M_Nazari_Edu

🌏 تربیت و توسعه | درک موسیقایی
@IranHumanDevelopment2

🎼آشتی مدرسه با موسیقی🔺

فهم درست موسیقی و درک موسیقایی در آموزش و مدرسه، به نگاه یکپارچه در یادگیری و ارتباط بین درود می‌شود.
تصور کنید بچه‌های ایران موسیقی را در دل مباحث ریاضی و فیزیک (موج، فرکانس و صدا)، روانشناسی(همدلی)، ادبیات(شعر، عروض و فولکلور)، تاریخ، دینی و قرآن(موسیقی قرآن و صوت و لحن) را یاد بگیرند.
این مدرسه شورانگیز و جذاب نیست؟

🔺دیدن این فیلم👆با خانواده را از دست ندهید

🌏 تربیت و توسعه | درک موسیقایی
@IranHumanDevelopment2

🍉 جشن یلدا بر شما شاد
سرزمین‌مان ایران، آباد
گزندها از ایرانیان دور باد

🌏 تربیت و توسعه | جشن های ایرانی
@IranHumanDevelopment2

📍رویداد

۳۰امین برنامه شورای فرهنگی هدایت شهرستان بهبهان

▫️عنوان: گمشدۀ مدارس ایران چیست؟
باحضور : مرتضـی نظـری

▫️زمان: سه‌شنبه ۲ دی ماه، ۸ شب

▫️مکان :فرهنگسرای بهبهانیان

لینک شرکت در نشست فردا بزودی منتشر خواهد شد ...

🌏 تربیت و توسعه | گمشده مدارس؟
@IranHumanDevelopment2

🔗لینک ورود به رویداد امشب:
ورود به این نشست برای همه فرهنگیان و علاقمندان به مسایل نظام آموزشی آزاد است.
🕗 امشب ۲ دی، ساعت ۲۰👇
https://meet.google.com/tku-ceps-nxy

🌏 تربیت و توسعه | گمشده مدارس؟
@IranHumanDevelopment2