⭕️ دیدگاه ایران در مورد عملیات نظامی احتمالی ترکیه در عراق

👤 نویسنده: مسعود صدرمحمدی

برخی تحلیلگران معتقدند که با تقویت همه تلاش‌های ضد تروریسم در منطقه، عملیات ترکیه علیه پ‌ک‌ک طبیعتاً به نفع ایران نیز خواهد بود و بنابراین باید از آن حمایت کرد. شاخه ایرانی پ‌ک‌ک موسوم به پژاک، سه دهه است که عامل بی‌ثبات‌کننده اصلی در غرب ایران بوده است.

از سوی دیگر، برخی کارشناسان ایرانی بر این باورند در حالی که پروژه ترانزیتی بصره به ترکیه رقیب مسیر ترانزیتی ایران است، تقویت همکاری‌های ترکیه و عراق با تضعیف منافع اسرائیل در درازمدت به نفع ایران خواهد بود، زیرا اسرائیل نیز به دنبال ایجاد یک کریدور با هند است.

برخی از تحلیلگران بر اساس تصور تهدید همیشگی خود از فعالیت‌های ترکیه در خاورمیانه، این عملیات را نه تلاش آنکارا برای از بین بردن تهدیدات تروریستی علیه خود، بلکه تلاش آنکارا برای افزایش نفوذ ژئوپلیتیکی خود در منطقه می‌دانند که به اعتقاد آنها با منافع استراتژیک ایران به عنوان یک رقیب منطقه‌ای در تضاد است.

🔗ادامه مطلب:
syaaq.com/33213

🏷 #ایران #ترکیه #سوریه #عراق #کردها #مبارزه_با_تروریسم #نظامی

@IraqLevant

⭕️ مرزبندی‌ها حاکمیت سوریه را تضعیف کرده است

از سال 2011، درگیری در سوریه مناطق مرزی این کشور را متحول کرده است. در بیشتر این موارد، حاکمیت سوریه در حال حاضر به درجات و مناطق مختلف بین بازیگران محلی، ملی و منطقه‌ای مورد مناقشه قرار گرفته است. این پویایی‌ها به وضعیتی منجر شده است که در آن مراکز مختلف سیاسی (غیر از دمشق) برای اعمال نفوذ بر مرزها آمده‌اند. اگرچه تفاوت‌های فاحشی بین این مناطق مرزی وجود دارد، اما همه آنها در این واقعیت مشترک هستند که آنها نهادهایی خارج از کنترل دمشق هستند، هر کدام دارای اقتصاد، امنیت و حتی ایدئولوژی خاص خود بوده و عملاً کانتون‌های […]

🔗ادامه مطلب:
syaaq.com/33249

🏷 #آینده_درگیری_سوریه #ترکیه #سوریه #مناطق_مرزی

@IraqLevant

⭕️ از ترور کیفی تا ترور کمی
چند نکته در باب انفجار پیجرها در لبنان‌ و سوریه

👤 نویسنده: محمدسامان اقدامی

سه‌شنبه بعدازظهر لبنانی‌ها با حادثه عجیبی روبه رو شدند. انفجارهایی که مانند همیشه نبود. نه ساختمانی فروریخت و نه شخصیتی کلیدی ترور شد. بلکه این بار انفجارهایی در حجم کوچک و با کمیتی زیاد. در خانه‌ها، مغازه‌ها، ماشین‌ها، کوچه و خیابان… و پشت سر هم! دقایق اولیه، مردم در شوک بودند تا بلافاصله مشخص شد که این پیجر‌های آلوده هستند که منفجر می‌شوند. در باره این حادثه بی سابقه و عجیب چند نکته حائز اهمیت وجود دارد: یک: اهمیت شبکه مخابراتی حزب الله سال ۲۰۰۸ پس از آنکه فواد سینیوره نخست وزیر وقت لبنان، در نقشه‌ای آمریکایی-اسرائیلی […]

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/34018

🏷 #حزب_الله #رژیم_صهیونیستی #فلسطین #لبنان #محور_مقاومت

@IraqLevant

⭕️ تکرار الگوی غزه در لبنان

👤نويسنده: محمدسامان اقدامى

این روزها سوال های زیادی مطرح می شود در باره آینده جنگ لبنان و کنش و واکنش های احتمالی دو طرف درگیری. خصوصا این که به نظر می رسد چیزی به ورود همه جانبه زمینی اسرائیل نمانده است. اما سوال این جاست که رژیم اشغالگر چه برنامه و هدفی را برای اداره جنگ دنبال می کند؟
سناریوهای زیادی در این باره مطرح می شود. و چنانکه مقتضای تفکر سناریویی است، همه احتمالی هستند و غیرقطعی. اصولا بنای تفکر سناریویی بر پیش بینی قطعی نیست. بلکه احتمالات مختلف را مطرح می کند و برای هر احتمال راهبردها و راهکنش های مناسب را در نظر می گیرد.
بر همین اساس یکی سناریوهای احتمالی آینده جنگ اسرائیل و حزب الله، تکرار مدل جنگ با حماس است در غزه. شرح کوتاه اینکه اسرائیل در جنگ با حماس چند تاکتیک را در پی گرفت:

▪️خالی از سکنه کردن غزه و آواره کردن اهالی آن

▪️فشار اجتماعی بر جامعه مقاومت

▪️کشتارهای جمعی و ويرانی های متعدد به منظور بازدارندگی و جامعه زدایی

▪️محاصره نظامی حماس که در نهایت منجر شود به محدودیت تحرک و و کاهش سطح کیفی و کمی عملیات نظامی

▪️ایجاد جنگ فرسایشی برای تضعیف شاخه نظامی مقاومت از یک طرف و فشار بر بدنه اجتماعی آن از طرف دیگر

آنچه امروز در لبنان شاهدش هستیم نیز بی شباهت نیست به مواجهه اسرائیل با حماس. و احتمال این که رژیم اشغالگر بخواهد سناریوی یک سان و یا حداقل مشابهی را پیاده کند وجود دارد. بنابراین رژیم بر اساس مدل جنگ با حماس، تکنیک های زیر را در راستای جنگی فرسایشی و ویران کننده دنبال خواهد کرد:

۱: آواره کردن مناطق شیعه نشین: اسرائیل ابتدا به آواره کردن مناطق شیعه نشین لبنان پرداخت.‌ شهرها و روستاهای جنوبی، بقاع و همچنین ضاحیه جنوبی بیروت

۲:فشار اجتماعی بر جامعه مقاومت: تعداد زیاد آواره ها و گسیل آنها به مناطق سنی نشین و مسیحی نشین(که لزوما رابطه خوبی با شیعیان ندارند) ، کمبود اماکن استقرار، نقص امکانات، بحران اقتصادی سال های اخیر لبنان و... فقط برخی از مواردی هستند که موجب فشار بر جامعه مقاومت می شود.

۳: کشتار جمعی و ویرانی زیرساخت ها: کشتار مردم مظلوم جنوب لبنان و منطقه بقاع، در کنار ویرانی های گسترده در این مناطق و نیز بمباران مستمر ضاحیه جنوبی بیروت ، مانند الگویی است که در این یک ساله در غزه به کار برده شد.

۴: محاصره و محدود کردن نیروهای حزب الله: محاصره نیروهای حزب الله بخشی دیگر از این سناریو است. هدف قرار دادن رهبران و فرماندهان حزب، شناسایی و هدف قرار دادن سکوهای موشکی و ادوات جنگی آن و هجوم گسترده زمینی در کنار پشتیبانی هوایی را می توان نشانه های این الگو دانست. بر این اساس حزب الله نیز مانند حماس به تونل ها پناه می برد و به عملیات ایذایی و محدود بسنده می کند.

۵: جنگ فرسایشی: رژیم بر خلاف همیشه آماده جنگ فرسایشی است. هم خودش این ادراک را پیدا کرده است و هم توانسته است آن را به مردمش انتقال دهد که این جنگ، جنگ مرگ و زندگی است. و تحمل کنید! اسیر دارید؛ درست! اما تحمل کنید. فرزندانتان کشته می شوند، درست! اما تحمل کنید...از طرفی محور مقاومت هم نتوانست در این یک سال هزینه این جنگ فرسایشی را برای رژیم به گونه ای بالا ببرد که دست از آن بکشد. در طرف مقابل اما این شیعیان لبنان هستند که از جنگ‌ فرسایشی متضرر می شوند. شیعیانی که خانه و کاشانه و کسب و کار را رها کرده و حالا مجبورند آوارگی و بی کاری و بیچارگی را تحمل کنند. آن هم با زندگی در مناطق متعلق به دشمنان داخلیِ تاریخی شان و نیز پس از تحمل پنج سال بحران‌ اقتصادی و...

آن چه بیان شد برخی از نشانه های الگوی جنگ با حماس بود که احتمال پیاده شدن آن در جنگ با حزب الله نیز وجود دارد. و چنانکه شرحش رفت "سناریو" احتمالی است غیرقطعی از آینده، که باید استراتژی های مناسب را برای کنترل و مدیریت آن به کار بست. حالا راه حل مقابله با سناریوی احتمالی گفته شده چیست؟ چگونه باید فشار را از جامعه مقاومت کم کرد؟ شاخه نظامی حزب الله چه تدابیری باید در نظر بگیرد؟ شرکت باقی اضلاع محور در این نبرد نابرابر باید چگونه باشد؟ چه هزینه هایی باید برای رژیم و هم پیمان‌هایش خصوصا آمریکا ایجاد کرد که در انجام سناریوی مورد نظرشان تجدید نظر کنند و..‌.
سوال هایی مهم که تامل و پاسخ تحلیل گران و آینده پژوهان محور مقاومت را می طلبد.


🏷 #حزب_الله #رژیم_صهیونیستی #فلسطین #لبنان #محور_مقاومت

@IraqLevant

⏮ روزنامه الاخبار لبنان در گزارشی ضمن بررسی حملات متبادل بین حزب الله و رژیم صهیونیستی در هفته های اخیر، به تحلیل کمی و کیفی آن پرداخته است:

▪️اهداف تهاجمی حزب الله:
- صفد و اطراف آن: پایگاه‌های نظامی در خربه نفحا و روش بینا

- حيفا و حومه آن: پایگاه نشریم، پایگاه بنیامینا (گردان گولانی)، طیره کرمل، پایگاه 7200، پایگاه پدافند هوویی کریات العیزر ، پایگاه «ناشر»، زوفولون و دیگر شهرک ها و پایگاه‌های نظامی

- تل‌آویو و حومه آن: پایگاه سده دوف و پایگاه گلیلوت 8200

▪️روند تهاجمی حزب الله
- حملات روزانه به شهر صفد و اطراف آن از اواخر ماه سپتامبر

- افزایش قابل توجه تعداد حملات به صفد، حيفا و حومه آن از 6 اکتبر

- به صدا درآمدن روزانه ی آژیر خطر در اکثر شهرک‌های شمال اسرائیل

- افزایش تدریجی روند حملات موشکی مقاومت به سمت جنوب؛ از صفد به حيفا و سپس تل‌آویو

- افزایش دقت ضربات و گسترش سطح تهدید و تنش؛ که نمونه بارز آن حمله به پایگاه بنیامینا و نیز خانه نتانیاهو است.

▪️نکات مهم:
- تمرکز مقاومت بر اهداف نظامی

- هدف قرار دادن شهروندان غیرنظامی توسط اسرائیل با پوشش حملات نقطه زن نظامی

- استراتژی مقاومت که مبتنی بر "واکنش" در مقابل "کنش" نیست. بلکه مبتنی است بر استراتژی جامع متناسب‌ با کمیت و کیفیت جنگ.

🔹منبع: الاخبار

#حزب_الله #رژیم_صهیونیستی #فلسطین #لبنان #محور_مقاومت #گزارش

📌 فراخوان #دعوت_به_همکاری

اندیشکده مرصاد به منظور تکمیل کادر میزهای خود از عموم علاقه‌مندان دعوت به همکاری می‌نماید.

🔻 شرایط عمومی:

👈 سابقه فعالیت مطالعاتی در مسائل منطقه و جهان اسلام

👈 دارا بودن شرایط و انگیزه همکاری بلندمدت

👈 تسلط به زبان عربی و انگلیسی در حد فهم متون

👈 تحصیلات حوزوی یا دانشگاهی در حوزۀ علوم و معارف اسلامی

👈 ترجیحا ساکن شهر مقدس قم یا امکان حضور حداقل یکبار در هفته

علاقمندان جهت مصاحبه و امکان‌سنجی همکاری، درخواست خود را با تکمیل فرم ثبت نام در اینجا اعلام فرمایند.

🔹اندیشکده مرصاد

©️ @mersadcss 🔷🔷🔷

⏪️ دلالت یابی حملات اسرائیل به شمال لبنان

ارتش اسرائیل در دو روز پیاپی به مناطق شمالی لبنان حمله هوایی کرد. ابتدا به منزلی در روستای علمات در منطقه مسیحی نشین جبیل. و سپس به منزلی دیگر در روستای عین یعقوب، در منطقه سنی نشین عکار. و هر دو حمله نقطه زن. یا حداقل با چنین ادعایی. و هر دو قربانی اش زنان و کودکان
بی گناه (حدود ۵۰ شهید در مجموع دو حمله)

این ششمین بار در این جنگ است که ارتش اسرائیل به مناطق شمالی لبنان حمله می‌کند:
- دو حمله هوایی به منطقه معیسره در کسروان 
- یک حمله هوایی به روستای دیربلا در باترون 
- یک حمله هوایی به روستای ایطو در زغرتا 
- یک حمله هوایی به روستای علمات در جبیل 
- یک‌ حمله هوایی به روستای عین یعقوب در عکار

حملات ارتش اسرائیل به مناطق شمالی لبنان از چند منظر قابل توجه است:
▪️گسترش دایره جنگ
در دهه ۹۰، جنگ‌های اسرائیل و حزب‌الله عمدتاً بر مناطق جنوبی لبنان متمرکز بود. سپس، در سال ۲۰۰۶ و جنگ تموز، دایره جنگ به ضاحیه جنوبی بیروت گسترش یافت. تحت عنوان دکترین ضاحیه که توسط  گادی آیزنکوت، ژنرال اسرائیلی مطرح شد.
اما در این جنگ، ضربات اسرائیل علاوه بر جنوب و ضاحیه ، منطقه بقاع - که سومین محل پراکندگی وسیع شیعیان در لبنان است- را نیز در برگرفته است. با این‌ حال آنچه تا حد زیادی غیرقابل پیش‌بینی می نمود، گسترش آتش جنگ به مناطق شمالی لبنان بود که عمدتاً سنی و یا مسیحی‌ نشین هستند و دور از معادله جنگ.

▪️زمینه‌سازی برای جنگ داخلی
پس از بالاگرفتن آتش جنگ، شیعیان جنوب، بقاع و ضاحیه، به شهرها و روستاهای شمالی لبنان مهاجرت کردند. و چنانکه گفته شد این مناطق دارای اکثریت سنی و مسیحی و اقلیت شیعه است. حملات نقطه‌ زن اسرائیل به محل اقامت شیعیان در این‌ مناطق و در نتیجه ناامن شدن آنها، می تواند اعتراض اهالی سنی و مسیحی‌ آن را درپی داشته باشد و باعث بروز مشکلات زیادی بین‌ شیعیان و آنها شود. امری که در واقع یکی از زمینه های "سناریوی جنگ داخلی" محسوب می شود. بنابراین یکی دیگر از اهداف اسرائیل از حمله به مناطق شمالی لبنان را می توان افزایش فشار و زمینه سازی برای بروز جنگ داخلی قلمداد کرد.

▪️نمایش تسلط و سیطره امنیتی رژیم صهیونیستی
مناطق شمالی لبنان به دلیل دوری از مرز اسرائیل و حضور اندک شیعیان، همواره خارج از معادله جنگ بوده و به نوعی نقش پناهگاه مردم جنگ زده جنوب و ضاحیه را ایفا می کردند. ارتش اسرائیل با حملات نقطه زن به این مناطق، قصد دارد این پیام را به دشمنان خود برساند که هیچ مکان امنی برای آن ها وجود ندارد! و چنانکه مسئولان آن بارها اعلام کرده‌اند: "هر کس را در هر جا که بخواهد مورد هدف قرار می دهد." ادعایی که هر چند مبالغه آمیز به حساب می آید، اما در راستای جنگ روانی و جنگ روایت ها قابل بررسی است.

▪️هدف قرار دادن غیرنظامیان
رژیم‌ صهیونیستی در پوشش حملات نقطه زن و ترور افراد خاص، به قتل غیرنظامیان که عمدتا زنان و کودکان بی گناه هستند می پردازد. امری که در راستای افزایش هزینه جنگ برای جمهور مقاومت و معادله ی بازدارندگی تفسیر می شود. هر چند نباید از نقش تدابیر غلط حفاظتی و پدافند غیرعامل نیز غافل شد. برای مثال استقرار چند خانواده در یک ساختمان، منجر به بالارفتن عدد قربانیان در صورت حملات هوایی می شود.

#حزب_الله #رژیم_صهیونیستی #فلسطین #لبنان #محور_مقاومت

@lraqLevant

💢 نشانه های بروز جنگ داخلی در لبنان

👤 محمد سامان اقدامی

🔹 جنگ داخلی لبنان با توافقنامه طائف متوقف شد؛ اما خطر آن هیچ وقت از بین نرفت. در واقع ترکیب و ساختار کشور لبنان (که دستخپت سایکس-پیکو است) تعارض منافع حاصل از آن و وابستگی به قدرت های خارجی همواره سایه شوم جنگ داخلی را بر سر این کشور مستدام می دارد! اما آن چیزی که در همه این سال ها مانع شعله ور شدن آن شده فقدان مقتضا و وجود موانع مختلف بوده است. یعنی نه تنها دلایل و اسبابی که جنگ داخلی ۱۹۷۵ را به وجود آورد ، موجود نبودند؛ بلکه مسائلى چون عدم تمایل لبنان ( مردم و احزاب )‌ به تکرار آشوب نیز مانع سر راه این جنگ بوده اند.

🔹با رصد و پویش شرایط منطقه و خصوصا لبنان، در کنار قرائت تاریخ و جامعه لبنان و نیز طرح های قدرت های غربی برای منطقه خاورميانه، به سیگنال هایی برمی خوریم که حاکی از احتمال دوباره جنگ داخلی در لبنان است. به عبارتی نه تنها برخی از عوامل موجده ی جنگ داخلی دوباره فعال شده، بلکه برخی از موانع مهم آن نیز از سر راه برداشته شده است.

🔹 با اینکه به نظر می رسد حکومت جدید سوریه بیش از هر چیز به دنبال تثبیت قدرت داخلی و ثبات حاکميتی است، اما نمی توان به این راحتی از پیامدهای خارجی حضور چنین دولتی در سوریه صرف نظر کرد. که کوچک ترین آن تحرک جریان های اسلام گرای سنی در لبنان است‌. از جریان های معتدلی مانند اخوان المسلمین گرفته تا جریان رادیکال و تندی که گرایشات تکفیری و ضد شیعی دارند. فعال شدن این جریان ها و تمایلشان برای کسب قدرت از یک طرف و انتقام از حزب الله از طرف دیگر می تواند شرایط را بحرانی و به سمت آشوب های داخلی پیش ببرد.

🔗 متن کامل این یادداشت را در اینجا بخوانید.

©️ @mersadcss 🔷🔷🔷

⭕️ موضع مهم ترین رهبران سیاسی اهل سنت عراق در قبال درگیری های اخیر سوریه چگونه بوده است؟
 
اگر مهم ترین رهبران فعلی اهل سنت عراق را بر اساس وزن سیاسی و قدرت آنان در مجلس در نظر داشته باشیم، سه شخصیت محمد الحلبوسی، خمیس الخنجر و مثنی السامرائی در این زمینه قوی ترین جایگاه را دارند. در همین راستا مواضع آنها در قبال درگیری های اخیر در مناطق ساحلی سوریه، دارای تباین هایی بوده است. در این راستا خمیس الخنجر در ابتدا طی توییتی اقدامات نظامی علویان سوریه را محکوم و آن را به سود رژیم صهیونیستی و اقداماتی جهت ایجادوحشت برای غیرنظامیان محسوب کرد و حمایت خود از حاکمان جدید سوریه را اعلام نمود (منبع) اما پس از انتقادها و اعتراضات بسیار -به ویژه از سوی شیعیان- و با توجه به جنایات نسل کشی جاری علیه علویان، وی در کنار موضع حمایتی از حکومت الجولانی، طی توییتی دیگر از کشتار غیرنظامیان هم انتقاد کرد و خواستار انجام تحقیقاتی در این زمینه شد (منبع). این در حالی است که محمد الحلبوسی و مثنی السامرائی حداقل در سطح اعلام مواضع در این باره سکوت کرده و موضعی له یا علیه الجولانی اتخاذ ننموده اند.

می‌توان گفت که این موضع‌گیری تحت تأثیر نزدیکی سیاسی الخنجر به قطر و ترکیه قرار دارد، دو کشوری که در حال حاضر از مهم‌ترین حامیان الجولانی محسوب می‌شوند. در مقابل الحلبوسی مواضعی میانه‌تر دارد و در بیشتر اوقات تلاش کرده است، توازنی در روابط خود میان کشورهای حاشیه خلیج فارس مانند عربستان و امارات و از آن طرف ترکیه داشته باشد و حتی گاهی از سوی برخی از شخصیت‌های نزدیک به وی مانند هیبت الحلبوسی، پسرعموی محمد الحلبوسی و رئیس فراکسیون تقدم در پارلمان، از ترکیه انتقاداتی هم صورت گرفته است. همچنین الحلبوسی در مدت اخیر از نظر مواضع، اندکی به برخی از احزاب چارچوب هماهنگی شیعی مانند عصائب اهل حق نزدیک‌تر شده است و این امر خود را در موضوع انتخابات ریاست شورای استانی کرکوک نشان داد و همه این عوامل باعث می‌شوند تا الحلبوسی در خصوص چنین مسئله حساسیت‌برانگیزی برای شیعیان و حتی برای کشورهایی مانند امارات، مواضع محتاطانه‌تری را اتخاذ کند. همین امر به شکل دیگری بر مثنی السامرائی صادق است و وی و ائتلاف تحت رهبری‌اش، یعنی ائتلاف عزم، از سال 2021 تقریبا مهم‌ترین متحد اهل سنت برای چارچوب هماهنگی شیعی بوده‌اند و همین موضوع سبب می‌شود تا وی هم مواضع محتاطانه‌تری را در پیش گیرد.

البته به نظر می‌رسد هر سه رهبر سیاسی موضعی مثبت را در قبال سقوط دولت اسد داشته باشند اما در هر حال عامل الجولانی به عنوان یک رهبر سلفی و وابستگی‌های سیاسی حاکمیت جدید سوریه در عرصه خارجی باعث ایجاد تفاوت در موضع‌گیری‌های این رهبران در خصوص وضعیت فعلی سوریه شده است.


کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد
@lraqLevant

⭕️ نگاهی به مواضع مهم ترین رهبران سیاسی شیعی در قبال تحولات اخیر سوریه
 
در خصوص تحولات اخیر سوریه اگر مواضع رهبران سیاسی شیعی را در نظر بگیریم، موضع سه رهبر سیاسی با توجه به وزن سیاسی آنها در مجلس و در جامعه شیعی و در کنار آن موضع دولت به عنوان نهادی که در رأس آن یک شیعه قرار دارد، مهم به نظر می رسد. در این راستا می توان به مواضع نوری المالکی، قیس الخزعلی و مقتدی صدر و در کنار آن موضع دولت فعلی در قالب وزارت خارجه آن اشاره کرد.

در این باره مقتدی صدر رهبر جریان صدر با اشاره به جنایات دولت فعلی سوریه علیه علویان، آن را در سطح «پاکسازی نژادی» توصیف کرده است اما در عین حال از علویان خواسته است تا حکیمانه رفتار کنند و بهانه به دست صهیونیست ها ندهند. همچنین مطالبه دیگر صدر، عدم دخالت کشورهای مجاور سوریه بوده است که به نظر می آید در اینجا منظور وی مقاومت در دو کشور سوریه و لبنان باشد. در کنار همه اینها صدر به دیکتاتور بودن بشار اسد هم اشاره داشته است. به نظر می آید علت چنین موضع گیری میانه ای از سوی رهبر جریان صدر، تلاش وی برای ایجاد توازنی میان هویت شیعی این جریان (با انتقاد از کشتار علویان) و حفظ وجهه عربی جریان خویش (با هشدار به کشورهای همسایه و ذم بشار اسد) باشد. (منبع)

از سویی دیگر حزب الدعوه به رهبری نوری المالکی هم بیانیه ای صادر کرده است و ضمن انتقاد از دوگانگی معیارهای دولت فعلی سوریه در تعامل با علویان و مقایسه تعامل این دولت با بقیه اقلیت ها، از دولت فعلی به عنوان «مقامات حاکم بر سوریه» یاد کرده است که به نوعی تعامل با حاکمان جدید به عنوان حکومت امر واقع و شناسایی آن به صورت دوفاکتو است. به نظر می رسد علت چنین نگاهی به دولت جدید سوریه، روابط قوی این حزب و رهبری آن با ایران و محور مقاومت از یک سو و نگاه ویژه رهبری آن برای عدم ضربه زدن به روابط خود با غرب و آمریکا باشد. (منبع)

نفر سوم قیس الخزعلی رهبر عصائب اهل حق است كه در بیانیه خود ضمن انتقاد از اقدامات دولت فعلی سوریه، آنان را به عنوان «گروه هایی مسلح با سرگذشت تروریستی مشهور» توصیف کرده است که امروز «در پوشش نیروهای امنیتی» ظاهر شده اند. تفاوت این موضع گیری با موضع گیری نوری المالکی چه بسا در نفی کامل مشروعیت برای دولت فعلی سوریه باشد و علت این امر هم نزدیکی بیشتر عصائب اهل حق به محور مقاومت و عضویت آن در کمیته هماهنگی مقاومت عراق است و به تبع آن دور بودن هر چه بیشتر وی از غرب و آمریکاست. (منبع)

در پایان باید به موضع وزارت خارجه دولت فعلی عراق اشاره نمود که در بیانیه ای به طور مشخص «مخالفت مطلق خود» را با هدف قرار دادن غیرنظامیان اعلام کرده است و در عین حال اشاره صریحی به علوی ها نداشته است و نامی هم از دولت سوریه نبرده است. به نظر می آید، این موضع گیری هم در راستای تلاش دولت عراق برای اتخاذ دیپلماسی متوازن میان قدرت ها و محورهای مختلف در منطقه و نیز در رابطه با قدرت های جهانی باشد. (منبع). همين امر هم تا حدودى بر چارچوب هماهنگى شيعى صادق است زيرا اين كميته، با صدور بيانيه اى در کنار «محکومیت جنایت ها علیه شهروندان بی گناه»، اما نامى از دولت فعلى سوريه و حتى هويت قومى و دينى این شهروندان نبرده است كه به نظر مى رسد، علت آن تمركز بر اشتراكات ميان همه اعضا باشد. (منبع)


کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد
@IraqLevant

⭕️تفاوت موضع کردها با شیعیان در خصوص مسئله سوریه

🖌️ شهاب نورانى

به بهانه موضع وزیر خارجه عراق در اجلاس پنج‌جانبه وزیران خارجه کشورهای همسایه سوریه و تمرکز بر همکاری امنیتی میان کشورهای شرکت‌کننده جهت مبارزه با داعش، شایسته است نگاهی کوتاه به تفاوت میان مواضع کردها – و به‌طور مشخص حزب دموکرات – و شیعیان در قبال تحولات سوریه، قبل و پس از سقوط دولت اسد، داشته باشیم. (منبع)

با وجود اینکه بسیاری از رهبران اهل سنت از سقوط دولت اسد استقبال کردند و بخشی از این رهبران نیز از به قدرت رسیدن دولت الجولانی حمایت نمودند، کردها و شیعیان موضعی محافظه‌کارانه در قبال این تحولات اتخاذ کردند. با این حال، خودِ موضع شیعیان و کردها – و به‌طور مشخص حزب دموکرات – با یکدیگر متفاوت بوده است.

⭕️مواضع کردها و شیعیان پیش از سقوط دولت اسد

پیش از سقوط اسد، هر دو طرف بر اتخاذ اقدامات پیشگیرانه در قبال تحولات سوریه تأکید داشتند. با این حال، کردها خواستار اقداماتی محدود در چارچوب مرزهای عراق بودند. در این راستا می‌توان به توییت هوشیار زیباری پس از آغاز هجوم هیئت تحریر شام اشاره کرد. وی در این توییت، هیئت تحریر شام را همان «جبهه النصره» و «پایگاه اجتماعی داعش» دانسته و از دولت عراق صرفا اقدامات بازدارنده برای حفظ مرزهای کشور را مطالبه کرده بود. (منبع)

در مقابل، در میان شیعیان – و به‌طور مشخص هواداران محور مقاومت – تمایل ملموسی برای مداخله نظامی در خاک سوریه وجود داشت. این نگرانی‌ها بیشتر بر مسائل مذهبی، مانند وضعیت شیعیان سوریه و حرم حضرت زینب (س)، متمرکز بود. این مواضع تا جایی پیش رفت که الجولانی را واداشت طی ویدیویی رسمی، عدم مداخله نظامی عراق را مطالبه کند. (منبع)

⭕️مواضع کردها و شیعیان پس از سقوط دولت اسد

پس از سقوط دولت اسد و به رسمیت شناخته شدن دولت جدید سوریه – هرچند به‌طور محدود از سوی غرب – و تمایل بالای جهان عرب به گسترش روابط با دمشق، موضع کردها (و این بار هم به‌طور مشخص حزب دموکرات) دچار چرخشی شد. در این راستا، برای نمونه، هوشیار زیباری در توییتی دیگر از تأخیر دولت عراق در ازسرگیری روابط و برقراری تماس دیپلماتیک با دولت سوریه، همانند دیگر کشورهای عربی، انتقاد کرد. (منبع)

در مقابل، شیعیان بر برقراری روابطی محدود و در سطح امنیتی با دولت فعلی سوریه تأکید داشتند. این امر به‌طور مشخص در موضع دولت و احزاب شیعه پس از سفر حمید الشطری، رئیس سازمان اطلاعات، نمایان شد. موضع رسمی اعلام‌شده پس از این سفر بر این نکته تأکید داشت که گفت‌وگوها صرفا امنیتی بوده است. (منبع)

⭕️نتیجه‌گیری

تفاوت دیدگاه میان شیعیان و کردها در خصوص این موضوع، خود را در سطح روابط فعلی عراق با دولت جدید سوریه نشان داده است. در حالی که وزیر خارجه عراق از احتمال سفر همتای سوری خود به بغداد خبر می‌دهد، آنچه تاکنون در عمل رخ داده صرفا گفت‌وگوهای امنیتی میان دو کشور بوده است. این امر به این دلیل است که در حال حاضر، همکاری امنیتی تنها موضوع مورد توافق میان تمامی جریان‌های سیاسی عراق در رابطه با تعامل با دولت جدید سوریه محسوب می‌شود.


کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد
@IraqLevant

⭕️ کنار گذاشتن قانون بازنشستگی الحشد الشعبی توسط السودانی؛ تلاشی برای ازسرگیری جلسات مجلس یا جلب رضایت ترامپ؟

🖌️شهاب نورانى
 
در روزهای گذشته، مصطفی سند، نماینده مستقل مجلس، فاش کرد که نخست‌وزیر عراق قانون بازنشستگی الحشد الشعبی را کنار گذاشته است. علت ظاهری این اقدام در رسانه‌ها، تلاش برای ازسرگیری جلسات مجلس پس از توقف آن و اختلاف بالاى نیروهای سیاسی بر سر این قانون عنوان شده است. (منبع) این مسئله باعث شد تا نگاهی به این موضوع در سه محور داشته باشیم.
 
۱. محتوای قانون و ماهیت اختلافات سیاسی
 
این قانون با هدف ساماندهی وضعیت خدماتی مجاهدان الحشد الشعبی، تعیین سن بازنشستگی و مشخص کردن درجات نظامی فرماندهان این سازمان تدوین شده بود. در این رابطه، ائتلاف دولت قانون به رهبری نوری المالکی و جنبش عصائب اهل حق به رهبری قیس الخزعلی از حامیان تصویب این قانون هستند. در مقابل، سازمان بدر به رهبری هادی العامری، جریان حکمت به رهبری عمار حکیم، ائتلاف نصر به رهبری حیدر العبادی و حتی فالح الفیاض، رئیس الحشد الشعبی، مخالف آن هستند.
 
اختلاف اصلی میان این دو جریان، سن بازنشستگی فرماندهان است. در نسخه اولیه این قانون، سن بازنشستگی ۶۰ سال تعیین شده بود که منجر به بازنشستگی فالح الفیاض و شمار زیادی از فرماندهان وابسته به سازمان بدر می‌شد. در واکنش به این موضوع، آخرین پیشنهاد مطرح‌شده این بود که نخست‌وزیر عراق اجازه تمدید خدمت نیروهای الحشد الشعبی را به مدت پنج سال داشته باشد. با این‌حال، به نظر می‌رسد که احزاب شیعی هنوز بر سر این مسئله به توافق نرسیده‌اند. (منبع)
 
۲. سوءاستفاده نیروهای سنی و کرد از اختلافات شیعیان
 
اختلافات داخلی شیعیان بر سر این قانون، فرصتی را برای نیروهای سنی و حتی کردها -به‌طور مشخص اتحادیه میهنی کردستان- فراهم کرده تا اهداف خود را از طريق تصويب قانون مرتبط با الحشد الشعبى محقق کنند.
اهل سنت، به‌ویژه ائتلاف السیاده به رهبری خمیس الخنجر، تلاش دارند تا قانون انحلال سازمان بازخواست و عدالت (سازمان مسئول بعثی‌زدایی از ساختار اداری و حکومتی عراق) را همراه با این قانون تصویب کنند. ائتلاف عزم به رهبری مثنی السامرائی نیز به دنبال الحاق نیروهای الصحوات (نیروهای عشایری سنی که در گذشته علیه تکفیری‌ها جنگیدند) به قانون پیشنهادی شیعیان است.( منبع) اتحادیه میهنی کردستان نیز درصدد تکمیل روند قانونی استان شدن حلبچه است. به نظر می‌رسد که این گروه‌ها از اختلافات شیعیان استفاده کرده و سعی دارند مطالبات خود را به تصویب برسانند.
 
۳. احتمال جایگزینی این قانون با قانون تغییر ساختار الحشد الشعبی
 
یکی دیگر از محورها، احتمال جایگزینی قانون بازنشستگی الحشد الشعبی با قانون اصلاح ساختار این سازمان است. این قانون، بر اساس دستور نخست‌وزیری شماره ۳۳۱ در زمان عادل عبدالمهدی و در جهت اصلاح و بازبینی ساختار الحشد الشعبی از منظر حضور گروه‌های مقاومت بود. (منبع)
 
با توجه به این موضوع، کنار گذاشتن قانون بازنشستگی الحشد الشعبی ممکن است در راستای جلب رضایت دولت جدید آمریکا و تحت فشارهای بین‌المللی برای ایجاد تغییراتی در وضعیت گروه‌های مقاومت و ساختار الحشد الشعبی باشد. این احتمال وجود دارد که السودانی با این اقدام، در پی تعدیل نفوذ گروه‌های مقاومت و ارسال سیگنال مثبتی به واشنگتن و ترامپ باشد.


کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد 
@lraqLevant

⭕️ تحرکات مردمی علیه سوری‌های مقیم عراق؛ زمینه‌ها و پیامدها

🖌️شهاب نورانى
 
در روزهای گذشته، تشکیلاتی مردمی به نام «یا علی» تأسیس شده است که به محل تجمعات کاری یا مسکونی سوری‌های مقیم عراق ورود پیدا کرده و به بازرسی وسایل شخصی آن‌ها، مانند تلفن‌های همراه و اطلاعات شخصی، می‌پردازد. هدف از این اقدام، مشخص کردن حمایت یا عدم حمایت این افراد از الجولانی و هیئت تحریر شام است. به عنوان نمونه، اگر فردی سوری در شبکه‌های اجتماعی از الجولانی یا هیئت تحریر شام حمایت کرده باشد، به‌طور خودجوش با او برخورد می‌شود. (منبع) دولت عراق وعده داده است که با این پدیده برخورد خواهد کرد.
 
پدیده‌ی تشکیلات مردمی «یا علی» موضوع جدیدی نیست. پیش‌تر و در سال‌های گذشته، برای مدتی تشکیلاتی به نام «ربع الله» تشکیل شده بود که به مقر شبکه‌های تلویزیونی مانند دجله به دلیل پخش موسیقی و کنسرت در ایام عاشورا و تاسوعا حمله کرد. (منبع) همچنین، این گروه به مقر حزب دموکرات نیز حمله کرد زیرا هوشیار زیباری، از مقامات این حزب، الحشد الشعبی را شبه‌نظامی و «میلیشیا» خوانده بود. (منبع) هویت دقیق این گروه‌ها از نظر وابستگی به‌طور قطعی مشخص نیست، اما به‌طور کلی می‌توان گفت این گروه‌ها شیعه بوده و از هواداران محور مقاومت در عراق به شمار می‌روند.
 
علت اصلی شکل‌گیری چنین گروه‌هایی را می‌توان در عدم اقتدار دولت در اعمال قانون جست‌وجو کرد. برای نمونه، در مورد اظهارات هوشیار زیباری علیه یک نیروی نظامی رسمی دولتى یا اقدام شبکه‌ی دجله در خصوص سبط پیامبر اکرم (ص)، که باعث جریحه‌دار شدن احساسات بخش بزرگی از جامعه‌ی عراق شد، اگر دولت به‌موقع ورود پیدا می‌کرد و شهروندان نسبت به مسئولیت‌پذیری دولت اطمینان می‌یافتند، اساسا دلیلی برای تشکیل چنین گروه‌های فراقانونی وجود نداشت. این موضوع درباره‌ی تعلل دولت در خصوص اقدامات برخی از سوری‌هاى مقيم عراق در حمایت از الجولانی نیز صدق می‌کند؛ به‌ویژه اينكه  بسیاری از عراقی‌ها درباره‌ی وى و سابقه‌ی تروریستی‌اش در عراق، احساسات منفی دارند.
 
با این حال، از نظر آینده‌نگری و به‌ویژه در موضوع سوری‌های مقیم عراق، اقدام این گروه‌ها اشتباه به نظر می‌رسد. همان‌طور که سوری‌ها در عراق افراد مقیمی دارند، شیعیان عراق و دیگر کشورهای جهان نیز باید نسبت به امنیت و آسایش شیعیان در سوریه و حفظ امنیت دو حرم مطهر حضرت زینب و حضرت رقیه (سلام‌الله‌علیهما) احساس مسئولیت کنند. تداوم چنین اقداماتی ممکن است به شکل‌گیری گروه‌های خودجوش در سوریه و سکوت دولت آن کشور در قبال این گروه‌ها منجر شود و مشکلاتی را برای امنیت اماکن مقدس شیعیان ایجاد کند.
 
بر همین اساس، به‌جای تشکیل چنین گروه‌هایی، شایسته است که دولت مسئولانه‌تر عمل کند و از طرف دیگر، اقدامات تفرقه‌برانگیز این‌چنینی از طریق پویش‌های مردمی، اطلاع‌رسانی و همکاری با نهادهای امنیتی – ولو نهاد امنیتی‌ مانند اداره‌ی امنیت الحشد الشعبی – مدیریت و کنترل شود تا این اقدامات به‌صورت قانونمندتر انجام گیرد.


کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد 
@lraqLevant

تلاش آمریکا برای آزادی یک شهروند رژيم صهیونیستى در عراق

🖌️شهاب نورانى
 
در روزهای گذشته، آدام بوهلر، فرستاده ترامپ در امور گروگان‌ها، دیداری با مسئولان عراقی در خصوص آزادی الیزابت تسورکوف از عراق داشته است. این موضوع باعث شده است تا در دو محور به بررسی آن بپردازیم: نخست، معرفی کوتاهی درباره پرونده این شهروند رژيم صهیونیستى و دوم، وضعیت مذاکرات میان گروه‌های اسیرگیرنده وى و دولت آمریکا.
 
داستان الیزابت تسورکوف چیست؟
 
الیزابت تسورکوف، پژوهشگر اسرائیلی با اصالتی روسی است که دارای دو گذرنامه روسی و اسرائیلی بوده و با گذرنامه اول وارد خاک عراق شده است. بر اساس ادعای صهیونیست‌ها، کتائب حزب‌الله او را به اسارت گرفته است. (منبع)  تسورکوف در مدتی که در عراق حضور داشته، عمدتا در بغداد فعالیت کرده و گفته می‌شود تمرکز پژوهش‌هایش بر گروه‌های محور مقاومت و جریان صدر بوده است. (منبع)
 
نکته قابل‌توجه درباره وى این است که تسورکوف نخستین مورد از اتباع رژیم صهیونیستی نیست که با گذرنامه کشوری دیگر وارد خاک عراق می‌شوند. این ادعا در فضای عراق بسیار رایج است که شهروندان متعددی از اين رژيم با گذرنامه کشورهای دیگر وارد این کشور می‌شوند و این امر به‌ویژه در اقلیم کردستان به‌کرات رخ داده است. (منبع)
 
وضعیت مذاکره میان آمریکا و طرف‌های اسیرگیرنده
 
آن‌طور که به نظر می‌رسد، گروهی که تسورکوف را به اسارت گرفته است، دو مطالبه اساسی دارد: نخست، دریافت مبلغی در ازاى آزادسازى و دوم، مبادله وى با اسيرانى لبنانی در بند رژیم صهیونیستی.
 
بااین‌حال، آمریکا هر دو درخواست را رد کرده است اما با پرداخت مبلغ مالی از طریق میانجی‌های عرب، و نه به‌صورت مستقیم، موافقت کرده است. (منبع) از نگاه آمریکا، گروه‌های مقاومت در جایگاهی از قدرت قرار ندارند که بتوانند چنین مطالباتی داشته باشند، و به همین دلیل، آمریکا تمایلی به اعطای چنین امتیازاتی ندارد.
 
بر همین اساس، چند سناریو در این پرونده قابل‌تصور است الف- پذیرش تبادل اسرا همراه با پرداخت مبلغ مالی 
ب- پذیرش یک تبادل محدود همراه با مبلغ مالی
ج- پذیرش صرفا پرداخت مبلغ مالی از سوی آمریکا یا میانجی‌ها
 
سناریوی دیگر نیز می‌تواند اعمال فشار آمریکا بر دولت عراق از طریق تهدید به تحریم یا حتی ترور باشد تا بغداد را وادار کند که بر گروه‌های مقاومت فشار آورده و آن‌ها را مجبور به آزادی تسورکوف کند. البته چنین فشاری می‌تواند جان این اسیر را به خطر بیندازد.
 
بااین‌حال، اگر مطالبه مبادله اسيران از یک هدف نهایی به ابزاری برای چانه‌زنی تبدیل شود و از طریق آن، به مسئله آینده موجودیت گروه‌های مقاومت و تسلیحات آن‌ها در برابر آمریکا پرداخته شود، این امر می‌تواند رویکردی واقع‌بینانه باشد زیرا برای نمونه، در صورت تحقق سناریوی تهدید به ترور یا اقدام نظامی و عدم امکان پاسخ‌گویی از سوی این گروه‌ها، این امر بر اقتدار آن‌ها تأثیر منفی خواهد گذاشت و از نظر از دست دادن نیروهای خبره نیز برایشان خسارت‌بار خواهد بود. کما اینکه گروه‌های مقاومت، در زمینه اقدام و واکنش به افزایش سطح تنش از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی، با محدودیت‌های فراوانی روبه‌رو هستند كه از جمله آنها محدودیت‌های دولتی، موانع از سوى برخی احزاب سیاسی، و همچنین عدم آمادگی جامعه برای پذیرش هزینه‌های ناشی از این تنش‌هاست.
در این صورت، اگر در مقابل آزادی تسورکوف، تعهدی از سوی آمریکایی‌ها مبنی بر عدم آسیب به موجودیت و سلاح گروه‌های مقاومت ارائه شود، شاید بتوان آن را سناریویی مناسب دانست. هرچند نمی‌توان به تعهدات آمریکا اعتماد کرد، اما وجود یک توافق سیاسی می‌تواند محدودیت‌هایی برای واشنگتن ایجاد کرده و زمان بیشتری برای گروه‌های مقاومت جهت انجام اصلاحات فراهم کند.


کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد
@lraqLevant

⭕️ سفر اسعد الشیبانی به عراق؛ گامی کوچک در جهت تلطیف روابط میان بغداد و دولت فعلی دمشق

🖌️شهاب نورانی
 
در روزهای گذشته، اسعد الشیبانی، وزیر خارجه دولت هیئت تحریر شام، سفری به بغداد داشت. این سفر در حالی انجام شد که مدتی پیش، به دلیل مخالفت‌های پشت پرده احزاب شیعی و همچنین نگاه منفی عمومی به دولت فعلی سوریه، به تعویق افتاده بود (منبع) اما در نهایت، این سفر صورت گرفت و الشیبانی با برخی مقامات عراقی از جمله وزیر خارجه، رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر و رئیس مجلس عراق دیدار کرد. در این یادداشت کوتاه، به دلایل و ابعاد این سفر و تفاوت واکنش‌ها به آن در عراق خواهیم پرداخت.
 
نگاهی به ابعاد مختلف این سفر
 
این سفر در شرایطی انجام شد که به نظر می‌رسد در عرصه داخلی عراق، کردها یک گام جلوتر از شیعیان در تلاش برای بهبود روابط با دولت دمشق حرکت می‌کنند. این امر را می‌توان در موضوعات مطرح‌شده در دیدار فؤاد حسین، وزیر خارجه عراق و عالی‌ترین نماینده حزب دموکرات کردستان در دولت، با موضوعات مطرح‌شده در دیدار محمد شیاع السودانی، نخست‌وزیر و عالی‌ترین نماینده چارچوب مشترک شیعی، با الشیبانی مقایسه کرد.
 
در دیدار فؤاد حسین، به مواردی مانند «تشکیل شورای هماهنگی مشترک میان دو کشور و ایجاد اتاق عملیات پنج‌جانبه میان عراق، سوریه، اردن، ترکیه و لبنان» پرداخته شد (منبع) اما در مقابل، در دیدار السودانی، تمرکز صرفا بر «مسائل امنیتی، حفظ تمامیت ارضی سوریه، موضوعات امنیتی و احترام به مقدسات و عقاید اقشار مختلف ملت سوریه» بود. به‌طور دقیق‌تر، السودانی در این دیدار بر «اهمیت احترام به عقاید و مقدسات همه اقشار ملت سوریه و عدم پذیرش هرگونه تعدی و تخلف علیه هر یک از گروه‌های این کشور» تأکید کرد (منبع) لحنی که می‌توان آن را تا حدی تهدیدآمیز تلقی نمود.
 
علل تفاوت واکنش‌های شیعیان و کردها به سفر الشیبانی
 
به نظر می‌رسد تفاوت دیدگاه میان کردها و شیعیان نسبت به تحولات سوریه و سفر الشیبانی، ناشی از نگاه راهبردی متفاوت هر یک از آن‌ها به تحولات سوریه باشد.
کردها تحولات سوریه را فرصتی برای امتیازگیری از دولت مرکزی عراق در زمینه‌هایی مانند قانون نفت و گاز، صادرات نفت از اقلیم کردستان و تعیین تکلیف ماده ۱۴۰ قانون اساسی به نفع خود می‌بینند. علاوه بر این، کردها تمایل دارند در موضوع سوریه، همسو با سیگنال‌های مثبت متحدان غربی و عربی خود نسبت به دولت جدید دمشق حرکت کنند تا تحولات این کشور بر روابطشان با این متحدان تأثیر منفی نگذارد.
شیعیان، اگرچه واقعیت جدید در سوریه را به صورت حداقلی پذیرفته‌اند اما رویکردی محافظه‌کارانه نسبت به دولت فعلی دمشق دارند. این موضع در واکنش‌های منفی رسانه‌های شیعی و تظاهرات مردمی، به‌ویژه در بصره، علیه این سفر نمایان شد (منبع) همچنین، اظهارات رهبرانی همچون هادی العامری و نوری المالکی نیز در این راستا قابل‌توجه است و العامری «نظام فعلی سوریه را به داشتن افکار افراطی» توصیف کرد و نسبت به «رقابت برای نزدیکی به این دولت» انتقاد داشت (منبع) درحالی‌که نوری المالکی تحولات سوریه را «پاکسازی نژادی» دانست و از «افتخار برخی طرف‌های سیاسی به تجربه تروریستی دولت آن» انتقاد کرد (منبع)
 
این مواضع نشان می‌دهد، شیعیان علی‌رغم پذیرش حداقلی واقعیت جدید در سوریه، همچنان سیاستی محتاطانه را در قبال دولت جدید دمشق اتخاذ کرده‌اند.

کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد
@lraqLevant

⭕️ آیا عراق امکان گشایش جبهه پشتیبانی برای یمن را دارد؟

🖌️شهاب نورانى
 
در روزهای گذشته، هم‌زمان با آغاز حملات سنگین ارتش آمریکا به یمن، بحث ازسرگیری دوباره جبهه پشتیبانی مقاومت عراق، این‌بار برای یمن، مطرح شده است. (منبع) همچنین، به گفته برخی رسانه‌ها، یکی از اهداف گفت‌وگوی تلفنی وزیر دفاع آمریکا با نخست‌وزیر عراق، هشدار درباره ورود مقاومت عراق برای پشتیبانی از یمن بوده است. (منبع) بااین‌حال، ورود مقاومت عراق به این موضوع، در صورت تحقق، با چالش‌هایی روبه‌رو است که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهیم کرد.
 
الف) چالش آمادگی جامعه عراق برای پذیرش هزینه‌ها
 
نخستین چالش، بحث آمادگی جامعه عراق برای پرداخت هزینه‌های این اقدام است. این مسئله پیش‌تر در موضوع جبهه پشتیبانی از غزه نیز مشاهده شد. به‌طور مشخص، جامعه شیعی عراق از نظر همبستگی، به نظر می‌رسد که با اقدامات استکبارستیزانه مقاومت عراق همراه است، اما درعین‌حال، نگرانی‌های جدی درباره هزینه‌ها و تبعات نظامی این اقدامات بر عراق دارد. يكى از دلايل این نگرانی، تجربه تلخ جامعه عراق از تحریم‌های ظالمانه آمریکا در دهه ۹۰ میلادی است. از سوی دیگر، ديدگاه جامعه اهل سنت و کردها نیز در این موضوع قابل توجه است. چالش اصلی در خصوص این اقشار، میزان همبستگی آن‌ها با چنین اقداماتی است؛ چنان‌که در موضوع جنگ غزه، با اقدامات نظامی مقاومت عراق مخالفت کردند و در مسئله یمن نیز به‌طریق‌ اولی مخالفت بیشتری خواهند داشت.
 
ب) چالش دولت عراق
 
چالش بعدی، موضع دولت عراق است. این دولت برخاسته از چارچوب هماهنگی شیعی است و برخی احزاب این چارچوب، مانند عصائب اهل حق و بدر، حامی گروه‌های مقاومت محسوب می‌شوند. بااین‌حال، به نظر نمی‌رسد که این احزاب در سطح نظامی، موافق ورود گروه‌های مقاومت به چنین درگیری باشند. در مجموع، کلیت حاکمیت عراق، به‌ویژه احزاب شیعی، تمایلی به درگیر کردن بیشتر عراق در جنگ هاى مرتبط با محور مقاومت را ندارند. دلیل این امر، حضور این احزاب در دولت و فشارهای آمریکا، از جمله تحریم‌های اقتصادی و احتمال سقوط دولت چارچوب هماهنگی يا شكست در انتخابات مجلس است. همین مسئله باعث ایجاد فشارهای داخلی بر گروه‌های مقاومت برای عدم ورود به این جبهه می‌شود.
 
ج) موضع مرجعیت نجف اشرف
 
چالش بعدی، موضع مرجعیت نجف اشرف است. مرجعیت همواره بر ضرورت انحصار سلاح در دست دولت تأکید داشته‌اند و این موضوع شامل گروه‌های مقاومت نیز می‌شود. علاوه‌ بر این، از مجموع مواضع مرجعیت می‌توان دریافت که بر مقاومت سیاسی تأکید دارند و پیگیری این امر را از طریق دولت، و نه گروه‌های موازى با دولت، ضرورى می‌دانند. به همین دلیل، در حداقلی ترین حالت مرجعیت موافق اقدام نظامی در این رابطه نیست؛ چنان‌که در موضوع غزه نیز موافقتی با اقدام نظامی نداشتند.
 
د) آینده گروه‌های مقاومت و تهدیدات احتمالی
 
چالش دیگر، آینده و موجودیت خود گروه‌های مقاومت در عراق و مسئله سلاح آن‌هاست. ورود مقاومت عراق به مسئله حملات آمریکا به یمن، می‌تواند بهانه‌ای برای اقدام نظامی آمریکا یا رژیم صهیونیستی علیه این گروه‌ها، یا حتی علیه الحشد الشعبی (که یک سازمان دولتی است)، فراهم کند. افزون بر این، در شرایط کنونی، مقاومت عراق توانایی انجام عملیات خارج از خاک عراق را نیز به نظر نمی‌رسد داشته باشد. پیش‌تر، این امکان از طریق خاک سوریه و شرق فرات فراهم بود، اما با توجه به تحولات اخیر در سوریه و قدرت گرفتن هیئت تحریر الشام، این مسیر دیگر عملی نیست. درنتیجه، در صورت ورود مقاومت عراق به درگیری‌های یمن، مسئولیت مستقیم آن متوجه این گروه‌ها در عراق خواهد شد.


کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد 
@lraqLevant

⭕️ نگاهى به اظهارات اخير محمد على الحمدانى

🖌️شهاب نورانى
 
در روزهاى گذشته فرمانده ستاد عمليات الفرات الاوسط در الحشد الشعبى محمد على الحمدانى اظهارات قابل توجهى در خصوص آينده الحشد الشعبى داشت. به گفته وى "سخن از آينده الحشد الشعبى نمى تواند مسئله اى سياسى يا وجه المصالحه اى ميان نيروهاى سياسى باشد و اين سازمان با خون شهيدان تأسيس شده است و نمى توان با آن تعاملى به مانند صرفا كارتى براى مذاكره داشت". (منبع) همچنين وى افزود "تصميم تداوم و استمرار الحشد الشعبى تنها در دست سياستمداران نيست بلكه تصميمى است كه توسط فتواى دفاع مقدس و فداكارى هاى ملت عراق تثبيت شده است". صرف نظر از اينكه اين اظهارات چه بسا يكى از قوى ترين اظهارات تا بدين لحظه در ميان شخصيت هاى سياسى و نظامى عراق در دفاع از الحشد الشعبى است اما از دو منظر قابل توجه است كه يكى از آنها به جايگاه سياسى و نظامى خود الحمدانى باز مى گردد و ديگرى در قالب مواضع اخير مرجعيت نجف اشرف است كه از اين منظر هم شايسته است، مورد بررسى قرار گيرد.
 
علت اهميت اظهارات الحمدانى در چيست؟
در ابتدا بايد توجه داشت محمد على الحمدانى، نه رئيس الحشد الشعبى است (منصب فعلى فالح الفياض) و نه رئيس ستاد كل نيروهاى الحشد الشعبى (منصب فعلى ابوفدک) داراست و از نظر جايگاه سازمانى شايد بتوان گفت داراى منصبى ميانى است. اما وابستگى هاى سياسى و نظامى وى است كه اين اظهارات قابل توجه وى در خصوص موجوديت الحشد الشعبى را قابل توجه مى كند. وى پيش از آنكه فرمانده ستاد عمليات الفرات الاوسط باشد، فرمانده تيپ على الاكبر وابسته به آستان مقدس امام حسين (ع) است و اين تيپ (تيپ 11 الحشد الشعبى) در كنار لشكر امام على (ع) (تيپ 2 الحشد الشعبى) لشكر رزمى العباس (ع) (تيپ 26 الحشد الشعبى) و تيپ انصارالمرجعيه (تيپ 44 الحشد الشعبى) زمانى از الحشد الشعبى جدا شده و حشد عتبات را تشكيل دادند و زير نظر وزارت دفاع رفتند (منبع) همچنين محدوده عملياتى ستاد عمليات الفرات الاوسط هم داراى اهميت است كه شامل استان هايى مانند نجف و كربلا مى شود.
همچنين نيروهاى حشد عتبات كه امروزه در كنار الحشد الشعبى هستند، به وكلاى مرجعيت نجف اشرف و به طور كل اطرافيان مرجعيت نجف اشرف وابستگى دارند. اين امر باعث مى شود موضع محمد على الحمدانى به نوعى به عنوان موضع نجف اشرف محسوب شود و اين بار نه سياسيون متحد ايران در عراق بلكه به نوعى حداقل از طرف اطرافيان مرجعيت نجف اشرف و در حداكثرى ترين حالت از سوى خود مرجعيت نجف اشرف با هر گونه بحث درباره موجوديت الحشد الشعبى مخالفتى وجود داشته باشد.
 
بررسى مواضع الحمدانى در قالب مواضع اخير مرجعيت نجف اشرف
به نظر مى رسد، اظهارات اخير الحمدانى را بايد در قالب مواضع اخير منسوب به مرجعيت نجف اشرف و به طور مشخص در ديدار با نماينده سازمان ملل در عراق محمد الحسان بررسى كرد. پس از آنكه محمد الحسان در ديدار نخست خود با آيت الله سيستانى (دام ظله) خواستار موافقت با انحلال الحشد الشعبى از سوى مرجعيت نجف اشرف شد، آيت الله العظمى سيستانى (دام ظله) با اين امر مخالفت نمود بلكه در ديدار دوم از آنجا كه با محوريت همين درخواست بود، الحسان را به حضور براى ديدار با شخص خويش نپذيرفت و وى به ديدار با فرزند آيت الله سيستانى سيد محمد رضا سيستانى اكتفا كرد (منبع).
با اين حال نبايد اين نكته را هم فراموش كرد كه موضع مرجعيت در خصوص انحصار سلاح در دست دولت مانند قبل مى باشد و بر همين موضع هم در ديدار نخست خود با الحسان تأكيد كرده بود (منبع) و انحصار سلاح در دست دولت، شامل گروه هاى مقاومت هم مى شود اما مرجعيت نجف اشرف داراى مرزبندى هم در خصوص موضع خود است و به نظر مى آيد، اين امر را شامل الحشد الشعبى نمى داند و با سوء استفاده كردها و اهل سنت از تلاش براى الغاى موجوديت الحشد الشعبى با استفاده از تحولات سوريه و لبنان و آسيب هاى وارد شده به محور مقاومت و به تبع آن چارچوب هماهنگى شيعى در جهت تلاش براى تغيير نظام سياسى در عراق مخالف و حامى حقوق اكثريت در نظام سياسى است و از همين جا مى توان نتيجه گرفت از نظر آيت الله العظمى سيستانى (دام ظله) الحشد الشعبى بخشى از خود دولت و نظام سياسى است كما اينكه از آنجا كه يكى از اسباب موجوديت الحشد الشعبى براى حفظ نظام سياسى فعلى است، در نتيجه گيرى كلى مى توان گفت، براى مرجعيت نجف اشرف حفظ نظام سياسى فعلى داراى اهميت است و مواضع اخير الحمدانى را هم چه بسا بايد در همين راستا تفسير كرد.


کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد 
@lraqLevant

⭕️ سخن از تشکیل اقلیم شیعی در عراق؛ راهبردی واقعی یا تاکتیکی انتخاباتی؟

🖌️شهاب نورانى
 
در روزهای گذشته، نوری المالکی، رهبر ائتلاف دولت قانون، از موضوع تشکیل اقلیمی شیعی سخن گفت و به‌طور مشخص تصریح کرد: «شیعیان در صورت اجبار به تجزیه عراق، نفت را یک‌جانبه در اختیار خواهند گرفت.» در همین راستا، حسین مونس، رهبر جنبش حقوق، نیز اظهار داشت: «در صورتی که باج‌خواهی از شیعیان ادامه یابد، شیعیان با ۹ استان شیعی خود مستقل خواهند شد.» این در حالی است که از سوی اهل سنت نیز محمود المشهدانی، رئیس مجلس عراق، در این‌ باره گفته است: «اگر شیعیان تصمیم به در اختیار گرفتن نفت به‌صورت یک‌جانبه بگیرند، می‌توان مجرای دو رود دجله و فرات را بر آنان قطع کرد و احزاب شیعی بزرگ‌ترین بازندگان سناریوی اقلیم‌سازی خواهند بود.» (منبع)
 
در این یادداشت، به تاریخچه موضوع مطالبات مرتبط با اقلیم شدن در میان شیعیان پس از سال ۲۰۰۳ و هدف احتمالی از مطرح كردن این مواضع را بيان خواهیم كرد.
 
تاریخچه مطالبه اقلیم شیعی در میان شیعیان
 
موضوع مطالبه تشکیل اقلیم شیعی در میان شیعیان امر جدیدی نیست. در سال ۲۰۰۵، مرحوم سید عبدالعزیز الحکیم، رهبر مجلس اعلای اسلامی، موضوع فدرالی شدن عراق و تأسیس اقلیمی شیعی متشکل از استان‌های جنوب و مرکز این کشور را مطرح کرد و یکی از دلایل آن را متحمل شدن سیاست‌های ظالمانه از سوی دولت مرکزی عنوان کرد.
 
همچنین، در همان بازه تاریخی، هادی العامری، رهبر سازمان بدر نیز هشدار داده بود که اگر شیعیان در جنوب به دنبال فدرالیسم نروند، پشیمان خواهند شد. از نظر وى، فدرالی شدن برای شیعیان جهت حفظ حقوقشان ضروری بوده است چراکه از دولت مرکزی چیزی جز کشتار نصیب آن‌ها نشده است.
 
در آن زمان، این اظهارات با جنجال و واکنش‌های مختلفی همراه شد. برای نمونه، صالح المطلگ، از رهبران اهل سنت، آن را آغازی بر تجزیه عراق و تثبیت فرقه‌گرایی خوانده بود. (منبع)  ذکر این نکته ضروری است که صرف‌نظر از اعتراضات به این اظهارات، از نظر قانونی، اصل ۱۱۹ قانون اساسی عراق به شرط درخواست یک‌سوم اعضای شورای استانی یک استان یا درخواست یک‌دهم نمایندگان یک استان، اجازه تشکیل اقلیم را به هر استانی داده است (منبع)
 
اهداف احتمالی از طرح بحث اقلیم‌سازی در عراق
 
به نظر می‌رسد اهداف چنین اظهاراتی از سوی سیاستمداران شیعی بیشتر انتخاباتی باشد، زیرا در میان بسیاری از جامعه شيعى همواره این ایده وجود داشته است که استان‌های شیعی صرفا در حال تأمین هزینه‌های استان‌های کردنشین و سنی‌نشین بوده‌اند. این هزینه‌ها عمدتا از طریق بودجه‌ای تأمین شده که اکثریت مطلق آن از نفت مناطق شیعی تأمين می‌شود، در حالیکه استان‌های دارای نفت از توسعه شایسته به خود محروم مانده‌اند. به همین دلیل، بهترین راه‌حل، اقلیم شدن استان‌های شیعی به مدل اقلیم کردستان و مصرف درآمد نفت این استان‌ها صرفا برای خود این مناطق است.
 
بر همین اساس، این احتمال وجود دارد که با توجه به طرفدار داشتن این دیدگاه در میان قشر قابل‌توجهی از شیعیان و نزدیک بودن موعد انتخابات مجلس در نوامبر ۲۰۲۵، مطرح کردن چنین مسائلی با هدف جذب این قشر باشد.
 
البته، تحلیل دیگری نیز وجود دارد که بر اساس آن، تحولات منطقه‌ای و تضعیف محور مقاومت و شیعیان در لبنان و سوریه و تأثیر این امر بر تلاش اهل سنت برای تغییر موازنه در نظام سیاسی عراق به سود خود و حتى تلاش براى ديت يابى به اقليمى مختص به اهل سنت، باعث مطرح شدن چنین مباحثی شده است. در این نگاه، هدف از طرح این مسئله، رساندن این پیام است که نظام سیاسی عراق بدون استان‌های شیعی ارزش قابل‌ توجهی نخواهد داشت (منبع)
 
البته، چنین تحلیلی زمانی به واقعیت نزدیک خواهد بود که جریان شیعی از موضع قدرت بتواند چنین امرى را مطرح کند. اما به نظر نمی‌رسد در شرایط فعلی و در اثر آسیب‌هایی که محور مقاومت در سطح منطقه متحمل شده است، احزاب شیعی متحد ایران در عراق در چنین موضع قدرتی قرار داشته باشند. این امر بر خلاف سال ۲۰۰۵ و دوره شخصیت‌هایی مانند سید عبدالعزیز الحکیم است که در آن زمان موضوع اقلیم شیعی را در شرایطی متفاوت و در موضع قدرت مطرح کردند.


کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد
@lraqLevant

بررسی وضعیت جریان‌های سیاسی عراق همزمان با انتخابات مجلس

🖌️شهاب نورانى
 
مقدمه
با وجود اینکه بنا بر تاریخ مقرر، انتخابات مجلس قرار است در نوامبر 2025 برگزار شود، اما به نظر می‌رسد بیشتر جریان‌های سیاسی عراق از همین حالا شروع به فعالیت انتخاباتی کرده‌اند. در این راستا، اگر بررسی از جنبه جریان‌شناسی در سه جریان شیعی، اهل سنت و کرد داشته باشیم، می‌توان مهم‌ترین جریان‌های مذکور را به‌ این صورت دسته‌بندی کرد:
 
الف- جریان شیعی:
1- چارچوب هماهنگی
2- جریان صدر
3- جریان ثالث (تشرينى‌ها، نیروهای سیاسی نزديک به محسن المندلاوی نايب رئيس مجلس، جریان نزدیکان به مرجعیت)
 
در خصوص وضعیت جریان شیعی و با توجه به انتخابات پیش‌ روی مجلس، می‌توان موارد زیر را به‌عنوان سناريوهاى قطعی یا شبه‌قطعی در رابطه با چینش جریان‌های سیاسی شیعی تا این لحظه مطرح کرد:
 
الف-تاکنون، ائتلاف دولت قانون به ‌تنهایی در انتخابات شرکت خواهد کرد؛ هرچند احزاب کوچک‌تری مانند ائتلاف “الاساس” به احتمال زیاد با این ائتلاف همراه خواهند شد.
 
ب-ائتلاف فتح، در شكل و قالب گذشته خودش در انتخابات شركت نخواهد كرد زيرا بر اساس اظهارات شیخ قیس الخزعلی، جریان عصائب اهل حق به‌تنهایی در انتخابات شرکت خواهد داشت. همچنین، ائتلاف “الخدمات” به رهبری احمد الاسدی نیز احتمالا حفظ خواهد شد و با همین ساختار در انتخابات حضور خواهد نمود.
 
ج-ائتلاف “قوى الدوله” به رهبری عمار حکیم و حیدر العبادی نیز به احتمال زیاد با همین ترکیب در انتخابات شرکت خواهد کرد.
 
د-در خصوص جریان صدر، تاکنون نشانه‌های بسیاری از جمله درخواست رهبران این جریان از هواداران خود مبنی بر به‌روزرسانی کارت‌های انتخاباتی (منبع) يا ديدار رهبرى اين جريان با نمايندگان جريان صدر (منبع) حاکی از احتمال بالای بازگشت این جریان به عرصه انتخابات است. در صورت تحقق این امر به‌طور رسمی، چینش سیاسی برخی جریان‌های شیعی، به‌ویژه مواضع جریان‌های کوچک‌تر، ممکن است دستخوش تغییر شود.
 
ب- جريان اهل سنت:
1- حزب تقدم
2- ائتلاف السياده
3- ائتلاف عزم
 
در خصوص جریان اهل سنت، باید گفت که مانند چهار سال پیش و همچنین انتخابات شوراهای استانی، سایر جریان‌ها همچنان در تلاش‌اند تا موازنه‌ای در سازوکار سیاسی میان “تقدم” به رهبرى محمد الحلبوسى و سایر احزاب اين جريان ایجاد کنند؛ به‌عبارت‌ دیگر، تلاش‌ها همچنان بر شکستن یکه‌تازی الحلبوسی متمرکز خواهد بود.
 
در این میان، ائتلافى به نام “القیاده السنيه الموحده” نیز تشکیل شده است که شامل تعدادی از احزاب اهل سنت می‌شود. با این‌حال، ریشه تشکیل این فراکسیون بیش از آنکه انتخاباتی باشد، به موضوع انتخاب رئیس مجلس مرتبط بوده است زيرا براى نمونه يكى از اعضاى اين ائتلاف يعنى فراكسيون المبادره به رهبرى زياد الجنابى همزمان با برهه زمانى انتخابات رياست مجلس عراق و طى انشقاق از حزب تقدم به رهبرى الحلبوسى شكل گرفت و اعضاى بقيه آن شامل ائتلاف السياده به رهبرى خميس الخنجر، ائتلاف عزم به رهبرى مثنى السامرائى و حزب الجماهير الوطنيه به رهبرى احمد الجبورى (با نفوذ ترين شخصيت استان صلاح الدين) مى شود و با وجود احتمال استمرار این فراکسیون، امکان چنددسته شدن آن و پیوستن برخی از اعضایش به یکی از سه جناح اصلی جریان اهل سنت هم وجود دارد.
 
ج- جريان کردها:
1- حزب دموکرات
2- اتحادیه میهنی
3- جنبش نسل نو
 
در رابطه با کردها، آنچه قابل‌توجه است، عملکرد جنبش “نسل نو” در انتخابات پیش‌روست. باید دید که آیا این جنبش، مانند انتخابات مجلس فدرال ۲۰۲۱ و انتخابات اخیر مجلس اقلیم، روندی رو به رشد خواهد داشت و خود را به‌عنوان جریانی سوم تحمیل خواهد کرد، یا اینکه مانند حزب “گوران” وارد مسیر پسرفت خواهد شد؟
 
همچنین، موضوع قابل‌توجه دیگر، احتمال ائتلاف میان “اتحاد میهنی” و “حزب دموکرات” و بازگشت “ائتلاف کردستان” است. هرچند این مسئله در حال حاضر در حد یک احتمال مطرح است، اما با توجه به تحولات منطقه‌ای و تأثیر آسیب‌های وارده به محور مقاومت بر احزاب چارچوب هماهنگی که از متحدان اتحاد میهنی محسوب می‌شوند و فشارهاى ترامپ بر اتحاد ميهنى مبنى بر دور شدن از ايران، تحقق این ائتلاف ممکن است به وقوع بپیوندد.
 
البته لازم به ذکر است که در میان سه جریان مذکور، گروه‌های سیاسی کوچکتری نیز وجود دارند؛ اما مى توان گفت مهم‌ترین گروه‌های سیاسی در هر سه جریان، همان جناح‌های یاد شده هستند که در روزهای آینده به بررسی وضعیت هر کدام از آن‌ها در پست‌های جداگانه پرداخته خواهد شد.


کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد 
 @lraqLevant

⭕️ بررسی وضعیت جریان‌های سیاسی عراق همزمان با انتخابات مجلس

🖌️شهاب نورانى
 
بخش اول: بررسی وضعیت چارچوب هماهنگی شیعی
 
چارچوب هماهنگی شیعی یکی از سه جناح اصلی در میان جریان‌های شیعی عراق است. در این یادداشت، وضعیت این جریان را در سه محور تاریخچه شکل‌گیری، وضعیت فعلی و آینده پیش‌رو بررسی خواهیم کرد.
 
تاریخچه شکل‌گیری
 
پس از انتخابات مجلس ۲۰۲۱، چارچوب هماهنگی شیعی تحت عنوان الاطار التنسیقی تشکیل شد. هدف از تأسیس این چارچوب، ایجاد کمیته‌ای برای هماهنگی در مسائل کلان شیعه و همچنین اتحادی در برابر جریان صدر بود که در آن زمان تلاش داشت دولت را به‌صورت انحصاری تشکیل دهد.
 
این چارچوب، احزاب بزرگ شیعی مانند ائتلاف فتح، ائتلاف دولت قانون، جریان حکمت، ائتلاف نصر و دیگر گروه‌ها را گرد هم آورد تا درباره موضوعات کلان عراق و جامعه شیعی تصمیم‌گیری کنند. از جمله موضوعات مورد بحث این چارچوب می‌توان به زمان و نحوه برگزاری انتخابات، تصویب بودجه و سایر مسائل راهبردی اشاره کرد.
 
در انتخابات ۲۰۲۱، جریان صدر خود را پیروز بلامنازع انتخابات می‌دانست و معتقد بود که باید به‌تنهایی دولت را تشکیل داده و نخست‌ وزیر را انتخاب کند. اما چارچوب هماهنگی که به دولت توافقی شامل همه احزاب شیعی اعتقاد داشت، با این رویکرد مخالفت کرد. با این حال، این چارچوب با توجه به پیروزی جریان صدر در انتخابات، حاضر بود نخست‌وزیری مورد حمایت این جریان را بپذیرد.
 
وضعیت فعلی چارچوب هماهنگی
 
برای بررسی وضعیت فعلی چارچوب هماهنگی، ابتدا باید به ماهیت آن توجه کنیم. همان‌طور که پیش‌تر ذکر شد، این چارچوب در اصل یک کمیته هماهنگی است و نه یک حزب سیاسی. اما در سال ۲۰۲۱، زمانی که جریان صدر تلاش کرد به‌صورت یک‌جانبه دولت را تشکیل دهد و با ائتلاف السیاده (اهل سنت) و حزب دموکرات کردستان متحد شود، سایر احزاب شیعی برای حفظ موجودیت سیاسی خود، به‌طور موقت اتحاد بیشتری پیدا کردند.
 
این اتحاد، چارچوب هماهنگی را به یک ائتلاف تأثیرگذار در مجلس تبدیل کرد. در ابتدا، این چارچوب بیش از ۶۰ نماینده شیعی داشت، اما پس از کناره‌گیری جریان صدر از مجلس، این تعداد به حدود ۱۳۰ نماینده افزایش یافت. نتیجه این تحول، تشکیل دولت محمد شیاع السودانی بود که نقطه عطفی در تاریخ چارچوب هماهنگی محسوب می‌شود.
 
اما این وضعیت نشان می‌دهد، انسجام چارچوب هماهنگی همواره ناشی از وجود یک تهدید مشترک، یعنی جریان صدر، بوده است. در واقع، این چارچوب زمانی شکل گرفت که جریان صدر در تلاش بود سایر احزاب شیعی را از عرصه سیاسی حذف کند. بدون این تهدید، چارچوب هماهنگی همچنان در حد یک کمیته هماهنگی باقی می‌ماند.
 
همچنين اعضای اصلی این چارچوب در ابتدای شکل‌گیری عبارت بودند از:
الف-ائتلاف فتح (متشکل از احزابی مانند سازمان بدر به رهبری هادی العامری، عصائب اهل حق به رهبری قیس الخزعلی، فراکسیون السند الوطنی به رهبری احمد الاسدی و مجلس اعلای اسلامی عراق به رهبری همام حمودی)
ب-ائتلاف دولت قانون به رهبری نوری المالکی.
ج-جریان حکمت به رهبری عمار حکیم.
د-ائتلاف نصر به رهبری حیدر العبادی.
ه-جنبش عطاء به رهبری فالح الفیاض.
 
علاوه بر این احزاب اصلی، احزاب کوچک‌تری نیز عضو چارچوب هماهنگی هستند، از جمله:
الف-ائتلاف اساس به رهبری محسن المندلاوی.
ب-فراکسیون تصمیم به رهبری اسعد العیدانی.
ج-جنبش حقوق به رهبری حسین مؤنس.
 
آینده چارچوب هماهنگی در انتخابات ۲۰۲۵
 
برای بررسی آینده این چارچوب در انتخابات مجلس ۲۰۲۵، می‌توان چینش سیاسی احزاب و ائتلاف‌های آن در انتخابات شوراهای استانی را مورد توجه قرار داد. در این انتخابات، چارچوب هماهنگی با یک فهرست انتخاباتی و ائتلافی واحد شرکت نکرد. بلکه هر یک از احزاب و ائتلاف‌های آن به‌صورت مستقل وارد رقابت شدند. برخی از این ائتلاف‌ها عبارت بودند از:
الف-ائتلاف نبنی (متشکل از احزاب نزدیک به محور مقاومت، از جمله عصائب اهل حق و سازمان بدر به رهبری هادی العامری).
ب-ائتلاف دولت قانون به رهبری نوری المالکی.
ج-ائتلاف الاساس به رهبری محسن المندلاوی.
د-ائتلاف قوی الدوله به رهبری عمار حکیم و حیدر العبادی.
 
همچنین، در برخی استان‌ها میان احزاب چارچوب هماهنگی اختلافاتی مشاهده شد كه برای نمونه در استان دیالی، میان سازمان بدر (به رهبری هادی العامری) و ائتلاف دولت قانون اختلافاتی بر سر انتخاب استاندار به وجود آمد. (منبع) و در استان بصره هم سازمان بدر به‌جای ائتلاف با عصائب اهل حق، با ائتلاف تصمیم (به رهبری اسعد العیدانی) توافق کرد. (منبع)
 
این شرایط نشان می‌دهد، انسجام حزبی در چارچوب هماهنگی به طور ذاتى تقریبا وجود ندارد و انتظار چنین انسجامی نیز نباید داشت زیرا همان‌طور که اشاره شد، این مجموعه ذاتا یک حزب یا ائتلاف نیست، بلکه یک کمیته هماهنگی است.


کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد
@IraqLevant