1. TOR(The Onion Routing).
TOR brauzeri bepul va ochiq manbali veb-brauzer bo'lib, u internetga anonim kirish imkonini beradi. U butun dunyo bo'ylab ko'ngillilar tomonidan boshqariladigan va markazlashtirilmagan serverlar tarmog'i bo'lgan TOR tarmog'idan foydalanadi. TOR brauzeridan foydalanganda, sizning internet trafigingiz ushbu serverlar tarmog'i orqali yo'naltiriladi, bu esa har kimga onlayn faoliyatingizni kuzatishni ancha qiyinlashtiradi.
2. TOR brauzerining asosiy xususiyatlari:
Anonim qolish => TOR brauzeri sizning IP manzilingizni yashiradi va internet trafigingizni shifrlaydi.
Internetni qorong'u tarafiga yani Dark webga yo'l => TOR brauzeri dark webdagi veb-saytlarga kirish imkonini beradi, ular qidiruv tizimlari tomonidan indekslanmagan va kirish uchun TOR kabi maxsus brauzerni talab qiladi. Siz ularga oddiy firefox, chrome lar bn kira olmaysiz
3. Ko'p platformali qo'llab-quvvatlaydi:
TOR brauzeri Windows, Mac, Linux va Android uchun mavjud bo'lib, uni keng doiradagi foydalanuvchilar uchun ochiq va bepul.
4. TOR brauzerida ko'rish tarixi yoki cookie-fayllarni saqlamaydigan private browsing mode rejimi mavjud.
5. Antitsenzura => TOR brauzeri internet tsenzurasini chetlab o'tishi mumkin, bu esa foydalanuvchilarga o'z mamlakatlarida bloklanishi mumkin bo'lgan veb-saytlarga kirish imkonini beradi.
6. Kuzatishdan himoya => TOR brauzeri reklama beruvchilar va boshqa tashkilotlar tomonidan onlayn faoliyatingizni kuzatish uchun foydalaniladigan uchinchi tomon vakillari va boshqa kuzatuv mexanizmlarini bloklaydi.
7. Ochiq kodli dasturiy ta'minot => TOR brauzeri bepul va ochiq kodli dasturiy ta'minot bo'lib, har kim manba kodini ko'rib chiqishi va unda yashirin yoki zararli kod yo'qligiga ishonch hosil qilishi mumkin.
8. Doimiy yangilanishlar => TOR brauzeri xavfsiz va domiy bo'lib qolishi uchun muntazam ravishda xavfsizlik bilan yangilanadi
9 ‼️. Qoshimcha. TOR browserdan mas'uliyat va qonun doirasida foydalanish muhimdir. Aks holda yo'q joydan uzizga muammo ortirib olasiz😅


@Linux_uz_learn

(Part1)

Keyingi part install(o'rnatish)

TOR ni o'rnatish(Debian, Kali, Ubuntu)
1. Avval uzini official saytiga kirib uzizni OS ga mosini tortib olasiz
2. Keyin cd Downloads
3. Faylni arxivdan ochish => tar -xJvf tor-browser-linux64-12.0.3_ALL.tar.xz
4. keyin usha /downloads da turib ./tor-browser/Browser/start-tor-browser
//! Desktop Icon yaratish
1. /Downloads da turib sudo mv tor-browser /opt => /opt faylga o'tkazib olamiz
2. keyin usha faylaga kiramiz => cd /opt/tor-browser_en-US
3. keyin ls ni bosib fayllarni ko'rib olishlar mumkin bizga bulardan ./start-tor-browser.desktop --register-app shu commmandi kiritamiz va registratsiyadan o'tamiz.
Rasmda yana batafsil.
!Eslatma bu Browser Uzbda sekin ishlashi mumkin chunki bu TOR ni ishlash usuli va Uzbdagi Internet tezligi sababli

@Linux_uz_learn

(Part2)

Aslida TOR browser ko'pchilik o'ylagandek krimanal emas u yerdan foydali kitoblarni(tekinga), Podkastlarni va ko'plab foydali kontentlarni topish mumkin, bu yog'i siz nima qidirishga bog'liq. ‼️(Part3) => Ertaga chunki men bilgan Dark Web saytlarini hammasi ham foydali emas😅. Shunga ularni bir filterlab faqat Foydalilarni Yozib qoldiraman agar bugun nimadur foydali bo'lgan bo'lsa (reaksiya).

@Linux_uz_learn

Texnoplovda ko'rib qoldim chatGPT dan Uzbda turib ham ro'yhatdan o'tsa bo'lar ekan man bu saytdan nomer olib. Agar sinab ko'rselar o'xshasa aytib qo'yilar): ..

@Linux_uz_learn

Passwd

buyrug'i haqida.
1. passwd => Nomidan ko'rinib turibdiki, Linuxda passwd buyrug'i foydalanuvchi uchun parol o'rnatish uchun ishlatiladi.
2. passwd <my id> => O'zingiz uchun parolni o'zgartirish.
3. sudo passwd <user name> => Boshqalar uchun parolni o'zgartirish.
4. sudo passwd -l <user id> => Foydalanuvchi hisobini Blocklash uchun
5. sudo passwd -u <user id> => Avval blocklangan foydalanuvchini blockdan chiqarish uchun.
4 bilan 5 asosan Linux Admin tomonidan ko'p qo'llanilinadi


@Linux_uz_learn

chage buyrug'i haqida.
sudo chage -l <user> =>
Foydalanuvchini Paroli haqida malumot olish uchun(qachon ohirgi marta o'zgargan, qachon expire bo'ladi shunga o'xshash). Rasmda yana batafsil, menda ikkinchi user (markus) mavjud uni paroli expire bo'lmaydi va ohirgi marta Dec 04, 2022 shu sanada o'zgargan

@Linux_uz_learn

Wi-Fi uchun uchta asosiy xavfsizlik protokoli mavjud.
1.Wired Equivalent Privacy (WEP) => Bu protokolning eng qadimgi va buzish uchun eng osonidir.
2. Wi-Fi Protected Access (WPA) => Bu protokol muntazam ravishda o'zgarib turadigan dinamik shifrlash kalitlaridan foydalangan holda WEP-ga qaraganda kuchliroq xavfsizlikni ta'minlaydi.
3. Wi-Fi Protected Access II (WPA2) => Bu hozirda Wi-Fi tarmoqlari uchun mavjud boʻlgan eng xavfsiz protokol. U WPA bilan bir xil dinamik shifrlash kaliti texnologiyasidan foydalanadi, ammo yanada rivojlangan shifrlash algoritmlari bilan uni buzish yanada qiyin.

Shuni ta'kidlash kerakki, WEP endi xavfsiz protokol hisoblanmaydi va iloji bo'lsa, WPA2 dan foydalanish tavsiya etiladi.

@Linux_uz_learn

Siz o'z wireless protokolizni quyidagicha tekshirib olishiz mumkin
1. iwconfig
2. sudo iwlist <interface> scan
Rasmda yana batafsil

@Linux_uz_learn

Serial Advanced Technology Attachment(SATA) => Linuxda SATA qattiq disklari uchun nomlash konventsiyasi quyidagicha

1. sda => birinchi SATA qattiq diskini ifodalaydi
2. sdb => ikkinchi SATA qattiq diskini ifodalaydi
3. sdc => uchinchi SATA qattiq diskini ifodalaydi
4. sdd => to'rtinchi SATA qattiq diskini ifodalaydi

Shunday qilib, siz tizimingizga bir nechta SATA qattiq disklari ulagan bo'lsez , ularga tizim tomonidan aniqlangan tartibda SATA nomlari beriladi. Esda tutinki, ushbu nomlash SATA qattiq disklari uchun . USB yoki boshqa turdagi qurilmalarni "sdx" yoki "mmcblkx" kabi turli nomlardan foydalanish mumkin.

Siz o'z SATA disklarizni fdisk -l => buyrug'i orqali tekshirib ko'rishiz mumkin.



@Linux_uz_learn

Linuxdagi Qisqartmalar.
1. Command Line Interface => (CLI) = > Buyruqlar qatori interfeysi.
2. K Desktop Environment => (KDE) => Linux uchun mashhur ish stoli.
3. Secure Shell => (SSH) => Secure Shell, tarmoq orqali kompyuterga xavfsiz masofadan kirish uchun ishlatiladigan protokol
4. File Transfer Protocol => (FTP) => Tarmoq orqali kompyuterlar o'rtasida fayllarni uzatish uchun ishlatiladigan protokol
5. Graphical User Interface => (GUI)
6.Redundant Array of Independent Disks => (RAID) => bir necha qattiq diskni birlashtish orqali malumotlarni qayta tiklash uchun qo'llaniladi
7.Set User ID => (SUID) =>
8.sudo => (Superuser Do) =>
9.Red Hat Package Manager => (RPM) => Dasturiy ta'minotni o'rnatish va boshqarish uchun ba'zi Linux distribyutorlari (masalan, Red Hat va Fedora) tomonidan ishlatiladigan paketlarni boshqarish tizimi.
10. Small Computer Interface => (SCSI)

(Part0)
@Linux_uz_learn

Kiberxavfsizlik kontekstida tez-tez ishlatiladigan qisqartmalar.
1. VPN => Virtual Private Network.
2. IDS => Intrusion Detection System
3. IPS => Intrusion Prevention System
4. DDoS => Distributed Denial of Service
5. APT => Advanced Persistent Threat
6. SIEM => Security Information and Event Management
7. NIST => National Institute of Standards and Technology
8. SOC => Security Operations Center
9. PKI => Public Key Infrastructure
10. DNS => Domain Name System
11. SSL/TLS => Secure Sockets Layer/Transport Layer Security
12. MFA => Multi-Factor Authentication
13. PII => Personally Identifiable Information
14. TCP => Transmission Control Protocol
15. CERT => Computer Emergency Response Team

(Part1)


@Linux_uz_learn