1. sudo apt-add-repository ppa:hollywood/ppa
2. sudo apt-get update
3. sudo apt-get install byobu hollywood
4. hollywood

quyidagi buyruqlarni terminalga ketma -ketlikda kiriting va keyin Do'stlarni hayron qoldiring. Man 1 yil oldin o'rnatgan edim Zarari yo'q

Bugun Head bilan Tail Commandlarini ko'rib chiqamiz uncha qiyin emaskuu lekin ancha foydali.

head => buyrug'i ma'lum bir faylning birinchi 10 qatorni ko'rish uchun.
Agar siz standart 10 dan boshqa qatorlar sonini ko'rishni istasangiz, u holda -n variant, olinadigan qatorlar sonini bildiruvchi son bilan birga ishlatiladi. => head -n 3 /etc/passwd => shunda siz birinchi 3 ta qatorni ko'rasiz.
head -n 3 /etc/passwd /etc/group => head buyrug'i bir nechta fayllarni ham ko'rish mumkin. Misol uchun, quyidagi buyruq ikkala fayllarni birinchi 3 qatorini ko'rsatadi.

<!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!>
tail => buyrug'i ma'lum bir faylning so'nggi 10 qatorni ko'rish uchun.
tail -n 3 /etc/passwd => tail da head kabi -n qo'shimcha bn qatorlar sonini uziz belgilaysiz.
<!!!!!!!!!!!!!!!!!>
Ikkalasini teng ishlatish.

head -n 5 /etc/passwd & tail -n 5 /etc/passwd

=> bunda shu faylni birinchi va ohirgi 5 qatorini ko'rishiz mumkin.

Bu buyruqlar sizni vaqtizni ancha tejaydi shunda qaysidir faylni ichida nima borligini bilish uchun siz file-systemga murojat qilishiz shart emas terminalni uzida turib bilib olaverasiz.

@Linux_uz_learn

Bugun vaqt bo'lsa yangi user qo'shishni ham yozib qoldiraman

Linux(debian) da vaqtinchalik user yaratish.

sudo useradd -e 2023-02-18 -m -c "ertaga" ertaga => bunda biz ertaga o'chib ketadigan "ertaga" degan user yaratdik.
-e( --expire date) => amal qilish muddati, so‘ngra hisobning amal qilish muddati ko‘rsatiladi. YYYY-MM-DD formatida bo'lishi kerak.
-m (–create-home) => home directory ga yangi userlarni qo'shmaydi .
-c (–comment) => Odatda foydalanuvchining toʻliq ismini koʻrsatish uchun foydalaniladi, adminlar uchun foydali .
sudo passwd ertaga => keyin "ertaga" nomli userga password qo'yiladi.
sudo chage -l ertaga => bu buyruq orqali siz Yangi user haqida malumotlarni ko'ra olasiz.
lslogins ertaga => bu buyruq ham user haqida malumot olish uchun.
Misolda ham batafsil tushuna olasiz. Biz yaratgan "ertaga" nomli user ertaga o'chib ketadi.

@Linux_uz_learn

Linux(Debian) da User qo'shish va uni olib tashlash .
sudo adduser username => bunda username degan joyiga uziz qo'shmoqchi bo'lgan usernameni kiritasiz. Keyin password bn Bazi informatsiyalar so'raydi shunchaki enterni bosib o'tkazib yuboraverasiz.
sudo passwd username => siz qo'shgan yangi user uchun passwordni yangilash uchun.
userdel -r username => usha Userni olib tashlash uchun.

Misol orqali yanada osonroq tushunasiz bu yerda biz Sasha nomli yangi user yaratdik va uni olib tashladik, buni uziz ham sinab ko'rishiz mumkun.

@Linux_uz_learn

Ayrim Network Commandlar ):
1.whois => usha Website haqida malumot olish uchun.
whois google.com => Misol
2. ifconfig => Bu buyruq Linux kompizda joriy tarmoq konfiguratsiyasini, jumladan IP manzillari, MAC manzillari va tarmoq interfeyslarini ko'rsatadi.

ifconfig eth0

, ifconfig lo , ifconfig wlan0 => bu 3ta buyruq ham IP manzilni topishni boshqa yo'llari.
3. IP => ifconfig ni yangi versiyasidir.
ip address show => Kompning IP manzillarini ko'rsatish uchun.
ip addr, show ip addr , ip a => bu 3ta buyruq ham IP manzilni topishni boshqa yo'llari bunda IP bn yuqorida esa ifconfig bn edi.
4. DIG(Domain Information Groper) => Bu DNS (Domain Name System) nomlari va ular bilan bog'liq IP manzillar haqida keng ma'lumot olish uchun ishlatiladi.
dig google.com => bunda biz Google domain haqida malumot ko'rishimiz mumkin.
dig google.com +short => Bu buyruq google.com ni IP manzilini ko'rsatadi .
4. iwconfig => simsiz tarmoq interfeyslari haqidagi ma'lumotlarni ko'rsatish uchun ishlatiladi va SSID va shifrlash kabi asosiy Wi-Fi maʼlumotlarini koʻrishingiz va sozlashingiz mumkin.

@Linux_uz_learn

To'grisi kop narsa yozmoqchi edim Lekin uzim ham uncha tushunmadim Internetdan ko'rib. Bular esa uzim bilganim. Shunga to'g'ri tushunasizlar hozrcha shularni ko'rib chiqib turilar uzim oldin Real hayotda sinab ko'rib qanday ishlashini bilganimdan keyin yozib qoldiraman...

Internet tejashni boshlamman😂. Men becharani uyida wifi yo'qdee shuuu

Funny Commands):

cmatrix => Fake Hackerlik uchun shu bn yaxshiroq ko'rinadi.
oneko => bunda Jerry Terminalda paydo bo'ladi va siz u bn sichqoncha harakati orqali o'ynashiz mumkin.
espeak => Bunda siz terminalga text yozib enterni bosasiz va u textni sizga o'qib beradi.
aafire => terminalda yong'in sovuq kunlarda.
rev => istalgan so'zni terminalga yozasiz va u sizga teskarisini qaytaradi.
sl => terminalda Tramvay o'tib ketadi.

Qaysi mavzu haqida bo'lsin??

Shu kungacha basic commandlarni ko'rib chiqdik, o'ylaymanki foydasi tegdi. Hudo hoxlasa keyingi haftadan advanced commandlarni ko'rib chiqamiz agar aktivlik bo'lsa. Bu hafta imtihonim bor ekan. :)

Regular newbie in linux family ):

Imtixonlarni ham jinnisini chiqarib tugatdik😂, endi yana aktivlik hudo hoxlasa.

Ayrim kundalik linux userlar uchun foydali bo'lgan buyruqlar
1. who => tizimga kirgan userlarni ko'rish uchun.
2. free => Hotirani qanday ishlayatganini ko'rish uchun.
3. shutdown -h now => Kompni darhol o'chirish.
Agar siz kompni 10 minutdan keyin o'chirmoqchi bo'lsez unda -h dan keyin + 10 => shutdown -h +10 .
4. whatis => buyruqning qisqacha tavsifini beradi. misol => whatis nmap .
5. df (disk free)=> System fayllar diskdan qancha foydalanayatgani haqida malumot olish uchun.
Asosan df-h => ko'proq qo'llaniladi .
6. htop => top ga o'xshaydi lekin htop bilan tizimda ishlayotgan barcha jarayonlarni kuzatishi mumkin.
7. sudo !! => Oldingi commandi ko'rish uchun.
8 . CTRL + R => (buni qanday tushuntirishni bilmayamman😅) Siz yozgan belgilarga mos keladigan oxirgi buyruqni Topishga yordam beradi. Hullas siz qandaydir uzunroq Buyruq yozgansiz qachondir lekin siz hozir shu buyruqni to'liq eslay olmayapsiz faqat bazi harflar esga kelyapti usha harflarni yozib usha buyruqni topishiz mumkin. (yaxshisi sinab ko'ring ancha foydali buyruq).
9. history => Buyruqlar tarixini ko'rish uchun.
Shu yerda bitta (trick). Yuqorida biz history orqali buyurqlar tarixini ko'rdik agar bizga usha yerdan qaysidur kommandni qayta yozish kerak bo'lsa !ushaRaqam => shunda usha buyruqni yana terminalda enter bosib ishlataverasiz copy paste qilmasdan. (buni ham sinab) ko'ring..

@Linux_uz_learn

Bugun yana bir qiziq mavzu File System Hierarchy Standard (FHS) haqida yozib qoldiraman...

1. /bin => Ushbu directory asosiy operatsiyalarni bajarish uchun zarur bo'lgan ls, cp, mv, rm, cat va boshqa muhim buyruq qatorlarini o'z ichiga oladi. Bu asosn single user yani (root) huquqi orqali boshqariladi
2./boot => (‼️) bu operatsion tizimni yuklashda foydalaniladigan fayllar saqlanadi. Agar yaxshi bilmasez bu faylga yaqinlashmagan maqul
3. /home => user directory lar uchun.
4 ./tmp => (temporary) =>
5. /dev => Ushbu Directory tizimga biriktirilgan qurilmalar, masalan, disk, printer, kamera va boshqa driver fayllarini o'z ichiga oladi.
6. /etc => Ushbu directory konfiguratsiya fayllarini o'z ichiga oladi masalar user hisoblari . /etc directorydan hech qanday faylni o'chirmang.
7. /sys => Ushbu directory hardware va drayverlar, shuningdek kernel bilan bog'liq boshqa sozlamalar haqida ma'lumotni o'z ichiga oladi
8. /opt => (optional) qo'shimcha dastur paketlarini o'rnatish uchun. Ko'pincha System Admin tomonidan ishlatilinadi.
masalan => Misol tariqasida kompaniyada ishlab chiqilgan ichki ilovani, CompanyApplicationni olaylik. Usha Directoryga kirib ko'rselar uzilar o'rnatgan qo'shimcha dasturlarni ko'rishiz mumkin
9. /mnt => (mount) bu directory vaqtinchalik Disk driverlar (fleshka, disk, yokida network) uchun ulanish nuqtasi sifatida foydalanish uchun mo'ljallangan. U odatda bo'sh bo'ladi.
10. /proc => (process information) => Undan tizim haqida ma'lumot olish va o'zgartirish uchun foydalanish mumkin. /proc directory ko'plab mayda Papkalarni o'z ichiga olgan bular process ID (PID) deb yuritiladi. (cat /proc/cpuinfo).

(part1)

@Linux_uz_learn

Fleshkaga code(encrypt) o'rnatmoqchi bo'lgan edim keyin Fleshka ko'rinmay qoldi, keyin 1 soat izlandim ohiri shu video Life saver bo'ldi 😅. Fleshka ko'rinmay qolsa yordami tegib qoladi...