آسیابان: از این زن اندیشه‌ام نیست، زیرا پیش از این بارها به آغوش مردمان رفته‌است.
زن: نامرد!
آسیابان: بی‌خبر نیستم.
زن: هرکس را مشتریانی است.
آسیابان: همسایگان؟
زن: اگر من نمی‌رفتم، پس که نانمان می‌داد؟
دختر: تو با پدرم چه بد که نکردی!
زن: بد کردم که در سال بی‌برگی از گرسنگی رهاندمتان؟
موبد: آه، اینان چه می‌گویند! سخن از پلیدی چندان است که جای مزدا اهورا نیست. گاهِ آن است که ماه از رنگ بگردد و خورشید نشانه‌های سهمناک بنماید. دانش و دینم می‌ستیزند و خِرد با مهر. گویی پایان هزارهٔ اهورایی است. باید به‌ سراسر ایران‌زمین پندنامه بفرستیم.
زن: پندنامه بفرست، ای موبد. اما اندکی نان نیز بر آن بیفزای. ما مردمان از پند سیر آمده‌ایم و بر نان گرسنه‌ایم.
(بهرام بیضایی، مرگ یزدگرد، ص ۵۱ و ۵۲)
#پرسه_در_متون
سید محمد بصام
@Matnook_com

سقوط کلمات؛ چرا آگهی‌نماهای شهر به زبان «زیرشکم» سخن می‌گویند؟
#زبان‌شناسی
سید محمد بصام
@Matnook_com

زندگی، عزیز دل من، پوچ نیست؛ گریستنی هست، اما پوچ نیست. (سیمین دانشور)

📌 دو نکتهٔ نشانه‌گذاری:
۱) اگر منادا میان جمله آمد، قبل و بعد از آن ویرگول می‌آید.
۲) قبل از جمله‌ای که نهاد آن به قرینهٔ لفظی حذف شده‌ و نمی‌تواند به‌تنهایی به کار رود نقطه‌ویرگول می‌آید.

👀 ببینید: ۴ کاربرد مهم نقطه‌ویرگول.
#نشانه‌گذاری
سید محمد بصام
@Matnook_com

چهار اصطلاح املایی در ویرایش
(بر پایۀ شیوه‌نامۀ متنوک)
+ فهرستی از غلط‌های رایج در فارسی امروز
#زبان‌شناسی #املا_رسم‌الخط
سید محمد بصام
@Matnook_com

✅ این ۳ پیوند مرکب همیشه با نیم‌فاصله:
✍🏻 به‌طوری‌که،
✍🏻 درحالی‌که،
✍🏻 درصورتی‌که.
👀 ببینید: فاصله‌گذاری ۱۵۵ پیوند مرکب‌.
#فاصله‌گذاری
سید محمد بصام
@Matnook_com

🕯 بازگشتن و ادامه دادن همیشه از سر فراموشی نیست؛ گاه اجباری است دردناک برای بقا، که برخی زخم‌ها هرگز ویرایش نمی‌شوند... 💚🕊❤️‍🩹
سید محمد بصام
@Matnook_com

شیخ حسن جوری: اگر علیه تو و مثل تو مبارزه کنند، جانشان را از کف می‌دهند و اگر با تو بسازند، جانشان را، مالشان را، خدایشان را، و شأن انسانی‌شان را. تا تو هستی، ایشان مصون نخواهند ماند.
قاضی شارع: آنچه تاکنون انجام داده‌ام هرگز خیانتی به مردم نبوده‌است. مغولان دوست‌تر دارند بدون محاکمه کشتار کنند، چنانکه چنگیز چنین می‌کرد. تنها عملی که حقیر انجام داده‌است مهار کردن کشتار آنان با حکمیت و قضاوت بوده‌است. آیا این جنایت است یا مهار کردن جنایت؟
- محق جلوه دادن جنایت، که از نفس جنایت موهن‌تر است.
- قضاوت من چون تیغی دودم است که یک دم آن به سمت جنایتکاران است...
- که هر دو دم به سوی مردم است... و تو نیاموختی!
نجفی، محمدعلی (کارگردان). (۱۳۶۲). سربداران [مجموعۀ تلویزیونی]. صدا و سیمای جمهوری اسلامی.
❤️‍🩹🕊💚
سید محمد بصام
@Matnook_com

🤸‍♂️ پیش غازی و معلّق‌بازی؟!

🤡 واژۀ «غازی» به‌ معنای «بندباز» و «معرکه‌گیر» است. در گذشته، به کسی غازی می‌گفتند که روی بند حرکات خارق‌العاده (مانند معلّق ‌زدن) انجام می‌داد. امروز این مَثَل زمانی به‌ کار می‌رود که کسی بخواهد نزد فردی خبره و باتجربه ادعای زیرکی کند یا او را بفریبد. بنابراین املای درست آن «غازی» است، نه «قاضی». علت نگارش این واژه با املای «قاضی» فراموش‌ شدن واژۀ «غازی» در فارسی امروز و شباهت تلفظی این دو است که باعث شده املای آن را به‌ اشتباه تغییر دهند.
💡 یادآوری:
🥁 «غازی» در عربی (اسم فاعل از ریشۀ «غزو») به‌ معنای «جنگجو» هم هست، چنانکه سعدی در گلستان می‌گوید: «دانا چو طبلۀ عطار است، خاموش و هنرنمای؛ و نادان خود طبل غازی، بلندآواز و میان‌تهی.»
#واژه‌شناسی
سید محمد بصام
@Matnook_com

🧐 لئون تولستوی یا لِف تالستوی؟

✍️ نام این نویسندۀ بزرگ در زبان فارسی ابتدا از روی تلفظ فرانسوی آن نویسه‌گردانی شد و به ‌صورت «لئون تولستوی» رواج یافت. در سال‌های اخیر، به دلیل گرایش جدید مترجمان به رعایت «اصالت زبان مبدأ»، این نام را معمولاً بر پایۀ تلفظ اصلی (= روسی) و با املای «لِف تالستوی» می‌نویسند که به خصوص در متن‌های تخصصی نشانۀ دقت علمی و توجه به ریشۀ زبانی اثر است. بنابراین املا و تلفظ روسی بر فرانسوی برتری دارد (چون مطابق با ملیت نویسنده است) و در میان سایر صورت‌ها (لئو، لیو، لی‌یف و...) صورت «لِف» دقیق‌ترین معادل برای تلفظ روسی است.
📖 برای اطمینان از تلفظ و املای درست نام‌های خاص، به کتاب فرهنگ تلفظ نام‌های خاص اثر فریبرز مجیدی (نشر فرهنگ معاصر) مراجعه کنید.
🔗 این را هم ببینید: شیوۀ نگارش اَعلام تاریخی و جغرافیایی.
#املا_رسم‌الخط
سید محمد بصام
@Matnook_com

🔺سمیه محمودیان، از مشهد، کارشناسی زبان و ادبیات فارسی، از ویراستاران مؤسسه

🎞ویدئو سایر شرکت‌کنندگان:
@Matnook_01
🔰کانال مؤسسه در تلگرام:
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

📕 راهنمای نگارش ضمیرهای شخصی
🖋 در فارسی رسمی و گفتاری
✅ (ویراست سوم)

🔍 «مرا» یا «من را»؟ «او» یا «وی»؟ «رهروام» یا «رهروَم»؟ «توجهم» یا «توجه‌ام»؟ «کتابم» یا «کتاب‌ام»؟ «صندلیم» یا «صندلی‌م»؟
💎 و نکاتی دربارۀ ضمیراندازی، مبتداسازی، حشو، و گرده‌برداری!
#املا_رسم‌الخط
سید محمد بصام
@Matnook_com

📚📥 فاصله‌گذاریِ ۱۳۱۳ واژهٔ پرکاربرد همراه با ۵ قاعدهٔ #فاصله‌گذاری در قالب ۴ فایل پی‌دی‌اف و رایگان برای شما! 👇
t.me/Matnook_com/4965
سید محمد بصام
@Matnook_com

🔍 تفاوت ویرگول با تیره در جمله‌های معترضه یا تأکیدی چیست؟

✍️ این ویدیو بخشی از قسمت ۴۸ دورهٔ جامع ویرایش است که به کاربردهای ویرگول در نشانه‌گذاری می‌پردازد.
📌 اینجا را هم ببینید.
#نشانه‌گذاری
سید محمد بصام
@Matnook_com

📚 ۴ الگوی طلایی فشرده‌سازی پاراگراف
📌 ویژۀ نویسندگان، مترجمان، ویراستاران

✍️ در این فایل، چهار روش کاربردی به شما آموزش می‌دهیم که بتوانید جمله‌های زائد را حذف، جمله‌های پراکنده را یکپارچه و متن‌های پیچیده را ساده و روان کنید.

✍️ اگر اهل قلم هستید و به‌دنبال نگارش متنی موجز و اثرگذارید، این آموزش برای شماست.
#ویرایش_زبانی
سید محمد بصام
@Matnook_com

🚀 خبر داغ برای نویسندگان و ویراستاران!
⏳ در حال تدوین یک ویدیوی آموزشی رایگان هستیم که این ۴ الگوی فشرده‌سازی را با جزئیات بیشتر و مثال‌های زنده کالبدشکافی می‌کند و روش‌های ساده‌ کردن جمله‌های پیچیده و روان‌سازی متن را توضیح می‌دهد. منتظر انتشار این آموزش متفاوت باشید! 😊

یک دونقطۀ غلط!

پس از واژه‌هایی که نقش فرد را نشان می‌دهند (مانند مؤلف، مترجم، مصحح، یا ویراستار) باید دونقطه گذاشت. مثال: نویسنده: سید محمد بصام.
اما پس از واژه‌ یا عبارت‌هایی که کاری را نشان می‌دهند (مانند تألیف، ترجمه، تصحیح، زیر نظر، یا به سرپرستی) نباید دونقطه گذاشت. مثال: ترجمۀ سید محمد بصام.
بنابراین، دونقطه‌های زیر،‌ که در تصویر بالا آمده‌اند، اضافی و نادرست‌اند:
- زیر نظر: غلامعلی حدّاد عادل؛
- به سرپرستی: احمد سمیعی (گیلانی).
همچنین، عباراتی مانند «به کوششِ»، «به همتِ»، «به اهتمامِ»، «به قلمِ»، «به مدیریتِ»، «به کارگردانیِ» همیشه بافاصله و بدون دونقطه نوشته می‌شوند.
#نشانه‌گذاری
سید محمد بصام
@Matnook_com

⚡️ فاصله‌گذاری «چه» در ۱ دقیقه!

✅ این ۶ واژه همیشه پیوسته: چطور، چطوری، چقدر، چکار، چکاره، چگونه.
✅ این ۶ واژه همیشه با نیم‌فاصله: چه‌بسا،‌ چه‌جور، چه‌جوری، چه‌سان، چه‌کنم‌چه‌کنم، چه‌ها.
📌 یادآوری: «چه» در پایان واژه همیشه پیوسته یا بی‌فاصله نوشته می‌شود: آنچه، چنانچه، بیلچه، کتابچه، میخچه، قباله‌نامچه،‌ هرچه، اگرچه، و ... .
#فاصله‌گذاری #املا_رسم‌الخط
سید محمد بصام
@Matnook_com

🔍 «جزء» یا «جزو»؟

✍️ «جزو» صورت تغییریافتۀ واژۀ عربی «جزء» است. کاربرد و معنای این دو واژه همیشه یکسان نیست. بنابراین نمی‌توان آن‌ها را همواره به‌ جای یکدیگر به‌ کار برد. بنگرید:
🌏 ایران جزو کشورهای آسیایی است. (= یکی از کشورهای آسیایی)
🦎 سوسمار جزو خزندگان است. (= از دستۀ خزندگان)
❤️ قلب جزء حیاتی بدن است. (= بخشی از اعضای بدن)
🔬 جزء ناشناختۀ ویروس ایدز کشف شد. (= بخش ناشناختۀ ویروس ایدز)

✅ نتیجه این‌که:
📌 «جزو» برای عضویت در یک طبقه یا مجموعه؛
📌 «جزء» برای بخش تشکیل‌دهنده یا قسمتی از یک کل واحد.

💡 یادآوری: زمانی که یک «کلِ» واحد بخش‌های گوناگونی داشته باشد، آن بخش‌ها «جزء» نامیده می‌شوند و رابطه‌ای «ساختاری» با کل دارند، مانند بدن که قلب یک جزء آن است. اما «خزنده» یک شیء واحد نیست، بلکه یک «طبقه» است و نوعی «ویژگی» به شمار می‌رود. سوسمار «یکی از» اعضای این طبقه‌ است. پس «جزو» خزندگان محسوب می‌شود، نه «جزء» آن‌ها، زیرا طبقه‌ها و دسته‌ها «انواع» و «افراد» دارند، نه «اجزا». ازاین‌رو اهل زبان میان کاربرد این دو تفاوت قائل می‌شوند؛ گیریم که ویراستاران را خوش نیاید! 😊
#واژه‌شناسی #املا_رسم‌الخط
سید محمد بصام
@Matnook_com

🎁 دورۀ رایگان ویرایش گروه متنوک!
🎞 ۲۳۰ دقیقه ویدیو + ۵۰۰ فایل کمک‌آموزشی برای نویسندگان، مترجمان، ویراستاران

🔰 از پیوند زیر وارد کانال «دورۀ رایگان ویرایش متنوک» شوید و این دورهٔ رایگان را به دوستانتان هم هدیه دهید: 👇
t.me/matnook_freeworkshop

✍️ سید محمد بصام
(مدرس ویرایش و مدیر گروه آموزشی متنوک)
@Matnook_com