Forwarded from Matnook | ﻣﺘﻨﻮک
بهمناسبت ۱۰ اردیبهشت
روز ملی خلیج فارس
کهنترین نامی که از خلیج فارس بهجا ماندهاست نامی است که آسوریان، پیش از ورود نژاد آریا به فلات ایران، بر این دریا گذاشتهاند. در کتیبههای کهنِ آسوری، از این دریا به نام «نارمرتو»، به معنی «رود تلخ»، یاد شدهاست. در کتیبهای از داریوشِ کبیر نیز، در تنگهٔ سوئز، «دریایی که از پارس آید» ذکر شدهاست. در روزگار ساسانیان، این خلیج را «دریای پارس» میگفتند.
بطلمیوس، دانشمند معروف علم هیئت، که در قرن دوم میلادی زندگی میکرد، در کتاب جغرافیای خود، که به زبان لاتین نوشتهاست، از این دریا به نام «پرسیکوس سینوس» یاد کردهاست، که درست به معنای «خلیج فارس» است. قرنهاست که ترجمهٔ لاتینی «سینوس پرسیکوس» در دیگر زبانهای زندهٔ جهان باقی ماندهاست و همهٔ ملل جهان خلیج فارس را به همین نام خواندهاند. در دوران اسلامی نیز نام این خلیج «بحر فارس»، «البحر الفارسی»، «الخلیج الفارسی»، و «خلیج فارس» یاد شده و در دایرةالمعارف اسلامی نیز همین نامها برای خلیج فارس ضبط گردیدهاست.
اینک نام خلیج فارس در دیگر زبانها، که نام «پارس» نیز در آنها وجود دارد:
- آلمانی: Persischer Golf؛
- انگلیسی: Persian Gulf؛
- ایتالیایی: Golfo Persico؛
- روسی: Persidskizaliv؛
- ژاپنی: Perusha Wan؛
- فرانسوی: Golfe Persique.
برگرفته از: احمد اقتداری، «خلیج فارس و نام آن»، اطلاعات سیاسی ــ اقتصادی، فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۹، شمارهٔ ۲۷۱ و ۲۷۲، ص ۶۲-۶۹ (با اندکی تلخیص).
#واژهشناسی
۱۴۰۰/۰۲/۱۰
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
روز ملی خلیج فارس
کهنترین نامی که از خلیج فارس بهجا ماندهاست نامی است که آسوریان، پیش از ورود نژاد آریا به فلات ایران، بر این دریا گذاشتهاند. در کتیبههای کهنِ آسوری، از این دریا به نام «نارمرتو»، به معنی «رود تلخ»، یاد شدهاست. در کتیبهای از داریوشِ کبیر نیز، در تنگهٔ سوئز، «دریایی که از پارس آید» ذکر شدهاست. در روزگار ساسانیان، این خلیج را «دریای پارس» میگفتند.
بطلمیوس، دانشمند معروف علم هیئت، که در قرن دوم میلادی زندگی میکرد، در کتاب جغرافیای خود، که به زبان لاتین نوشتهاست، از این دریا به نام «پرسیکوس سینوس» یاد کردهاست، که درست به معنای «خلیج فارس» است. قرنهاست که ترجمهٔ لاتینی «سینوس پرسیکوس» در دیگر زبانهای زندهٔ جهان باقی ماندهاست و همهٔ ملل جهان خلیج فارس را به همین نام خواندهاند. در دوران اسلامی نیز نام این خلیج «بحر فارس»، «البحر الفارسی»، «الخلیج الفارسی»، و «خلیج فارس» یاد شده و در دایرةالمعارف اسلامی نیز همین نامها برای خلیج فارس ضبط گردیدهاست.
اینک نام خلیج فارس در دیگر زبانها، که نام «پارس» نیز در آنها وجود دارد:
- آلمانی: Persischer Golf؛
- انگلیسی: Persian Gulf؛
- ایتالیایی: Golfo Persico؛
- روسی: Persidskizaliv؛
- ژاپنی: Perusha Wan؛
- فرانسوی: Golfe Persique.
برگرفته از: احمد اقتداری، «خلیج فارس و نام آن»، اطلاعات سیاسی ــ اقتصادی، فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۹، شمارهٔ ۲۷۱ و ۲۷۲، ص ۶۲-۶۹ (با اندکی تلخیص).
#واژهشناسی
۱۴۰۰/۰۲/۱۰
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍18❤5
ناندرآر*: آنکه در نانوایی، نان را از تنور درمیآورد و به مشتری میدهد.
شاطر: آنکه در نانوایی، خمیر نان را در تنور میگذارد و آن را میپزد (ولی دیگر درنمیآورد 😊).
★ ساخت صرفی این واژه را میتوان با «حرفدرآر» (به معنی «شایعهساز») سنجید. «ناندرآر» به معنای «نانآور و نانبیار» هم هست: آنکه زندگی زنوبچۀ خود را میگرداند.
#واژهشناسی
۱۴۰۲/۰۲/۱۰
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
شاطر: آنکه در نانوایی، خمیر نان را در تنور میگذارد و آن را میپزد (ولی دیگر درنمیآورد 😊).
★ ساخت صرفی این واژه را میتوان با «حرفدرآر» (به معنی «شایعهساز») سنجید. «ناندرآر» به معنای «نانآور و نانبیار» هم هست: آنکه زندگی زنوبچۀ خود را میگرداند.
#واژهشناسی
۱۴۰۲/۰۲/۱۰
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍26😁6❤3
Forwarded from Matnook | ﻣﺘﻨﻮک (سید محمد بصام)
«-ی» نکره را بنویسیم!
اگر واژهای پایانیافته به i باشد (مانند «ایرانی» و «کشتی») و پس از آن نیز «-ی» نکره بیاید، به این صورت نوشته میشود: ایرانیای؛ کشتیای. ولی معمولاً نویسندگان «-ی» نکره را در پایانِ این واژهها نمینویسند، که درست نیست:
نادرست:
- هر ایرانی باید از میهنش دفاع کند.
- آنها از کشتی که در حال سوختن بود خارج شدند.
درست:
- هر ایرانیای باید از میهنش دفاع کند.
- آنها از کشتیای که در حال سوختن بود خارج شدند.
یادآوری:
«-ی» نکره، در پیوند با واژههای پایانیافته به «...های» و «...یی»، به این صورت نوشته میشود:
- خانۀ اجارهایای که در آن زندگی میکردیم.
- ترکیبات شیمیاییای که در کِرِمها وجود دارد.
نادرست: *اجارهایی، *اجارهاییی، *اجارهاییی، *اجارهایئی
نادرست: *شیمیاییی، *شیمیاییایی، *شیمیایییی، *شیمیاییئی
#املا_رسمالخط
۱۴۰۱/۰۲/۲۰
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
اگر واژهای پایانیافته به i باشد (مانند «ایرانی» و «کشتی») و پس از آن نیز «-ی» نکره بیاید، به این صورت نوشته میشود: ایرانیای؛ کشتیای. ولی معمولاً نویسندگان «-ی» نکره را در پایانِ این واژهها نمینویسند، که درست نیست:
نادرست:
- هر ایرانی باید از میهنش دفاع کند.
- آنها از کشتی که در حال سوختن بود خارج شدند.
درست:
- هر ایرانیای باید از میهنش دفاع کند.
- آنها از کشتیای که در حال سوختن بود خارج شدند.
یادآوری:
«-ی» نکره، در پیوند با واژههای پایانیافته به «...های» و «...یی»، به این صورت نوشته میشود:
- خانۀ اجارهایای که در آن زندگی میکردیم.
- ترکیبات شیمیاییای که در کِرِمها وجود دارد.
نادرست: *اجارهایی، *اجارهاییی، *اجارهاییی، *اجارهایئی
نادرست: *شیمیاییی، *شیمیاییایی، *شیمیایییی، *شیمیاییئی
#املا_رسمالخط
۱۴۰۱/۰۲/۲۰
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍48❤3👎1
روشن است که «چهکاره» صفت است، نه قید! هویت دستوری واژهها کمترین چیزی است که باید بدانیم و این را میتوانیم با مراجعه به یک فرهنگ معتبر هم بیابیم.
فاصلهگذاری «چه»
«چه» با واژۀ بعد از خود بافاصله نوشته میشود:
به چه علت؟؛ به چه مشغولی؟؛ چه آدم خوبی!؛ چه اینکه؛ چه بهتر!؛ چه چیزها، چه حرفها!؛ چه روزی بود!؛ چه عجب!؛ چه کسی گفته؟.
یادآوری:
۱) تنها این واژههای «چه»دار با نیمفاصله نوشته میشوند:
چهبسا، چهجور، چهجوری، چهسان، چهکنمچهکنم، چهها.
۲) اینها بهتر است همیشه سرهم (پیوسته) نوشته شوند:
چطور، چطوری، چقدر، چکار، چکاره، چگونه.
این را هم ببینید: گفتارینویسی «چه».
#فاصلهگذاری #املا_رسمالخط
۱۴۰۲/۰۲/۱۳
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
فاصلهگذاری «چه»
«چه» با واژۀ بعد از خود بافاصله نوشته میشود:
به چه علت؟؛ به چه مشغولی؟؛ چه آدم خوبی!؛ چه اینکه؛ چه بهتر!؛ چه چیزها، چه حرفها!؛ چه روزی بود!؛ چه عجب!؛ چه کسی گفته؟.
یادآوری:
۱) تنها این واژههای «چه»دار با نیمفاصله نوشته میشوند:
چهبسا، چهجور، چهجوری، چهسان، چهکنمچهکنم، چهها.
۲) اینها بهتر است همیشه سرهم (پیوسته) نوشته شوند:
چطور، چطوری، چقدر، چکار، چکاره، چگونه.
این را هم ببینید: گفتارینویسی «چه».
#فاصلهگذاری #املا_رسمالخط
۱۴۰۲/۰۲/۱۳
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍42❤5👎3
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
آیا میدانستید «بچه» در اصل «وَچَّگ» (waččag) بوده و املای «بچهگانه» نادرست است؟
این را هم ببینید: فاصلهگذاری ۷۲ واژۀ «بچه»دار.
#واژهشناسی #املا_رسمالخط
۱۴۰۲/۰۲/۱۴
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
این را هم ببینید: فاصلهگذاری ۷۲ واژۀ «بچه»دار.
#واژهشناسی #املا_رسمالخط
۱۴۰۲/۰۲/۱۴
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍24❤19👎1
Forwarded from Matnook | ﻣﺘﻨﻮک (سید محمد بصام)
«قیلَ لأعرابیٍّ: کَیفَ تَرَی الدّنیا؟ فقال: قَحبَةً یوماً لعطّارٍ و یوماً لبیطار.» (ابنالخطیب اَماسی، روض الأخیار المنتخب من ربیع الأبرار، چاپ اول: حلب، دارالقلم، ۱۴۲۳، ص ۱۴۴)
عربی بادیهنشین را گفتند: دنیا در چشم تو چون است؟ گفت: به زنی روسپی میماند، که روزی ازآنِ بویفروش است و دیگر روز ازآنِ پزشک ستور.
دل در این پیرزنِ عشوهگرِ دهر مبند
کاین عروسیست که در عقد بسی داماد است (خواجوی کرمانی)
#پرسه_در_متون
۱۴۰۱/۰۱/۱۵
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
عربی بادیهنشین را گفتند: دنیا در چشم تو چون است؟ گفت: به زنی روسپی میماند، که روزی ازآنِ بویفروش است و دیگر روز ازآنِ پزشک ستور.
دل در این پیرزنِ عشوهگرِ دهر مبند
کاین عروسیست که در عقد بسی داماد است (خواجوی کرمانی)
#پرسه_در_متون
۱۴۰۱/۰۱/۱۵
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍17❤2👎1
🔰کانال متنوک در پیامرسان ایتا
دربردارندهٔ صدها نکتهٔ جدید و رایگان ویرایش و نگارش:
https://eitaa.com/joinchat/3963617296C87ba9fd272
لطفاً همرسانی بفرمایید و دوستان خود را دعوت کنید.
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
دربردارندهٔ صدها نکتهٔ جدید و رایگان ویرایش و نگارش:
https://eitaa.com/joinchat/3963617296C87ba9fd272
لطفاً همرسانی بفرمایید و دوستان خود را دعوت کنید.
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👎56👍19😍4❤1
Forwarded from Matnook | ﻣﺘﻨﻮک (سید محمد بصام)
یک نکتهات بگویم!
«را»، در گفتارینویسی، پس از واژههای پایانیافته به i، به دو صورت نوشته میشود، چون هم بهصورت o تلفظ میشود و هم ro:
۱) ...ـیو/ ...یو:
صندلیو ببر؛ کتریو بذار رو گاز.
۲) ...ـی رو/ ...ی رو:
بستنی رو بریز تو کاسه؛ کیوی رو بده من.
یادآوری:
«رو» را با نیمفاصله هم میتوان نوشت، گرچه مرسوم نیست: بستنیرو، کیویرو.
#گفتارینویسی
۱۴۰۰/۱۲/۲۸
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
«را»، در گفتارینویسی، پس از واژههای پایانیافته به i، به دو صورت نوشته میشود، چون هم بهصورت o تلفظ میشود و هم ro:
۱) ...ـیو/ ...یو:
صندلیو ببر؛ کتریو بذار رو گاز.
۲) ...ـی رو/ ...ی رو:
بستنی رو بریز تو کاسه؛ کیوی رو بده من.
یادآوری:
«رو» را با نیمفاصله هم میتوان نوشت، گرچه مرسوم نیست: بستنیرو، کیویرو.
#گفتارینویسی
۱۴۰۰/۱۲/۲۸
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
❤23👍19
دستور خطّ فارسی (ویراست جدید)
چاپ اول: تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۴۰۱ (اردیبهشت ۱۴۰۲)، ۸۸ ص
پس از گذشت دو دهه، ویراست جدید دستور خطّ فارسی بیرون آمد. این چاپ نیز، مانند نسخۀ قبلی، همچنان کاستیها، لغزشها، و حتی نادرستیهایی دارد که شایستۀ نهادی چون فرهنگستان نیست. به نظر من، با اینکه ویراست جدید، کمابیش و بهطور کلی، برتریهایی دارد، باز هم نمیتواند مرجعی برای اهل قلم بهویژه ویراستاران باشد، زیرا با این وضع نهتنها از نایکدستی و آشفتگی در رسمالخط و املا جلوگیری نمیکند، بلکه بیتردید به آن دامن میزند.
امیدوارم که فرهنگستان از کارشناسانِ صاحبصلاحیت و خبرهتری برای گردآوری دستور خط یاری بجوید و نسخهای دقیقتر و دستکم بیاشکال بیرون دهد.
#کتاب_خوب_بخوانیم #املا_رسمالخط
۱۴۰۲/۰۲/۱۹
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
چاپ اول: تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۴۰۱ (اردیبهشت ۱۴۰۲)، ۸۸ ص
پس از گذشت دو دهه، ویراست جدید دستور خطّ فارسی بیرون آمد. این چاپ نیز، مانند نسخۀ قبلی، همچنان کاستیها، لغزشها، و حتی نادرستیهایی دارد که شایستۀ نهادی چون فرهنگستان نیست. به نظر من، با اینکه ویراست جدید، کمابیش و بهطور کلی، برتریهایی دارد، باز هم نمیتواند مرجعی برای اهل قلم بهویژه ویراستاران باشد، زیرا با این وضع نهتنها از نایکدستی و آشفتگی در رسمالخط و املا جلوگیری نمیکند، بلکه بیتردید به آن دامن میزند.
امیدوارم که فرهنگستان از کارشناسانِ صاحبصلاحیت و خبرهتری برای گردآوری دستور خط یاری بجوید و نسخهای دقیقتر و دستکم بیاشکال بیرون دهد.
#کتاب_خوب_بخوانیم #املا_رسمالخط
۱۴۰۲/۰۲/۱۹
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍16❤6👎3
#چالش_ویرایش
موضوع: داستان و رمان
مخاطب: عموم
پاسخ:
زندگی به من آموخت آدمها نه دروغ میگویند نه زیر حرفشان میزنند؛ اگر چیزی میگویند، صرفاً احساسشان در همان لحظه است. نباید رویَش حساب کرد.
مهمترین نکتهها:
۱) اگر پیوند همپایگیِ «نه ... نه ...» بدون «و» بیاید، میان آن ویرگول نمیگذاریم.
۲) همیشه پس از جملهٔ شرطی ویرگول میگذاریم، چه کوتاه باشد و چه بلند.
۳) پیش از جملهای که نهاد آن به قرینهٔ لفظی حذف شده باشد نقطهویرگول میگذاریم.
۴) عبارت «روی کسی یا چیزی حساب کردن» یکی از هزاران گردهبرداریِ رایج در زبان فارسی است. این عبارت در گونۀ غیررسمی و گفتاری بهکار میرود و، مانند هزاران تعبیر مَجازی دیگر، درست است. بسنجید با «سر کسی توی حساب بودن» و «کسی را بهحساب آوردن»، و مانند اینها.
#نشانهگذاری #گردهبرداری
۱۴۰۲/۰۲/۲۱
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
موضوع: داستان و رمان
مخاطب: عموم
پاسخ:
زندگی به من آموخت آدمها نه دروغ میگویند نه زیر حرفشان میزنند؛ اگر چیزی میگویند، صرفاً احساسشان در همان لحظه است. نباید رویَش حساب کرد.
مهمترین نکتهها:
۱) اگر پیوند همپایگیِ «نه ... نه ...» بدون «و» بیاید، میان آن ویرگول نمیگذاریم.
۲) همیشه پس از جملهٔ شرطی ویرگول میگذاریم، چه کوتاه باشد و چه بلند.
۳) پیش از جملهای که نهاد آن به قرینهٔ لفظی حذف شده باشد نقطهویرگول میگذاریم.
۴) عبارت «روی کسی یا چیزی حساب کردن» یکی از هزاران گردهبرداریِ رایج در زبان فارسی است. این عبارت در گونۀ غیررسمی و گفتاری بهکار میرود و، مانند هزاران تعبیر مَجازی دیگر، درست است. بسنجید با «سر کسی توی حساب بودن» و «کسی را بهحساب آوردن»، و مانند اینها.
#نشانهگذاری #گردهبرداری
۱۴۰۲/۰۲/۲۱
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍25
۲۵ واژۀ عربیِ رایج در فارسی و برابر آنها
بهمناسبت ۲۵ اردیبهشت، روز پاسداشت زبان فارسی
ایابوذهاب ← رفتوآمد/ رفتوبرگشت
حقالزحمه ← دستمزد
حوادث غیرمترقبه ← پیشامدهای ناگهانی
دایرةالمعارف ← دانشنامه
سایرِ ← دیگر
سریعالسیر ← تندرو
صعبالعلاج ← سختدرمان
عکسالعمل ← واکنش
علیالخصوص ← بهویژه
فارغالتحصیل ← دانشآموخته
فوقالذکر ← پیشگفته/ یادشده
فیالمثل ← برای نمونه
قدیمالایام ← دیرباز/ گذشتههای دور
قرون وسطیٰ ← سدههای میانه
کثیرالانتشار ← پرشمارگان
کشفالآیات ← آیهیاب
کشفالابیات ← بیتیاب
کمافیالسابق ← مانند گذشته/ همچنان
لاینفک ← جدانشدنی/ جداییناپذیر
لوازمالتحریر ← نوشتافزار
محترقه ← آتشزا
محیرالعقول ← شگفتانگیز
معالاسف ← با افسوس/ با دریغ
منحیثالمجموع ← رویهمرفته
و امثالهم ← و مانند آنها/ اینها
یادآوری:
هنگامی میتوانیم واژۀ فارسی را بر واژۀ بیگانه ترجیح دهیم که هردو دستکم بهلحاظ سبکی و معنایی یکسان باشند و بتوان آنها را با ارزش یکسان بهکار برد. برای نمونه، «دانشنامه» بر «دایرةالمعارف» ترجیح دارد، ولی «کارمایۀ» فارسی بر «انرژیِ» فرانسوی ترجیح ندارد یا بهجای «مراقب آزمون سراسری» نمیگوییم و نمینویسیم «نگهبان/ دیدهبان آزمون سراسری».
#ویرایش_زبانی #واژهشناسی
۱۴۰۲/۰۲/۲۵
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
بهمناسبت ۲۵ اردیبهشت، روز پاسداشت زبان فارسی
ایابوذهاب ← رفتوآمد/ رفتوبرگشت
حقالزحمه ← دستمزد
حوادث غیرمترقبه ← پیشامدهای ناگهانی
دایرةالمعارف ← دانشنامه
سایرِ ← دیگر
سریعالسیر ← تندرو
صعبالعلاج ← سختدرمان
عکسالعمل ← واکنش
علیالخصوص ← بهویژه
فارغالتحصیل ← دانشآموخته
فوقالذکر ← پیشگفته/ یادشده
فیالمثل ← برای نمونه
قدیمالایام ← دیرباز/ گذشتههای دور
قرون وسطیٰ ← سدههای میانه
کثیرالانتشار ← پرشمارگان
کشفالآیات ← آیهیاب
کشفالابیات ← بیتیاب
کمافیالسابق ← مانند گذشته/ همچنان
لاینفک ← جدانشدنی/ جداییناپذیر
لوازمالتحریر ← نوشتافزار
محترقه ← آتشزا
محیرالعقول ← شگفتانگیز
معالاسف ← با افسوس/ با دریغ
منحیثالمجموع ← رویهمرفته
و امثالهم ← و مانند آنها/ اینها
یادآوری:
هنگامی میتوانیم واژۀ فارسی را بر واژۀ بیگانه ترجیح دهیم که هردو دستکم بهلحاظ سبکی و معنایی یکسان باشند و بتوان آنها را با ارزش یکسان بهکار برد. برای نمونه، «دانشنامه» بر «دایرةالمعارف» ترجیح دارد، ولی «کارمایۀ» فارسی بر «انرژیِ» فرانسوی ترجیح ندارد یا بهجای «مراقب آزمون سراسری» نمیگوییم و نمینویسیم «نگهبان/ دیدهبان آزمون سراسری».
#ویرایش_زبانی #واژهشناسی
۱۴۰۲/۰۲/۲۵
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍64❤10😁3
شیوۀ نگارش گروههای خونی
بهمناسبت ۱۷ مه، روز جهانی فشارخون
گروههای خونی A و B و AB و O، در حالت اضافه، به دو صورت نوشته میشوند:
۱) بدون «ی» میانجی:
آ مثبت/ منفی؛ ب مثبت/ منفی؛ آ.ب مثبت/ منفی؛ اُ مثبت/ منفی.
۲) با «ی» میانجی:
آی مثبت/ منفی؛ بی مثبت/ منفی؛ آ.بی مثبت/ منفی؛ اُی مثبت/ منفی.
با استناد به «پیکرۀ فارسی روز» (به سرپرستی فرهاد قربانزاده)، گروههای خونی، در حالت اضافه، بیشتر بدون «ی» میانجی نوشته میشوند و بنابراین همین صورت نیز ترجیح دارد.
#املا_رسمالخط
۱۴۰۲/۰۲/۲۷
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
بهمناسبت ۱۷ مه، روز جهانی فشارخون
گروههای خونی A و B و AB و O، در حالت اضافه، به دو صورت نوشته میشوند:
۱) بدون «ی» میانجی:
آ مثبت/ منفی؛ ب مثبت/ منفی؛ آ.ب مثبت/ منفی؛ اُ مثبت/ منفی.
۲) با «ی» میانجی:
آی مثبت/ منفی؛ بی مثبت/ منفی؛ آ.بی مثبت/ منفی؛ اُی مثبت/ منفی.
با استناد به «پیکرۀ فارسی روز» (به سرپرستی فرهاد قربانزاده)، گروههای خونی، در حالت اضافه، بیشتر بدون «ی» میانجی نوشته میشوند و بنابراین همین صورت نیز ترجیح دارد.
#املا_رسمالخط
۱۴۰۲/۰۲/۲۷
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍44❤4
یک نکتهات بگویم!
بهمناسبت ۲۸ اردیبهشت، روز بزرگداشت خیام
در نگارش امروزی، همیشه واژۀ پایانیافته به واکۀ i + «است» را بافاصله مینویسیم: «نه هرچه دانستنی است دیدنی است و نه هرچه دیدنی است گفتنی است و نه هرچه گفتنی است نبشتنی است.» (رسالۀ سپهسالار، ص ۲۶)
اما در شعر، به ضرورت وزن، یا بافاصله مینویسیم و یا با نیمفاصله:
خیام! اگر ز باده مستی، خوش باش
با ماهرخی اگر نشستی، خوش باش
چون عاقبت کار جهان نیستی است (/nistiyast/)
انگار که نیستی، چو هستی، خوش باش
خاکی که به زیر پای هر نادانیست (/nâdânist/)
کفِّ صنمیّ و چهرۀ جانانیست (/jânânist/)
هر خشت که بر کنگرۀ ایوانیست (/eyvânist/)
انگشت وزیر، یا سر سلطانیست (/soltânist/)
#املا_رسمالخط
۱۴۰۲/۰۲/۲۸
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
بهمناسبت ۲۸ اردیبهشت، روز بزرگداشت خیام
در نگارش امروزی، همیشه واژۀ پایانیافته به واکۀ i + «است» را بافاصله مینویسیم: «نه هرچه دانستنی است دیدنی است و نه هرچه دیدنی است گفتنی است و نه هرچه گفتنی است نبشتنی است.» (رسالۀ سپهسالار، ص ۲۶)
اما در شعر، به ضرورت وزن، یا بافاصله مینویسیم و یا با نیمفاصله:
خیام! اگر ز باده مستی، خوش باش
با ماهرخی اگر نشستی، خوش باش
چون عاقبت کار جهان نیستی است (/nistiyast/)
انگار که نیستی، چو هستی، خوش باش
خاکی که به زیر پای هر نادانیست (/nâdânist/)
کفِّ صنمیّ و چهرۀ جانانیست (/jânânist/)
هر خشت که بر کنگرۀ ایوانیست (/eyvânist/)
انگشت وزیر، یا سر سلطانیست (/soltânist/)
#املا_رسمالخط
۱۴۰۲/۰۲/۲۸
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍31❤9
بهمناسبت ۳۰ اردیبهشت
روز ایرانگردی و ایرانشناسی
ایرانشناسی و ایرانشناسان
برگزیدۀ مقالات دانشنامۀ زبان و ادب فارسی
به سرپرستی اسماعیل سعادت
به کوشش سمیه پهلوان (چاپ اول: تهران، انتشارات سخن، ۱۳۹۹، ۹۹۱ ص)
کتاب ایرانشناسی و ایرانشناسان برگزیدهای است از مقالههای دانشنامۀ زبان و ادب فارسی که به کوشش سمیه پهلوان گردآوری شدهاست. این مجموعه ۱۱۱ مقاله دارد و دربارۀ ایرانشناسانی است که در زمینۀ فرهنگ، تمدن، تاریخ، و زبان و ادبیات ایران پژوهش کردهاند و آثار بسیار ارزشمندی از خود بهجا گذاشتهاند.
در بخش نخستِ این مجموعه، «ایرانشناسی» اینگونه تعریف شدهاست: «ایرانشناسی عبارت است از مطالعه و تحقیق در کلیهٔ جنبهها و مظاهر تمدن ایران و شناساندن این تمدن به جهان.»
در هریک از مقالهها، که همگی به ترتیب الفبا هستند، یک ایرانشناس شناسانده شدهاست، ایرانشناسانی از آلمان، آمریکا، انگلستان، دانمارک، فرانسه، و برخی کشورهای همسایۀ ایران.
#کتاب_خوب_بخوانیم
۱۴۰۲/۰۲/۳۰
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
روز ایرانگردی و ایرانشناسی
ایرانشناسی و ایرانشناسان
برگزیدۀ مقالات دانشنامۀ زبان و ادب فارسی
به سرپرستی اسماعیل سعادت
به کوشش سمیه پهلوان (چاپ اول: تهران، انتشارات سخن، ۱۳۹۹، ۹۹۱ ص)
کتاب ایرانشناسی و ایرانشناسان برگزیدهای است از مقالههای دانشنامۀ زبان و ادب فارسی که به کوشش سمیه پهلوان گردآوری شدهاست. این مجموعه ۱۱۱ مقاله دارد و دربارۀ ایرانشناسانی است که در زمینۀ فرهنگ، تمدن، تاریخ، و زبان و ادبیات ایران پژوهش کردهاند و آثار بسیار ارزشمندی از خود بهجا گذاشتهاند.
در بخش نخستِ این مجموعه، «ایرانشناسی» اینگونه تعریف شدهاست: «ایرانشناسی عبارت است از مطالعه و تحقیق در کلیهٔ جنبهها و مظاهر تمدن ایران و شناساندن این تمدن به جهان.»
در هریک از مقالهها، که همگی به ترتیب الفبا هستند، یک ایرانشناس شناسانده شدهاست، ایرانشناسانی از آلمان، آمریکا، انگلستان، دانمارک، فرانسه، و برخی کشورهای همسایۀ ایران.
#کتاب_خوب_بخوانیم
۱۴۰۲/۰۲/۳۰
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍15❤3
Forwarded from IKIU English Translation Association
💢انجمن علمی مترجمی زبان انگلیسی دانشگاه بینالمللی امام خمینی همراه با مؤسسۀ آموزشی متنوک، انجمن علمی مترجمی زبان عربی، زبان و ادبیات فارسی و بنیاد نخبگان استان قزوین برگزار میکند:
🔴نشست برخط نقد و بررسی کتاب غلط ننویسیم
👤با حضور:
فرهاد قربانزاده (فرهنگنویس و زبانشناس)
سید محمد بصام (مدرس ویرایش و مدیرعامل مؤسسۀ آموزشی متنوک)
🗓زمان: چهارشنبه، ۳ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۶ تا ۱۸
📎پیوند ورود به جلسه (در بستر اسکایروم):
skyroom.online/ch/vmeeting/edu
🔰همراه با پرسش و پاسخ
✅حضور برای عموم آزاد است. منتظر حضور ارزشمندتان هستیم.
📣جهت اطلاع از برنامهها و رویدادها، ما را در فضای مجازی دنبال کنید.
اینستاگرام:
https://instagram.com/eta.ikiu
تلگرام:
https://news.1rj.ru/str/eta_ikiu
#نشست #نقد #کتاب #ویرایش
🔴نشست برخط نقد و بررسی کتاب غلط ننویسیم
👤با حضور:
فرهاد قربانزاده (فرهنگنویس و زبانشناس)
سید محمد بصام (مدرس ویرایش و مدیرعامل مؤسسۀ آموزشی متنوک)
🗓زمان: چهارشنبه، ۳ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۶ تا ۱۸
📎پیوند ورود به جلسه (در بستر اسکایروم):
skyroom.online/ch/vmeeting/edu
🔰همراه با پرسش و پاسخ
✅حضور برای عموم آزاد است. منتظر حضور ارزشمندتان هستیم.
📣جهت اطلاع از برنامهها و رویدادها، ما را در فضای مجازی دنبال کنید.
اینستاگرام:
https://instagram.com/eta.ikiu
تلگرام:
https://news.1rj.ru/str/eta_ikiu
#نشست #نقد #کتاب #ویرایش
👍23❤2
Forwarded from مقالات دکتر علیاشرف صادقی (فرهاد قربانزاده)
«غلطهای مصطلحی که غلط نیستند»، گفتوگو با علیاشرف صادقی، خبرگزاری ایسنا، ١ خرداد ١۴٠٢:
isna.ir/xdNQpS
isna.ir/xdNQpS
ایسنا
غلطهای مصطلحی که غلط نیستند!
علیاشرف صادقی میگوید: کلمات بسیاری وجود دارد که سعدی و حافظ و مولوی به صورت دیگری به کار بردهاند و امروزه در نتیجه تحول زبانی به صورت دیگری به کار میرود و ما نمیتوانیم تلفظهای امروز را به زور به تلفظهای قرن هفتم برگردانیم، اصلا نمیشود زیرا عامه مردم…
👍13❤6
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نشست برخط نقد و بررسی کتاب غلط ننویسیم
با همکاری انجمن علمی مترجمی زبان انگلیسی دانشگاه بینالمللی امام خمینی، ۳ خرداد ۱۴۰۲
ارائهدهندگان:
سید محمد بصام (مدرس ویرایش و مدیرعامل مؤسسۀ آموزشی متنوک)
فرهاد قربانزاده (زبانشناس و فرهنگنویس)
#زبانشناسی #ویرایش_زبانی #کتاب_خوب_بخوانیم
۱۴۰۲/۰۳/۰۳
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
با همکاری انجمن علمی مترجمی زبان انگلیسی دانشگاه بینالمللی امام خمینی، ۳ خرداد ۱۴۰۲
ارائهدهندگان:
سید محمد بصام (مدرس ویرایش و مدیرعامل مؤسسۀ آموزشی متنوک)
فرهاد قربانزاده (زبانشناس و فرهنگنویس)
#زبانشناسی #ویرایش_زبانی #کتاب_خوب_بخوانیم
۱۴۰۲/۰۳/۰۳
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
❤22👍3👎3😁1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
قاعدۀ شکستهنویسی «را»
درِ یخچالو ببند یا یخچالو یا یخچال رو؟
این را هم ببینید:👇
t.me/Matnook_com/3675
#گفتارینویسی #املا_رسمالخط
۱۴۰۲/۰۳/۰۴
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
درِ یخچالو ببند یا یخچالو یا یخچال رو؟
این را هم ببینید:👇
t.me/Matnook_com/3675
#گفتارینویسی #املا_رسمالخط
۱۴۰۲/۰۳/۰۴
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍15😍12❤6👎2
#چالش_ویرایش
موضوع: علوم سیاسی
مخاطب: دانشجویان و پژوهشگران
ناویراسته:
کشور و مردم را معرض این حملهها قرار ندهند.
ویراسته:
کشور و مردم را با این حملهها رویارو نکنند.
کشور و مردم را در برابر چنین حملههایی قرار ندهند.
نکته:
بهجای عبارت «کسی را در معرض چیزی قرار دادن» میتوانیم از «کسی را با چیزی رویارو کردن» استفاده کنیم؛ هم کوتاهتر است و هم فارسیتر.
ناویراسته:
القاعده حملههای تروریستی علیه کشورهای دیگر انجام میدهند.
ویراسته:
القاعده به کشورهای دیگر حملههای تروریستی میکند.
نکته:
«به» کسی یا جایی حمله میکنیم، نه «علیه» او یا آن. «حمله» نیز «کردنی» است، نه «انجامدادنی».
ناویراسته:
آیا یک تروریست از هر نوع الگوهای رفتاری غیرطبیعی یا اختلال روانی رنج میبرد؟
نکته:
یا از اختلال روانی رنج میبریم یا به آن دچاریم. هردو ممکن است. ولی آیا از الگوهای رفتاری غیرطبیعی هم رنج میبریم؟ یا ...؟ این را باید از بافتِ زبانی تشخیص دهیم یا از نویسنده کمک بگیریم. سپس ویرایش کنیم.
ناویراسته:
در واقع میتوان در عصر حاضر عنوان کرد که بخش قابل توجهی از افکار عمومی متأثر از رسانه و آنچه «دهکده جهانی در عصر اطلاعات» خوانده میشود، است.
ویراسته:
میتوان گفت امروزه بیشترِ افکار عمومی از رسانه و، بهاصطلاح، «دهکدۀ جهانی در عصر اطلاعات» تأثیر میپذیرد.
نکته:
«حشو» و «پیچیدهنویسی» دو مشکل اصلیِ جملۀ ناویراسته است.
این را هم ببینید: مثلث سهمیم در ویرایش.
#ویرایش_زبانی
۱۴۰۲/۰۳/۰۶
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
موضوع: علوم سیاسی
مخاطب: دانشجویان و پژوهشگران
ناویراسته:
کشور و مردم را معرض این حملهها قرار ندهند.
ویراسته:
کشور و مردم را با این حملهها رویارو نکنند.
کشور و مردم را در برابر چنین حملههایی قرار ندهند.
نکته:
بهجای عبارت «کسی را در معرض چیزی قرار دادن» میتوانیم از «کسی را با چیزی رویارو کردن» استفاده کنیم؛ هم کوتاهتر است و هم فارسیتر.
ناویراسته:
القاعده حملههای تروریستی علیه کشورهای دیگر انجام میدهند.
ویراسته:
القاعده به کشورهای دیگر حملههای تروریستی میکند.
نکته:
«به» کسی یا جایی حمله میکنیم، نه «علیه» او یا آن. «حمله» نیز «کردنی» است، نه «انجامدادنی».
ناویراسته:
آیا یک تروریست از هر نوع الگوهای رفتاری غیرطبیعی یا اختلال روانی رنج میبرد؟
نکته:
یا از اختلال روانی رنج میبریم یا به آن دچاریم. هردو ممکن است. ولی آیا از الگوهای رفتاری غیرطبیعی هم رنج میبریم؟ یا ...؟ این را باید از بافتِ زبانی تشخیص دهیم یا از نویسنده کمک بگیریم. سپس ویرایش کنیم.
ناویراسته:
در واقع میتوان در عصر حاضر عنوان کرد که بخش قابل توجهی از افکار عمومی متأثر از رسانه و آنچه «دهکده جهانی در عصر اطلاعات» خوانده میشود، است.
ویراسته:
میتوان گفت امروزه بیشترِ افکار عمومی از رسانه و، بهاصطلاح، «دهکدۀ جهانی در عصر اطلاعات» تأثیر میپذیرد.
نکته:
«حشو» و «پیچیدهنویسی» دو مشکل اصلیِ جملۀ ناویراسته است.
این را هم ببینید: مثلث سهمیم در ویرایش.
#ویرایش_زبانی
۱۴۰۲/۰۳/۰۶
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍15❤5
جملههای «دیریاب» و «زودیاب»
جملهها را از جهات مختلفی میتوانیم بررسی کنیم. از جهت خوانش، جمله ممکن است «دشوارخوان» یا «خوشخوان» باشد. از جهت تعداد واژهها، میتواند «کوتاه» یا «بلند» باشد. و از جهت درک و دریافت، میتواند «دیریاب» یا «زودیاب» باشد. دیریابی و زودیابیِ جملهها ارتباطی به کوتاهی یا بلندی آنها ندارد. چهبسا جملهای که کوتاه باشد و دیریاب و جملهای که بلند باشد و زودیاب. مهمترین عاملی که به نظر من موجب زودیابی یا دیریابی جمله میشود آرایش واژهها و گروهها در جمله است. اگر سازههای جمله را با یک بار خواندن بفهمیم و روی برخی از آنها درنگ نکنیم، با جملۀ زودیاب روبهروییم. ولی اگر جمله یا سازههای آن را دو بار یا بیشتر بخوانیم یا لازم باشد برای فهم آن درنگ کنیم، با جملۀ دیریاب روبهروییم. به عبارت دیگر، اگر برای فهم سازههای جمله مدام آنها را در ذهن خود پسوپیش میکنیم، جملهمان دیریاب است. ولی اگر چنین نمیکنیم، یعنی زنجیرهوار پیش میرویم و بیدرنگ میفهمیم، جملهمان زودیاب است. چند مثال ببینیم:
دیریاب:
امروزه با توجه به افزایش روزافزون کاربران سیمکارتها، شرکت همراه اول که بهعنوان اولین اپراتور کشور که از دیرباز خدمات زیاد و کاربردی را در اختیار مشترکین قرار دادهاست، بهتازگی خدمتی جدید نیز ارائه کردهاست.
زودیاب:
شرکت همراه اول بهعنوان اولین اپراتور در کشور همواره به مشترکان/ مشتریان خود خدمات کاربردی و فراوانی داده و بهدلیل افزایش روزافزون کاربران، خدمت جدیدی نیز ارائه کردهاست.
دیریاب:
همچنین میتوانید در صورتی که تمایل داشته باشید توضیح این را که انتقال وجه بابت چه کاری است را در بخش توضیحات وارد کنید.
زودیاب:
در صورت تمایل، علت انتقال وجه را در بخش توضیحات بنویسید.
دیریاب:
خوشحالم که میبینم تعداد شما کسانی که آنچه را در آموزش همگانی و اجباری ما شایستهٔ فراگرفتن است فراگرفتهاید بسیار زیاد است.
زودیاب:
خوشحالم که میبینم شمار فراگیرانی که آموزش همگانی و اجباری ما را دیدهاند بسیار فراوان است.
در نتیجه، بهترین جمله جملهای است که فقط یک بار خوانده شود و با همان یک بار هم سریع و آسان فهمیده شود. فرقی هم ندارد که موضوعش چه باشد و مخاطبش چه کسی، چون مثلاً کتابی با موضوع فیزیک را برای دانشجویان مترجمی زبان انگلیسی نمینویسند و برعکس. پس، برای هر مخاطبی و در هر موضوعی که مینویسیم، باید از جملههای زودیاب استفاده کنیم. این کار یکی از اصول مهم در «سادهنویسی» است.
این را هم ببینید: مثلث سهمیم در ویرایش.
#ویرایش_زبانی
۱۴۰۲/۰۳/۰۹
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
جملهها را از جهات مختلفی میتوانیم بررسی کنیم. از جهت خوانش، جمله ممکن است «دشوارخوان» یا «خوشخوان» باشد. از جهت تعداد واژهها، میتواند «کوتاه» یا «بلند» باشد. و از جهت درک و دریافت، میتواند «دیریاب» یا «زودیاب» باشد. دیریابی و زودیابیِ جملهها ارتباطی به کوتاهی یا بلندی آنها ندارد. چهبسا جملهای که کوتاه باشد و دیریاب و جملهای که بلند باشد و زودیاب. مهمترین عاملی که به نظر من موجب زودیابی یا دیریابی جمله میشود آرایش واژهها و گروهها در جمله است. اگر سازههای جمله را با یک بار خواندن بفهمیم و روی برخی از آنها درنگ نکنیم، با جملۀ زودیاب روبهروییم. ولی اگر جمله یا سازههای آن را دو بار یا بیشتر بخوانیم یا لازم باشد برای فهم آن درنگ کنیم، با جملۀ دیریاب روبهروییم. به عبارت دیگر، اگر برای فهم سازههای جمله مدام آنها را در ذهن خود پسوپیش میکنیم، جملهمان دیریاب است. ولی اگر چنین نمیکنیم، یعنی زنجیرهوار پیش میرویم و بیدرنگ میفهمیم، جملهمان زودیاب است. چند مثال ببینیم:
دیریاب:
امروزه با توجه به افزایش روزافزون کاربران سیمکارتها، شرکت همراه اول که بهعنوان اولین اپراتور کشور که از دیرباز خدمات زیاد و کاربردی را در اختیار مشترکین قرار دادهاست، بهتازگی خدمتی جدید نیز ارائه کردهاست.
زودیاب:
شرکت همراه اول بهعنوان اولین اپراتور در کشور همواره به مشترکان/ مشتریان خود خدمات کاربردی و فراوانی داده و بهدلیل افزایش روزافزون کاربران، خدمت جدیدی نیز ارائه کردهاست.
دیریاب:
همچنین میتوانید در صورتی که تمایل داشته باشید توضیح این را که انتقال وجه بابت چه کاری است را در بخش توضیحات وارد کنید.
زودیاب:
در صورت تمایل، علت انتقال وجه را در بخش توضیحات بنویسید.
دیریاب:
خوشحالم که میبینم تعداد شما کسانی که آنچه را در آموزش همگانی و اجباری ما شایستهٔ فراگرفتن است فراگرفتهاید بسیار زیاد است.
زودیاب:
خوشحالم که میبینم شمار فراگیرانی که آموزش همگانی و اجباری ما را دیدهاند بسیار فراوان است.
در نتیجه، بهترین جمله جملهای است که فقط یک بار خوانده شود و با همان یک بار هم سریع و آسان فهمیده شود. فرقی هم ندارد که موضوعش چه باشد و مخاطبش چه کسی، چون مثلاً کتابی با موضوع فیزیک را برای دانشجویان مترجمی زبان انگلیسی نمینویسند و برعکس. پس، برای هر مخاطبی و در هر موضوعی که مینویسیم، باید از جملههای زودیاب استفاده کنیم. این کار یکی از اصول مهم در «سادهنویسی» است.
این را هم ببینید: مثلث سهمیم در ویرایش.
#ویرایش_زبانی
۱۴۰۲/۰۳/۰۹
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍38❤32🙏1
#فارسی_چه_بدی_داشت_که_یک_بار_نگفتی!
فرهنگستان زبان و ادب فارسی «شهرآورد» را برای واژۀ انگلیسی derby تصویب کردهاست. در این واژه، «آورد» به معنای «نبَرد» و توسعاً «مسابقه» است و بنابراین «شهرآورد» یعنی «مسابقۀ ورزشی بین دو تیم رقیب از یک شهر یا منطقه».
شهرآورد پایتخت یا شهرآورد سرخابی یکی از معروفترین شهرآوردهای ایران و جهان است که در ورزشگاه آزادی میان دو تیم استقلال و پرسپولیس برگزار میشود.
۱۴۰۲/۰۳/۱۰
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
فرهنگستان زبان و ادب فارسی «شهرآورد» را برای واژۀ انگلیسی derby تصویب کردهاست. در این واژه، «آورد» به معنای «نبَرد» و توسعاً «مسابقه» است و بنابراین «شهرآورد» یعنی «مسابقۀ ورزشی بین دو تیم رقیب از یک شهر یا منطقه».
شهرآورد پایتخت یا شهرآورد سرخابی یکی از معروفترین شهرآوردهای ایران و جهان است که در ورزشگاه آزادی میان دو تیم استقلال و پرسپولیس برگزار میشود.
۱۴۰۲/۰۳/۱۰
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👍59👎3😍2❤1