🧠مقایسه جامع روش‌های تصویربرداری مغز

💢تصویربرداری عصبی شامل روش‌های ساختاری، عروقی و عملکردی است که هرکدام اطلاعات متفاوتی ارائه می‌دهند.

✔️رادیوگرافی(X-Ray)
🔹سریع برای استخوان
🔹مزایا: در دسترس
🔹محدودیت: عدم نمایش بافت نرم

✔️سی‌تی‌اسکن(CT Scan)
✏️کاربرد: خونریزی، تروما، سکته، توده‌ها
🔹مزایا: سرعت بالا
🔹محدودیت: کنتراست کمتر از MRI

✔️ام‌آر‌آی(MRI)
🔹استاندارد بافت نرم
✏️کاربرد: سکته، MS، تومور، التهاب، خونریزی
🔹مزایا: بدون اشعه
🔹محدودیت: زمان طولانی، ناسازگاری ایمپلنت‌ها

✔️ام‌آر‌ای عروقی(MRA)
🔹بررسی عروق
✏️کاربرد: آنوریسم، تنگی، انسداد
🔹مزایا: بدون اشعه
🔹محدودیت: دقت کمتر در عروق ریز

✔️پت‌اسکن(PET Scan)
🔹بررسی متابولیسم
✏️کاربرد: آلزایمر، دمانس، صرع، تومور
🔹مزایا: اطلاعات عملکردی
🔹محدودیت: رزولوشن پایین‌تر از MRI

📍جمع‌بندی
رادیوگرافی: استخوان
سی‌تی‌اسکن: تروما و خونریزی
ام‌آر‌آی: دقیق‌ترین برای بافت نرم
ام‌آر‌ای عروقی: جریان خون
پت‌اسکن: متابولیسم و عملکرد

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

✔️پاسخ سوال هفته

🔎تحلیل و تفسیر پاسخ:

❌رد گزینه ۱:
التهاب صفاقی »»» uptake خفیف
❌رد گزینه ۲:
تجمع فیزیولوژیک »»» الگوی نامنظم دارد و فوکالِ واضح نیست
❌رد گزینه ۳:
ندول فیبروتیک پساجراحی »»» uptake معمولاً متوسط و یکنواخت، نه شدید و فوکال
✅تایید گزینه ۴:
الگوی تصویری: uptake شدید، فوکال، غیرطبیعی(منطبق با رسوب توموری روی صفاق)

📝نکته تکمیلی: سرطان معده شایع‌ترین علت کارسینوماتوز صفاقی است. FAPI روی CAF های فعال توموری uptake بالا نشان می‌دهد.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

🔬ردیاب جدید PET؛ برای تشخیص TNBC

نسل تازه‌ای از ردیاب PET معرفی شده که پروتئین Nectin‑4 را که در سرطان پستان سه‌گانه منفی و سرطان اوروتلیال مثانه بیش‌ازحد بیان می‌شود تنها چند ساعت پس از تزریق با وضوح بالا شناسایی می‌کند.

❗️دلیل اهمیت:
🔹انتخاب دقیق‌تر بیماران مناسب برای درمان هدفمند
🔹پایش پاسخ به درمان بدون بیوپسی‌های مکرر
🔹تصویربرداری همان روز با دوز تابش کمتر

📝نقش در پزشکی هسته‌ای:
تشخیص و پایش درمان TNBC و سایر تومورهای سخت‌درمان را با دقت بالا فراهم می‌کند و در تصمیم‌گیری هدفمند کمک می‌کند.

🔍وضعیت فعلی:
➖آزمایش اولیه روی ۹ بیمار TNBC انجام شده
➖ایمنی و عملکرد خوب گزارش شده
➖مسیر ترانوستیک در حال توسعه است

🔑مزیت کلیدی:
✔️وضوح بالاتر ضایعات نسبت به ردیاب‌های معمولی
✔️کمک به تصمیم‌گیری سریع‌تر و درمان هدفمند

🏁نتیجه:
🔹تشخیص سریع‌تر
🔹پایش بهتر درمان
🔹کاهش دُز بیمار
🔹امید تازه‌ای برای بیماران TNBC و پزشکان هسته‌ای

📚منابع علمی:
🔗Springer
🔗PubMed
🔗SNMMI–Biomarker
🔗SNMMI–Imaging
🔗متدآنلاین

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

🩻پت‌اسکن؛ ابزار دقیق ارزیابی متابولیسم و فعالیت بافتی

💻پت اسکن(PET Scan)یکی از پیشرفته‌ترین روش‌های تصویربرداری عملکردی در پزشکی هسته‌ای است که به جای نمایش صرفِ ساختار، فعالیت متابولیک بافت‌ها را ارزیابی می‌کند.

✏️در این فرایند ابتدا مقدار بسیار کمی رادیودارو به بدن تزریق می‌شود. این ماده در سلول‌های فعال متابولیکی به‌ویژه سلول‌های سرطانی بیشتر تجمع پیدا می‌کند. پس از واپاشی رادیواکتیو، فوتون‌های گاما به صورت جفتی آزاد می‌شوند و دستگاه PET این سیگنال‌ها را دریافت و تبدیل به تصویر می‌کند.
✔️نتیجه نهایی،نقشه‌ای دقیق از نواحی با مصرف انرژی بالا در بدن است؛ نواحی‌ای که می‌توانند نشان‌دهنده رشد تومور، متاستاز یا التهاب باشند.

✅کاربردهای اصلی پت اسکن:
🔹تشخیص زودهنگام ضایعات مشکوک
🔹تعیین میزان گسترش بیماری
🔹ارزیابی پاسخ به درمان‌های سرطان
🔹تمایز بین بافت فعال و بافت اسکار
🔹تشخیص و تعیین مرحله سرطان(Staging)
🔹ارزیابی جریان خون به قلب
🔹تشخیص اختلالات عصبی مانند آلزایمر و پارکینسون

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

💊رادیوداروهای‌ پزشکی هسته‌ای؛ انقلابی در تشخیص و درمان سرطان"

👨‍⚕️پزشکی هسته‌ای با بهره‌گیری از رادیوداروها به بررسی فرآیندهای فیزیولوژیک در سطح سلولی می‌پردازد که ویژگی متمایز کننده آن در تشخیص زودهنگام بیماری‌ها، درمان شخصی‌سازی‌شده و پایش درمان می باشد.

🔍حوزه تشخیص:
با توزیع اختصاصی رادیودارو در بافت‌ هدف، از طریق ساطع کردن پرتوهای گاما (γ) یا پوزیترون (β⁺) امکان ثبت داده‌های عملکردی توسط سامانه‌هایی نظیر SPECT یا PET فراهم میشود.

🩺حوزه درمان:
رادیونوکلیدهایی مانند I-131 و Lu-177 امکان درمان هدفمند تومورها را با حداقل آسیب به بافت‌های سالم فراهم می‌سازد.

🔬کاربردهای بالینی اصلی:
🔹شناسایی زودهنگام و مرحله‌بندی تومورها
🔹تشخیص کانون‌های عفونی و التهابی
🔹پایش پاسخ به درمان‌های انکولوژیک
🔹ارزیابی میوکاردقلب، کلیه‌ ، تیروئید و ...

📌استفاده از رادیوداروها در جهان طی ۲ دهه اخیر بیش از ۲ برابر شده است.
در ایران بیش از ۶۶ نوع رادیودارو تولید شده و سالانه بیش از ۱ میلیون نفر از آن استفاده می‌کنند.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

💢پدیده‌های کلیدی فیزیک پرتو در یک نگاه

📝اثر فوتوالکتریک:
انتقال کامل انرژی فوتون به الکترون مقید و کنده‌شدن آن از اتم. در فوتون‌های کم‌انرژی و مواد با عدد اتمی بالا غالب است.

📝اثر کامپتون:
برخورد فوتون با الکترون آزاد و پراکندگی فوتون همراه با پرتاب الکترون. در انرژی‌های میانی و بافت‌های کم‌ Z رایج‌ترین پدیده است و موجب کاهش کیفیت تصویر می‌شود.

📝اثر زوج‌سازی:
فوتون با انرژی >1.022 MeV در میدان هسته به الکترون و پوزیترون تبدیل می‌شود. پوزیترون با الکترون نابود شده و دو فوتون 511 keV تولید می‌کند (مبنای PET).

📝اثر براگ:
پرتو X یا نوترون با صفحات کریستالی تداخل سازنده ایجاد می‌کند و پیک براگ شکل می‌گیرد؛ اساس تعیین ساختار بلورها (XRD).

📝اثر چرنکوف:
حرکت ذره باردار با سرعتی بیش از سرعت نور در محیط و تولید تابش آبی‌ رنگ؛ نشان‌دهنده حضور ذرات پرانرژی.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

🧪مقایسه گالیم فاپی و تکنسیم فاپی

🔹گالیم فاپی ⁶⁸Ga-FAPI (PET/CT)
✔️وضوح و حساسیت بالا (بیش از ۹۰٪ در بسیاری سرطان‌ها)
✔️تصویربرداری سریع‌تر (۳۰–۶۰ دقیقه پس از تزریق)
✔️دوز تزریقی: 0.5–0.8 mCi/kg وزن بدن
✔️کاربرد در تومورهای سخت‌تصویربرداری (پانکراس، پروستات، نورواندوکرین)
✔️محدودیت: نیاز به سیکلوترون و هزینه بالاتر

🔹تکنسیم فاپی (⁹⁹ᵐTc-FAPI (SPECT/CT
✔️وضوح کمتر نسبت به PET، اما قابل قبول برای مراکز فاقد PET
✔️تصویربرداری طولانی‌تر (۹۰–۱۲۰ دقیقه پس از تزریق)
✔️دوز تزریقی: 0.2–0.3 mCi/kg وزن بدن
✔️تولید آسان‌تر و هزینه پایین‌تر
✔️کاربرد در بیماری‌های التهابی و فیبروتیک
✔️محدودیت: حساسیت پایین‌تر و نویز بیشتر

✅جمع‌بندی:
🔹گالیم فاپی: دقت بالا، دوز کمتر، مناسب مراکز پیشرفته
🔹تکنسیم فاپی: اقتصادی‌تر، دوز بالاتر، مناسب مراکز عمومی
🔹هر دو مکمل هم هستند و توسعه آن‌ها نشان‌دهنده حرکت پزشکی هسته‌ای به سمت تصویربرداری اختصاصی‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر است.

📚منابع:
🔹 Journal of N M
🔹 Journal of N M
🔹 MDPI
🔹 Springer

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

📝کیس هفته

📌مرد ۵۲ ساله با سابقه سرطان پانکراس که اخیراً به‌دلیل تنگی نفس پیشرونده به اورژانس مراجعه کرده، برای V/Q SPECT/CT ارجاع شده است.

📸در تصاویر بالا:
ـ Ventilation نسبتاً حفظ شده است.
ـ در Perfusion چندین defect قطعه‌ای و سگمنتال در هر دو ریه دیده می‌شود (فلش‌های قرمز).
ـ در SPECT/CT این مناطق با آنومالی واضح ساختاری در CT مطابقت ندارند.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

🧪کیت MAA (Tc‑99m Macroaggregated Albumin)

🔹تعداد ذرات هر ویال: حدود ۱/۵ تا ۲ میلیون
🔹اندازه ذرات: ۱۰ تا ۹۰ میکرومتر

👨‍⚕️بزرگسال
🔹تعداد ذرات: ۵۰ تا ۵۰۰ هزار (بازه بهینه حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار)
🔹اکتیویته تزریقی: ۱ تا ۵ میلی‌کوری (۳۷ تا ۱۸۵ مگابکرل)

👶کودک و نوزاد
🔹تعداد ذرات: ۱۰ تا ۵۰ هزار؛ در شانت راست‌به‌چپ یا فشار خون ریوی کمتر از ۵۰ تا ۱۰۰ هزار
🔹اکتیویته تزریقی: ۰/۰۳ تا ۰/۰۷ میلی‌کوری به‌ازای هر کیلوگرم (۲/۶ تا ۳/۷ مگابکرل بر کیلوگرم)
در کودکان بزرگ‌تر با وزن بالاتر، برای بهبود کیفیت تصویر می‌توان اکتیویته را تا حدود ۰/۱ mCi/kg افزایش داد.

🤰خانم باردار
🔹تعداد ذرات: ۵۰ تا ۱۰۰ هزار
🔹اکتیویته تزریقی: حدود ۰/۵ تا ۱ میلی‌کوری (۱۸ تا ۳۷ مگابکرل)، همیشه کمتر از ۲ میلی‌کوری

✅شیک آرام قبل از تزریق، موجب جلوگیری از کلامپ و کاهش ذرات در شرایط ویژه می‌شود.
✅تزریق بصورت بولوس و بدون آسپیراسیون انجام می شود.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

✔️پاسخ سوال هفته

🧠 تحلیل تصویر (Image Interpretation):

ـVentilation تقریباً نرمال و متقارن است.
ـPerfusion چندین ناحیه defect قطعه‌ای/سگمنتال دارد.
ـSPECT/CT ساختمان ریه طبیعی است.

✅تایید گزینه ۱:
الگوی کلاسیک و gold standard در V/Q برای تشخیص آمبولی ریه، Mismatch همراه با CT نرمال است.

❌رد گزینه ۲:
در پنومونی هم تهویه و هم پرفیوژن مختل می‌شود (matched defect).
اما این بیمار mismatch دارد

❌رد گزینه ۳:
در این حالت معمولاً ventilation هم مشکل دارد یا الگو patchy و غیر قطعه‌ای است.
اینجا ventilation سالم است

❌رد گزینه ۴:
در CT باید تغییرات واضح ساختاری دیده شود (reticulation، honeycombing)
اما CT ساختار طبیعی دارد

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

🧪اکتینیوم-۲۲۵؛ آلفازای فوق‌قوی در پزشکی هسته‌ای

📝ویژگی‌ها:
🔹نیمه‌عمر ۱۰ روز
🔹آلفا ← تخریب DNA سلول‌های سرطانی
🔹برد کوتاه ← آسیب حداقلی به بافت سالم
🔹پایه‌ی درمان‌های Targeted Alpha Therapy (TAT)

📌کاربردها:
🔹سرطان پروستات مقاوم (mCRPC)
🔹نورواندوکرین تومورها (NETs) در مراحل پیشرفته
🔹تومورهای فاقد گیرنده (مطالعات FAPI)
🔹بیماران مقاوم به لوتیشیوم

📊اثربخشی:
PSMA–Actinium:
پاسخ تا ۶۰– ۷۰٪ در بیماران مقاوم به Lu-177

⚠️چالش اصلی: خشکی دهان و مدیریت دوز

💊رادیوداروهای شاخص:
PSMA-617 / PSMA-I&T ➡️ پروستات
DOTATATE / DOTATOC ➡️ NETs
FAP-2286 ➡️ تومورهای سخت‌درمان (پژوهشی)

💉تزریق وریدی – فقط در مراکز تخصصی

✨اکتینیوم-۲۲۵ نسل جدید درمان‌های هدفمند است و امید تازه‌ای برای بیماران مقاوم ایجاد کرده است.
🇮🇷ایران از ۲۰۲۵ تولید پایدار Ac-225 را آغاز کرده و وارد عرصه درمان‌های آلفایی شده است.

📚منابع علمی:
🔗 IAEA | NCBI

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

💉رادیوداروها چگونه عمل می‌کنند؟!

💊وقتی تشخیص و درمان از یک مسیر مشترک عبور می‌کنند، پزشکی هسته‌ای وارد دنیای ترانوستیک می‌شود. در این کلیپ می‌بینید چگونه رادیوداروها با دقتی در حد مولکول، سلول‌های هدف را پیدا می‌کنند و راه را برای درمانی هوشمندانه هموار می‌سازند.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

✔️پاسخ سوال هفته

🧠تحلیل سوال:
در اسکن‌های MPI، ناحیهٔ دیوارهٔ تحتانی قلب بیشتر از سایر نقاط درگیر آرتیفکت‌های ناشی از دیافراگم می‌شود.
در مردان، به‌خصوص افراد دیابتی یا دارای BMI بالا، جذب رادیودارو ممکن است تحت‌تأثیر دیافراگم قرار بگیرد و یک defect کاذب ایجاد کند که شبیه ایسکمی دیده می‌شود.

✅تایید گزینه ۳:
چرا نمای prone بهترین انتخاب است؟
در Prone imaging، بیمار روی شکم قرار می‌گیرد.
این حالت فاصلهٔ قلب و دیافراگم را تغییر می‌دهد.
اگر defect از بین برود، آرتیفکت بوده است.
اگر باقی بماند، احتمال ایسکمی واقعی بالاست.

❌رد گزینه ۱:
پایان دادن به اسکن باعث از دست رفتن فرصت تشخیص دقیق می‌شود.

❌رد گزینه ۲:
طولانی‌تر کردن استرس هیچ اثری بر آرتیفکت دیافراگم ندارد.

❌رد گزینه ۴:
تکرار پروتکل بدون اصلاح موقعیت بیمار باز هم همان مشکل را ایجاد می‌کند و کمکی به افتراق نمی‌کند.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

🧠تصویربرداری Tau PET؛ چشم‌اندازی نوین در نورودژنراتیو

این روش تصویربرداری، روشی پیشرفته در پزشکی هسته‌ای برای شناسایی تجمع پروتئین Tau در مغز می باشد.
در حالت پاتولوژیک، Tau دچار فسفریلاسیون غیرطبیعی شده و به‌صورتNeurofibrillary Tangles (NFTs) در نورون‌ها تجمع می‌یابد

📝کاربردها:
✔️تشخیص و مرحله‌بندی آلزایمر
✔️افتراق دمانس‌ها
✔️پایش درمان‌های ضد Tau

💊رادیوداروهای شاخص:
🔹18F-Flortaucipir
🔹18F-MK-6240

📌مزیت اصلی Tau PET نسبت به Amyloid PET همبستگی قوی‌تر آن با شدت علائم شناختی و پیشرفت واقعی بیماری است.

وضعیت جهانی و ایران:
🌍در جهان Tau PET Imaging عمدتاً در تحقیقات آلزایمر و کارآزمایی‌های بالینی استفاده می‌شود و در برخی کشورها کاربرد بالینی محدود دارد.
🇮🇷در ایران این روش بیشتر در سطح پژوهشی و دانشگاهی مطرح است.

✨جمع‌بندی:
ابزاری دقیق برای تشخیص و درک بهتر بیماری‌های نورودژنراتیو، به‌ویژه آلزایمر.

📚منابع:
PubMed
Springer
Jamanetwork

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |

🧠اسکن Tc‑99m-TRODAT؛ تصویری روشن از فعالیت ناقل‌های دوپامین

💊ابتدا رادیودارو Tc‑99m-TRODAT با دوز حدود 740MBq (20 mCi) تزریق می‌شود.
📝بیمار پس از تزریق حدود ۳ تا ۴ ساعت منتظر می‌ماند تا دارو در مغز تجمع یابد.
🔹تصویربرداری با دستگاه SPECT در وضعیت سوپاین و با ثابت کردن سر انجام می‌شود؛ مدت زمان این مطالعه 20 تا 30 دقیقه می‌باشد.
🔹پردازش تصویر شامل بازسازی، اصلاح تضعیف و Reorientation است؛ سپس uptake در هسته‌های قاعده‌ای (striatum) به‌صورت کیفی و کمی بررسی برای افتراق پارکینسون استفاده می‌شود.

📌نکته مهم: حرکت بیمار بزرگ‌ترین عامل خطاست؛ ثابت نگهداشتن سر و رعایت زمان‌بندی دقیق مهم است.

☢️در کانال انجمن علمی پزشکی هسته‌ای شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید...
| @NuclearMed_Association |